Transcription Questions in Gujarati

(C) સાચો જવાબ $C$ છે. સુકોષકેન્દ્રી કોષમાં મેસેન્જર $RNA$ $(mRNA)$ નું સંશ્લેષણ કોષકેન્દ્રની અંદર 'ટ્રાન્સક્રિપ્શન' (પ્રત્યાંકન) નામની પ્રક્રિયા દ્વારા થાય છે. કોષકેન્દ્રિકા મુખ્યત્વે રિબોઝોમલ $RNA$ $(rRNA)$ ના સંશ્લેષણ અને એસેમ્બલી માટે જવાબદાર છે,જ્યારે $mRNA$ નું સંશ્લેષણ ન્યુક્લિયોપ્લાઝમમાં થાય છે,જે કોષકેન્દ્રની અંદરનો ભાગ છે પરંતુ કોષકેન્દ્રિકાની બહારનો વિસ્તાર છે.

(C) $DNA$ ટેમ્પલેટમાંથી $RNA$ બનાવવાની પ્રક્રિયાને પ્રત્યાંકન (transcription) કહેવામાં આવે છે. $DNA$ ટેમ્પલેટનો ઉપયોગ કરીને $RNA$ ના સંશ્લેષણને ઉત્પ્રેરિત કરવા માટે જવાબદાર ઉત્સેચક $RNA$ પોલિમરેઝ છે. તેથી,$RNA$ પોલિમરેઝ એ સાચો ઉત્સેચક છે.

(A) ટ્રાન્સક્રિપ્શનની પ્રક્રિયામાં,$RNA$ પોલિમરેઝ ઉત્સેચકને તેના નિયમન માટે ચોક્કસ કારકોની જરૂર હોય છે.
$(1)$ સિગ્મા $(\sigma)$ ફેક્ટર $DNA$ ટેમ્પલેટ પર પ્રમોટર વિસ્તારને ઓળખીને ટ્રાન્સક્રિપ્શનની શરૂઆત (initiation) માટે જવાબદાર છે.
$(2)$ રો $(\rho)$ ફેક્ટર ટ્રાન્સક્રિપ્શનની સમાપ્તિ (termination) માટે જવાબદાર છે,કારણ કે તે નવા સંશ્લેષિત $RNA$ ટ્રાન્સક્રિપ્ટને $DNA$ ટેમ્પલેટમાંથી મુક્ત કરવામાં મદદ કરે છે.
તેથી,સિગ્મા ફેક્ટર શરૂઆતનું કાર્ય કરે છે અને રો ફેક્ટર સમાપ્તિનું કાર્ય કરે છે.

(B) $RNA$ પોલિમરેઝ એ પ્રત્યાંકન (Transcription) ની પ્રક્રિયા માટે જવાબદાર મુખ્ય ઉત્સેચક છે.
પ્રત્યાંકન દરમિયાન,આ ઉત્સેચક $DNA$ ટેમ્પલેટ પરથી $RNA$ શૃંખલાનું સંશ્લેષણ કરે છે,જે રાઈબોન્યુક્લિયોટાઈડ્સ વચ્ચે ફોસ્ફોડાયએસ્ટર બંધ બનાવવાની પ્રક્રિયાને ઉદ્દીપિત કરે છે.

(D) સાચો જવાબ $D$ છે. સુકોષકેન્દ્રી કોષોમાં,પ્રત્યાંકન (transcription) ની પ્રક્રિયા દ્વારા એક પૂર્વગામી $RNA$ અણુ ઉત્પન્ન થાય છે જે પરિપક્વ $mRNA$ કરતા ઘણો લાંબો હોય છે. આ પૂર્વગામી $RNA$ ને વિષમકેન્દ્રીય $RNA$ $(hnRNA)$ કહેવામાં આવે છે. તેને સૌથી વધુ વિષમ માનવામાં આવે છે કારણ કે તેમાં એક્સોન્સ (કોડિંગ સિક્વન્સ) અને ઇન્ટ્રોન્સ (નોન-કોડિંગ સિક્વન્સ) બંને હોય છે અને તે કાર્યાત્મક $mRNA$ બનવા માટે પોસ્ટ-ટ્રાન્સક્રિપ્શનલ પ્રોસેસિંગ (સ્પ્લિસિંગ,કેપિંગ અને ટેલિંગ) માંથી પસાર થાય તે પહેલાં લંબાઈ અને બંધારણમાં ખૂબ જ ભિન્નતા ધરાવે છે.

(A) સુકોષકેન્દ્રી સજીવોમાં,પ્રત્યાંકનની પ્રક્રિયામાં $RNA$ પોલિમરેઝ $II$ ઉત્સેચક સામેલ હોય છે,જે $hnRNA$ (Heterogenous nuclear $RNA$) તરીકે ઓળખાતા પૂર્વગામી $RNA$ અણુનું પ્રત્યાંકન કરે છે. આ $hnRNA$ કોષકેન્દ્રમાંથી કોષરસમાં ભાષાંતર માટે મોકલવામાં આવે તે પહેલાં સ્પ્લાઈસિંગ,કેપિંગ અને ટેઈલિંગ જેવી અનુ-પ્રત્યાંકન પ્રક્રિયાઓમાંથી પસાર થઈને કાર્યશીલ $mRNA$ માં રૂપાંતરિત થાય છે.

