Fisheries Questions in Gujarati

(C) મેજરકાર્પ એ મીઠા પાણીની માછલીઓની જાતિઓ છે જે તેમના ઝડપી વિકાસ અને ઉચ્ચ પોષક મૂલ્યને કારણે જળચરઉછેરમાં વ્યાપકપણે ઉછેરવામાં આવે છે.
ભારતીય ઉપખંડમાં,મેજરકાર્પની ત્રણ સૌથી મહત્વપૂર્ણ જાતિઓ $Catla$ (કટલા),$Rohu$ (રોહુ) અને $Mrigal$ (મિગ્રલ) છે.
આને સામૂહિક રીતે ભારતીય મેજરકાર્પ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેથી,સાચું જૂથ $Catla$,$Rohu$ અને $Mrigal$ છે.

(A) દરિયાઈ મત્સ્યપાલનમાં ખારા પાણીના પર્યાવરણમાં માછલીઓ,ઝીંગા,મૃદુકાય અને અન્ય જલીય સજીવોને પકડવા અને ઉછેરવાનો સમાવેશ થાય છે.
દરિયાઈ ખાદ્ય માછલીઓના સામાન્ય ઉદાહરણોમાં હિલ્સા,સારડિન,મેકરેલ અને પોમ્ફ્રેટનો સમાવેશ થાય છે.
કટલા,રોહુ અને મૃગલ એ મીઠા પાણીની ખાદ્ય માછલીઓના સામાન્ય ઉદાહરણો છે.

(B) દરિયાઈ મત્સ્યપાલનમાં ખારા પાણીના પર્યાવરણમાં માછલીઓનો ઉછેર અને પકડવાનો સમાવેશ થાય છે।
$1$. $\text{હિલ્સા}$, $\text{મેક્રેરેલ}$ અને $\text{પોમ્ફ્રેટ}$ એ ખાદ્ય દરિયાઈ માછલીઓના જાણીતા ઉદાહરણો છે।
$2$. $\text{કટલા}$, $\text{રોહુ}$ અને $\text{મૃગલ}$ એ મીઠા પાણીની માછલીઓના સામાન્ય ઉદાહરણો છે।
તેથી, ખાદ્ય દરિયાઈ માછલીઓ ધરાવતું જૂથ $\text{હિલ્સા}$, $\text{મેક્રેરેલ}$ અને $\text{પોમ્ફ્રેટ}$ છે।

(C) ફિશરીઝ (મત્સ્ય ઉદ્યોગ) એ માછલી,શેલફિશ અથવા અન્ય જળચર પ્રાણીઓને પકડવા,પ્રોસેસિંગ કરવા અથવા વેચવા માટે સમર્પિત ઉદ્યોગ છે.
$A$. મેન્ગ્રૂવ્ઝ એ ક્ષાર-સહિષ્ણુ જંગલ ઇકોસિસ્ટમ છે.
$B$. મેક્રેરેલ એ પેલેજિક માછલીઓની વિવિધ પ્રજાતિઓ માટેનું સામાન્ય નામ છે.
$D$. એપિકલ્ચર એ મનુષ્યો દ્વારા મધમાખીની વસાહતોનું જાળવણી કરવાનું કાર્ય છે.

(D) મત્સ્યઉદ્યોગ એ માછલીઓ,કવચયુક્ત પ્રાણીઓ અથવા અન્ય જલીય પ્રાણીઓને પકડવા,પ્રક્રિયા કરવા અથવા વેચવા સાથે સંકળાયેલો ઉદ્યોગ છે. ભારતમાં,ખાસ કરીને દરિયાકાંઠાના રાજ્યોમાં લાખો માછીમારો અને ખેડૂતોને આવક અને રોજગારી પૂરી પાડવામાં આ ઉદ્યોગનું મહત્વનું સ્થાન છે. તે મોટી વસ્તી માટે ખોરાક અને પ્રોટીનનો મુખ્ય સ્ત્રોત છે.

(C) $NCERT$ પાઠ્યપુસ્તકના 'અન્ન ઉત્પાદનમાં ઉન્નતિકરણ માટેની કાર્યનીતિઓ' પ્રકરણ મુજબ,મત્સ્યઉદ્યોગ એ મોટી વસ્તી માટે આજીવિકાનો મુખ્ય સ્ત્રોત છે. એવો અંદાજ છે કે વિકાસશીલ દેશોમાં $500$ મિલિયનથી વધુ લોકો તેમની આજીવિકા માટે સીધી કે આડકતરી રીતે મત્સ્યઉદ્યોગ પર આધારિત છે.

