Nature and Scope of Biology Questions in Gujarati

(D) મેળવેલા લક્ષણોના વારસાનો ખ્યાલ,જેને લેમાર્કવાદ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે જીન બેપ્ટિસ્ટ ડી લેમાર્ક દ્વારા આપવામાં આવ્યો હતો.
તેમણે સૂચવ્યું હતું કે સજીવો તેમના જીવનકાળ દરમિયાન મેળવેલા લક્ષણોને તેમની સંતતિમાં ઉતારી શકે છે.
આ સિદ્ધાંતને પાછળથી ઓગસ્ટ વીઝમેન જેવા વૈજ્ઞાનિકો દ્વારા કરવામાં આવેલા પ્રયોગો દ્વારા ખોટો સાબિત કરવામાં આવ્યો હતો.

(D) ઓગસ્ટ $Weismann$ એ $Lamarck$ દ્વારા પ્રસ્તાવિત ઉપાર્જિત લક્ષણોના વારસાના સિદ્ધાંતને ખોટો સાબિત કરવા માટે જર્મપ્લાઝમનો સિદ્ધાંત રજૂ કર્યો હતો. આ સાબિત કરવા માટે,તેમણે એક પ્રયોગ કર્યો જેમાં તેમણે $22$ પેઢીઓ સુધી ઉંદરોની પૂંછડીઓ કાપી નાખી હતી. તેમણે અવલોકન કર્યું કે માતા-પિતાની પૂંછડી કાપી નાખવા છતાં,સંતાનો હંમેશા પૂંછડી સાથે જ જન્મતા હતા. આનાથી સાબિત થયું કે દૈહિક કોષોમાં થતા ફેરફારો વારસાગત હોતા નથી,જ્યારે માત્ર જનન કોષોમાં થતા ફેરફારો જ આગામી પેઢીમાં ઉતરી આવે છે.

(C) ઓગસ્ટ વાઈઝમેને જર્મપ્લાઝમ સિદ્ધાંત રજૂ કર્યો હતો.
તેમણે ઉંદરોની પૂંછડીઓ ઘણી પેઢીઓ સુધી કાપીને પ્રયોગ કર્યો હતો અને જોયું કે તેમની સંતતિમાં પણ પૂંછડીઓ જોવા મળી હતી.
આ પ્રયોગે લેમાર્કના ઉપાર્જિત લક્ષણોના વારસાના સિદ્ધાંતની વિરુદ્ધ પુરાવા આપ્યા,જે ઉપયોગ અને બિન-ઉપયોગના સિદ્ધાંત પર આધારિત હતો.
વાઈઝમેને દલીલ કરી હતી કે દૈહિક કોષોમાં થતા ફેરફારો વારસામાં મળતા નથી,માત્ર જનન કોષો (જર્મપ્લાઝમ) માં થતા ફેરફારો જ આગામી પેઢીમાં જાય છે.

(A) ઈતરડી અને ઈતરડી જેવી જીવાતો (Mites) ના અભ્યાસને $Acarology$ કહેવામાં આવે છે.
$Entomology$ એ કીટકોનો અભ્યાસ છે.
$Malacology$ એ મૃદુકાય પ્રાણીઓનો અભ્યાસ છે.
$Carcinology$ એ કવચયુક્ત પ્રાણીઓ (Crustaceans) નો અભ્યાસ છે.

(B) બીરબલ સહાની ભારતીય પુરાવનસ્પતિશાસ્ત્રના પિતા તરીકે જાણીતા છે.
તેમણે અશ્મિભૂત વનસ્પતિઓના અભ્યાસ અને ભારતીય ઉપખંડના ભૂસ્તરશાસ્ત્રમાં મહત્વપૂર્ણ યોગદાન આપ્યું છે.
તેમણે લખનૌમાં 'બીરબલ સહાની ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ પેલિયોસાયન્સિસ' ની સ્થાપના કરી હતી.

(A) 'જૈવિક ઉત્ક્રાંતિ' ના અગ્રણીઓ એવા વૈજ્ઞાનિકો છે જેમણે સમય જતાં જાતિઓ કેવી રીતે બદલાય છે તે સમજવામાં નોંધપાત્ર યોગદાન આપ્યું છે.
જીન-બેપ્ટિસ્ટ લેમાર્કે ઉપાર્જિત લક્ષણોના વારસાનો સિદ્ધાંત રજૂ કર્યો હતો.
ચાર્લ્સ ડાર્વિને કુદરતી પસંદગીનો સિદ્ધાંત રજૂ કર્યો હતો.
હ્યુગો ડી વ્રીસે ઉત્પરિવર્તન (Mutation) નો સિદ્ધાંત રજૂ કર્યો હતો.
થોમસ માલથસે વસ્તી વૃદ્ધિ પરના તેમના કાર્ય દ્વારા અસ્તિત્વ માટેના સંઘર્ષનો પાયો પૂરો પાડ્યો હતો.
જુલિયન હક્સલી ઉત્ક્રાંતિના આધુનિક સંશ્લેષિત સિદ્ધાંત (Modern Synthetic Theory) માં મુખ્ય વ્યક્તિ હતા.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,વિકલ્પ $A$ જૈવિક ઉત્ક્રાંતિના પાયાના સિદ્ધાંતો સાથે સંકળાયેલા સૌથી અગ્રણી વ્યક્તિઓની યાદી આપે છે.