(D) પ્રત્યાંકન (Transcription) ની પ્રક્રિયા દરમિયાન, $mRNA$ એ $DNA$ ની ટેમ્પલેટ શૃંખલાને પૂરક રીતે સંશ્લેષિત થાય છે.
$DNA$ માં, $\text{એડેનાઇન}$ $(A)$ એ $\text{થાયમિન}$ $(T)$ સાથે જોડાય છે, અને $\text{સાઇટોસિન}$ $(C)$ એ $\text{ગ્વાનિન}$ $(G)$ સાથે જોડાય છે.
જોકે, $RNA$ માં $\text{થાયમિન}$ $(T)$ ના સ્થાને $\text{યુરેસિલ}$ $(U)$ હોય છે.
આપેલ $DNA$ ટેમ્પલેટ ક્રમ $ATTGCC$ માટે:
- $A$ એ $mRNA$ માં $U$ સાથે જોડાય છે
- $T$ એ $mRNA$ માં $A$ સાથે જોડાય છે
- $T$ એ $mRNA$ માં $A$ સાથે જોડાય છે
- $G$ એ $mRNA$ માં $C$ સાથે જોડાય છે
- $C$ એ $mRNA$ માં $G$ સાથે જોડાય છે
- $C$ એ $mRNA$ માં $G$ સાથે જોડાય છે
તેથી, પરિણામી $mRNA$ ક્રમ $UAACGG$ છે.

(A) પ્રત્યાંકનની પ્રક્રિયામાં $DNA$ ટેમ્પલેટમાંથી $RNA$ નું સંશ્લેષણ થાય છે.
આ પ્રક્રિયા $RNA$ પોલિમરેઝ ઉત્સેચક દ્વારા ઉદ્દીપિત થાય છે.
સુકોષકેન્દ્રી સજીવોમાં,$mRNA$ ના પ્રત્યાંકન માટે ખાસ કરીને $RNA$ પોલિમરેઝ $II$ જવાબદાર છે.
મુખ્ય ઉત્સેચક $\alpha, \alpha, \beta, \beta'$ અને $\omega$ સબયુનિટ્સનો બનેલો હોય છે,જ્યારે પ્રત્યાંકનની શરૂઆત માટે $\sigma$ (સિગ્મા) ફેક્ટરની જરૂર પડે છે.

(B) સુકોષકેન્દ્રી સજીવોમાં,ટ્રાન્સક્રિપ્શન (પ્રત્યાંકન) માટે ત્રણ મુખ્ય પ્રકારના $RNA$ પોલિમરેઝ જવાબદાર છે:
$1$. $RNA$ પોલિમરેઝ $I$ એ $rRNA$ ($28S, 18S,$ અને $5.8S$) નું સંશ્લેષણ કરે છે.
$2$. $RNA$ પોલિમરેઝ $II$ એ $mRNA$ ના પુરોગામી અણુનું સંશ્લેષણ કરે છે,જેને હેટરોજીનસ ન્યુક્લિયર $RNA$ $(hnRNA)$ કહેવામાં આવે છે.
$3$. $RNA$ પોલિમરેઝ $III$ એ $tRNA$,$5S$ $rRNA$ અને $snRNA$ (સ્મોલ ન્યુક્લિયર $RNA$) ના સંશ્લેષણ માટે જવાબદાર છે.

(A) ટ્રાન્સક્રિપ્શન દરમિયાન,$mRNA$ ના સંશ્લેષણ માટે $DNA$ ટેમ્પલેટ સ્ટ્રેન્ડનો ઉપયોગ પૂરક બેઝ જોડી (complementary base pairing) દ્વારા કરવામાં આવે છે.
$DNA$ માં,એડેનાઇન $(A)$ એ થાઇમિન $(T)$ સાથે જોડાય છે,અને સાયટોસિન $(C)$ એ ગ્વાનિન $(G)$ સાથે જોડાય છે.
જો કે,$mRNA$ માં,થાઇમિન $(T)$ ના સ્થાને યુરેસિલ $(U)$ આવે છે.
તેથી,$mRNA$ સંશ્લેષણ માટેના બેઝ જોડીના નિયમો આ મુજબ છે: $A$ એ $U$ સાથે,$T$ એ $A$ સાથે,$C$ એ $G$ સાથે અને $G$ એ $C$ સાથે જોડાય છે.
આપેલ $DNA$ ક્રમ $ATACG$ માટે:
- $A$ એ $U$ સાથે જોડાય છે
- $T$ એ $A$ સાથે જોડાય છે
- $A$ એ $U$ સાથે જોડાય છે
- $C$ એ $G$ સાથે જોડાય છે
- $G$ એ $C$ સાથે જોડાય છે
આમ,પરિણામી $mRNA$ ક્રમ $UAUGC$ છે.

(A) પ્રત્યાંકન (Transcription) એ $DNA$ ટેમ્પલેટમાંથી $RNA$ બનાવવાની પ્રક્રિયા છે. આ પ્રક્રિયા દરમિયાન,$DNA$ માં સંગ્રહિત આનુવંશિક માહિતીને પૂરક $m-RNA$ શૃંખલામાં નકલ કરવામાં આવે છે.

(D) $m-RNA$ (મેસેન્જર $RNA$) એ રાઈબોન્યુક્લિઓટાઈડ્સનો પોલિમર છે જે $DNA$ ની પૂરક શૃંખલા તરીકે કાર્ય કરે છે.
તે $DNA$ માંથી આનુવંશિક માહિતીને કોષકેન્દ્રમાંથી કોષરસમાં લઈ જાય છે,જ્યાં તે પ્રોટીન સંશ્લેષણ માટે ટેમ્પલેટ (સાંચા) તરીકે કાર્ય કરે છે.

(A) મેસેન્જર $RNA$ $(mRNA)$ કોષકેન્દ્રની અંદર પ્રત્યાંકન (transcription) ની પ્રક્રિયા દ્વારા સંશ્લેષિત થાય છે.
પ્રત્યાંકન દરમિયાન,$DNA$ ની ટેમ્પલેટ શૃંખલાનો ઉપયોગ પૂરક $mRNA$ શૃંખલા બનાવવા માટે થાય છે.
સંશ્લેષણ પછી,$mRNA$ નું પ્રોસેસિંગ થાય છે અને ભાષાંતર (translation) માટે તેને કોષરસમાં મોકલવામાં આવે છે.