(C) દરિયાકિનારાના રાજ્યોમાં અર્થતંત્ર મોટાભાગે સમુદ્ર અને જળાશયો પર નિર્ભર છે. મત્સ્યઉદ્યોગ,જેમાં માછલીઓ,મૃદુકાય (mollusks) અને કવચયુક્ત પ્રાણીઓ (crustaceans) ને પકડવા,પ્રક્રિયા કરવી અને વેચવાનો સમાવેશ થાય છે,તે દરિયાકાંઠાની વસ્તી માટે આજીવિકા અને આવકનો મુખ્ય સ્ત્રોત છે. આ ઉદ્યોગ આ પ્રદેશોમાં રહેતા લાખો લોકોને ખોરાકની સુરક્ષા અને આર્થિક સ્થિરતા પૂરી પાડે છે.

(D) મત્સ્યઉદ્યોગમાં આધુનિક પદ્ધતિઓ,જેમ કે જળચર સંવર્ધન (Aquaculture) અને મત્સ્યપાલન (Pisciculture),જળચર સજીવોના ઉત્પાદનમાં વધારો કરવા માટે અમલમાં મૂકવામાં આવે છે.
$1$. આ પદ્ધતિઓ માછલીઓ અને અન્ય જળચર ખાદ્ય ઉત્પાદનોની વધતી જતી વૈશ્વિક માંગને પહોંચી વળવામાં મદદ કરે છે.
$2$. તે દરિયાઈ અને મીઠા પાણીની બંને પ્રકારની પ્રજાતિઓના નિયંત્રિત ઉછેરને સરળ બનાવે છે,જેનાથી એકંદરે ઉત્પાદનમાં વધારો થાય છે.
$3$. પરિણામે,આ પદ્ધતિઓ માછલીઓ અને અન્ય ખાદ્ય જળચર સજીવો સહિતના વિવિધ જળચર સંસાધનોના ટકાઉ વ્યવસ્થાપન અને ઉત્પાદનમાં વધારો કરવામાં ફાળો આપે છે.

(B) મત્સ્ય ઉદ્યોગ એ માછલીઓ,કવચયુક્ત પ્રાણીઓ અથવા અન્ય જલીય પ્રાણીઓને પકડવા,પ્રક્રિયા કરવા અથવા વેચવા માટે સમર્પિત ઉદ્યોગ છે.
વૈશ્વિક મત્સ્ય ઉત્પાદનને મુખ્યત્વે દરિયાઈ મત્સ્યપાલન અને અંતઃસ્થલીય મત્સ્યપાલનમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
દરિયાઈ મત્સ્યપાલન વૈશ્વિક મત્સ્ય ઉત્પાદનનો મોટો હિસ્સો ધરાવે છે,જે કુલ ઉત્પાદનના આશરે $90\%$ જેટલું યોગદાન આપે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(C) ધોરણ $12$ જીવવિજ્ઞાનના $NCERT$ પાઠ્યપુસ્તક (પ્રકરણ: અન્ન ઉત્પાદનમાં ઉન્નતિકરણ માટેની કાર્યનીતિઓ) મુજબ,$500$ મિલિયન લોકો વિશેનું વિધાન ખોટું છે. પાઠ્યપુસ્તક જણાવે છે કે વિકાસશીલ દેશોમાં $1$ અબજથી વધુ લોકો પ્રાણીજ પ્રોટીનના પ્રાથમિક સ્ત્રોત તરીકે માછલી પર આધારિત છે. તેથી,વિકલ્પ $C$ એ અસત્ય વિધાન છે.

(B) વિધાન $S$ સાચું છે કારણ કે પૃથ્વીની સપાટીનો લગભગ $71\%$ (જે આશરે $2/3$ જેટલો થાય છે) ભાગ પાણીથી ઘેરાયેલો છે.
વિધાન $R$ સાચું છે કારણ કે વૈશ્વિક મત્સ્ય ઉત્પાદનનો મોટો હિસ્સો,જે અંદાજે $90\%$ જેટલો છે,તે દરિયાઈ સ્ત્રોતો (મહાસાગરો અને સમુદ્રો) માંથી મેળવવામાં આવે છે.
જોકે,વિશ્વમાં $2/3$ ભાગ પાણી છે તે એક ભૌગોલિક તથ્ય છે,જ્યારે મત્સ્ય ઉત્પાદનનો આંકડો એ દરિયાઈ જૈવિક સંસાધનો અને માનવીય ઉપયોગનું પરિણામ છે. તેથી,$R$ એ $S$ નું કારણ નથી કે શા માટે વિશ્વમાં $2/3$ ભાગ પાણી છે. આમ,બંને વિધાનો સાચા છે,પરંતુ $R$ એ $S$ ની સાચી સમજૂતી નથી.

