Single Cell Proteins Questions in Gujarati

(N/A) મનુષ્યો સામાન્ય રીતે તેમના આહારમાં પ્રોટીનનો મોટો હિસ્સો કઠોળમાંથી મેળવે છે.
જે વ્યક્તિને કઠોળની એલર્જી હોય,તે પોતાની પ્રોટીનની જરૂરિયાત પૂરી કરવા માટે કઠોળ ખાઈ શકતી નથી.
$Spirulina$ એ એક પ્રકારની બ્લુ-ગ્રીન શેવાળ (લીલ) છે જે ઉચ્ચ ગુણવત્તાયુક્ત પ્રોટીન,વિટામિન્સ,ખનિજો અને આવશ્યક એમિનો એસિડનો ઉત્તમ સ્ત્રોત છે.
તેથી,કઠોળથી થતી એલર્જીક પ્રતિક્રિયાને ટાળીને જરૂરી પ્રોટીન મેળવવા માટે $Spirulina$ ના કેપ્સ્યુલ એક સુરક્ષિત અને અસરકારક વિકલ્પ તરીકે સૂચવવામાં આવે છે.

$(N/A)$ પશુપાલન દ્વારા $1 \ kg$ માંસ ઉત્પન્ન કરવા માટે $3-10 \ kg$ અનાજની જરૂર પડે છે. તેથી, માંસાહારી ખોરાક તરફ વળવાથી પશુઓના ખોરાક તરીકે વપરાતા અનાજની માંગમાં નોંધપાત્ર વધારો થાય છે.
$(B)$ સંશોધનના આ ઉભરતા ક્ષેત્રને સિંગલ સેલ પ્રોટીન $(SCP)$ ઉત્પાદન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$SCP$ ના ફાયદા:
$1$. તે માનવ અને પશુ પોષણ માટે પ્રોટીનનો ટકાઉ અને ઉચ્ચ ગુણવત્તાયુક્ત સ્ત્રોત પૂરો પાડે છે.
$2$. મિથાઈલોફિલસ મિથાઈલોટ્રોફસ અને સ્પિર્યુલિના જેવા સૂક્ષ્મજીવોને મોલાસીસ, સ્ટાર્ચ અથવા પ્રાણીઓના છાણ જેવા કૃષિ કચરાનો ઉપયોગ કરીને ઔદ્યોગિક સ્તરે ઉગાડી શકાય છે.
$3$. તે પ્રોટીન, ખનિજો, ચરબી, કાર્બોહાઇડ્રેટ્સ અને વિટામિન્સથી ભરપૂર છે, જે કુપોષણ અને ખોરાકની અછતની સમસ્યાનો સામનો કરવા માટે એક ઉત્તમ વિકલ્પ છે.

(C) $SCP$ એટલે $Single Cell Protein$ (એકકોષીય પ્રોટીન).
$Spirulina$ (સ્પાયરૂલીના) એ એક સાયનોબેક્ટેરિયા છે,જેનું $SCP$ ના સ્ત્રોત તરીકે વ્યાપકપણે સંવર્ધન કરવામાં આવે છે કારણ કે તે પ્રોટીન,ખનિજો,ચરબી,કાર્બોદિતો અને વિટામિન્સથી ભરપૂર હોય છે.
તેને બટાકાના પ્રોસેસિંગ પ્લાન્ટના ગંદા પાણી,પરાળ,મોલાસીસ,પ્રાણીઓના છાણ અને ગટરના પાણી જેવા પદાર્થો પર સરળતાથી ઉગાડી શકાય છે,જે તેને એક કાર્યક્ષમ અને ટકાઉ ખોરાકનો સ્ત્રોત બનાવે છે.

(C) $SCP$ એટલે $Single \ Cell \ Protein$ (એકકોષીય પ્રોટીન). તે સૂક્ષ્મજીવો જેવા કે લીલ,બેક્ટેરિયા,ફૂગ અથવા યીસ્ટના સૂકા કોષોનો સંદર્ભ આપે છે,જેનો ઉપયોગ માનવ ખોરાક અથવા પશુ આહાર માટે પ્રોટીનના સ્ત્રોત તરીકે મોટા પ્રમાણમાં કરવામાં આવે છે. આ પરંપરાગત પ્રોટીન સ્ત્રોતો માટે એક ટકાઉ અને કાર્યક્ષમ વિકલ્પ માનવામાં આવે છે.

