Gujarati

Chemical stoichiometry Questions in Gujarati

Class 11 Chemistry · Some Basic Concepts of Chemistry · Chemical stoichiometry

809+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 809 questions in Gujarati

551
DifficultMCQ
આપેલ પ્રક્રિયામાં,$5 \ g$ ટોલ્યુઈનનું $92 \%$ યીલ્ડ સાથે બેન્ઝાલ્ડિહાઈડમાં રૂપાંતર થાય છે. ઉત્પન્ન થયેલ બેન્ઝાલ્ડિહાઈડનું પ્રમાણ $.... \times 10^{-2} \ g$ છે. (નજીકનો પૂર્ણાંક)
Question diagram
A
$520$
B
$540$
C
$580$
D
$530$

Solution

(D) ટોલ્યુઈન $(C_7H_8)$ નું આણ્વીય દળ $7 \times 12 + 8 \times 1 = 92 \ g/mol$ છે.
ટોલ્યુઈનના મોલની સંખ્યા = $\frac{5 \ g}{92 \ g/mol} = \frac{5}{92} \ mol$.
પ્રક્રિયાનું તત્વયોગમિતિ પ્રમાણ $1:1$ હોવાથી,ઉત્પન્ન થતા બેન્ઝાલ્ડિહાઈડના સૈદ્ધાંતિક મોલ $\frac{5}{92} \ mol$ થશે.
આપેલ યીલ્ડ $92 \%$ હોવાથી,ઉત્પન્ન થતા બેન્ઝાલ્ડિહાઈડના વાસ્તવિક મોલ = $\frac{5}{92} \times \frac{92}{100} = 5 \times 10^{-2} \ mol$.
બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ $(C_7H_6O)$ નું આણ્વીય દળ $7 \times 12 + 6 \times 1 + 16 = 106 \ g/mol$ છે.
ઉત્પન્ન થયેલ બેન્ઝાલ્ડિહાઈડનું દળ = $\text{મોલ} \times \text{આણ્વીય દળ} = (5 \times 10^{-2} \ mol) \times (106 \ g/mol) = 530 \times 10^{-2} \ g$.
આમ,જવાબ $530$ છે.
552
DifficultMCQ
નીચેની પ્રક્રિયા શ્રેણીમાં,પ્રક્રિયા $I$ માટેની $\%$ નીપજ $60 \%$ છે અને પ્રક્રિયા $II$ માટેની $\%$ નીપજ $50 \%$ છે. સંપૂર્ણ પ્રક્રિયાની એકંદર નીપજ $..........\%$ છે [નજીકનો પૂર્ણાંક].
Question diagram
A
$31$
B
$32$
C
$33$
D
$30$

Solution

(D) ધારો કે બેન્ઝીનના શરૂઆતના મોલ $n$ છે.
પ્રક્રિયા $I$ માટે,નીપજ $60 \%$ છે,તેથી મળતા બેન્ઝીન સલ્ફોનિક એસિડના મોલ $= 0.6 \times n = 0.6n$ થશે.
પ્રક્રિયા $II$ માટે,નીપજ $50 \%$ છે,તેથી મળતા ફિનોલના મોલ $= 0.5 \times (0.6n) = 0.3n$ થશે.
સંપૂર્ણ પ્રક્રિયાની એકંદર નીપજ આ રીતે ગણવામાં આવે છે: $\text{Overall yield} = \frac{\text{Final moles of product}}{\text{Initial moles of reactant}} \times 100$.
$\text{Overall yield} = \frac{0.3n}{n} \times 100 = 30 \%$.
553
MediumMCQ
પ્રોપાઇનના બ્રોમિનેશનમાં,$1,1,2,2-$ટેટ્રાબ્રોમોપ્રોપેન $27\%$ ની ઉપજમાં મેળવવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયામાં $1 \; g$ બ્રોમિન $(Br_2)$ માંથી મેળવેલ $1,1,2,2-$ટેટ્રાબ્રોમોપ્રોપેનનું પ્રમાણ $\dots \; \times 10^{-1} \; g$ છે. (નજીકનો પૂર્ણાંક)
(મોલર દળ: બ્રોમિન $(Br)$ $= 80 \; g/mol$)
A
$0$
B
$1$
C
$2$
D
$3$