(C) 'Genetics and the Origin of Species' પુસ્તક થિયોડોસિયસ ડોબઝાંસ્કી (Theodosius Dobzhansky) દ્વારા $1937$ માં લખવામાં આવ્યું હતું.
આ સીમાચિહ્નરૂપ કાર્ય ઉત્ક્રાંતિના આધુનિક સંશ્લેષિત સિદ્ધાંત (Modern Synthetic Theory of Evolution) ના વિકાસમાં મહત્વપૂર્ણ હતું,કારણ કે તેણે મેન્ડેલિયન આનુવંશિકતાને ડાર્વિનિયન પ્રાકૃતિક પસંદગી સાથે જોડ્યું હતું.

(C) પુનરાવર્તનનો સિદ્ધાંત,જેને બાયોજેનેટિક નિયમ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે $1866$ માં $Ernst \ Haeckel$ દ્વારા આપવામાં આવ્યો હતો.
આ સિદ્ધાંત મુજબ,કોઈપણ સજીવનો ગર્ભીય વિકાસ (ontogeny) તેની જાતિના ઉત્ક્રાંતિના ઇતિહાસ (phylogeny) નું પુનરાવર્તન કરે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(A) ફોટોફોસ્ફોરાયલેશન એ પ્રકાશસંશ્લેષણની પ્રકાશ-આધારિત પ્રક્રિયાઓ દરમિયાન પ્રકાશ ઉર્જાનો ઉપયોગ કરીને $ADP$ અને અકાર્બનિક ફોસ્ફેટ $(Pi)$ માંથી $ATP$ સંશ્લેષણની પ્રક્રિયા છે.
આ પ્રક્રિયાની શોધ અને પ્રસ્તાવ $D.I.$ $\text{Arnon}$ દ્વારા $1954$ માં કરવામાં આવ્યો હતો.

(D) જુલિયસ વોન સેક્સ,એક પ્રખ્યાત જર્મન વનસ્પતિશાસ્ત્રી,તેમણે $1860$ માં સૌપ્રથમ વખત દર્શાવ્યું હતું કે છોડને માટીની સંપૂર્ણ ગેરહાજરીમાં ચોક્કસ પોષક દ્રાવણમાં પરિપક્વતા સુધી ઉગાડી શકાય છે. આ તકનીકને હાઇડ્રોપોનિક્સ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(B) જૈવિક પદાર્થોના અભ્યાસ માટે પ્રથમ વખત માઇક્રોસ્કોપનો ઉપયોગ કરવાનો શ્રેય રોબર્ટ હૂકને જાય છે. $1665$ માં,તેમણે તેમના પ્રાથમિક માઇક્રોસ્કોપ હેઠળ બૂચ (cork) ના પાતળા ટુકડાઓનું નિરીક્ષણ કર્યું અને નાના,પેટી જેવા બંધારણો જોયા જેને તેમણે 'કોષ' (cells) નામ આપ્યું. આ શોધ તેમના પ્રખ્યાત પુસ્તક 'માઇક્રોગ્રાફિયા' (Micrographia) માં પ્રકાશિત કરવામાં આવી હતી.

(C) હાનસ ક્રિશ્ચિયન ગ્રામ એક ડેનિશ બેક્ટેરિયોલોજિસ્ટ (બેક્ટેરિયાના અભ્યાસ કરતા વૈજ્ઞાનિક) હતા. તેઓ મુખ્યત્વે 'ગ્રામ સ્ટેઈન' પદ્ધતિના વિકાસ માટે જાણીતા છે,જેનો ઉપયોગ બેક્ટેરિયાને બે મોટા જૂથોમાં વર્ગીકૃત કરવા માટે થાય છે: ગ્રામ-પોઝિટિવ અને ગ્રામ-નેગેટિવ. તેમનો જન્મ $1853$ માં કોપનહેગન,ડેનમાર્કમાં થયો હતો.

