Energy Flow Questions in Gujarati

(A) ડેટ્રિટસ આહાર શૃંખલા માટેની ઉર્જા કાર્બનિક અવશેષોમાંથી મળે છે,જેને ડેટ્રિટસ પણ કહેવામાં આવે છે. સ્થળજ નિવસનતંત્રમાં,ચરાઈ આહાર શૃંખલાની તુલનામાં ડેટ્રિટસ આહાર શૃંખલા દ્વારા ઉર્જાનો ઘણો મોટો ભાગ વહન પામે છે. ડેટ્રિટસમાં મૃત વનસ્પતિના ભાગો અને પ્રાણીઓના અવશેષોનો સમાવેશ થાય છે,જે વિઘટકો અને ડેટ્રિટિવોર્સ માટે ઉર્જાના પ્રાથમિક સ્ત્રોત તરીકે કાર્ય કરે છે.

(C) કોઈપણ નિવસનતંત્રમાં સજીવો દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાતી ઉર્જાનો અંતિમ સ્ત્રોત સૂર્યપ્રકાશ છે.
સૌર ઉર્જા ઉત્પાદકો (વનસ્પતિઓ) દ્વારા પ્રકાશસંશ્લેષણની પ્રક્રિયા દ્વારા ગ્રહણ કરવામાં આવે છે અને તેનું રાસાયણિક ઉર્જામાં રૂપાંતર થાય છે.
આ ઉર્જા ત્યારબાદ નિવસનતંત્રના વિવિધ પોષક સ્તરોમાં વહન પામે છે.
તેથી,સૌર ઉર્જા એ કોઈપણ નિવસનતંત્રના કાર્ય માટે પ્રાથમિક ચાલક બળ તરીકે કાર્ય કરે છે.

(D) વાઘ આહાર શૃંખલામાં સર્વોચ્ચ ઉપભોગી છે.
તે નીચલા સ્તરના માંસાહારીઓ તેમજ તૃણાહારીઓ પર ખોરાક માટે નિર્ભર રહી શકે છે.
તૃણાહારીઓ તેમના ખોરાક માટે ઉત્પાદકો ($i.e.$, લીલી વનસ્પતિઓ) પર નિર્ભર હોય છે.
આમ, પરોક્ષ રીતે વાઘ પણ વૃક્ષો ($i.e.$, પ્રાથમિક ઉત્પાદકો) સાથે જોડાયેલ છે કારણ કે ઉર્જાનો પ્રવાહ ઉત્પાદકોમાંથી શરૂ થઈને તૃણાહારીઓ દ્વારા સર્વોચ્ચ માંસાહારી સુધી પહોંચે છે.

(A) પરિસ્થિતિકીય કાર્યક્ષમતા મુજબ,લીલી વનસ્પતિઓ (ઉત્પાદકો) તેમના પર આપાત થતી સૌર ઊર્જાના માત્ર $1 \; \%$ જેટલી જ ઊર્જા ગ્રહણ કરે છે.
આપેલ સૌર ઊર્જા = $2000 \; J$.
ઉત્પાદકો દ્વારા ગ્રહણ કરેલી ઊર્જા $(A)$ = $2000 \; J$ ના $1 \; \% = (1/100) \times 2000 = 20 \; J$.
લિન્ડેમેનના $10 \; \%$ ના નિયમ મુજબ,માત્ર $10 \; \%$ ઊર્જા જ પછીના પોષક સ્તર પર સ્થાનાંતરિત થાય છે.
તૃણાહારીઓમાં સ્થાનાંતરિત ઊર્જા $(B)$ = $A$ ના $10 \; \% = 20 \; J$ ના $10 \; \% = 2 \; J$.
માંસાહારીઓમાં સ્થાનાંતરિત ઊર્જા $(C)$ = $B$ ના $10 \; \% = 2 \; J$ ના $10 \; \% = 0.2 \; J$.
આમ,$A = 20 \; J, B = 2 \; J, C = 0.2 \; J$.