Solution

(D) રાસાયણિક પ્રક્રિયા: $CH_3-C \equiv CH + 2Br_2 \rightarrow CH_3-CBr_2-CHBr_2$
$1$. $Br_2$ નું મોલર દળ $= 2 \times 80 = 160 \; g/mol$.
$2$. $1,1,2,2-$ટેટ્રાબ્રોમોપ્રોપેન $(C_3H_4Br_4)$ નું મોલર દળ $= (3 \times 12) + (4 \times 1) + (4 \times 80) = 360 \; g/mol$.
$3$. તત્વયોગમિતિ મુજબ,$2 \; mol$ $Br_2$ એ $1 \; mol$ $1,1,2,2-$ટેટ્રાબ્રોમોપ્રોપેન ઉત્પન્ન કરે છે.
$4$. વપરાયેલ $Br_2$ ના મોલ $= \frac{1 \; g}{160 \; g/mol} = 0.00625 \; mol$.
$5$. $1,1,2,2-$ટેટ્રાબ્રોમોપ્રોપેનના સૈદ્ધાંતિક મોલ $= \frac{0.00625}{2} = 0.003125 \; mol$.
$6$. $1,1,2,2-$ટેટ્રાબ્રોમોપ્રોપેનનું સૈદ્ધાંતિક દળ $= 0.003125 \; mol \times 360 \; g/mol = 1.125 \; g$.
$7$. વાસ્તવિક ઉપજ $(27\%)$ $= 1.125 \; g \times 0.27 = 0.30375 \; g$.
$8$. $\times 10^{-1} \; g$ માં દર્શાવતા: $0.30375 = 3.0375 \times 10^{-1} \; g$.
$9$. નજીકનો પૂર્ણાંક $3$ છે.
554
DifficultMCQ
પ્રક્રિયા ધ્યાનમાં લો:
$4 HNO_{3(\ell)} + 3 KCl_{(s)} \rightarrow Cl_{2(g)} + NOCl_{(g)} + 2 H_{2}O_{(g)} + 3 KNO_{3(s)}$
$110.0 \ g$ $KNO_{3}$ ઉત્પન્ન કરવા માટે જરૂરી $HNO_{3}$ નું પ્રમાણ $...... \ g$ છે.
(આપેલ છે: $H, O, N$ અને $K$ ના પરમાણ્વીય દળ અનુક્રમે $1, 16, 14$ અને $39$ છે.)
A
$32.2$
B
$69.4$
C
$91.5$
D
$162.5$

Solution

(C) સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ:
$4 HNO_{3} + 3 KCl \rightarrow Cl_{2} + NOCl + 2 H_{2}O + 3 KNO_{3}$
મોલર દળની ગણતરી:
$M(HNO_{3}) = 1 + 14 + (3 \times 16) = 63 \ g/mol$
$M(KNO_{3}) = 39 + 14 + (3 \times 16) = 101 \ g/mol$
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$3 \ mol$ $KNO_{3}$ ઉત્પન્ન કરવા માટે $4 \ mol$ $HNO_{3}$ ની જરૂર પડે છે.
ઉત્પન્ન થયેલ $KNO_{3}$ ના મોલ = $\frac{110.0 \ g}{101 \ g/mol} \approx 1.089 \ mol$.
જરૂરી $HNO_{3}$ ના મોલ = $\frac{4}{3} \times \frac{110}{101} \approx 1.452 \ mol$.
જરૂરી $HNO_{3}$ નું દળ = $1.452 \ mol \times 63 \ g/mol = 91.5 \ g$.
555
MediumMCQ
$92.0 \, g/mol$ મોલર દળ ધરાવતા પોલીહાઈડ્રિક આલ્કોહોલિક સંયોજન '$X$' ના $1.84 \, mg$ નમૂનાએ $STP$ પર $1.344 \, mL$ $H_2$ વાયુ આપ્યો. સંયોજન '$X$' માં હાજર આલ્કોહોલિક હાઈડ્રોજનની સંખ્યા $.....$ છે.
A
$6$
B
$5$
C
$4$
D
$3$