(B) આનુવંશિક માહિતી કોષકેન્દ્રમાં રહેલા $DNA$ માં સંગ્રહિત હોય છે.
અનુલેખન (transcription) પ્રક્રિયા દરમિયાન,આ માહિતી $mRNA$ $(messenger RNA)$ માં નકલ કરવામાં આવે છે.
ત્યારબાદ $mRNA$ કોષકેન્દ્ર છિદ્રો દ્વારા કોષકેન્દ્રમાંથી બહાર નીકળીને કોષરસમાં પ્રવેશે છે,જ્યાં તે પ્રોટીન સંશ્લેષણ (ભાષાંતર) માટે ટેમ્પલેટ તરીકે કાર્ય કરે છે.
તેથી,$RNA$ એ અણુ છે જે કોષકેન્દ્રમાંથી કોષરસમાં આનુવંશિક માહિતી સ્થાનાંતરિત કરવા માટે જવાબદાર છે.

(D) સુકોષકેન્દ્રી સજીવોમાં,$RNA$ પોલિમરેઝ $II$ દ્વારા ઉત્પન્ન થતા પ્રાથમિક ટ્રાન્સક્રિપ્ટને વિષમકેન્દ્રીય $RNA$ $(hnRNA)$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$hnRNA$ એ મેસેન્જર $RNA$ $(mRNA)$ નો પુરોગામી (precursor) છે.
તે પરિપક્વ $mRNA$ કરતા નોંધપાત્ર રીતે લાંબુ હોય છે કારણ કે તેમાં એક્સોન્સ (કોડિંગ સિક્વન્સ) અને ઇન્ટ્રોન્સ (નોન-કોડિંગ સિક્વન્સ) બંને હોય છે.
સામાન્ય રીતે,$hnRNA$ અણુઓ મોટા હોય છે,જેમાં ઘણીવાર $200$ કે તેથી વધુ ન્યુક્લિયોટાઇડ્સ હોય છે,અને તે કાર્યરત $mRNA$ બનવા માટે સ્પ્લિસિંગ,કેપિંગ અને ટેલિંગ જેવી પ્રક્રિયાઓમાંથી પસાર થાય છે.

(B) $DNA$ ની એક શૃંખલામાંથી આનુવંશિક માહિતીની નકલ $RNA$ માં કરવાની પ્રક્રિયાને પ્રત્યાંકન (Transcription) કહેવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયા કોષકેન્દ્રમાં થાય છે,જ્યાં $DNA$ એ $mRNA$ ના સંશ્લેષણ માટે ટેમ્પલેટ તરીકે કાર્ય કરે છે.

(A) ટ્રાન્સક્રિપ્શન એ $DNA$ ની એક શૃંખલામાંથી આનુવંશિક માહિતીને $RNA$ માં નકલ કરવાની પ્રક્રિયા છે. આ પ્રક્રિયામાં ત્રણ મુખ્ય તબક્કાઓનો સમાવેશ થાય છે: શરૂઆત,લંબાણ અને સમાપ્તિ.
$1$. ટેમ્પલેટ બાઈન્ડિંગ: $RNA$ પોલિમરેઝ ઉત્સેચક ટ્રાન્સક્રિપ્શન શરૂ કરવા માટે $DNA$ ટેમ્પલેટ શૃંખલાના પ્રમોટર પ્રદેશ સાથે જોડાય છે.
$2$. શૃંખલાની શરૂઆત: ઉત્સેચક $RNA$ સંશ્લેષણની શરૂઆત કરવામાં મદદ કરે છે.
$3$. શૃંખલાનું લંબાણ: પૂરક બેઝ જોડીના નિયમો ($A$ સાથે $U$,$T$ સાથે $A$,$G$ સાથે $C$,$C$ સાથે $G$) મુજબ વધતી જતી $RNA$ શૃંખલામાં રાઈબોન્યુક્લિયોટાઈડ ટ્રાયફોસ્ફેટ્સ ઉમેરવામાં આવે છે.
$4$. શૃંખલાનો અંત: જ્યારે $RNA$ પોલિમરેઝ ટર્મિનેટર ક્રમ સુધી પહોંચે છે ત્યારે પ્રક્રિયા અટકી જાય છે.
જોકે આ તમામ પગલાં ટ્રાન્સક્રિપ્શનનો ભાગ છે,'ટેમ્પલેટ બાઈન્ડિંગ' એ ચોક્કસ પ્રારંભિક ઘટના છે જે $DNA$ ટેમ્પલેટ પર ટ્રાન્સક્રિપ્શન પ્રક્રિયાની શરૂઆત નક્કી કરે છે.

(C) $DNA$ ના બેવડા કુંડળમાં બે શૃંખલાઓ હોય છે. એક શૃંખલા $3' \rightarrow 5'$ દિશામાં હોય છે અને $mRNA$ સંશ્લેષણ માટે ટેમ્પલેટ તરીકે કાર્ય કરે છે; જેને ટેમ્પલેટ સ્ટ્રેન્ડ અથવા એન્ટિસેન્સ સ્ટ્રેન્ડ કહેવામાં આવે છે.
બીજી શૃંખલા $5' \rightarrow 3'$ દિશામાં હોય છે અને તેને કોડિંગ સ્ટ્રેન્ડ અથવા સેન્સ સ્ટ્રેન્ડ કહેવામાં આવે છે.
સેન્સ સ્ટ્રેન્ડ $mRNA$ ટ્રાન્સક્રિપ્ટ જેવો જ ન્યુક્લિયોટાઇડ ક્રમ ધરાવે છે,સિવાય કે તેમાં $Thymine$ $(T)$ ના સ્થાને $Uracil$ $(U)$ હોય છે.