(D) ઉર્જાના વહન માટેના $10 \%$ ના નિયમ મુજબ,એક પોષક સ્તરે ઉપલબ્ધ ઉર્જાના માત્ર $10 \%$ જેટલો જ ભાગ પછીના પોષક સ્તરે વહન પામે છે. બાકીની મોટાભાગની ઉર્જા (આશરે $90 \%$) સજીવ દ્વારા તેની પોતાની ચયાપચયની ક્રિયાઓ જેવી કે શ્વસન,હલનચલન,વૃદ્ધિ અને શરીરની ગરમી જાળવી રાખવા માટે વપરાય છે અને તે ઉષ્મા સ્વરૂપે પર્યાવરણમાં મુક્ત થાય છે.

(B) ઉર્જાના સ્થાનાંતરના $10\%$ ના નિયમ મુજબ,એક પોષક સ્તરથી બીજા પોષક સ્તર પર માત્ર $10\%$ ઉર્જાનું વહન થાય છે.
પ્રથમ,ઉત્પાદકો $(T_1)$ જમીન પર પડતી કુલ સૌર ઉર્જાના લગભગ $1\%$ જેટલી ઉર્જા મેળવે છે. તેથી,$T_1$ પર ઉર્જા = $10,000 \; J$ ના $1\% = 100 \; J$.
ત્યારબાદ,પ્રાથમિક ઉપભોક્તાઓ $(T_2)$ ને મળતી ઉર્જા એ $T_1$ ની ઉર્જાના $10\%$ હોય છે.
તેથી,$T_2$ પર ઉપલબ્ધ ઉર્જા = $100 \; J$ ના $10\% = 10 \; J$.

(C) સ્થળજ નિવસનતંત્રમાં ઉર્જાના પ્રવાહ માટેનું મુખ્ય માધ્યમ $DFC$ ($Detritus Food Chain$ - મૃત આહાર શૃંખલા) છે,જ્યાં ચરાઈ આહાર શૃંખલાની તુલનામાં ઉર્જાનો ઘણો મોટો ભાગ મૃત આહાર શૃંખલા દ્વારા વહન પામે છે.
જલીય નિવસનતંત્રમાં ઉર્જાના પ્રવાહ માટેનું મુખ્ય માધ્યમ $GFC$ ($Grazing Food Chain$ - ચરાઈ આહાર શૃંખલા) છે,કારણ કે પ્રાથમિક ઉત્પાદકો મુખ્યત્વે ફાઈટોપ્લેન્કટોન (વનસ્પતિપ્લવકો) હોય છે જે ઝૂપ્લેન્કટોન (પ્રાણીપ્લવકો) અને ઉચ્ચ પોષક સ્તરો દ્વારા ખાવામાં આવે છે.

(B) ઉષ્ણકટિબંધીય વર્ષાવન નિવસનતંત્રમાં,ઉર્જાનું મોટાભાગનું વહન મૃતદ્રવ્ય આહાર શૃંખલા (Detritus food chain) દ્વારા થાય છે. તેનું કારણ એ છે કે અહીં મોટા પ્રમાણમાં કાર્બનિક દ્રવ્યો (કચરો) ઉત્પન્ન થાય છે,જેનું સૂક્ષ્મજીવો અને મૃતપક્ષીઓ દ્વારા વિઘટન થાય છે,જે ઉર્જાના માર્ગનો મુખ્ય આધાર બનાવે છે.

(B) શરીરની જાળવણી માટે ઉર્જાની જરૂરિયાત ક્રમશઃ ઉચ્ચ પોષક સ્તરો સાથે વધે છે. જેમ જેમ આપણે આહાર શૃંખલામાં ઉપર જઈએ છીએ,તેમ ઉચ્ચ પોષક સ્તરો પરના સજીવોને તેમની ચયાપચયની પ્રક્રિયાઓ અને શારીરિક કાર્યોને જાળવી રાખવા માટે ઉપલબ્ધ ઉર્જાના સંદર્ભમાં વધુ ઉર્જાની જરૂર પડે છે.