(B) મત્સ્યપાલનના સંદર્ભમાં,માછલીઓને મીઠા પાણીની અને દરિયાઈ માછલીઓમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
$1$. મીઠા પાણીની માછલીઓમાં $Catla$ (કટલા),$Rohu$ (રોહુ) અને $Mrigal$ (મૃગલ) નો સમાવેશ થાય છે.
$2$. દરિયાઈ માછલીઓમાં $Hilsa$ (હિલ્સા),$Sardine$ (સારડીન),$Mackerel$ (મેક્રેરેલ) અને $Pomfret$ (પોમ્ફ્રેટ) નો સમાવેશ થાય છે.
વિકલ્પ $B$ માં મેક્રેરેલ,પોમ્ફ્રેટ અને સારડીનનો સમાવેશ થાય છે,જે તમામ દરિયાઈ માછલીઓ છે.
તેથી,મેક્રેરેલ,પોમ્ફ્રેટ,સારડીનનું જૂથ સુસંગત છે કારણ કે તે તમામ દરિયાઈ પાણીની માછલીઓ છે.

(D) જલસંવર્ધન એ માછલીઓ,કવચયુક્ત પ્રાણીઓ (crustaceans),મૃદુકાય (mollusks) અને જલીય વનસ્પતિઓ જેવા જલીય સજીવોની ખેતી છે.
તેમાં નિયંત્રિત પરિસ્થિતિઓમાં જલીય વસ્તીનું સંવર્ધન કરવામાં આવે છે.
આ પદ્ધતિમાં મીઠાજળની મત્સ્યવિદ્યા (જેમ કે તળાવ,સરોવર,નદીઓ) અને દરિયાઈ મત્સ્યવિદ્યા (જેમ કે દરિયાકાંઠાના વિસ્તારો,ખુલ્લો સમુદ્ર) બંનેનો સમાવેશ થાય છે.
જલસંવર્ધન વિવિધ જળાશયોમાં જલીય સજીવોના ઉછેરને આવરી લેતું હોવાથી,આપેલ તમામ વિકલ્પો જલસંવર્ધનના કાર્યક્ષેત્રમાં આવે છે.

(A) મીઠા પાણીની સામાન્ય ખાદ્ય માછલીઓમાં કેટલા,રોહુ અને મ્રિગલનો સમાવેશ થાય છે.
મેક્રેરલ,પોમ્ફ્રેટ અને સારડિન એ દરિયાઈ માછલીઓના ઉદાહરણો છે.
તેથી,મ્રિગલ એ સાચો જવાબ છે.

(A) $Mackerel$ (મેક્રેરેલ) એ પેલેજિક માછલીઓની વિવિધ પ્રજાતિઓ માટે વપરાતું સામાન્ય નામ છે,જે મુખ્યત્વે $Scombridae$ કુળની છે. તેમાં ઓમેગા-$3$ ફેટી એસિડનું પ્રમાણ વધુ હોવાથી તેનો ખોરાક તરીકે વ્યાપકપણે ઉપયોગ થાય છે. તેથી,તે એક પ્રકારની માછલી છે.

(A) મેજરકાર્પ એ મીઠા પાણીની માછલીઓની પ્રજાતિઓ છે જે તેમના ઝડપી વિકાસ દર અને પોષક મૂલ્યને કારણે ભારતમાં વ્યાપકપણે ઉછેરવામાં આવે છે.
મેજરકાર્પના સામાન્ય ઉદાહરણોમાં કેટલા $(Catla \, catla)$, રોહુ $(Labeo \, rohita)$ અને મિગ્રલ $(Cirrhinus \, mrigala)$ નો સમાવેશ થાય છે.
સારડિન, મેક્રેરેલ અને પોમ્ફેટ એ દરિયાઈ માછલીઓની પ્રજાતિઓ છે, મેજરકાર્પ નથી.
તેથી, મિગ્રલ એ સાચો જવાબ છે.

(A) સામાન્ય રીતે ખાવામાં આવતી મીઠા પાણીની માછલીઓમાં કટલા,રોહુ અને મિગ્રલનો સમાવેશ થાય છે.
હિલ્સા,સાર્ડિન,મેકરેલ અને પોમ્ફ્રેટ એ દરિયાઈ માછલીઓના સામાન્ય ઉદાહરણો છે.
તેથી,હિલ્સા એ દરિયાઈ માછલી છે.