(D) પ્રત્યાંકન (Transcription) દરમિયાન,$mRNA$ શૃંખલા $DNA$ ની ટેમ્પલેટ શૃંખલાને પૂરક તરીકે સંશ્લેષિત થાય છે.
$DNA$ માં,$Adenine$ $(A)$ એ $Thymine$ $(T)$ સાથે જોડાય છે,અને $Guanine$ $(G)$ એ $Cytosine$ $(C)$ સાથે જોડાય છે.
જોકે,$mRNA$ માં,$Thymine$ $(T)$ ના સ્થાને $Uracil$ $(U)$ હોય છે.
આપેલ $mRNA$ ક્રમ: $AUC, GCG, UCA$.
ટેમ્પલેટ $DNA$ શૃંખલામાં પૂરક બેઝ હોવા જોઈએ: $A$ સાથે $T$,$U$ સાથે $A$,$C$ સાથે $G$,$G$ સાથે $C$.
$mRNA$ ક્રમ $AUC, GCG, UCA$ ને ટેમ્પલેટ $DNA$ શૃંખલા સાથે સરખાવતા:
$A \rightarrow T$
$U \rightarrow A$
$C \rightarrow G$
$G \rightarrow C$
$C \rightarrow G$
$G \rightarrow C$
$U \rightarrow A$
$C \rightarrow G$
$A \rightarrow T$
આમ,ટેમ્પલેટ શૃંખલાનો ક્રમ $TAG, CGC, AGT$ છે. તેથી,વિકલ્પ $D$ સાચો છે.

(B) ટ્રાન્સક્રિપ્શન (પ્રત્યાંકન) એ $DNA$ ની એક શૃંખલા પરથી આનુવંશિક માહિતીને $RNA$ માં નકલ કરવાની પ્રક્રિયા છે.
આ પ્રક્રિયા $DNA$-આધારિત $RNA$ પોલિમરેઝ ઉત્સેચક દ્વારા ઉદ્દીપિત થાય છે.
તેમાં $DNA$ શૃંખલાને ટેમ્પલેટ તરીકે ઉપયોગ કરીને $RNA$ અણુનું સંશ્લેષણ કરવામાં આવે છે.
તેથી,વિકલ્પ $B$ સાચો જવાબ છે.

(C) ટ્રાન્સક્રિપ્શન (પ્રત્યાંકન) એ $DNA$ ની એક શૃંખલામાંથી આનુવંશિક માહિતીને $RNA$ માં નકલ કરવાની પ્રક્રિયા છે.
ચોક્કસ રીતે કહીએ તો,તેમાં $DNA$ ટેમ્પલેટમાંથી $mRNA$ (મેસેન્જર $RNA$) નું સંશ્લેષણ થાય છે.
તેથી,સાચો જવાબ $mRNA$ છે.

(A) $DNA$ ટેમ્પલેટમાંથી $mRNA$ બનાવવાની પ્રક્રિયાને ટ્રાન્સક્રિપ્શન (પ્રત્યાંકન) કહેવામાં આવે છે.
ત્યારબાદ,રિબોઝોમ્સ પર $mRNA$ ટેમ્પલેટમાંથી પોલીપેપ્ટાઈડ શૃંખલા (પ્રોટીન) બનાવવાની પ્રક્રિયાને ટ્રાન્સલેશન (ભાષાંતર) કહેવામાં આવે છે.

(B) આણ્વિક જીવવિજ્ઞાનનો સેન્ટ્રલ ડોગ્મા,જે ફ્રાન્સિસ ક્રિક દ્વારા પ્રસ્તાવિત કરવામાં આવ્યો હતો,તે આનુવંશિક માહિતીના એકદિશીય પ્રવાહનું વર્ણન કરે છે.
તે જણાવે છે કે આનુવંશિક માહિતી $DNA$ માંથી $RNA$ માં 'ટ્રાન્સક્રિપ્શન' (પ્રત્યાંકન) નામની પ્રક્રિયા દ્વારા અને $RNA$ માંથી પ્રોટીનમાં 'ટ્રાન્સલેશન' (ભાષાંતર) નામની પ્રક્રિયા દ્વારા વહે છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $DNA \xrightarrow{\text{Transcription}} m-RNA \xrightarrow{\text{Translation}} \text{protein}$ છે.

(A) ટ્રાન્સક્રિપ્શન એ $DNA$ ના ટેમ્પલેટ પર $RNA$ બનાવવાની પ્રક્રિયા છે.
આ પ્રક્રિયા દરમિયાન,$DNA$ માં રહેલી આનુવંશિક માહિતીને સિંગલ-સ્ટ્રેન્ડેડ $RNA$ અણુમાં નકલ કરવામાં આવે છે.
પરિણામી $RNA$ ક્રમ ટેમ્પલેટ સ્ટ્રેન્ડનો પૂરક હોય છે અને $DNA$ ના કોડિંગ સ્ટ્રેન્ડ જેવો જ હોય છે,માત્ર એટલો તફાવત છે કે તેમાં $Thymine$ $(T)$ ના સ્થાને $Uracil$ $(U)$ હોય છે.

(B) યુકેરિયોટિક જનીનોમાં,કોડિંગ ક્રમ બિન-કોડિંગ ક્રમ દ્વારા અવરોધાય છે.
$1$. $DNA$ ના જે ખંડોનું $mRNA$ માં પ્રત્યાંકન થાય છે અને જેનું પ્રોટીનમાં ભાષાંતર પણ થાય છે,તેને $Exons$ કહેવામાં આવે છે.
$2$. $DNA$ ના જે ખંડોનું $pre-mRNA$ માં પ્રત્યાંકન થાય છે પરંતુ $RNA$ સ્પ્લિસિંગની પ્રક્રિયા દરમિયાન દૂર કરવામાં આવે છે (અને તેથી પ્રોટીનમાં ભાષાંતર થતું નથી),તેને $Introns$ કહેવામાં આવે છે.
$3$. તેથી,જે ભાગનું પ્રત્યાંકન થાય છે પરંતુ ભાષાંતર થતું નથી તે $Intron$ છે.