(B) ગ્રેઝિંગ ફૂડ ચેઈન $(GFC)$ ઉત્પાદકો (લીલી વનસ્પતિઓ) થી શરૂ થાય છે જે સૌર ઉર્જાનો સંગ્રહ કરે છે. પ્રકાશસંશ્લેષણની પ્રક્રિયા દ્વારા,આ ઉત્પાદકો અકાર્બનિક પોષક તત્વો (જેમ કે $CO_2$,$H_2O$ અને ખનિજો) ને કાર્બનિક દ્રવ્ય (બાયોમાસ) માં રૂપાંતરિત કરે છે. આ કાર્બનિક દ્રવ્ય પછી આહાર શૃંખલામાં ઉપભોક્તાઓ માટે ઉર્જાના સ્ત્રોત તરીકે કાર્ય કરે છે.

(C) પરિસ્થિતિકીય તંત્રમાં ઉર્જાનો પ્રવાહ ચક્રીય હોતો નથી. ઉર્જાનો પ્રવાહ હંમેશા એકદિશીય (unidirectional) હોય છે,એટલે કે તે ઉત્પાદકોથી ઉપભોક્તાઓ તરફ વહે છે અને પાછો ઉત્પાદકો પાસે જઈ શકતો નથી. તેથી,ઉર્જાનો પ્રવાહ ચક્રીય છે તે વિધાન ખોટું છે. ઉર્જાનો પિરામિડ હંમેશા સીધો હોય છે કારણ કે દરેક પોષક સ્તરે ઉર્જા ઉષ્મા સ્વરૂપે વ્યય થાય છે. પરિસ્થિતિકીય કાર્યક્ષમતા,જે એક પોષક સ્તરથી બીજા પોષક સ્તરે સ્થાનાંતરિત થતી ઉર્જાની ટકાવારી દર્શાવે છે,તે સામાન્ય રીતે $10\%$ (લિન્ડેમેનનો $10\%$ નો નિયમ) માનવામાં આવે છે.

(D) નિવસનતંત્રમાં ઊર્જાનું વહન આહાર શૃંખલા દ્વારા થાય છે,જેમાં એક પોષકસ્તરના સજીવો નીચલા પોષકસ્તરના સજીવોનો ખોરાક તરીકે ઉપયોગ કરે છે.
આ આંતરક્રિયા,જેમાં એક સજીવ (પરભક્ષી) ઊર્જા મેળવવા માટે બીજા સજીવ (શિકાર) ને મારીને ખાય છે,તેને $Predation$ (પરભક્ષણ) કહેવામાં આવે છે.
$Predation$ એ પોષકસ્તરો વચ્ચે ઊર્જાના વહન માટેનું માધ્યમ છે.

(B) નિવસનતંત્રમાં ઊર્જાનું વહન હંમેશા $Unidirectional$ (એકમાર્ગી) હોય છે।
$1$. સૂર્યમાંથી સૌર વિકિરણ સ્વરૂપે ઊર્જા નિવસનતંત્રમાં પ્રવેશે છે।
$2$. ઉત્પાદકો (વનસ્પતિઓ) પ્રકાશસંશ્લેષણ દ્વારા આ સૌર ઊર્જાનું રાસાયણિક ઊર્જામાં રૂપાંતર કરે છે।
$3$. ત્યારબાદ આ ઊર્જા આહાર શૃંખલા દ્વારા ઉપભોગીઓ (તૃણાહારીઓ, માંસાહારીઓ, વગેરે) માં સ્થાનાંતરિત થાય છે।
$4$. દરેક પોષક સ્તરે, ઊર્જાના $10\%$ ના નિયમ મુજબ, ઊર્જાનો મોટો હિસ્સો ઉષ્મા સ્વરૂપે વ્યય પામે છે।
$5$. ઊર્જાનું ફરીથી સૂર્યમાં કે અગાઉના પોષક સ્તરોમાં પુનઃચક્રીયકરણ થઈ શકતું નથી, તેથી આ વહન હંમેશા એકમાર્ગી હોય છે।