(A) વિશ્વનું કુલ મત્સ્યઉત્પાદન મુખ્યત્વે બે સ્ત્રોતોમાંથી મેળવવામાં આવે છે: દરિયાઈ મત્સ્યઉદ્યોગ અને આંતરિક મત્સ્યઉદ્યોગ.
જૈવિક માહિતી અને પ્રમાણિત કૃષિ આંકડાઓ અનુસાર, વિશ્વના કુલ મત્સ્યઉત્પાદનનો આશરે $90$ ટકા હિસ્સો દરિયાઈ વાતાવરણ (મહાસાગરો અને સમુદ્રો) માંથી મેળવવામાં આવે છે.
તેથી, સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(B) મત્સ્યઉદ્યોગ એ માછલીઓ,કવચયુક્ત પ્રાણીઓ અથવા અન્ય જલીય સજીવોને પકડવા,પ્રક્રિયા કરવા અથવા વેચવા સાથે સંકળાયેલો ઉદ્યોગ છે.
વિધાન $P$ સાચું છે કારણ કે મત્સ્યઉદ્યોગનું વર્ગીકરણ પાણીના સ્ત્રોતને આધારે કરવામાં આવે છે,જે મીઠા પાણી (નદીઓ,તળાવો) અથવા ખારા પાણી (દરિયા,મહાસાગરો) હોઈ શકે છે.
વિધાન $Q$ સાચું છે કારણ કે વિશ્વનું મોટાભાગનું મત્સ્ય ઉત્પાદન દરિયાઈ વાતાવરણમાંથી મેળવવામાં આવે છે,જે કુલ ઉત્પાદનના લગભગ $90\%$ જેટલું છે.
તેથી,બંને વિધાનો સાચાં છે.

(D) સાચો જવાબ $(d)$ છે.
મેકરેલ (Mackerel) એક દરિયાઈ માછલી છે જે ઓમેગા-$3$ ફેટી એસિડનો સમૃદ્ધ સ્ત્રોત છે.
મિસ્ટસ,માંગુર અને મૃગલા એ મીઠા પાણીની માછલીઓ છે.

(D) મીઠા પાણીની માછલીઓ એવી માછલીઓ છે જે નદીઓ અને તળાવો જેવા ઓછા ક્ષારયુક્ત પાણીમાં રહે છે. તેના ઉદાહરણોમાં $Catla$, $Rohu$ અને $Common \text{ } carp$ નો સમાવેશ થાય છે.
$Hilsa$ એ એક એનાડ્રોમસ (anadromous) માછલી છે, જેનો અર્થ છે કે તે તેનું મોટાભાગનું જીવન સમુદ્રમાં (ખારા પાણીમાં) વિતાવે છે અને માત્ર પ્રજનન માટે જ મીઠા પાણીની નદીઓમાં સ્થળાંતર કરે છે. તેથી, તેને મીઠા પાણીની માછલી તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવતી નથી.

(A) $\text{નીલી } \, \text{ક્રાંતિ}$ (Blue revolution) ખાસ કરીને જળ સંસાધનો અને જલીય સજીવોના વ્યવસ્થાપન અને વૃદ્ધિ સાથે સંબંધિત છે, જેમાં મત્સ્યઉદ્યોગનો સમાવેશ થાય છે।
$\text{હરિત } \, \text{ક્રાંતિ}$ (Green revolution) પાક ઉત્પાદન સાથે સંબંધિત છે।
$\text{મધમાખી } \, \text{ઉછેર}$ (Apiculture) એ મધમાખી પાલનની પદ્ધતિ છે।
$\text{ડેરી } \, \text{ઉદ્યોગ}$ (Dairy industries) દૂધ અને દૂધની બનાવટો સાથે સંબંધિત છે।
તેથી, સાચો વિકલ્પ $A$ છે।

(C) મીઠા પાણીની માછલીઓ તે છે જે નદીઓ, તળાવો અને જળાશયોમાં રહે છે.
$\text{રોહુ}$ $(Labeo rohita)$ અને $\text{કટલા}$ $(Catla catla)$ એ ભારતમાં સૌથી સામાન્ય ખાદ્ય મીઠા પાણીની માછલીઓ છે।
$\text{મેકરેલ}$, $\text{પોમ્ફ્રેટ}$, $\text{હિલસા}$ અને $\text{સારડીન}$ એ દરિયાઈ માછલીઓના ઉદાહરણો છે।

(D) $Blue$ $Revolution$ (નીલી ક્રાંતિ) માછલીઓ અને જલીય સજીવોના ઉત્પાદનમાં થયેલા નોંધપાત્ર વધારાને દર્શાવે છે.
તે પ્રોટીનયુક્ત ખોરાકની વધતી જતી માંગને પહોંચી વળવા માટે મત્સ્ય ઉદ્યોગના વિકાસ અને વ્યવસ્થાપન પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે,જેમાં કેપ્ચર અને કલ્ચર ફિશરીઝ બંનેનો સમાવેશ થાય છે.
તેથી,$Blue$ $Revolution$ સીધી રીતે મત્સ્ય ઉદ્યોગ (Fisheries) સાથે સંબંધિત છે.