(D) એકકોષી પ્રોટીન $(SCP)$ એટલે લીલ,બેક્ટેરિયા અથવા ફૂગ જેવા સૂક્ષ્મજીવોના સૂકા કોષો,જેનો ઉપયોગ માનવ આહાર અથવા પશુ આહારમાં પ્રોટીનયુક્ત પૂરક તરીકે થાય છે.
$SCP$ નું મોટા પાયે ઉત્પાદન કરવા માટે,સૂક્ષ્મજીવોને એવા માધ્યમમાં ઉછેરવામાં આવે છે જે કાર્બન,નાઇટ્રોજન અને ખનિજો જેવા જરૂરી પોષક તત્વો પૂરા પાડે છે.
સામાન્ય રીતે વપરાતા સબસ્ટ્રેટમાં મોલાસિસ,પ્રાણીજ ખાતર અને સુએઝ જેવા ઔદ્યોગિક કચરાનો સમાવેશ થાય છે,કારણ કે તે કાર્બનિક પદાર્થોથી સમૃદ્ધ હોય છે જે સૂક્ષ્મજીવોની વૃદ્ધિમાં મદદ કરે છે.
શુદ્ધ પાણીમાં આ સૂક્ષ્મજીવોની ઝડપી વૃદ્ધિ અને પ્રજનન માટે જરૂરી આવશ્યક પોષક તત્વો (કાર્બન સ્ત્રોત,નાઇટ્રોજન સ્ત્રોત વગેરે) નો અભાવ હોય છે.
તેથી,$SCP$ ઉત્પાદન માટે સૂક્ષ્મજીવોના સંવર્ધન માટે શુદ્ધ પાણી યોગ્ય માધ્યમ નથી.

(C) $Methylophilus$ $methylotrophus$ બેક્ટેરિયા તેના અત્યંત ઉચ્ચ જૈવભાર ઉત્પાદન અને વૃદ્ધિ દર માટે જાણીતા છે. આ ઉચ્ચ દરને કારણે,તે પ્રમાણમાં ટૂંકા ગાળામાં $250$ ગ્રામ કલ્ચરમાંથી $25$ ટન પ્રોટીન ઉત્પન્ન કરી શકે છે. આ સિંગલ સેલ પ્રોટીન $(SCP)$ ઉત્પાદનનું એક ઉદાહરણ છે,જે પ્રાણીઓ અને માનવ પોષણ માટે પ્રોટીનનો વૈકલ્પિક સ્ત્રોત પૂરો પાડે છે.

(A) $Spirulina$ એ એક પ્રકારની ભૂરી-લીલી લીલ છે,જેને વૈજ્ઞાનિક રીતે $Cyanobacterium$ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
તેનો ઉપયોગ $Single$ $Cell$ $Protein$ $(SCP)$ ના સ્ત્રોત તરીકે વ્યાપકપણે થાય છે કારણ કે તે પ્રોટીન,ખનિજો,વિટામિન્સ અને આવશ્યક ફેટી એસિડ્સથી ભરપૂર છે.
તેને બટાકા પ્રોસેસિંગ પ્લાન્ટના ગંદા પાણી,સ્ટ્રો,મોલાસીસ,પ્રાણીઓના છાણ અને ગટરના પાણી પર સરળતાથી ઉગાડી શકાય છે,જે તેને એક કાર્યક્ષમ અને ટકાઉ આહાર પૂરક બનાવે છે.

(A) ક્લોરેલા,એક એકકોષીય લીલી લીલ છે,જેનો ઉપયોગ ખોરાક તરીકે કરવામાં આવે છે કારણ કે તે પ્રોટીન $(50 \%)$,કાર્બોદિતો $(20 \%)$,ચરબી $(20 \%)$ અને વિવિધ વિટામિન્સ તથા ખનિજો $(10 \%)$ થી ભરપૂર હોય છે.
વધુમાં,તે ક્લોરેલિન નામનું એન્ટિબાયોટિક દ્રવ્ય ઉત્પન્ન કરે છે,જે બેક્ટેરિયાની વૃદ્ધિને અટકાવવામાં મદદરૂપ થાય છે.

(A) સાચો જવાબ $A$ (સાયનોબેક્ટેરિયા) છે.
$Spirulina$ એ એક પ્રકારની નીલ-હરિત લીલ છે,જેનું વર્ગીકરણ $Cyanobacteria$ (સાયનોબેક્ટેરિયા) સમૂહમાં કરવામાં આવે છે.
તે તેના ઉચ્ચ પ્રોટીન સામગ્રીને કારણે સિંગલ સેલ પ્રોટીન $(SCP)$ ના સ્ત્રોત તરીકે વ્યાપકપણે ઉપયોગમાં લેવાય છે. તે બટાકાના પ્રોસેસિંગ પ્લાન્ટના ગંદા પાણી,સ્ટ્રો,મોલાસીસ,પ્રાણીઓના છાણ અને ગટરના પાણી જેવા પદાર્થો પર સરળતાથી ઉગી શકે છે.
$SCP$ માટે વપરાતા અન્ય સૂક્ષ્મજીવોના ઉદાહરણો નીચે મુજબ છે:
- બેક્ટેરિયા: $Methylophilus$ $methylotrophus$
- યીસ્ટ: $Candida$ $utilis$