(A) પ્રકાશસંશ્લેષીય સક્રિય વિકિરણ $(PAR)$ એ પ્રકાશ વર્ણપટનો તે ભાગ છે જેનો ઉપયોગ વનસ્પતિઓ પ્રકાશસંશ્લેષણ માટે કરી શકે છે.
વનસ્પતિઓ ઉપલબ્ધ તમામ સૌર ઊર્જાને ગ્રહણ કરવામાં સક્ષમ નથી.
તે એક સુસ્થાપિત પારિસ્થિતિક તથ્ય છે કે વનસ્પતિઓ પ્રકાશસંશ્લેષણ કરવા અને કાર્બનિક દ્રવ્યો ઉત્પન્ન કરવા માટે $PAR$ ના માત્ર $2-10 \%$ જેટલા ભાગનું જ ગ્રહણ કરે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(B) આ વિધાન થર્મોડાયનેમિક્સના $2^{nd}$ (બીજા) નિયમનો નિર્દેશ કરે છે.
થર્મોડાયનેમિક્સના બીજા નિયમ મુજબ, ઊર્જાનું વહન ક્યારેય $100\%$ કાર્યક્ષમ હોતું નથી અને કેટલીક ઊર્જા હંમેશા ઉષ્મા સ્વરૂપે વ્યય પામે છે, જેનાથી તંત્રની એન્ટ્રોપીમાં વધારો થાય છે.
પરિસ્થિતિકીય તંત્રમાં, આ બાબત ઊર્જા વહનના $10\%$ ના નિયમમાં જોવા મળે છે, જ્યાં માત્ર $10\%$ જેટલી જ ઊર્જા આગળના પોષકસ્તરમાં વહન પામે છે, જ્યારે બાકીની ઊર્જા ચયાપચયની પ્રક્રિયાઓ દરમિયાન ઉષ્મા સ્વરૂપે વ્યય થાય છે.

(B) લિન્ડેમેનના $10\%$ ના નિયમ મુજબ,એક પોષકસ્તર પર ઉપલબ્ધ ઊર્જાના માત્ર $10\%$ જ તેના પછીના ઉચ્ચ પોષકસ્તરમાં સ્થાનાંતરિત થાય છે.
$1$. ઉત્પાદકો (વનસ્પતિઓ): $1000\,J$.
$2$. પ્રાથમિક ઉપભોગીઓ (તૃણાહારીઓ): $1000\,J$ ના $10\% = 100\,J$.
$3$. દ્વિતીય ઉપભોગીઓ (માંસાહારીઓ,દા.ત. સિંહ જે તૃણાહારીને ખાય છે): $100\,J$ ના $10\% = 10\,J$.
આમ,સિંહના પોષકસ્તર સુધી પહોંચતી ઊર્જા $10\,J$ છે.

(D) પરિસ્થિતિકીય તંત્રમાં ઊર્જાના વહન માટેના $10\%$ ના નિયમ મુજબ,એક પોષક સ્તરે ઉપલબ્ધ ઊર્જાના માત્ર $10\%$ જેટલી જ ઊર્જા તેના પછીના ઉચ્ચ પોષક સ્તરે વહન પામે છે.
જેમ ઊર્જા ઉત્પાદકો $(P)$ થી પ્રાથમિક ઉપભોગીઓ $(Q)$,દ્વિતીયક ઉપભોગીઓ $(R)$ અને અંતે તૃતીયક ઉપભોગીઓ $(S)$ તરફ જાય છે,તેમ દરેક તબક્કે નોંધપાત્ર પ્રમાણમાં ઊર્જા ઉષ્મા સ્વરૂપે વ્યય પામે છે.
તેથી,જેમ આપણે આહાર શૃંખલામાં ઉપર જઈએ છીએ તેમ ઉપલબ્ધ ઊર્જા ઘટતી જાય છે.
આપેલ આહાર શૃંખલામાં,$S$ એ સૌથી ઉચ્ચ પોષક સ્તર (તૃતીયક ઉપભોગી) દર્શાવે છે,અને તેથી તેની પાસે સૌથી ઓછી ઊર્જા ઉપલબ્ધ હશે.