(B) શીતળા (smallpox) સામેની રસી $1796$ માં $Edward Jenner$ દ્વારા વિકસાવવામાં આવી હતી.
તેમણે અવલોકન કર્યું હતું કે જે દૂધવાળી સ્ત્રીઓને ગાયના શીતળા (cowpox) થયા હતા,તેઓ માનવ શીતળા સામે રોગપ્રતિકારક શક્તિ ધરાવતી હતી.
તેમણે આ પૂર્વધારણાનું પરીક્ષણ કરવા માટે એક નાના છોકરાને ગાયના શીતળાના જખમમાંથી લીધેલ પદાર્થ દ્વારા રસી આપી અને ત્યારબાદ તેને શીતળાના સંપર્કમાં લાવ્યો,જેમાં જાણવા મળ્યું કે છોકરાને રોગ થયો ન હતો.
આ શોધે ઇમ્યુનોલોજી (immunology) ક્ષેત્રનો પાયો નાખ્યો.

(D) ફેગોસાઇટોસિસ (ભક્ષકકોષીય પ્રક્રિયા) નો ખ્યાલ $E. Metchnikoff$ દ્વારા વિકસાવવામાં આવ્યો હતો.
તેમણે અવલોકન કર્યું હતું કે શરીરના અમુક કોષો બહારના કણોને ગળી જઈને તેનો નાશ કરી શકે છે,જેને તેમણે ફેગોસાઇટ્સ (ભક્ષકકોષો) તરીકે ઓળખાવ્યા હતા.
કોષીય રોગપ્રતિકારક શક્તિમાં આ પાયાના કાર્ય માટે,$E. Metchnikoff$ ને $1908$ માં ફિઝિયોલોજી અથવા મેડિસિન માટે નોબેલ પુરસ્કાર આપવામાં આવ્યો હતો.

(D) હાઇબ્રિડોમા ટેકનોલોજી એ સમાન એન્ટિબોડીઝની મોટી સંખ્યામાં ઉત્પાદન કરવા માટેની એક પદ્ધતિ છે,જેને મોનોક્લોનલ એન્ટિબોડીઝ પણ કહેવામાં આવે છે.
આ ટેકનોલોજી $1975$ માં જ્યોર્જ કોહલર અને સીઝર મિલ્સ્ટીન દ્વારા વિકસાવવામાં આવી હતી.
તેમણે મોનોક્લોનલ એન્ટિબોડીઝનું અનિશ્ચિત સમય સુધી ઉત્પાદન કરતી હાઇબ્રિડોમા સેલ લાઇન બનાવવા માટે સામાન્ય એન્ટિબોડી-ઉત્પાદક $B$ કોષને માયલોમા (કેન્સર) કોષ સાથે જોડ્યા હતા.

(C) સાચો જવાબ $C$ છે. ઇવાન પી. પાવલોવ $(1849-1936)$ 'કન્ડિશન્ડ રિફ્લેક્સ' (અભિસંધિત પ્રતિક્ષિપ્ત ક્રિયા) ના પિતા તરીકે ઓળખાય છે.
તેમણે કૂતરાઓ પર પ્રખ્યાત પ્રયોગો કર્યા હતા,જેમાં દર્શાવ્યું હતું કે પ્રાણીને તટસ્થ ઉત્તેજના (જેમ કે ઘંટ) ને કુદરતી ઉત્તેજના (જેમ કે ખોરાક) સાથે જોડીને પ્રતિભાવ આપવા માટે તાલીમ આપી શકાય છે,આ પ્રક્રિયાને ક્લાસિકલ કન્ડિશનિંગ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(D) સૌપ્રથમ માનવ $EEG$ (ઈલેક્ટ્રોએન્સેફાલોગ્રામ) જર્મન મનોચિકિત્સક $Hans \ Berger$ દ્વારા $1924$ માં રેકોર્ડ કરવામાં આવ્યો હતો. તેમને $EEG$ ના શોધક અને માનવ મગજમાં આલ્ફા તરંગ લયના શોધક તરીકે વ્યાપકપણે ઓળખવામાં આવે છે.

(A) 'હાર્મોન' (અંતઃસ્ત્રાવ) શબ્દ $1905$ માં $E.H. Starling$ દ્વારા આપવામાં આવ્યો હતો. તેમણે $W.M. Bayliss$ સાથે મળીને પ્રથમ અંતઃસ્ત્રાવ,$Secretin$ ની શોધ કરી હતી.

(C) બોર્ડો મિશ્રણ એ ફૂગનાશક અને બેક્ટેરિયાનાશક છે જેની શોધ ફ્રેન્ચ વનસ્પતિશાસ્ત્રી $P.M.A. Millardet$ દ્વારા $1882$ માં કરવામાં આવી હતી.
તે કોપર સલ્ફેટ $(CuSO_4)$ અને ફોડેલા ચૂના $(Ca(OH)_2)$ નું પાણીમાં બનાવેલું મિશ્રણ છે.
તે મૂળરૂપે દ્રાક્ષમાં થતા ડાઉની મિલ્ડ્યુ રોગને નિયંત્રિત કરવા માટે વિકસાવવામાં આવ્યું હતું.