Solution

(A) પોલીહાઈડ્રિક આલ્કોહોલની સોડિયમ સાથેની પ્રક્રિયામાં હાઈડ્રોક્સિલ સમૂહોની સંખ્યા $(x)$ ના આધારે $H_2$ વાયુ મુક્ત થાય છે:
$R(OH)_x + xNa \rightarrow R(ONa)_x + \frac{x}{2} H_2$
$OH$ સમૂહોમાં હાઈડ્રોજન પરમાણુઓ માટે પરમાણુ સંરક્ષણના સિદ્ધાંત $(PoAC)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$x \times X \text{ ના મોલ} = 2 \times H_2 \text{ ના મોલ}$
આપેલ છે:
$X$ નું દળ $= 1.84 \, mg = 1.84 \times 10^{-3} \, g$
$X$ નું મોલર દળ $= 92.0 \, g/mol$
$STP$ પર $H_2$ નું કદ $= 1.344 \, mL = 1.344 \times 10^{-3} \, L$
$X$ ના મોલ $= \frac{1.84 \times 10^{-3}}{92} = 2 \times 10^{-5} \, mol$
$H_2$ ના મોલ $= \frac{1.344 \times 10^{-3}}{22.4} = 6 \times 10^{-5} \, mol$
સમીકરણમાં કિંમતો મૂકતા:
$x \times (2 \times 10^{-5}) = 2 \times (6 \times 10^{-5})$
$x = \frac{12 \times 10^{-5}}{2 \times 10^{-5}} = 6$
આમ,આલ્કોહોલિક હાઈડ્રોજનની સંખ્યા $6$ છે.
556
AdvancedMCQ
$100 \, mL$ ના $0.25 \, N$ આયોડિન દ્રાવણને સંપૂર્ણપણે રિડક્શન કરવા માટે જરૂરી $Na_2S_2O_3 \cdot 5H_2O$ નો જથ્થો $.... \, g$ છે.
A
$6.20$
B
$9.30$
C
$3.10$
D
$7.75$

Solution

(A) આયોડિન અને સોડિયમ થાયોસલ્ફેટ વચ્ચેની પ્રક્રિયા: $I_2 + 2Na_2S_2O_3 \rightarrow Na_2S_4O_6 + 2NaI$.
તુલ્યતા બિંદુએ,$Na_2S_2O_3 \cdot 5H_2O$ ના તુલ્યભારની સંખ્યા $I_2$ ના તુલ્યભાર જેટલી હોવી જોઈએ.
$I_2$ ના તુલ્યભાર $= \text{નોર્માલિટી} \times \text{કદ (L માં)} = 0.25 \, N \times 0.1 \, L = 0.025 \, \text{eq}$.
આ પ્રક્રિયામાં $Na_2S_2O_3$ માટે $n$-ફેક્ટર $1$ હોવાથી,$Na_2S_2O_3 \cdot 5H_2O$ ના મોલની સંખ્યા તેના તુલ્યભાર જેટલી જ થાય છે.
$Na_2S_2O_3 \cdot 5H_2O$ નું આણ્વીય દળ $= 248 \, g/mol$.
જરૂરી દળ $= \text{તુલ્યભાર} \times \text{તુલ્ય વજન} = 0.025 \times 248 = 6.20 \, g$.
557
MediumMCQ
ઘરગથ્થુ રસોઈ ગેસના સિલિન્ડરમાં $11.6 \, kg$ બ્યુટેન હોય છે. બ્યુટેનના દહન માટેની થર્મોકેમિકલ પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$2 C_4H_{10(g)} 13 O_{2(g)} \longrightarrow 8 CO_{2(g)} 10 H_2O_{(l)}$
$\Delta H = -2658 \, kJ/mol$
જો ઘરને દરરોજ $15000 \, kJ$ ઉર્જાની જરૂર હોય,તો રસોઈ ગેસનો સિલિન્ડર આશરે $...... \, {\text{દિવસ}}$ ચાલશે.
A
$64$
B
$45$
C
$20$
D
$35$

Solution

(D) બ્યુટેન $(C_4H_{10})$ નું મોલર દળ $58 \, g/mol$ છે.
બ્યુટેનના દહન માટે $\Delta H = -2658 \, kJ/mol$ છે.
$58 \, g$ બ્યુટેન $2658 \, kJ$ ઉર્જા આપે છે.
તેથી,$11.6 \, kg$ $(11600 \, g)$ બ્યુટેન દ્વારા મળતી કુલ ઉર્જા $= \frac{2658}{58} \times 11600 = 531600 \, kJ$ છે.
દૈનિક જરૂરિયાત $15000 \, kJ$ હોવાથી,સિલિન્ડર ચાલશે તે દિવસોની સંખ્યા $= \frac{531600}{15000} = 35.44 \approx 35 \, {\text{દિવસ}}$.
558
DifficultMCQ
$MeOH$ માં $1,2$-ડાયબ્રોમોપ્રોપેન ના $20.2 \, g$ ના દ્રાવણને વધારાના $Zn$ સાથે ગરમ કરતા અસંતૃપ્ત સંયોજન $X$ ના $3.58 \, g$ મળે છે. $X$ ની ટકાવારી ઉપજ $(\%)$ કોની નજીક છે? [$Br$ નું પરમાણ્વીય દળ $80$ છે].
A
$18$
B
$85$
C
$89$
D
$30$