(B) લિન્ડેમેનના $10 \%$ ના નિયમ મુજબ,એક પોષક સ્તરથી બીજા પોષક સ્તર પર માત્ર $10 \%$ ઉર્જાનું વહન થાય છે.
પ્રથમ પોષક સ્તરની $NPP$ એ બીજા પોષક સ્તર માટે $GPP$ તરીકે કાર્ય કરે છે.
તેથી,બીજા પોષક સ્તરની $GPP = 100x \text{ kcal } m^{-2} yr^{-1}$ થશે.
ઉર્જા વહન કાર્યક્ષમતા $10 \%$ ધારીએ તો,બીજા પોષક સ્તરની $NPP = 100x \times 10 \% = 10x \text{ kcal } m^{-2} yr^{-1}$ થશે.
બીજા પોષક સ્તરની આ $NPP$ એ ત્રીજા પોષક સ્તર માટે $GPP$ તરીકે કાર્ય કરે છે.
આમ,ત્રીજા પોષક સ્તરની $GPP = 10x \text{ kcal } m^{-2} yr^{-1}$ થશે.

(A) પરિસ્થિતિકીય તંત્રમાં ઉર્જાના વહન માટેના $10\%$ ના નિયમ મુજબ,જેમ ઉર્જા એક પોષક સ્તરથી બીજા ઉચ્ચ પોષક સ્તર તરફ જાય છે તેમ તેમાં ઘટાડો થાય છે.
ઉત્પાદકો (ઘાસ) પ્રથમ પોષક સ્તર ધરાવે છે અને તેમની પાસે મહત્તમ ઉર્જા હોય છે.
જેમ ઉર્જા ઉત્પાદકોમાંથી પ્રાથમિક ઉપભોક્તાઓ (સસલું),ત્યારબાદ દ્વિતીય ઉપભોક્તાઓ (વરુ) અને અંતે તૃતીય ઉપભોક્તાઓ (સિંહ) તરફ વહે છે,તેમ દરેક તબક્કે ઉર્જાનો નોંધપાત્ર ભાગ ઉષ્મા સ્વરૂપે વ્યય પામે છે.
તેથી,આહાર શૃંખલાના પાયામાં રહેલ સજીવ,જે ઘાસ છે,તે સૌથી વધુ ઉર્જા ધરાવે છે.

(A) જલીય નિવસનતંત્રમાં, $\text{ચારણ}$ $\text{આહાર}$ $\text{શૃંખલા}$ $(GFC)$ એ ઉર્જાના પ્રવાહ માટેનો મુખ્ય માર્ગ છે.
આનું કારણ એ છે કે જલીય નિવસનતંત્રમાં પ્રાથમિક ઉત્પાદકો $\text{ફાઈટોપ્લાન્કટોન}$ (વનસ્પતિ પ્લવકો) છે, જેનું ભક્ષણ $\text{ઝૂપ્લાન્કટોન}$ (પ્રાણી પ્લવકો) અને નાની માછલીઓ દ્વારા થાય છે.
તેનાથી વિપરીત, સ્થળજ નિવસનતંત્રમાં, $\text{મૃતપક્ષી}$ $\text{આહાર}$ $\text{શૃંખલા}$ $(DFC)$ એ ઉર્જાના પ્રવાહ માટેનો મુખ્ય માર્ગ છે, કારણ કે $GFC$ ની તુલનામાં ઉર્જાનો ઘણો મોટો ભાગ $\text{મૃતકાય}$ (detritus) માર્ગ દ્વારા વહે છે.