(B) પ્રખ્યાત ભારતીય પ્રાણીશાસ્ત્રી $K.N. Bahl$ એ અળસિયા ($Pheretima$ posthuma) પર એક વિસ્તૃત સંસ્મરણ (memoir) લખ્યું હતું.
આ કાર્ય પ્રાણીશાસ્ત્રમાં એક ઉત્તમ સંદર્ભ છે જે અળસિયાની બાહ્યાકારવિદ્યા,અંતઃસ્થવિદ્યા અને દેહધર્મવિદ્યાનો વિગતવાર અહેવાલ પૂરો પાડે છે.

(C) કોકિચી મિકિમોટોને 'મોતી ઉદ્યોગના પિતા' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેઓ એક જાપાની ઉદ્યોગસાહસિક હતા જેમણે $1893$ માં સૌપ્રથમ સફળતાપૂર્વક સંવર્ધિત મોતી (cultured pearls) બનાવ્યા હતા.
તેમની શોધે મોતી ઉદ્યોગમાં ક્રાંતિ લાવી હતી,જેનાથી કુદરતી રીતે મળતા મોતીઓ પર નિર્ભર રહેવાને બદલે સંવર્ધન દ્વારા મોતી મેળવવાનું શક્ય બન્યું અને તે વધુ સુલભ બન્યા.

(B) પોલ મુલરને $1948$ માં અનેક સંધિપાદ (arthropods) સામે સંપર્ક ઝેર તરીકે $DDT$ ની ઉચ્ચ કાર્યક્ષમતાની શોધ માટે શરીરવિજ્ઞાન અથવા તબીબી ક્ષેત્રમાં નોબેલ પુરસ્કાર આપવામાં આવ્યો હતો.

(B) એમ્નિયોસેન્ટેસિસ એ ગર્ભસ્થ શિશુની આસપાસ રહેલા એમ્નિયોટિક પ્રવાહીમાં રહેલી રંગસૂત્રીય ભાત (chromosomal pattern) પર આધારિત એક પ્રિનેટલ ડાયગ્નોસ્ટિક ટેકનિક છે.
તેનો મુખ્ય ઉપયોગ ગર્ભમાં રહેલી રંગસૂત્રીય અસાધારણતાઓ અને અમુક ચોક્કસ વારસાગત ચયાપચયની ખામીઓ (જનીનિક રોગો) શોધવા માટે થાય છે.
જોકે તે ક્યારેક રચનાત્મક વિકાસ વિશે સંકેતો આપી શકે છે,પરંતુ તેનો મુખ્ય ક્લિનિકલ ઉપયોગ જનીનિક અને વારસાગત સ્થિતિઓની ઓળખ માટે કરવામાં આવે છે.

(B) એમ્નિયોસેન્ટેસિસ એ ગર્ભસ્થ શિશુની આસપાસ રહેલા એમ્નિયોટિક પ્રવાહીમાં રહેલા રંગસૂત્રોના બંધારણ પર આધારિત એક પ્રિનેટલ ડાયગ્નોસ્ટિક તકનીક છે.
તેનો મુખ્ય ઉપયોગ ભ્રૂણમાં રંગસૂત્રીય અસાધારણતાઓ,વિકાસલક્ષી વિકૃતિઓ અને ચયાપચયની બીમારીઓ શોધવા માટે થાય છે.
જોકે તેનો ઉપયોગ જાતિ નિર્ધારણ માટે થઈ શકે છે,પરંતુ ભારતમાં સ્ત્રી ભ્રૂણ હત્યાને રોકવા માટે આ પ્રથા પર કાયદેસર રીતે પ્રતિબંધ છે.

(A) એમ્નિયોસેન્ટેસિસ એ ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન કરવામાં આવતી એક નિદાન પદ્ધતિ છે.
તેમાં વિકાસ પામતા ગર્ભની આસપાસ રહેલી એમ્નિયોટિક કોથળીમાંથી થોડા પ્રમાણમાં એમ્નિયોટિક પ્રવાહી બહાર કાઢવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયા $Gestation$ (ગર્ભાવસ્થા) ના સમયગાળા દરમિયાન (સામાન્ય રીતે ગર્ભાવસ્થાના $15$ થી $20$ અઠવાડિયાની વચ્ચે) કરવામાં આવે છે,જેથી રંગસૂત્રીય અસાધારણતાઓ,વિકાસલક્ષી વિકૃતિઓ અથવા ગર્ભના ચેપનું નિદાન કરી શકાય.