Solution

(B) પ્રક્રિયા: $CH_3CH(Br)CH_2Br + Zn \rightarrow CH_3CH=CH_2 + ZnBr_2$.
$1,2$-ડાયબ્રોમોપ્રોપેન $(C_3H_6Br_2)$ નું આણ્વીય દળ $= 3 \times 12 + 6 \times 1 + 2 \times 80 = 202 \, g/mol$.
$1,2$-ડાયબ્રોમોપ્રોપેન ના મોલ $= \frac{20.2 \, g}{202 \, g/mol} = 0.1 \, mol$.
પ્રોપ$-1$-ઈન $(C_3H_6)$ નું આણ્વીય દળ $= 3 \times 12 + 6 \times 1 = 42 \, g/mol$.
$X$ ની સૈદ્ધાંતિક ઉપજ $= 0.1 \, mol \times 42 \, g/mol = 4.2 \, g$.
$X$ ની વાસ્તવિક ઉપજ $= 3.58 \, g$.
ઉપજ $(\%) = \frac{\text{વાસ્તવિક ઉપજ}}{\text{સૈદ્ધાંતિક ઉપજ}} \times 100 = \frac{3.58}{4.2} \times 100 \approx 85.23 \%$.
સૌથી નજીકની કિંમત $85 \%$ છે.
559
MediumMCQ
એસિડ $X$ ના $5 \, mL$ દ્રાવણને $1 \, M \, NaOH$ ના $y \, mL$ દ્વારા સંપૂર્ણપણે તટસ્થ કરવામાં આવે છે. $0.6 \, M \, H_2SO_4$ ના $10 \, mL$ ને સંપૂર્ણપણે તટસ્થ કરવા માટે $1 \, M \, NaOH$ ના સમાન કદ $(y \, mL)$ ની જરૂર પડે છે. એસિડ $X$ ની નોર્માલિટી $(N)$ $......$ છે.
A
$1.2$
B
$2.4$
C
$4.8$
D
$0.6$

Solution

(B) તુલ્યભારની સંખ્યાનું સૂત્ર: $\text{Equivalents} = \text{Molarity} \times \text{Volume} \times \text{n-factor}$.
$H_2SO_4$ માટે,n-ફેક્ટર (બેઝિસિટી) $2$ છે. $H_2SO_4$ ના તુલ્યભારની સંખ્યા $0.6 \, M \times 10 \, mL \times 2 = 12 \, \text{meq}$ છે.
$y \, mL$ $1 \, M \, NaOH$ એ $10 \, mL$ $0.6 \, M \, H_2SO_4$ ને તટસ્થ કરે છે,તેથી $NaOH$ ના તુલ્યભાર $H_2SO_4$ ના તુલ્યભાર જેટલા જ હોય.
$NaOH$ ના તુલ્યભાર = $1 \, M \times y \, mL \times 1 = y \, \text{meq}$.
બંનેને સરખાવતા: $y = 12$.
હવે,એસિડ $X$ માટે,$5 \, mL$ ને $1 \, M \, NaOH$ ના $y \, mL$ $(12 \, mL)$ દ્વારા તટસ્થ કરવામાં આવે છે.
તુલ્યતાના સિદ્ધાંત મુજબ: $N_X \times V_X = N_{NaOH} \times V_{NaOH}$.
$N_X \times 5 \, mL = 1 \, N \times 12 \, mL$.
$N_X = \frac{12}{5} = 2.4 \, N$.
560
MediumMCQ
$Ca$ [પરમાણ્વીય દળ $= 40$] ના $X \ g$ સાંદ્ર $HCl$ દ્રાવણમાં સંપૂર્ણપણે ઓગળીને $STP$ એ $5.04 \ L$ $H_2$ વાયુ ઉત્પન્ન કરે છે. $X$ નું મૂલ્ય કોની નજીક છે?
A
$4.5$
B
$8.1$
C
$9.0$
D
$16.2$