(A) અનુલેખન એ $DNA$ ની એક શૃંખલામાંથી આનુવંશિક માહિતીને $RNA$ માં નકલ કરવાની પ્રક્રિયા છે.
આ પ્રક્રિયા $RNA$ પોલિમરેઝ ઉત્સેચક દ્વારા થાય છે.
તે જનીન અભિવ્યક્તિનું પ્રથમ સોપાન છે,જેમાં આનુવંશિક સંકેતને $DNA$ માંથી $mRNA$ માં અનુલેખિત કરવામાં આવે છે.

(A) પ્રત્યાંકન એ $DNA$ ની એક શૃંખલા પરથી જનીનિક માહિતીને $RNA$ માં નકલ કરવાની પ્રક્રિયા છે.
આ પ્રક્રિયા $DNA$ આધારિત $RNA$ પોલિમરેઝ ઉત્સેચક દ્વારા ઉદ્દીપિત થાય છે.
તે પૂરક $RNA$ શૃંખલાનું સંશ્લેષણ કરવા માટે $DNA$ ટેમ્પલેટનો ઉપયોગ કરે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(A) જે પ્રક્રિયા દ્વારા $DNA$ ની એક શૃંખલા પરથી આનુવંશિક માહિતીની નકલ $RNA$ માં કરવામાં આવે છે,તેને પ્રત્યાંકન (Transcription) કહેવામાં આવે છે.
આ જનીન અભિવ્યક્તિનું પ્રથમ સોપાન છે,જેમાં $RNA$ પોલિમરેઝ ઉત્સેચક $DNA$ ટેમ્પલેટને પૂરક એવા $RNA$ અણુનું સંશ્લેષણ કરે છે.

(C) સ્પ્લિટ જનીનોમાં,કોડિંગ સિક્વન્સને $Exons$ (એક્ઝોન્સ) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
અનુલેખન પછીના ફેરફારની પ્રક્રિયા દરમિયાન,બિન-કોડિંગ સિક્વન્સ,જેને $Introns$ (ઇન્ટ્રોન્સ) કહેવાય છે,તેને સ્પ્લિસિંગ દ્વારા દૂર કરવામાં આવે છે.
બાકી રહેલી કોડિંગ સિક્વન્સ,$Exons$,ત્યારબાદ જોડાઈને એક કાર્યકારી $mRNA$ અણુ બનાવે છે.

(C) $DNA$ ની એક શૃંખલા પરથી આનુવંશિક માહિતીનું $RNA$ માં નકલ કરવાની પ્રક્રિયાને $\text{પ્રત્યાંકન}$ $(Transcription)$ કહે છે.
$\text{પ્રતિકૃતિ}$ $(Replication)$ એ $DNA$ ની બેવડી નકલ બનાવવાની પ્રક્રિયા છે.
$\text{ભાષાંતર}$ $(Translation)$ એ $mRNA$ માંથી પ્રોટીન સંશ્લેષણ કરવાની પ્રક્રિયા છે.
$\text{રૂપાંતરણ}$ $(Transformation)$ એ કોષ દ્વારા બહારના આનુવંશિક દ્રવ્યને ગ્રહણ કરવાની પ્રક્રિયા છે.

(A) પ્રત્યાંકનની પ્રક્રિયા દરમિયાન,$mRNA$ નું સંશ્લેષણ કરવા માટે $DNA$ ટેમ્પલેટ શૃંખલાનો ઉપયોગ પૂરક બેઝ જોડી (complementary base pairing) દ્વારા કરવામાં આવે છે.
$DNA$ માં,$Adenine$ $(A)$ એ $Thymine$ $(T)$ સાથે,$Thymine$ $(T)$ એ $Adenine$ $(A)$ સાથે,$Guanine$ $(G)$ એ $Cytosine$ $(C)$ સાથે અને $Cytosine$ $(C)$ એ $Guanine$ $(G)$ સાથે જોડાય છે.
જોકે,$RNA$ માં $Thymine$ $(T)$ ના સ્થાને $Uracil$ $(U)$ હોય છે.
તેથી,$DNA$ માંથી $mRNA$ ના પ્રત્યાંકન માટેના બેઝ જોડીના નિયમો નીચે મુજબ છે:
$A$ $(DNA)$ $\rightarrow$ $U$ $(mRNA)$
$T$ $(DNA)$ $\rightarrow$ $A$ $(mRNA)$
$C$ $(DNA)$ $\rightarrow$ $G$ $(mRNA)$
$G$ $(DNA)$ $\rightarrow$ $C$ $(mRNA)$
આપેલ $DNA$ ટેમ્પલેટ ક્રમ $ATACG$ માટે:
$A \rightarrow U$
$T \rightarrow A$
$A \rightarrow U$
$C \rightarrow G$
$G \rightarrow C$
આમ,પરિણામી $mRNA$ ક્રમ $UAUGC$ છે.