(B) એમ્નિયોસેન્ટેસિસ એ એક તબીબી પ્રક્રિયા છે જેનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે રંગસૂત્રીય અસાધારણતા અને ગર્ભના ચેપના પ્રિનેટલ નિદાન માટે થાય છે。
આ પ્રક્રિયામાં, વિકાસ પામતા ગર્ભની આસપાસની એમ્નિયોટિક કોથળીમાંથી થોડા પ્રમાણમાં $Amniotic fluid$ (એમ્નિયોટિક પ્રવાહી) લેવામાં આવે છે。
આ પ્રવાહીમાં ગર્ભના કોષો હોય છે, જેનું વિશ્લેષણ કરીને ગર્ભનું આનુવંશિક બંધારણ, રંગસૂત્રીય સ્વાસ્થ્ય અને જાતિ નક્કી કરવામાં આવે છે。

(D) સુશ્રુત,જેમને 'શસ્ત્રક્રિયાના પિતા' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તેમણે $600$ $BC$ ની આસપાસ તેમના તબીબી ગ્રંથ,$Susruta \ Samhita$ માં બિન-ઝેરી જળોના ઉપયોગનું વર્ણન કર્યું હતું.
તેમણે શસ્ત્રક્રિયાના ઘામાંથી જામી ગયેલું અથવા ગંઠાઈ ગયેલું લોહી દૂર કરવા માટે આ જળોનો ઉપયોગ કર્યો હતો જેથી સોજો અટકાવી શકાય અને રૂઝ આવવાની પ્રક્રિયા ઝડપી બને.
આ પદ્ધતિ પ્રાચીન ભારતીય ચિકિત્સા પદ્ધતિમાં રક્તસ્ત્રાવ અને શસ્ત્રક્રિયા વ્યવસ્થાપનના સૌથી જૂના નોંધાયેલા કિસ્સાઓમાંની એક છે.

(C) એક્વાકલ્ચર એટલે નિયંત્રિત વાતાવરણમાં માછલીઓ,ક્રસ્ટેશિયન્સ,મોલસ્કા અને જળચર વનસ્પતિઓ જેવા જળચર સજીવોની ખેતી.
$A$. માછલીઓ (Pisces) એ એક્વાકલ્ચરનો મુખ્ય ભાગ છે.
$B$. ઝીંગા એ ક્રસ્ટેશિયન્સ છે અને એક્વાકલ્ચરમાં મોટા પાયે ઉછેરવામાં આવે છે.
$D$. શેલ ફિશરીમાં મોલસ્કા અને ક્રસ્ટેશિયન્સનો ઉછેર થાય છે,જે એક્વાકલ્ચર હેઠળ આવે છે.
$C$. રેશમના કીડાનો ઉછેર 'સેરીકલ્ચર' તરીકે ઓળખાય છે,જે જમીન પર કરવામાં આવતી ખેતી છે,એક્વાકલ્ચર નથી.

(B) હેમેટોલોજી એ તબીબી વિજ્ઞાન અને જીવવિજ્ઞાનની એક શાખા છે જે રુધિર (લોહી) સંબંધિત રોગોના અભ્યાસ, નિદાન, સારવાર અને નિવારણ સાથે સંબંધિત છે.
આ શબ્દ ગ્રીક શબ્દ '$haima$' જેનો અર્થ '$\text{રુધિર}$' થાય છે અને '$logia$' જેનો અર્થ '$\text{અભ્યાસ}$' થાય છે, તેના પરથી ઉતરી આવ્યો છે.
તેથી, તે રુધિર અને રુધિર બનાવતા અંગોનો વૈજ્ઞાનિક અભ્યાસ છે.

(B) અર્ન્સ્ટ રુસ્કા એક જર્મન ભૌતિકશાસ્ત્રી હતા જેમણે $1931$ માં પ્રથમ ઇલેક્ટ્રોન માઇક્રોસ્કોપની ડિઝાઇન તૈયાર કરી હતી.
ઇલેક્ટ્રોન ઓપ્ટિક્સમાં તેમના પાયાના કાર્ય અને પ્રથમ ઇલેક્ટ્રોન માઇક્રોસ્કોપની ડિઝાઇન માટે,તેમને $1986$ માં ભૌતિકશાસ્ત્રના નોબેલ પુરસ્કારનો અડધો ભાગ એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો.

(D) વર્લ્ડ ફૂડ પ્રાઈઝ એ એક પ્રતિષ્ઠિત આંતરરાષ્ટ્રીય પુરસ્કાર છે જે એવા વ્યક્તિઓની સિદ્ધિઓને માન્યતા આપે છે જેમણે વિશ્વમાં ખોરાકની ગુણવત્તા,જથ્થા અથવા ઉપલબ્ધતામાં સુધારો કરીને માનવ વિકાસને આગળ વધાર્યો છે.
$M.S. Swaminathan$ (એમ.એસ. સ્વામીનાથન) $1987$ માં વર્લ્ડ ફૂડ પ્રાઈઝ મેળવનાર પ્રથમ વ્યક્તિ હતા. તેમને આ પુરસ્કાર ભારતમાં હરિયાળી ક્રાંતિ (Green Revolution) લાવવા બદલ આપવામાં આવ્યો હતો,જેનાથી દેશમાં કૃષિ ઉત્પાદકતા અને ખાદ્ય સુરક્ષામાં નોંધપાત્ર વધારો થયો હતો.