(D) સાચો જવાબ $D$ (રોહુ) છે।
$\text{હિલસા}$, $\text{સારડીન્સ}$ અને $\text{મેકરેલ}$ એ દરિયાઈ પાણીની માછલીઓ છે।
$\text{રોહુ}$ એ મીઠા પાણીની માછલી છે।
તેથી, $\text{રોહુ}$ એ અસંગત વિકલ્પ છે।

(C) વિદેશી (exotic) પ્રજાતિ એટલે એવી પ્રજાતિ જે તેના મૂળ કુદરતી નિવાસસ્થાનની બહારના વિસ્તારમાં દાખલ કરવામાં આવી હોય.
$Cyprinus$ $carpio$ (કોમન કાર્પ) એ એક વિદેશી માછલીની પ્રજાતિ છે,જેને જળચરઉછેર (aquaculture) ના હેતુ માટે યુરોપ અને એશિયામાંથી ભારતમાં લાવવામાં આવી હતી.
તેની સામે,$Catla$ $catla$,$Heteropneustes$ $fossilis$ અને $Labeo$ $rohita$ એ ભારતીય જળાશયોમાં જોવા મળતી સ્થાનિક (indigenous) માછલીઓની પ્રજાતિઓ છે.

(B) $Omega-3$ ફેટી ઍસિડ એ આવશ્યક પોલીઅનસેચ્યુરેટેડ ફેટી ઍસિડ છે જે માનવ સ્વાસ્થ્ય માટે,ખાસ કરીને હૃદયના કાર્ય માટે ખૂબ જ ફાયદાકારક છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,મેકરેલ એક જાણીતી દરિયાઈ માછલી છે જે $Omega-3$ ફેટી ઍસિડનો ઉત્તમ સ્ત્રોત છે.
મ્રિગલ (Cirrhinus mrigala),મસ્ટસ અને મંગુર (Clarias batrachus) મુખ્યત્વે મીઠા પાણીની માછલીઓ છે.

(A) માછલીને સ્વાસ્થ્યપ્રદ ખોરાક માનવામાં આવે છે કારણ કે તે પોલીઅનસેચ્યુરેટેડ ફેટી એસિડ્સ (PUFAs),ખાસ કરીને ઓમેગા-$3$ ફેટી એસિડ્સથી ભરપૂર હોય છે. આ ફેટી એસિડ્સ હૃદયના સ્વાસ્થ્ય માટે ફાયદાકારક છે કારણ કે તે કોલેસ્ટ્રોલનું સ્તર ઘટાડવામાં મદદ કરે છે અને કુદરતી એન્ટીઑકિસડન્ટ તરીકે કાર્ય કરે છે,જે જમીન પર રહેતા ઘણા પ્રાણીઓના માંસમાં જોવા મળતી સેચ્યુરેટેડ ચરબીથી વિપરીત છે.

(N/A) એક્વાકલ્ચર એ નિયંત્રિત વાતાવરણમાં માછલીઓ,ક્રસ્ટેશિયન્સ,મોલસ્કા અને જળચર વનસ્પતિઓ જેવા જળચર સજીવોની ખેતી છે. તેનું મહત્વ અને ઉપયોગિતા નીચે મુજબ છે:
$1$. ખાદ્ય સુરક્ષા: તે ખોરાકની વૈશ્વિક માંગને પહોંચી વળવા માટે ઉચ્ચ ગુણવત્તાયુક્ત પ્રાણી પ્રોટીનનો વિશ્વસનીય અને ટકાઉ સ્ત્રોત પૂરો પાડે છે.
$2$. આર્થિક વિકાસ: તે રોજગારીની તકો ઊભી કરે છે અને નિકાસ તથા સ્થાનિક વેપાર દ્વારા અર્થતંત્રમાં નોંધપાત્ર યોગદાન આપે છે.
$3$. સંસાધન વ્યવસ્થાપન: તે જંગલી માછલીઓની વસ્તી પરનું દબાણ ઘટાડે છે,જેનાથી કુદરતી સંગ્રહને પુનઃપ્રાપ્ત થવાની તક મળે છે અને અતિશય માછીમારી અટકે છે.
$4$. વિવિધતા: તે વિવિધ પ્રજાતિઓના ઉછેરની મંજૂરી આપે છે,જે જૈવવિવિધતા જાળવવામાં અને વિવિધ પોષક વિકલ્પો પૂરા પાડવામાં મદદ કરે છે.
$5$. ઔદ્યોગિક ઉપયોગ: ઘણા જળચર સજીવોનો ઉપયોગ ફાર્માસ્યુટિકલ્સ,કોસ્મેટિક્સ અને પશુ આહારના ઉત્પાદનમાં થાય છે.