(D) $RNA$ સંશ્લેષણ, જેને પ્રત્યાંકન (Transcription) તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તે $DNA$ ના એક ખંડની નકલ $RNA$ માં બનાવવાની પ્રક્રિયા છે। આ પ્રક્રિયા $RNA$ પોલિમરેઝ ઉત્સેચક દ્વારા ઉદ્દીપિત થાય છે। આદિકોષકેન્દ્રી સજીવોમાં, $RNA$ પોલિમરેઝ ઉત્સેચક મુખ્ય ઉત્સેચક અને સીગ્મા ફેક્ટર $(\sigma)$ નો બનેલો હોય છે। સીગ્મા ફેક્ટર પ્રત્યાંકનની શરૂઆત માટે આવશ્યક છે કારણ કે તે $RNA$ પોલિમરેઝને $DNA$ ટેમ્પલેટ પરના પ્રમોટર સ્થાનને ઓળખવામાં મદદ કરે છે। તેથી, $RNA$ ના સંશ્લેષણ માટે જવાબદાર મુખ્ય ઉત્સેચક $RNA$ પોલિમરેઝ છે।

(B) $DNA$ ની એક શૃંખલા પરથી આનુવંશિક માહિતીનું $RNA$ માં નકલ થવાની પ્રક્રિયાને $Transcription$ (પ્રત્યાંકન) કહે છે.
આ પ્રક્રિયામાં $DNA$ નો માત્ર એક ખંડ અને બે શૃંખલાઓમાંથી માત્ર એક જ શૃંખલાનું $RNA$ માં રૂપાંતરણ થાય છે.
$Translation$ (ભાષાંતર) એ $m-RNA$ માંથી પ્રોટીન સંશ્લેષણની પ્રક્રિયા છે.
$Replication$ (પ્રતિકૃતિ) એ $DNA$ ના બેવડાવાની પ્રક્રિયા છે.

(A) ટ્રાન્સક્રિપ્શન (પ્રત્યાંકન) ની પ્રક્રિયા,જેમાં $DNA$ ટેમ્પલેટમાંથી $m-RNA$ નું સંશ્લેષણ થાય છે,તે સુકોષકેન્દ્રી કોષોના કોષકેન્દ્રમાં થાય છે.
સંશ્લેષણ પછી,$m-RNA$ પર પ્રક્રિયા કરવામાં આવે છે અને ત્યારબાદ તે કોષકેન્દ્ર છિદ્રો દ્વારા કોષકેન્દ્રની બહાર કોષરસમાં મોકલવામાં આવે છે,જેથી તે રિબોઝોમ્સ પર પ્રોટીન સંશ્લેષણમાં ભાગ લઈ શકે.

(B) $DNA$ (જે કોષકેન્દ્રમાં આવેલું હોય છે) માં સંગ્રહિત જનીનિક માહિતીનું $mRNA$ (મેસેન્જર $RNA$) માં ભાષાંતરણ (transcription) થાય છે.
ત્યારબાદ $mRNA$ કોષકેન્દ્ર છિદ્રો દ્વારા કોષકેન્દ્રમાંથી બહાર કોષરસમાં આવે છે.
કોષરસમાં,આ $mRNA$ રિબોઝોમ્સ પર પ્રોટીન સંશ્લેષણ માટે ટેમ્પલેટ તરીકે કાર્ય કરે છે.
આમ,$RNA$ કોષકેન્દ્રથી કોષરસ સુધી જનીનિક માહિતીના વાહક તરીકે કાર્ય કરે છે.

(A) $DNA$ અણુ બે શૃંખલાઓનો બનેલો છે: ટેમ્પ્લેટ શૃંખલા અને નોન-ટેમ્પ્લેટ (કોડિંગ) શૃંખલા.
પ્રત્યાંકન (Transcription) દરમિયાન,$m-RNA$ નું સંશ્લેષણ ટેમ્પ્લેટ શૃંખલાને પૂરક રીતે થાય છે.
કારણ કે $m-RNA$ નો ક્રમ ટેમ્પ્લેટ શૃંખલાને પૂરક હોય છે અને ટેમ્પ્લેટ શૃંખલા નોન-ટેમ્પ્લેટ શૃંખલાને પૂરક હોય છે,તેથી $m-RNA$ નો ક્રમ નોન-ટેમ્પ્લેટ શૃંખલા જેવો જ હોય છે,માત્ર એટલો તફાવત કે $DNA$ માં રહેલ $Thymine$ $(T)$ ના સ્થાને $RNA$ માં $Uracil$ $(U)$ હોય છે.
આપેલ નોન-ટેમ્પ્લેટ ક્રમ: $CAG, TCG, GAT$.
$T$ ને $U$ વડે બદલતા $m-RNA$ નો ક્રમ મળે છે: $CAG, UCG, GAU$.

(A) $DNA$ માંથી $RNA$ તરફ આનુવંશિક માહિતીના વહનની પ્રક્રિયાને પ્રત્યાંકન (Transcription) કહેવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયામાં,$RNA$ પોલિમરેઝ ઉત્સેચકની મદદથી $DNA$ ના એક ખંડની નકલ $RNA$ માં કરવામાં આવે છે.
ભાષાંતર (Translation) એ પ્રક્રિયા છે જેમાં $RNA$ નો ઉપયોગ પ્રોટીન સંશ્લેષણ માટે થાય છે.
પ્રતિકૃતિ (Replication) એ $DNA$ માંથી બીજો $DNA$ અણુ બનાવવાની પ્રક્રિયા છે.
રૂપાંતર (Transformation) એ કોષ દ્વારા બહારના આનુવંશિક દ્રવ્યને ગ્રહણ કરવાની પ્રક્રિયા છે.