(D) આહાર શૃંખલા એ ઉત્પાદકોથી ઉપભોક્તાઓ સુધી ઉર્જાના સ્થાનાંતરણનો ક્રમ દર્શાવે છે.
$1$. ઉત્પાદક એ સજીવ છે જે પોતાનો ખોરાક જાતે બનાવે છે,જે અહીં ઘાસ છે.
$2$. પ્રાથમિક ઉપભોક્તા ઉત્પાદક પર નભે છે,જે તીડ છે.
$3$. દ્વિતીય ઉપભોક્તા પ્રાથમિક ઉપભોક્તા પર નભે છે,જે દેડકો છે.
$4$. તૃતીય ઉપભોક્તા દ્વિતીય ઉપભોક્તા પર નભે છે,જે સાપ છે.
$5$. સર્વોચ્ચ શિકારી અથવા ચતુર્થ ઉપભોક્તા ગરુડ છે.
તેથી,સાચો ક્રમ છે: ઘાસ $\longrightarrow$ તીડ $\longrightarrow$ દેડકો $\longrightarrow$ સાપ $\longrightarrow$ ગરુડ.

(C) ઉષ્માગતિશાસ્ત્રનો બીજો નિયમ જણાવે છે કે ઉર્જાનું સ્થાનાંતરણ ક્યારેય $100\%$ કાર્યક્ષમ હોતું નથી,કારણ કે કેટલીક ઉર્જા હંમેશા ઉષ્મા સ્વરૂપે વ્યય પામે છે. નિવસનતંત્ર આ નિયમનું પાલન કરે છે કારણ કે ઉર્જાના સ્થાનાંતરણ દરમિયાન દરેક પોષક સ્તરે ઉર્જાનો વ્યય થાય છે.
તેથી,વિધાન સાચું છે.
આહાર શૃંખલામાં,ઉર્જાનો પ્રવાહ હંમેશા એક-માર્ગી (ઉત્પાદકોથી ઉપભોક્તાઓ તરફ) હોય છે. તે ક્યારેય વિરુદ્ધ દિશામાં વહેતો નથી.
તેથી,કારણ ખોટું છે.

(C) સૂર્ય એ પૃથ્વી પરની લગભગ તમામ ઇકોસિસ્ટમ માટે ઊર્જાનો અંતિમ અને પ્રાથમિક સ્ત્રોત છે.
ઉત્પાદકો (વનસ્પતિઓ,શેવાળ અને સાયનોબેક્ટેરિયા) દ્વારા કરવામાં આવતું પ્રકાશસંશ્લેષણ સૌર ઊર્જાને રાસાયણિક ઊર્જામાં રૂપાંતરિત કરે છે,જે પછી આહાર શૃંખલામાં વહે છે.
ઊંડા સમુદ્રની હાઇડ્રોથર્મલ ઇકોસિસ્ટમ આમાં અપવાદ છે,કારણ કે તે રસાયણસંશ્લેષણ (chemosynthesis) પર આધાર રાખે છે,જ્યાં સજીવો સૂર્યપ્રકાશને બદલે હાઇડ્રોજન સલ્ફાઇડ જેવા અકાર્બનિક પદાર્થો સાથેની રાસાયણિક પ્રતિક્રિયાઓમાંથી ઊર્જા મેળવે છે.

(C) નિવસનતંત્રમાં પાણી,કાર્બન અને નાઈટ્રોજન જેવા પોષકતત્વો જૈવ-ભૂ-રાસાયણિક ચક્રોમાંથી પસાર થાય છે,જેનો અર્થ છે કે તેઓ જૈવિક અને અજૈવિક ઘટકો વચ્ચે સતત રિસાયકલ થાય છે.
જો કે,નિવસનતંત્રમાં ઊર્જાનો પ્રવાહ એકદિશીય (અચક્રીય) હોય છે.
ઊર્જા સૂર્યમાંથી નિવસનતંત્રમાં પ્રવેશે છે,ઉત્પાદકો દ્વારા રાસાયણિક ઊર્જામાં રૂપાંતરિત થાય છે,અને પછી વિવિધ પોષક સ્તરોમાંથી પસાર થાય છે.
દરેક સ્થાનાંતરણ સમયે,ઊર્જાનો નોંધપાત્ર ભાગ ઉષ્મા સ્વરૂપે વ્યય પામે છે,જેનો સજીવો ફરીથી ઉપયોગ કરી શકતા નથી. તેથી,ઊર્જાનું પુનઃચક્રીયકરણ થતું નથી.