(N/A) મત્સ્યઉદ્યોગ એ માછલીઓ, મૃદુકાય (છીપલાંવાળા પ્રાણીઓ) અને કવચયુક્ત પ્રાણીઓ (ઝીંગા, કરચલા વગેરે) ને પકડવા, પ્રક્રિયા કરવા અને તેનું વેચાણ કરવા સાથે સંકળાયેલો ઉદ્યોગ છે, જેનું આર્થિક મૂલ્ય ઘણું ઊંચું છે。
મત્સ્યઉદ્યોગ ભારતીય અર્થતંત્રમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે, કારણ કે તે દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં રહેતા લાખો માછીમારો અને ખેડૂતો માટે આવક અને રોજગારીનો મોટો સ્ત્રોત પૂરો પાડે છે。
તે માનવ વસ્તીના મોટા વર્ગ માટે પ્રાણીજ પ્રોટીનનો એક મહત્વપૂર્ણ સ્ત્રોત છે, જે સસ્તું અને પૌષ્ટિક બંને છે。
એક્વાકલ્ચર (જળચર ઉછેર) અને પિસિકલ્ચર (મત્સ્ય ઉછેર) જેવી પદ્ધતિઓ દ્વારા મીઠા પાણીની માછલીઓ (જેમ કે $Catla$, $Rohu$, $Common \text{ } Carp$) અને દરિયાઈ માછલીઓ (જેમ કે $Hilsa$, $Sardines$, $Mackerel$, $Pomfrets$) ના ઉત્પાદનમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે。
આધુનિક વૈજ્ઞાનિક પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ કરીને, આ ઉદ્યોગ ખાદ્ય સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરે છે અને ખાદ્ય ઉત્પાદનમાં એકંદરે વધારો કરવામાં ફાળો આપે છે。

(N/A) મત્સ્યઉદ્યોગ એ માછલી,કવચયુક્ત પ્રાણીઓ (shellfish) અથવા અન્ય જલીય પ્રાણીઓને પકડવા,પ્રક્રિયા કરવા અથવા વેચવા માટે સમર્પિત ઉદ્યોગ છે.
આપણી વસ્તીનો મોટો હિસ્સો ખોરાક માટે માછલી,માછલીની બનાવટો અને અન્ય જલીય પ્રાણીઓ જેવા કે ઝીંગા,કરચલા,લોબસ્ટર અને ખાવાલાયક ઓયસ્ટર પર નિર્ભર છે.
મીઠા પાણીની કેટલીક સામાન્ય માછલીઓમાં $Catla$,$Rohu$ અને કોમન કાર્પનો સમાવેશ થાય છે.
દરિયાઈ માછલીઓ જે ખાવામાં આવે છે તેમાં $Hilsa$,$Sardines$,$Mackerel$ અને $Pomfrets$ નો સમાવેશ થાય છે.
ભારતીય અર્થતંત્રમાં મત્સ્યઉદ્યોગનું મહત્વનું સ્થાન છે. તે લાખો માછીમારો અને ખેડૂતોને,ખાસ કરીને દરિયાકાંઠાના રાજ્યોમાં,આવક અને રોજગારી પૂરી પાડે છે.
મત્સ્યઉદ્યોગ પરની વધતી જતી માંગને પહોંચી વળવા માટે,ઉત્પાદન વધારવા માટે વિવિધ તકનીકોનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે.
ઉદાહરણ તરીકે,એક્વાકલ્ચર (aquaculture) અને પિસિકલ્ચર (pisciculture) દ્વારા આપણે મીઠા પાણી અને દરિયાઈ બંને પ્રકારના જલીય વનસ્પતિઓ અને પ્રાણીઓના ઉત્પાદનમાં વધારો કરવામાં સક્ષમ બન્યા છીએ.
મત્સ્યઉદ્યોગ ખારા પાણી અથવા મીઠા પાણીનો હોઈ શકે છે. વિશ્વનું $90 \%$ ઉત્પાદન દરિયામાંથી આવે છે.
મત્સ્યઉદ્યોગને '$Blue \text{ } Revolution$' (નીલી ક્રાંતિ) તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.

(N/A) એક્વાકલ્ચર એટલે ખોરાક મેળવવા માટે જળચર પ્રાણીઓ (જેમ કે માછલી, મૃદુકાય અને કવચયુક્ત પ્રાણીઓ) અને જળચર વનસ્પતિઓનો નિયંત્રિત વાતાવરણમાં ઉછેર અને સંવર્ધન કરવાની પદ્ધતિ.
એક્વાકલ્ચર દ્વારા ઉછેરી શકાય તેવા પ્રાણીઓના ઉદાહરણોમાં $\text{માછલી}$, $\text{ઝીંગા}$ અને $\text{કરચલા}$નો સમાવેશ થાય છે.