(A) $DNA$ માં બેઝ જોડીના નિયમો મુજબ $A$ એ $T$ સાથે અને $C$ એ $G$ સાથે જોડાય છે.
જ્યારે $DNA$ નું $RNA$ માં ભાષાંતર (transcription) થાય છે,ત્યારે $DNA$ માં રહેલ $T$ ના સ્થાને $RNA$ માં $U$ $(Uracil)$ આવે છે.
તેથી,પૂરક $RNA$ શૃંખલા $A$ સાથે $U$,$T$ સાથે $A$,$C$ સાથે $G$ અને $G$ સાથે $C$ જોડી બનાવીને બને છે.
આપેલ $DNA$ ક્રમ: $CAT, TAG, CAT, CAT, GAC$.
$1$. $C$ સાથે $G$,$A$ સાથે $U$,$T$ સાથે $A$ $\rightarrow$ $GUA$.
$2$. $T$ સાથે $A$,$A$ સાથે $U$,$G$ સાથે $C$ $\rightarrow$ $AUC$.
$3$. $C$ સાથે $G$,$A$ સાથે $U$,$T$ સાથે $A$ $\rightarrow$ $GUA$.
$4$. $C$ સાથે $G$,$A$ સાથે $U$,$T$ સાથે $A$ $\rightarrow$ $GUA$.
$5$. $G$ સાથે $C$,$A$ સાથે $U$,$C$ સાથે $G$ $\rightarrow$ $CUG$.
આમ,પૂરક $RNA$ ક્રમ $GUA, AUC, GUA, GUA, CUG$ છે.

(B) $DNA$ ની એક શૃંખલા પરથી આનુવંશિક માહિતીનું $RNA$ માં નકલ થવાની પ્રક્રિયાને $Transcription$ (પ્રત્યાંકન) કહે છે.
$Translation$ (સ્થાનાંતરણ) એ $mRNA$ માં રહેલા ન્યુક્લિઓટાઇડના ક્રમ પર આધારિત એમિનો એસિડના પોલીમરાઈઝેશન દ્વારા પોલીપેપ્ટાઈડ બનાવવાની પ્રક્રિયા છે.
$Transduction$ (પારક્રમણ) એ એવી પ્રક્રિયા છે જેના દ્વારા વાયરસ દ્વારા કોષમાં વિદેશી $DNA$ દાખલ કરવામાં આવે છે.
$Transformation$ (રૂપાંતરણ) એ બેક્ટેરિયલ કોષ દ્વારા મુક્ત $DNA$ ને ગ્રહણ કરવાની પ્રક્રિયા છે.
તેથી,સાચો જવાબ $Transcription$ (પ્રત્યાંકન) છે.

(C) પ્રત્યાંકન એ $DNA$ ની એક શૃંખલા પરથી જનીનિક માહિતીની નકલ $RNA$ માં કરવાની પ્રક્રિયા છે.
આ પ્રક્રિયામાં,$RNA$ પોલિમરેઝ ઉત્સેચક $DNA$ ટેમ્પલેટનો ઉપયોગ કરીને $mRNA$ (મેસેન્જર $RNA$) ના સંશ્લેષણને ઉત્પ્રેરિત કરે છે.
તેથી,પ્રત્યાંકનને $DNA$ ટેમ્પલેટ પરથી $mRNA$ ના સંશ્લેષણ તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે.

(C) $DNA$ ની એક શૃંખલા પરથી આનુવંશિક માહિતીનું $RNA$ માં નકલ થવાની પ્રક્રિયાને $\text{પ્રત્યાંકન}$ $(Transcription)$ કહેવામાં આવે છે।
$1$. $\text{પ્રત્યાંકન}$ એ જનીન અભિવ્યક્તિનું પ્રથમ સોપાન છે, જેમાં $RNA$ પોલિમરેઝ ઉત્સેચક દ્વારા $DNA$ ના ચોક્કસ ખંડની નકલ $RNA$ માં કરવામાં આવે છે।
$2$. $\text{ભાષાંતર}$ $(Translation)$ એ $mRNA$ માંથી પ્રોટીન સંશ્લેષણની પ્રક્રિયા છે।
$3$. $\text{પ્રતિકૃતિ}$ $(Replication)$ એ $DNA$ ની બેવડી નકલ બનાવવાની પ્રક્રિયા છે।
$4$. $\text{રૂપાંતરણ}$ $(Transformation)$ એ કોષ દ્વારા બહારના આનુવંશિક દ્રવ્યને ગ્રહણ કરવાની પ્રક્રિયા છે।
તેથી, સાચો વિકલ્પ $C$ છે।

(B) સુકોષકેન્દ્રી કોષોમાં,પ્રાથમિક ટ્રાન્સક્રિપ્ટ $(pre-mRNA)$ પુખ્ત $mRNA$ બનવા માટે અનુલેખન પછીના ફેરફારોમાંથી પસાર થાય છે.
$1$. કેપિંગ: ટ્રાન્સક્રિપ્ટના $5'$ છેડા પર $7-methyl$ ગ્વાનોસિન $(m^7G)$ કેપ ઉમેરવામાં આવે છે.
$2$. ટેઈલિંગ: $3'$ છેડા પર $poly-A$ પૂંછડી (એડેનાઈન ન્યુક્લિયોટાઈડ્સની શૃંખલા) ઉમેરવામાં આવે છે.
$3$. સ્પ્લાઈસિંગ: ઈન્ટ્રોન્સ દૂર કરવામાં આવે છે અને એક્સોન્સને જોડવામાં આવે છે.
આ ફેરફારો $mRNA$ ને વિઘટનથી બચાવે છે અને તેના વહન તથા ભાષાંતરમાં મદદ કરે છે. તેથી,$5'$ કેપ અને $3'$ $poly-A$ પૂંછડીની હાજરી એ સુકોષકેન્દ્રી પુખ્ત $mRNA$ ની મુખ્ય ઓળખ છે.