(C) પરિસ્થિતિકીય તંત્રમાં ઉર્જાના વહન માટેના $10\%$ ના નિયમ મુજબ,એક પોષક સ્તરે ઉપલબ્ધ ઉર્જાના માત્ર $10\%$ જ તેના પછીના પોષક સ્તરે વહન પામે છે.
$1$. પ્રથમ પોષક સ્તર (ઉત્પાદકો/વનસ્પતિ) $10000 \ J$ ઉર્જા મેળવે છે.
$2$. દ્વિતીય પોષક સ્તર (પ્રાથમિક ઉપભોગીઓ) $10000 \ J$ ના $10\%$ એટલે કે $1000 \ J$ ઉર્જા મેળવે છે.
$3$. ત્રીજું પોષક સ્તર (દ્વિતીય ઉપભોગીઓ) $1000 \ J$ ના $10\%$ એટલે કે $100 \ J$ ઉર્જા મેળવે છે.
તેથી,ત્રીજા પોષક સ્તરે ઉપલબ્ધ ઉર્જા $100 \ J$ હશે.

$(D)$ વિધાન $I$ ખોટું છે કારણ કે ચયાપચયની પ્રક્રિયાઓ અને શ્વસન દરમિયાન ઉર્જા ઉષ્મા સ્વરૂપે વ્યય થવાને કારણે દરેક ક્રમિક પોષક સ્તરે ઉપલબ્ધ ઉર્જાનું પ્રમાણ ઘટે છે.
વિધાન $II$ સાચું છે કારણ કે $10\%$ ના નિયમ (લિન્ડેમેનનો નિયમ) મુજબ, એક પોષક સ્તરેથી બીજા પોષક સ્તરે માત્ર $10\%$ ઉર્જાનું જ સ્થાનાંતરણ થાય છે, જ્યારે બાકીની ઉર્જાનો વ્યય થાય છે.
તેથી, વિધાન $I$ ખોટું છે અને વિધાન $II$ સાચું છે.

(B) લિન્ડેમેન દ્વારા પ્રસ્તાવિત ઉર્જા સ્થળાંતરના $10\%$ ના નિયમ મુજબ, એક પોષક સ્તર પર ઉપલબ્ધ ઉર્જાના માત્ર $10\%$ જેટલો જ ભાગ આગળના પોષક સ્તરમાં સ્થળાંતરિત થાય છે। બાકીની $90\%$ ઉર્જા ચયાપચયની પ્રક્રિયાઓ દરમિયાન ગરમી સ્વરૂપે વ્યય પામે છે અથવા તે જૈવભારમાં રાસાયણિક ઉર્જા તરીકે રહે છે જેનો વપરાશ થતો નથી। દરેક તબક્કે ઉર્જાના આ નોંધપાત્ર વ્યયને કારણે, ગ્રેઝિંગ ફૂડ ચેઈનમાં પોષક સ્તરોની સંખ્યા સામાન્ય રીતે $4$ કે $5$ સુધી મર્યાદિત હોય છે।

(C) પરિસ્થિતિકીય તંત્રમાં ઊર્જાના વહન માટેના $10\%$ ના નિયમ મુજબ,એક પોષક સ્તરે ઉપલબ્ધ ઊર્જાના માત્ર $10\%$ જ તેના પછીના પોષક સ્તરે વહન પામે છે.
$1$. પ્રાથમિક ઉત્પાદકો: $100 \ J$
$2$. પ્રાથમિક ઉપભોક્તા (પ્રથમ પોષક સ્તરથી બીજા પોષક સ્તર): $100 \ J$ ના $10\% = 10 \ J$
$3$. દ્વિતીય ઉપભોક્તા (બીજા પોષક સ્તરથી ત્રીજા પોષક સ્તર): $10 \ J$ ના $10\% = 1 \ J$
તેથી,દ્વિતીય ઉપભોક્તાને $1 \ J$ ઊર્જા મળે છે.