(B) . નોર્મન ઈ. બોર્લોગને હરિત ક્રાંતિના પિતા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તેઓ એક પ્રખ્યાત વનસ્પતિ સંવર્ધક હતા જેમણે ઘઉંની વધુ ઉત્પાદન આપતી જાતો વિકસાવી હતી,જેનાથી વૈશ્વિક સ્તરે ખાદ્ય ઉત્પાદનમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો હતો.

(C) $Allometry$ (એલોમેટ્રી) એ સજીવ અથવા તેના ભાગોના કદ અને આકાર વચ્ચેના સંબંધનો અભ્યાસ છે.
તે તપાસે છે કે કદ સાથે સજીવોની લાક્ષણિકતાઓ કેવી રીતે બદલાય છે,અને ઘણીવાર તે બાબત પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે કે સજીવની વૃદ્ધિ સાથે શરીરના વિવિધ ભાગોના વૃદ્ધિ દર કેવી રીતે અલગ પડે છે.
$Allopatric$ (એલોપેટ્રિક) એ વિવિધ ભૌગોલિક વિસ્તારોમાં રહેતી વસ્તીનો ઉલ્લેખ કરે છે.
$Allelopathy$ (એલેલોપેથી) એ એક જૈવિક ઘટના છે જેમાં સજીવ એવા બાયોકેમિકલ્સ ઉત્પન્ન કરે છે જે અન્ય સજીવોની વૃદ્ધિ,અસ્તિત્વ અને પ્રજનનને અસર કરે છે.
$Allogamy$ (એલોગેમી) વનસ્પતિઓમાં પર-ફલન (cross-fertilization) સૂચવે છે.

(A) ઇથોલોજી એ પ્રાણીઓના વર્તનનો વૈજ્ઞાનિક અને ઉદ્દેશ્યપૂર્ણ અભ્યાસ છે,જે સામાન્ય રીતે કુદરતી પરિસ્થિતિઓમાં વર્તન પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે.
પેરાસાયકોલોજી એ માનસિક ઘટનાઓનો અભ્યાસ છે.
યુફેનિક્સ એ તબીબી અથવા પર્યાવરણીય હસ્તક્ષેપ દ્વારા માનવ ફેનોટાઇપમાં સુધારો કરવાનું વિજ્ઞાન છે.
ઇટિઓલોજી એ રોગોના કારણો અથવા મૂળનો અભ્યાસ છે.

(C) જીવવિજ્ઞાનની જે શાખામાં સજીવોની સામાન્ય ભૌતિક અને રાસાયણિક પ્રક્રિયાઓ અને કાર્યોનો અભ્યાસ કરવામાં આવે છે તેને $Physiology$ (દેહધર્મવિદ્યા) કહેવામાં આવે છે.
$Histology$ એ પેશીઓની સૂક્ષ્મ રચનાનો અભ્યાસ છે.
$Anatomy$ એ સજીવોની આંતરિક રચનાનો અભ્યાસ છે.
$Entomology$ એ કીટકોનો અભ્યાસ છે.

(D) બીરબલ સહાની $(1891-1949)$ એક પ્રખ્યાત ભારતીય વૈજ્ઞાનિક હતા જેમણે વનસ્પતિઓના અશ્મિઓના અભ્યાસમાં મહત્વપૂર્ણ યોગદાન આપ્યું હતું. તેમને ભારતીય પુરાતત્વ-વનસ્પતિશાસ્ત્ર (Paleobotany) ના પિતા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તેમણે લખનૌમાં 'બીરબલ સહાની ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ પેલિયોસાયન્સિસ' ની સ્થાપના કરી હતી.

(B) પેલેઓબોટની એ જીવવિજ્ઞાનની એવી શાખા છે જે વનસ્પતિના અશ્મિઓ અને પ્રાચીન વનસ્પતિ જીવનના અવશેષોના અભ્યાસ સાથે સંબંધિત છે.
$A$. પેલેઓન્ટોલોજી એ સામાન્ય રીતે અશ્મિઓનો અભ્યાસ છે (વનસ્પતિ અને પ્રાણીઓ બંને).
$B$. પેલેઓબોટની ખાસ કરીને વનસ્પતિના અશ્મિઓ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે.
$C$. યુજેનિક્સ એ માનવ વસ્તીની આનુવંશિક ગુણવત્તા સુધારવાનો અભ્યાસ છે.
$D$. પેલિનોલોજી એ પરાગરજ અને બીજાણુઓનો અભ્યાસ છે.