(D) $DNA$ માં ટ્રાન્સક્રિપ્શન એકમ મુખ્યત્વે ત્રણ ઘટકોનો બનેલો હોય છે:
$1$. પ્રમોટર: આ તે સ્થાન છે જ્યાંથી ટ્રાન્સક્રિપ્શનની શરૂઆત થાય છે.
$2$. સ્ટ્રક્ચરલ જનીન: તે $RNA$ ના સંશ્લેષણ માટે જરૂરી માહિતી ધરાવે છે.
$3$. ટર્મિનેટર: આ તે સ્થાન છે જ્યાં ટ્રાન્સક્રિપ્શન પ્રક્રિયા પૂર્ણ થાય છે.
આમ,આ ત્રણેય ઘટકો મળીને ટ્રાન્સક્રિપ્શન એકમ બનાવે છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(B) સુકોષકેન્દ્રી સજીવોમાં, પ્રાથમિક પ્રત્યાંકિત (pre-mRNA) માં કોડિંગ શૃંખલાઓ (એકઝોન) અને નોન-કોડિંગ શૃંખલાઓ (ઈન્ટ્રોન) બંને હોય છે.
કાર્યક્ષમ mRNA બનાવવા માટે, નોન-કોડિંગ ઈન્ટ્રોન્સને દૂર કરવા પડે છે અને કોડિંગ એકઝોન્સને ચોક્કસ ક્રમમાં જોડવા પડે છે।
આ પ્રક્રિયાને $\text{સ્પલાઈસીંગ}$ (Splicing) કહેવામાં આવે છે।
$\text{કેપિંગ}$ એટલે $5'$ છેડે મિથાઈલ ગ્વાનોસિન ટ્રાયફોસ્ફેટ ઉમેરવું અને $\text{ટેઈલિંગ}$ એટલે $3'$ છેડે પોલી-$A$ અવશેષો ઉમેરવા.

(B) પ્રત્યાંકન (Transcription) ની પ્રક્રિયા દરમિયાન,$DNA$ એ $m-RNA$ સંશ્લેષણ માટે ટેમ્પલેટ તરીકે કાર્ય કરે છે.
બેઈઝ જોડીના નિયમો અનુસાર,$DNA$ માં રહેલ $Adenine$ $(A)$ એ $RNA$ માં $Uracil$ $(U)$ સાથે જોડાય છે,અને $DNA$ માં રહેલ $Thymine$ $(T)$ એ $RNA$ માં $Adenine$ $(A)$ સાથે જોડાય છે.
અહીં આપેલ $DNA$ ટેમ્પલેટ શૃંખલા $5'-AAAA-3'$ છે.
શૃંખલાઓ પ્રતિ-સમાંતર (antiparallel) હોવાથી,$m-RNA$ નું સંશ્લેષણ $5' \rightarrow 3'$ દિશામાં થશે,જે $3' \rightarrow 5'$ ટેમ્પલેટને પૂરક હશે.
તેથી,$m-RNA$ ની સિકવન્સ $3'-UUUU-5'$ થશે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(B) પ્રત્યાંકન એ $DNA$ ની એક શૃંખલા પરથી આનુવંશિક માહિતીને $RNA$ માં નકલ કરવાની પ્રક્રિયા છે. આ પ્રક્રિયાને ઉદ્દીપ્ત કરવા માટે જવાબદાર ઉત્સેચક $DNA$-આધારિત $RNA$ પોલીમરેઝ છે. તે પૂરક $RNA$ શૃંખલાના સંશ્લેષણ માટે $DNA$ ને ટેમ્પલેટ તરીકે વાપરે છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(A) પ્રત્યાંકન એ $DNA$ ની એક શૃંખલા પરથી આનુવંશિક માહિતીને $RNA$ માં નકલ કરવાની પ્રક્રિયા છે.
આ પ્રક્રિયા $RNA$ પોલિમરેઝ ઉત્સેચક દ્વારા ઉદ્દીપિત થાય છે.
$DNA$ પોલિમરેઝ $DNA$ ના સ્વયંજનન (Replication) માં ભાગ લે છે,જ્યારે એક્ઝોન્યુક્લિએઝ $DNA$ ના સમારકામ અથવા વિઘટનમાં અને રિકોમ્બીનેઝ જનીનિક પુનઃસંયોજનમાં મદદ કરે છે.

(C) પ્રત્યાંકન (Transcription) ની પ્રક્રિયામાં,$DNA$ શૃંખલાની નકલ $RNA$ માં કરવામાં આવે છે.
પ્રત્યાંકન $DNA$ ટેમ્પલેટ શૃંખલા પરના એક ચોક્કસ સ્થાનેથી શરૂ થાય છે જેને પ્રમોટર કહેવામાં આવે છે.
પ્રમોટર એ $RNA$ પોલિમરેઝ માટે જોડાણ સ્થાન તરીકે કાર્ય કરે છે,જે $RNA$ ના સંશ્લેષણની શરૂઆત કરે છે.
તેથી,પ્રમોટર એ પ્રત્યાંકન માટેનું પ્રારંભ સ્થાન છે.

(B) પ્રત્યાંકન એકમમાં,$DNA$ શૃંખલાનો ક્રમ ટેમ્પ્લેટ શૃંખલાની ધ્રુવીયતા દ્વારા નક્કી થાય છે.
$1$. પ્રોમોટર એ $DNA$ નો એક ક્રમ છે જે $RNA$ પોલિમરેઝ માટે જોડાણ સ્થાન પૂરું પાડે છે.
$2$. તે રચનાત્મક જનીનનાં $5'$ છેડા (અપસ્ટ્રીમ) તરફ આવેલો હોય છે.
$3$. ટર્મિનેટર એ રચનાત્મક જનીનનાં $3'$ છેડા (ડાઉનસ્ટ્રીમ) તરફ આવેલો હોય છે.
$4$. તેથી,પ્રોમોટર રચનાત્મક જનીનનાં $5'$ છેડા તરફ સ્થિત હોય છે.