(N/A) પિસ્કિકલ્ચર,જેને મત્સ્યઉછેર તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે કૃષિની એક વિશિષ્ટ શાખા છે જે વ્યાપારી હેતુઓ માટે નિયંત્રિત વાતાવરણમાં માછલીઓના સંવર્ધન,ઉછેર અને વ્યવસ્થાપન પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે.
એક્વાકલ્ચર એ એક વ્યાપક શબ્દ છે જેમાં ખોરાકના ઉત્પાદન અથવા અન્ય આર્થિક લાભો માટે મીઠા પાણી અને દરિયાઈ બંને વાતાવરણમાં માછલીઓ,મૃદુકાય (mollusks),કવચયુક્ત પ્રાણીઓ (crustaceans) અને જળચર વનસ્પતિઓ સહિતના જળચર સજીવોનો ઉછેર કરવામાં આવે છે.

(N/A) તાજેતરના વર્ષોમાં મત્સ્ય ઉદ્યોગમાં થયેલા ઝડપી વધારાને બ્લુ રિવોલ્યુશન અથવા નીલી ક્રાંતિ કહેવામાં આવે છે.
એક્વાકલ્ચર (જળચર સંવર્ધન) અને પિસ્કિકલ્ચર (મત્સ્ય ઉછેર) જેવી પદ્ધતિઓ દ્વારા,આપણે મીઠા પાણી અને દરિયાઈ એમ બંને પ્રકારની જળચર વનસ્પતિઓ અને પ્રાણીઓના ઉત્પાદનમાં નોંધપાત્ર વધારો કર્યો છે.
આનાથી મત્સ્ય ઉદ્યોગનો વિકાસ થયો છે અને તે ખેડૂતો તેમજ દેશની અર્થવ્યવસ્થા માટે આવકનો મોટો સ્ત્રોત બન્યો છે.
'ગ્રીન રિવોલ્યુશન' (હરિયાળી ક્રાંતિ) ની જેમ જ 'બ્લુ રિવોલ્યુશન' નો અમલ કરવામાં આવી રહ્યો છે જેથી ખાદ્ય સુરક્ષા અને આર્થિક વિકાસ સુનિશ્ચિત કરી શકાય.

(C) મીઠા પાણીની સામાન્ય માછલીઓ કેટલા,રોહુ અને કોમન કાર્પ છે.
હિલ્સા,સારડીના અને પોમ્ફેટ એ દરિયાઈ માછલીઓ છે.
તેથી,રોહુ એ મીઠા પાણીની માછલી છે.

(B) નીલ ક્રાંતિ ($Blue$ $Revolution$) ખાસ કરીને મત્સ્યસંવર્ધન અને જલસંવર્ધનના વિકાસ અને વિસ્તરણ સાથે સંકળાયેલી છે.
હરિત ક્રાંતિ ($Green$ $Revolution$) કૃષિ અને પાક ઉત્પાદન સાથે સંકળાયેલી છે.
શ્વેત ક્રાંતિ ($White$ $Revolution$) દૂધ ઉત્પાદન અને ડેરી ઉદ્યોગ સાથે સંકળાયેલી છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(C) ખોરાક માટે માછલીઓ,મૃદુકાય,કવચયુક્ત પ્રાણીઓ અને જળચર વનસ્પતિઓ જેવા જળચર સજીવોને નિયંત્રિત વાતાવરણમાં ઉછેરવાની,ખેતી કરવાની અને મેળવવાની પ્રક્રિયાને $Aquaculture$ (જળચર સંવર્ધન) કહેવામાં આવે છે.
$Sericulture$ (રેશમ કીટ ઉછેર) એ રેશમના ઉત્પાદન માટે રેશમના કીડાઓના ઉછેરને સંદર્ભિત કરે છે.
$Apiary$ (મધમાખી ઉછેર કેન્દ્ર) એ એવી જગ્યા છે જ્યાં મધમાખીઓ રાખવામાં આવે છે.
તેથી,ખોરાક માટે જળચર વનસ્પતિઓ અને પ્રાણીઓના ઉછેર માટેનો સાચો શબ્દ $Aquaculture$ છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે.
પિસ્કિકલ્ચર એટલે નિયંત્રિત પરિસ્થિતિઓમાં માછલીઓનું સંવર્ધન,સેવન (hatching) અને ઉછેર.
$A$. એક્વાકલ્ચર (જળચર ઉછેર) માં માછલીઓ,મોલસ્કા,ક્રસ્ટેશિયન અને જળચર વનસ્પતિઓ સહિતના જળચર સજીવોની ખેતીનો સમાવેશ થાય છે.
$C$. સેરીકલ્ચર એટલે રેશમના ઉત્પાદન માટે રેશમના કીડાઓનો ઉછેર.
$D$. એપિકલ્ચર એટલે મધના ઉત્પાદન માટે મધમાખીઓના મધપૂડાની જાળવણી.

(D) પિસ્કિકલ્ચર એટલે માછલીઓનું ઉત્પાદન (મીઠા પાણી અને દરિયાઈ પાણી બંને).
જલીય વનસ્પતિઓ અને જલીય પ્રાણીઓના ઉત્પાદનનો સમાવેશ એક્વાકલ્ચરમાં થાય છે.