Solution

(C) પ્રક્રિયા માટેનું સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ:
$Ca + 2HCl \rightarrow CaCl_2 + H_2$
$STP$ પર,કોઈપણ વાયુના $1 \ mole$ નું કદ $22.4 \ L$ હોય છે.
તેથી,ઉત્પન્ન થયેલ $H_2$ ના મોલની સંખ્યા:
$n(H_2) = \frac{5.04 \ L}{22.4 \ L/mol} = 0.225 \ mol$
પ્રક્રિયાના તત્વયોગમિતિ (stoichiometry) મુજબ,$1 \ mole$ $Ca$ એ $1 \ mole$ $H_2$ ઉત્પન્ન કરે છે.
આમ,જરૂરી $Ca$ ના મોલ $0.225 \ mol$ છે.
$Ca$ નું પરમાણ્વીય દળ $= 40 \ g/mol$ આપેલ છે,તેથી દળ $X$:
$X = n(Ca) \times \text{મોલર દળ}(Ca)$
$X = 0.225 \ mol \times 40 \ g/mol = 9.0 \ g$
તેથી,$X$ નું મૂલ્ય $9.0$ છે.
561
MediumMCQ
$LiOH$ એ $CO_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $Li_2CO_3$ બનાવે છે ($Li$ નું પરમાણ્વીય દળ $= 7$). $1\, g$ $LiOH$ દ્વારા વપરાતા $CO_2$ નું પ્રમાણ ($g$ માં) આશરે $....\, g$ છે.
A
$0.916$
B
$1.832$
C
$0.544$
D
$1.088$

Solution

(A) સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ: $2LiOH + CO_2 \longrightarrow Li_2CO_3 + H_2O$
$LiOH$ નું મોલર દળ $= 7 + 16 + 1 = 24\, g/mol$.
$LiOH$ ના મોલની સંખ્યા $= \frac{1\, g}{24\, g/mol} = \frac{1}{24}\, mol$.
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$2\, mol$ $LiOH$ એ $1\, mol$ $CO_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે.
તેથી,જરૂરી $CO_2$ ના મોલ $= \frac{1}{2} \times \frac{1}{24} = \frac{1}{48}\, mol$.
$CO_2$ નું મોલર દળ $= 44\, g/mol$.
$CO_2$ નું દળ $= \frac{1}{48} \times 44 = 0.916\, g$.
562
MediumMCQ
આર્સેનિક ધરાવતા જંતુનાશકના $1.85 \ g$ નમૂનાને રાસાયણિક રીતે $AsO_4^{3-}$ ($As$ નું પરમાણ્વીય દળ $= 74.9$) માં રૂપાંતરિત કરવામાં આવ્યું અને $Pb_3(AsO_4)_2$ બનાવવા માટે $Pb^{2+}$ સાથે ટાઇટ્રેટ કરવામાં આવ્યું. જો તુલ્યબિંદુ સુધી પહોંચવા માટે $0.1 \ M \ Pb^{2+}$ ના $20 \ mL$ ની જરૂર હોય,તો જંતુનાશકના નમૂનામાં આર્સેનિકની દળ ટકાવારી કોની નજીક છે?
A
$8.1$
B
$2.3$
C
$5.4$
D
$3.6$

Solution

(C) પ્રક્રિયા માટેનું સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ: $3 Pb^{2+} + 2 AsO_4^{3-} \longrightarrow Pb_3(AsO_4)_2$.
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$3 \ mol \ Pb^{2+}$ એ $2 \ mol \ AsO_4^{3-}$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે.
તેથી,$1 \ mol \ Pb^{2+}$ એ $\frac{2}{3} \ mol \ AsO_4^{3-}$ સાથે પ્રક્રિયા કરશે.
વપરાયેલ $Pb^{2+}$ ના મોલ: $n_{Pb^{2+}} = 0.1 \times 0.020 = 2 \times 10^{-3} \ mol$.
હાજર $As$ ના મોલ: $n_{As} = \frac{2}{3} \times 2 \times 10^{-3} = 0.001333 \ mol$.
નમૂનામાં $As$ નું દળ: $W_{As} = 0.001333 \times 74.9 = 0.0998 \ g$.
$As$ ની દળ ટકાવારી: $\% \text{ of } As = \frac{0.0998}{1.85} \times 100 \approx 5.395 \%$.
નજીકની કિંમત $5.4 \%$ છે.
563
MediumMCQ
જો એવોગેડ્રો આંક $A_0$ હોય,તો $200 \, mL$ $1 \, N \, H_2SO_4$ માં હાજર સલ્ફર પરમાણુઓની સંખ્યા કેટલી થાય?
A
$\frac{A_0}{5}$
B
$\frac{A_0}{2}$
C
$\frac{A_0}{10}$
D
$A_0$