(D) ખોટું વિધાન $D$ છે.
લીલી વનસ્પતિઓ તેમના પાંદડા પર પડતી સૂર્યપ્રકાશની ઉર્જાના માત્ર $1\%$ જેટલા ભાગને જ ગ્રહણ કરે છે.
આ ઉર્જાનો ઉપયોગ પ્રકાશસંશ્લેષણની પ્રક્રિયામાં પ્રકાશ ઉર્જાને રાસાયણિક ઉર્જામાં રૂપાંતરિત કરવા માટે થાય છે,જે ખોરાક તરીકે સંગ્રહિત થાય છે.
અન્ય વિધાનો $(A, B, C)$ સાચા છે: દરેક પોષક સ્તરે ઉર્જા ઉષ્મા સ્વરૂપે વ્યય પામે છે,ઉર્જાનું વહન $10\%$ ના નિયમ મુજબ થાય છે,અને નિવસનતંત્રમાં ઉર્જાનો પ્રવાહ હંમેશા એકદિશીય હોય છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે.
પ્રકાશસંશ્લેષણીય સક્રિય વિકિરણ $(PAR)$ એ $400 \ nm$ થી $700 \ nm$ તરંગલંબાઇ ધરાવતો પ્રકાશ છે,જે પ્રકાશ વર્ણપટનો તે ભાગ છે જેનો ઉપયોગ વનસ્પતિઓ પ્રકાશસંશ્લેષણ માટે કરે છે.
પૃથ્વી પર આવતા કુલ આપાત સૌર વિકિરણમાંથી,$50\%$ થી ઓછો ભાગ પ્રકાશસંશ્લેષણીય સક્રિય વિકિરણ $(PAR)$ બનાવે છે.
તેમાંથી માત્ર $2-10\%$ $PAR$ જ વનસ્પતિઓ દ્વારા પ્રકાશસંશ્લેષણ માટે ગ્રહણ કરવામાં આવે છે.

(B) સાચો જવાબ $(B)$ $0.03 \ J$ છે.
લિન્ડેમેન $(1942)$ દ્વારા આપવામાં આવેલા $10 \%$ ના નિયમ મુજબ,એક પોષક સ્તરેથી બીજા પોષક સ્તરે માત્ર $10 \%$ ઊર્જાનું વહન થાય છે.
આપેલ આહાર શૃંખલામાં: વનસ્પતિ $\rightarrow$ ઉંદર $\rightarrow$ સાપ $\rightarrow$ મોર.
$1$. ઉત્પાદક સ્તરે (વનસ્પતિ) ઊર્જા = $30 \ J$.
$2$. પ્રાથમિક ઉપભોક્તા (ઉંદર) ને મળતી ઊર્જા = $30 \ J$ ના $10 \% = 3 \ J$.
$3$. દ્વિતીય ઉપભોક્તા (સાપ) ને મળતી ઊર્જા = $3 \ J$ ના $10 \% = 0.3 \ J$.
$4$. તૃતીય ઉપભોક્તા (મોર) ને મળતી ઊર્જા = $0.3 \ J$ ના $10 \% = 0.03 \ J$.
આમ,મોરને $0.03 \ J$ ઊર્જા પ્રાપ્ત થશે.

(A) નિવસનતંત્રમાં ઉર્જાના વહન માટેના $10\%$ ના નિયમ મુજબ,એક પોષક સ્તરથી બીજા પોષક સ્તર સુધી માત્ર $10\%$ ઉર્જાનું જ વહન થાય છે.
પગલું $1$: ઉત્પાદક સ્તરે ઉર્જા = $1000 \ J$.
પગલું $2$: પ્રાથમિક ઉપભોગી સ્તરે ઉર્જા = $1000 \ J$ ના $10\% = 100 \ J$.
પગલું $3$: દ્વિતીયક ઉપભોગી સ્તરે ઉર્જા = $100 \ J$ ના $10\% = 10 \ J$.
તેથી,દ્વિતીયક ઉપભોગી સ્તરે પ્રાપ્ત થતી ઉર્જા $10 \ J$ છે.