(A) $Wolffia$ એ $Araceae$ કુળની મૂળવિહીન જલીય વનસ્પતિઓનું એક પ્રજાતિ છે. તે પૃથ્વી પરની સૌથી નાની પુષ્પધારી વનસ્પતિ તરીકે વ્યાપકપણે ઓળખાય છે. $Wolffia$ ના વ્યક્તિગત પુષ્પો સૂક્ષ્મદર્શક હોય છે,જે સમગ્ર વનસ્પતિના દેહને અત્યંત નાનો બનાવે છે,જેનો વ્યાસ ઘણીવાર $1 \ mm$ કરતા પણ ઓછો હોય છે.

(D) જીવવિજ્ઞાનની જે શાખા ખાસ કરીને કોષની રચના,કાર્ય અને પ્રજનનના અભ્યાસ સાથે સંબંધિત છે તેને સેલ બાયોલોજી (કોષવિજ્ઞાન) અથવા સાયટોલોજી કહેવામાં આવે છે.
$1$. સેલ બાયોલોજી (અથવા સાયટોલોજી) કોષના શારીરિક ગુણધર્મો,ચયાપચયની પ્રક્રિયાઓ,સિગ્નલિંગ પાથવે,જીવનચક્ર,રાસાયણિક બંધારણ અને કોષની તેના પર્યાવરણ સાથેની આંતરક્રિયાઓ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે.
$2$. એનાટોમી સજીવોના માળખાકીય સંગઠન સાથે સંબંધિત છે.
$3$. હિસ્ટોલોજી એ પેશીઓની સૂક્ષ્મ રચનાનો અભ્યાસ છે.
તેથી,સાયટોલોજી અને સેલ બાયોલોજી બંને સાચા શબ્દો છે,પરંતુ આ ક્ષેત્રનું વર્ણન કરવા માટે આધુનિક જીવવિજ્ઞાનમાં સેલ બાયોલોજી એ સૌથી વ્યાપક શબ્દ છે.

(D) પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનો એ કાચા તેલ (પેટ્રોલિયમ) માંથી મેળવવામાં આવતા પદાર્થો છે જે ઓઈલ રિફાઇનરીઓમાં પ્રક્રિયા દ્વારા પ્રાપ્ત થાય છે.
$Naphtha$,$Benzene$,અને $Paraffin$ એ તમામ પેટ્રોલિયમના નિસ્યંદન અથવા પ્રક્રિયા દરમિયાન મેળવવામાં આવતા સામાન્ય ઉત્પાદનો છે.
આપેલ તમામ વિકલ્પો પેટ્રોલિયમમાંથી મેળવવામાં આવે છે,તેથી તેમાંથી કોઈ પણ 'પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદન નથી' તેવું કહી શકાય નહીં.
તેથી,સાચો જવાબ $D$ છે.

(A) માથાદીઠ આવક એ કોઈ રાષ્ટ્ર અથવા ભૌગોલિક વિસ્તારમાં વ્યક્તિ દીઠ કમાણીની રકમનું માપ છે. તેની ગણતરી કુલ રાષ્ટ્રીય આવકને દેશની કુલ વસ્તી વડે ભાગીને કરવામાં આવે છે. આ માપદંડનો ઉપયોગ સામાન્ય રીતે વસ્તીના સરેરાશ આર્થિક જીવનધોરણનું મૂલ્યાંકન કરવા માટે થાય છે.

(A) સાચો જવાબ $A$ છે.
વસ્તી ગણતરીના આંકડા મુજબ,કેરળ ભારતમાં સતત સૌથી વધુ સાક્ષરતા દર ધરાવે છે.
ઉદાહરણ તરીકે,$1991$ ની વસ્તી ગણતરી મુજબ,કેરળનો સાક્ષરતા દર $90.59\%$ હતો,જે તમામ ભારતીય રાજ્યોમાં સૌથી વધુ છે.

(A) $1991$ ની મધ્ય પ્રદેશ $(M.P.)$ ની વસ્તી ગણતરીના આંકડા મુજબ,સૌથી વધુ વસ્તી ધરાવતા ત્રણ શહેરોનો ઉતરતો ક્રમ ઇન્દોર,જબલપુર અને ભોપાલ હતો. તેથી,સાચો ક્રમ ઇન્દોર,જબલપુર અને ભોપાલ છે.