(D) સિંગલ સેલ પ્રોટીન $(SCP)$ એ બેક્ટેરિયા,યીસ્ટ,મોલ્ડ,ઉચ્ચ ફૂગ અને કેટલીક લીલ જેવા સૂક્ષ્મજીવોના સૂકા કોષો છે.
$1$. બેક્ટેરિયા: $Methylophilus$ $methylotrophus$ એ એક બેક્ટેરિયમ છે જે તેના ઉચ્ચ બાયોમાસ ઉત્પાદન અને વૃદ્ધિ દરને કારણે મોટી માત્રામાં પ્રોટીન ઉત્પન્ન કરી શકે છે.
$2$. યીસ્ટ: $Candida$ $utilis$ એ $SCP$ ના સ્ત્રોત તરીકે વપરાતી યીસ્ટનો એક પ્રકાર છે.
$3$. સાયનોબેક્ટેરિયા: $Spirulina$ એ એક લીલ છે જે પ્રોટીન,ખનિજો,ચરબી,કાર્બોહાઇડ્રેટ્સ અને વિટામિન્સથી ભરપૂર છે અને તેનો ઉપયોગ ખોરાકના પૂરક તરીકે વ્યાપકપણે થાય છે.
આમ,તમામ ઉલ્લેખિત સૂક્ષ્મજીવોનો ઉપયોગ $SCP$ બનાવવા માટે થાય છે,તેથી સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(D) સિંગલ સેલ પ્રોટીન $(SCP)$ ઘણા ફાયદાઓ ધરાવે છે:
$1$. ઉગાડવામાં સરળ: $SCP$ ઉત્પાદન માટે વપરાતા સૂક્ષ્મજીવોને બટાકા પ્રોસેસિંગ પ્લાન્ટના ગંદા પાણી,પરાળ,મોલાસીસ,પ્રાણીઓના છાણ અને ગટરના પાણી જેવા વિવિધ પદાર્થો પર ઉગાડી શકાય છે.
$2$. પોષક તત્વોથી ભરપૂર: $SCP$ ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળા પ્રોટીન,ખનિજો,ચરબી,કાર્બોહાઇડ્રેટ્સ અને વિટામિન્સથી ભરપૂર ખોરાક પૂરો પાડે છે.
$3$. ઉચ્ચ ઉત્પાદન: બાયોમાસ ઉત્પાદન અને વૃદ્ધિનો દર ખૂબ જ ઝડપી હોવાથી,ટૂંકા સમયમાં મોટા પ્રમાણમાં $SCP$ ઉત્પન્ન કરી શકાય છે.
તેથી,ત્રણેય વિધાનો ($I$,$II$ અને $III$) સાચા છે.

(A) $SCP$ નું પૂરું નામ $Single Cell Protein$ છે.
$SCP$ એ સૂક્ષ્મજીવો જેવા કે લીલ,બેક્ટેરિયા,ફૂગ અથવા યીસ્ટના સૂકા કોષોનો સંદર્ભ આપે છે,જેનો ઉપયોગ માનવ ખોરાક અથવા પશુ આહારમાં પ્રોટીન પૂરક તરીકે થાય છે.

(C) અવકાશયાત્રીઓ પૂરક આહાર તરીકે $Chlorella$ (કલોરેલા) અને $Spirulina$ (સ્પાઈરુલિના) નો ઉપયોગ કરે છે.
$Chlorella$ એ એકકોષીય લીલી લીલ છે અને $Spirulina$ એ સાયનોબેક્ટેરિયા (વાદળી-લીલી લીલ) છે.
બંને પ્રોટીનથી ભરપૂર છે અને તેનો ઉપયોગ અવકાશમાં ખોરાક તરીકે થાય છે કારણ કે તેને અવકાશમાં ઉગાડવા સરળ છે અને તે ઉચ્ચ પોષક મૂલ્ય પ્રદાન કરે છે.

(B) એકકોષીય પ્રોટીન $(SCP)$ એટલે લીલ,બેક્ટેરિયા અથવા ફૂગ જેવા સૂક્ષ્મજીવોના સૂકા કોષો,જેનો ઉપયોગ મનુષ્યો અથવા પ્રાણીઓ માટે પ્રોટીનયુક્ત આહાર પૂરક તરીકે થાય છે. વધતી જતી માનવ વસ્તીને કારણે ખોરાકની વધતી માંગને પહોંચી વળવા માટે તે પ્રોટીનનો એક વૈકલ્પિક સ્ત્રોત છે. બાયોફોર્ટિફિકેશન એ પાકની પોષણક્ષમતા વધારવાની પ્રક્રિયા છે,જ્યારે જૈવિક રક્ષણ એ જીવાત નિયંત્રણની પદ્ધતિઓ છે. તેથી,$SCP$ એ પ્રોટીનનો સાચો વૈકલ્પિક સ્ત્રોત છે.