Solution

(C)
આપેલ છે,
$H_2SO_4$ ની નોર્માલિટી $= 1 \, N$
એવોગેડ્રો આંક $= A_0$
$H_2SO_4$ નું કદ $= 200 \, mL = 0.2 \, L$
નોર્માલિટી $=$ બેઝિસિટી $\times$ મોલારિટી
$H_2SO_4$ માટે,બેઝિસિટી $= 2$
$\therefore 1 = 2 \times M \implies M = 0.5 \, mol/L$
$H_2SO_4$ ના મોલની સંખ્યા $= M \times V(L) = 0.5 \times 0.2 = 0.1 \, mol$
$H_2SO_4$ ના દરેક અણુમાં $1$ $S$ પરમાણુ હોવાથી,$S$ પરમાણુઓના મોલની સંખ્યા $= 0.1 \, mol$
$S$ પરમાણુઓની સંખ્યા $= 0.1 \times A_0 = \frac{A_0}{10}$
564
DifficultMCQ
જ્યારે $262 \ g$ ઝેનોન (પરમાણ્વીય દળ $= 131$) સંપૂર્ણપણે $152 \ g$ ફ્લોરિન (પરમાણ્વીય દળ $= 19$) સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,ત્યારે $XeF_2$ અને $XeF_6$ નું મિશ્રણ ઉત્પન્ન થાય છે. $XeF_2 : XeF_6$ નો મોલર ગુણોત્તર કેટલો છે?
A
$1 : 2$
B
$1 : 4$
C
$1 : 1$
D
$1 : 3$

Solution

(C) રાસાયણિક પ્રક્રિયા: $2Xe + 4F_2 \longrightarrow XeF_2 + XeF_6$
$Xe$ ના પ્રારંભિક મોલ $= \frac{262}{131} = 2 \ mol$.
$F_2$ ના પ્રારંભિક મોલ $= \frac{152}{38} = 4 \ mol$.
ધારો કે $XeF_2$ ના $x$ મોલ અને $XeF_6$ ના $y$ મોલ બને છે.
પરમાણુઓના સંરક્ષણના નિયમ મુજબ:
$Xe$ માટે: $x + y = 2$
$F$ માટે: $2x + 6y = 8$
સમીકરણો ઉકેલતા: $x = 1$ અને $y = 1$.
તેથી,$XeF_2 : XeF_6$ નો મોલર ગુણોત્તર $1 : 1$ છે.
565
MediumMCQ
$STP$ પર $22.4 \, L$ $C_4H_8$ ને સંપૂર્ણપણે બાળવામાં આવે ત્યારે $STP$ પર $89.6 \, L$ $CO_2$ વાયુ અને $72 \, g$ પાણી ઉત્પન્ન થાય છે. પ્રક્રિયામાં વપરાયેલ ઓક્સિજન વાયુનું $STP$ પર કદ આશરે $.... \, L$ છે.
A
$89.6$
B
$112$
C
$134.4$
D
$22.4$

Solution

(C) $C_4H_8$ ના દહન માટેનું સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ:
$C_4H_{8(g)} + 6O_{2(g)} \longrightarrow 4CO_{2(g)} + 4H_2O_{(l)}$
પ્રક્રિયાના તત્વયોગમિતિ મુજબ,$1 \, mole$ $C_4H_8$ એ $6 \, moles$ $O_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે.
$STP$ પર,કોઈપણ વાયુનો $1 \, mole$ $22.4 \, L$ કદ રોકે છે.
આપેલ $22.4 \, L$ $C_4H_8$ એ $1 \, mole$ ને અનુરૂપ છે.
તેથી,જરૂરી $O_2$ નું કદ $6 \times 22.4 \, L = 134.4 \, L$ છે.
566
MediumMCQ
$2.4 \,g$ કાર્બનને સંપૂર્ણપણે બાળવા માટે $STP$ એ જરૂરી ઓક્સિજનનું કદ $.... \,L$ છે.
A
$1.12$
B
$8.96$
C
$2.24$
D
$4.48$