(C) બ્લુ રિવોલ્યુશન (Blue revolution) માછલી અને જળચર ઉત્પાદનોના ઉત્પાદનમાં વધારા સાથે સંકળાયેલ છે.
$White$ રિવોલ્યુશન (શ્વેત ક્રાંતિ) $\text{દૂધ}$ ના ઉત્પાદન સાથે સંકળાયેલ છે.
$Silver$ રિવોલ્યુશન (રજત ક્રાંતિ) $\text{ઈંડા}$ ના ઉત્પાદન સાથે સંકળાયેલ છે.
$Green$ રિવોલ્યુશન (હરિત ક્રાંતિ) $\text{ઘઉં}$ અને અન્ય અનાજના ઉત્પાદન સાથે સંકળાયેલ છે.

(C) દરિયાઈ મત્સ્યપાલનમાં ખારા પાણીમાં માછલીઓનું સંવર્ધન અને પકડવાનો સમાવેશ થાય છે.
સામાન્ય ખાદ્ય દરિયાઈ માછલીઓમાં $Hilsa$, $Sardines$, $Mackerel$ અને $Pomfrets$ નો સમાવેશ થાય છે.
$Catla$, $Rohu$ અને $Common \text{ } carp$ એ મીઠા પાણીની માછલીઓ છે.
તેથી, ફક્ત દરિયાઈ માછલીઓ ધરાવતો સાચો વિકલ્પ $Hilsa$, $Sardines$ અને $Mackerel$ છે.

(D) મત્સ્ય ઉદ્યોગ (Fisheries) એ માછલીઓ,મોલસ્ક (કવચવાળા જળચર જીવો) અને ક્રસ્ટેશિયન્સ (જેમ કે ઝીંગા,કરચલા વગેરે) ને પકડવા,તેમના પર પ્રક્રિયા કરવા અથવા તેમને વેચવા માટે સમર્પિત ઉદ્યોગ છે.
તેથી,આપેલા તમામ વિકલ્પો સાચા છે.
સાચો જવાબ $D$ છે.

(D) નીલ ક્રાંતિ એ માછલીઓ અને જલીય સજીવોના ઉત્પાદનમાં થયેલા નોંધપાત્ર વધારા સાથે સંબંધિત છે.
તે દરિયાઈ અને મીઠા પાણીના સ્ત્રોતો સહિત મત્સ્ય ઉદ્યોગના વિકાસ અને વ્યવસ્થાપન પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે.
તેથી,નીલ ક્રાંતિ $Fisheries$ (મત્સ્ય ઉદ્યોગ) સાથે સંકળાયેલ છે.

(B) મીઠા પાણીની ખાદ્યમત્સ્યો $(P)$ માં સમાવેશ થાય છે: $I$ (કટલા), $V$ (રોહુ), અને $VII$ (કોમન કાર્પ).
દરિયાઈ ખાદ્યમત્સ્યો $(Q)$ માં સમાવેશ થાય છે: $II$ (મેકરેલ), $III$ (હિલ્સા), $IV$ (સારડિન્સ), અને $VI$ (પોમ્ફ્રેટ).
તેથી, $P = \{I, V, VII\}$ અને $Q = \{II, III, IV, VI\}$.
આથી સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(D) મત્સ્યઉદ્યોગ એ માછલીઓ,કવચયુક્ત જલીય અપૃષ્ઠવંશી સજીવો અથવા અન્ય જલીય પ્રાણીઓને પકડવા,પ્રક્રિયા કરવા કે વેચાણ કરવા સાથે સંકળાયેલ ઉદ્યોગ છે. તે ઘણા દરિયાકિનારાના રાજ્યોની અર્થવ્યવસ્થામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે,જે લાખો માછીમારો અને ખેડૂતોને આવક અને રોજગાર પૂરો પાડે છે. વધુમાં,માનવ વસ્તીનો એક મોટો ભાગ ખોરાકના મુખ્ય સ્ત્રોત તરીકે માછલી,ઝીંગા,કરચલાં,લોબસ્ટર અને ખાદ્યછીપ જેવા જલીય સંસાધનો પર આધાર રાખે છે. તેથી,આપેલા તમામ વિધાનો સાચા છે.

(A) સાચો જવાબ $A$ છે.
$Stromateus$ (જે સામાન્ય રીતે પોમ્ફ્રેટ તરીકે ઓળખાય છે) એ દરિયાઈ માછલી છે.
$Labeo$ (રોહુ),$Cirrhinus$ (મૃગલ),અને $Catla$ (કટલા) એ મીઠા પાણીની માછલીઓ છે જેનો ઉપયોગ સામાન્ય રીતે જળચરઉછેરમાં થાય છે.