(D) $Spirulina$ એ એક પ્રકારનું સિંગલ સેલ પ્રોટીન $(SCP)$ છે જે પ્રોટીન,ખનિજો,ચરબી,કાર્બોહાઇડ્રેટ્સ અને વિટામિન્સથી ભરપૂર હોય છે.
તેને બટાટાના પ્રોસેસિંગ પ્લાન્ટના નકામા પાણી (જેમાં સ્ટાર્ચ હોય છે),ઘાસની સળીઓ,મોલાસીસ,પ્રાણીજ ખાતર અને ગટરના પાણી (સુએઝ) જેવા પદાર્થો પર સરળતાથી ઉછેરી શકાય છે.
આ નકામા પદાર્થો પર $Spirulina$ ઉગાડવાથી પર્યાવરણીય પ્રદૂષણ ઘટાડવામાં પણ મદદ મળે છે.
તેથી,આપેલા તમામ વિકલ્પો સાચા છે.

(C) સિંગલ સેલ પ્રોટીન $(SCP)$ એ માનવ અથવા પશુ આહાર માટે પ્રોટીનનો વૈકલ્પિક સ્ત્રોત છે.
$SCP$ ના ઉત્પાદનથી પર્યાવરણીય પ્રદૂષણમાં વધારો થતો નથી; તેનાથી વિપરીત,તે કૃષિ અને ઔદ્યોગિક કચરાનો ઉપયોગ કરીને પ્રદૂષણ ઘટાડવામાં મદદ કરે છે.
તેથી,વિકલ્પ $(C)$ ખોટો છે.
મશરૂમ,સ્પિરુલિના અને અન્ય સૂક્ષ્મજીવોનો ઉપયોગ પ્રોટીનયુક્ત ખોરાક તરીકે થાય છે,જે વૈજ્ઞાનિક રીતે સાચું છે.

(D) $Methylophilus$ $methylotrophus$ બેક્ટેરિયા જૈવભાર ઉત્પાદન અને વૃદ્ધિનો ખૂબ જ ઊંચો દર ધરાવે છે. આને કારણે,તે $25$ ટન પ્રોટીન ઉત્પન્ન કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે. આ સિંગલ સેલ પ્રોટીન $(SCP)$ ઉત્પાદનનું એક ઉદાહરણ છે,જે માનવ અથવા પ્રાણીઓના પોષણ માટે પ્રોટીનનો વૈકલ્પિક સ્ત્રોત પૂરો પાડે છે.

(A) વિધાન $I$ સાચું છે: સિંગલ સેલ પ્રોટીન $(SCP)$ ની વ્યાખ્યા ખરેખર શુદ્ધ માઇક્રોબાયલ કલ્ચર અથવા મૃત કે સૂકા કોષીય બાયોમાસમાંથી મેળવેલ અશુદ્ધ અથવા શુદ્ધ ખાદ્ય પ્રોટીન તરીકે કરવામાં આવે છે.
વિધાન $II$ સાચું છે: $SCP$ ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળા પ્રોટીનથી સમૃદ્ધ છે અને તેનો ઉપયોગ પશુધનના આહાર તરીકે,જેમાં વાછરડાં,ડુક્કર,મરઘાં અને માછલી ઉછેરનો સમાવેશ થાય છે,વૃદ્ધિ અને વજન વધારવા માટે કરવામાં આવે છે.
તેથી,બંને વિધાનો જૈવિક સિદ્ધાંતો મુજબ સાચા છે.

(C) $SCP$ એટલે સિંગલ સેલ પ્રોટીન. તે સૂક્ષ્મજીવોમાંથી મેળવવામાં આવતું પ્રોટીનયુક્ત બાયોમાસ છે જેનો ઉપયોગ ખોરાક અથવા પશુ આહાર તરીકે થાય છે. $Chlorella$ એ એકકોષીય લીલી શેવાળ છે જે તેના ઉચ્ચ પ્રોટીન સામગ્રી અને પોષક મૂલ્યને કારણે $SCP$ ના સ્ત્રોત તરીકે વ્યાપકપણે ઉપયોગમાં લેવાય છે. $Candida$ અને $Saccharomyces$ એ યીસ્ટ (ફૂગ) છે,અને $Methanobacillus$ એ બેક્ટેરિયા છે.