(B) જીવંત સજીવોના અભ્યાસ માટેનું વિજ્ઞાન,જેને જીવવિજ્ઞાન (Biology) કહેવામાં આવે છે,તે મુખ્યત્વે બે શાખાઓમાં વિભાજિત છે: $1$. વનસ્પતિશાસ્ત્ર (Botany - વનસ્પતિઓનો અભ્યાસ) અને $2$. પ્રાણીશાસ્ત્ર (Zoology - પ્રાણીઓનો અભ્યાસ). તેથી,સાચો જવાબ $B$ છે.

(A) જીવંત સજીવોના અભ્યાસને $Biology$ (જીવવિજ્ઞાન) કહેવામાં આવે છે. આ શબ્દ ગ્રીક શબ્દો '$bios$' (જેનો અર્થ જીવન થાય છે) અને '$logos$' (જેનો અર્થ અભ્યાસ થાય છે) પરથી ઉતરી આવ્યો છે. તે સજીવોની રચના,કાર્ય,વૃદ્ધિ,ઉદ્ભવ,ઉત્ક્રાંતિ અને વિતરણનો સમાવેશ કરે છે.

(D) જીવવિજ્ઞાન એ સજીવોનો અભ્યાસ છે.
$A$. વનસ્પતિશાસ્ત્ર એ વનસ્પતિઓનો અભ્યાસ છે.
$B$. સૂક્ષ્મજીવશાસ્ત્ર એ સૂક્ષ્મજીવોનો અભ્યાસ છે.
$C$. પ્રાણીશાસ્ત્ર એ પ્રાણીઓનો અભ્યાસ છે.
$D$. આણ્વીક વિજ્ઞાન (Molecular Science) એ ભૌતિક વિજ્ઞાનની એક શાખા છે,જીવવિજ્ઞાનની મુખ્ય શાખા નથી,જોકે આણ્વીક જીવવિજ્ઞાન (Molecular Biology) એ જીવવિજ્ઞાનની એક પેટા-શાખા છે. તેથી,આણ્વીક વિજ્ઞાન એ સાચો જવાબ છે.

(B) સુશ્રુતને 'ફાધર ઓફ સર્જરી' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,કારણ કે તેમણે તબીબી અને શસ્ત્રક્રિયાના ક્ષેત્રમાં પાયાનું યોગદાન આપ્યું છે,ખાસ કરીને 'સુશ્રુત સંહિતા' માં શસ્ત્રક્રિયાની પ્રક્રિયાઓનું વિગતવાર વર્ણન કર્યું છે.
હિપ્પોક્રેટસને 'ફાધર ઓફ મેડિસિન' (તબીબી વિદ્યાના પિતા) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
ચરકને 'ફાધર ઓફ આયુર્વેદ' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
રોબર્ટ કોચ માઇક્રોબાયોલોજી અને રોગોના જંતુ સિદ્ધાંત (germ theory) માં તેમના યોગદાન માટે જાણીતા છે.

(C) $ \text{એરિસ્ટોટલ} $ ને $ \text{ભ્રૂણવિદ્યાના પિતા} $ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે કારણ કે તેમણે સૌપ્રથમ મરઘીના ઈંડામાં ભ્રૂણના વિકાસનું વર્ણન કર્યું હતું.
$ \text{કાર્લ અર્ન્સ્ટ વોન બેર} $ ને બ્લાસ્ટુલા અવસ્થા અને જર્મ લેયર થિયરીની શોધ માટે $ \text{આધુનિક ભ્રૂણવિદ્યાના પિતા} $ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(C) બીરબલ સાહની $(B. Sahni)$ ભારતીય પુરાવનસ્પતિવિદ્યાના પિતા તરીકે ઓળખાય છે. તેઓ એક પ્રખ્યાત ભારતીય પુરાવનસ્પતિશાસ્ત્રી હતા જેમણે ભારતીય ઉપખંડના અશ્મિઓનો અભ્યાસ કર્યો હતો. તેમને ભૂસ્તરશાસ્ત્ર અને પુરાતત્વમાં પણ રસ હતો. તેમણે લખનૌમાં 'બીરબલ સાહની ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ પેલિયોસાયન્સિસ'ની સ્થાપના કરી હતી.

(A) પેડેનિયસ ડિસ્કોરિડ્સ $(40-90 \text{ AD})$ એક ગ્રીક ચિકિત્સક,ફાર્માકોલોજિસ્ટ અને વનસ્પતિશાસ્ત્રી હતા. તેમને ઔષધશાસ્ત્રના પિતા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે કારણ કે તેમના મહાન કાર્ય 'ડી મેટેરિયા મેડિકા' $(De \text{ } Materia \text{ } Medica)$ એ $1,500$ વર્ષથી વધુ સમય સુધી ઔષધીય વનસ્પતિઓ અને દવાઓ માટે પ્રાથમિક સંદર્ભ તરીકે સેવા આપી હતી. હિપ્પોક્રેટસને ચિકિત્સાશાસ્ત્રના પિતા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.