Solution

(D)
કાર્બનની દહન પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$C_{(s)} + O_{2(g)} \longrightarrow CO_{2(g)}$
તત્વયોગમિતિ મુજબ,$1 \,mole$ કાર્બન $(12 \,g)$ એ $1 \,mole$ ઓક્સિજન ($STP$ એ $22.4 \,L$) સાથે પ્રક્રિયા કરે છે.
તેથી,$2.4 \,g$ કાર્બન સાથે પ્રક્રિયા કરતો ઓક્સિજન:
$C \text{ ના મોલ} = \frac{2.4 \,g}{12 \,g/mol} = 0.2 \,mol$
$1 \,mol$ $C$ ને $1 \,mol$ $O_2$ ની જરૂર હોવાથી,$0.2 \,mol$ $C$ ને $0.2 \,mol$ $O_2$ ની જરૂર પડશે.
$STP$ એ $O_2$ નું કદ $= 0.2 \,mol \times 22.4 \,L/mol = 4.48 \,L$.
567
DifficultMCQ
$10 \ mol$ હાઇડ્રોજન અને ઓક્સિજન વાયુઓના મિશ્રણનું $1 \ atm$ દબાણે,અચળ કદ અને તાપમાને પ્રક્રિયા થઈને $3.6 \ g$ પ્રવાહી પાણી બને છે. પરિણામી મિશ્રણનું દબાણ આશરે $..... \ atm$ હશે.
A
$1.07$
B
$0.97$
C
$1.02$
D
$0.92$

Solution

(B) $2H_{2(g)} + O_{2(g)} \longrightarrow 2H_2O_{(l)}$
$18 \ g$ $H_2O = 1 \ mol$,તેથી $3.6 \ g$ $H_2O = \frac{3.6}{18} = 0.2 \ mol$.
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$0.2 \ mol$ $H_2O$ બનાવવા માટે $0.2 \ mol$ $H_2$ અને $0.1 \ mol$ $O_2$ વપરાય છે.
વપરાયેલ વાયુઓના કુલ મોલ $= 0.2 + 0.1 = 0.3 \ mol$.
વાયુ મિશ્રણના શરૂઆતના મોલ $= 10 \ mol$.
બાકી રહેલા વાયુ મિશ્રણના મોલ $= 10 - 0.3 = 9.7 \ mol$.
અચળ $V$ અને $T$ માટે,$P \propto n$.
$\frac{P_1}{n_1} = \frac{P_2}{n_2} \Rightarrow \frac{1 \ atm}{10 \ mol} = \frac{P_2}{9.7 \ mol}$.
$P_2 = \frac{9.7}{10} = 0.97 \ atm$.
568
MediumMCQ
$1 \ g$ $H_2$ ઉત્પન્ન કરવા માટે જલીય સોડિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ સાથે પ્રક્રિયા કરવા માટે જરૂરી ધાત્વિક $Zn$ (પરમાણ્વીય ભાર $= 65.4$) નું પ્રમાણ $.... \ g$ છે.
A
$32.7$
B
$98.1$
C
$65.4$
D
$16.3$

Solution

(A) પ્રક્રિયા માટેનું સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ:
$Zn + 2NaOH_{(aq)} \longrightarrow Na_2ZnO_2 + H_2 \uparrow$
પ્રક્રિયાના તત્વયોગમિતિ મુજબ,$1 \ mol$ $Zn$ $(65.4 \ g)$ એ $1 \ mol$ $H_2$ $(2 \ g)$ ઉત્પન્ન કરે છે.
તેથી,$2 \ g$ $H_2$ એ $65.4 \ g$ $Zn$ દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે.
$1 \ g$ $H_2$ ઉત્પન્ન કરવા માટે જરૂરી $Zn$ નું પ્રમાણ:
$\frac{65.4 \ g \ Zn}{2 \ g \ H_2} \times 1 \ g \ H_2 = 32.7 \ g$ $Zn$.
569
MediumMCQ
$20 \ g$ કેલ્શિયમને વધારાના ઓક્સિજનમાં બાળવાથી બનતા કેલ્શિયમ ઓક્સાઈડનું વજન $.... \ g$ છે.
A
$36$
B
$56$
C
$28$
D
$72$

Solution

(C) પ્રક્રિયા માટેનું સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ:
$2Ca + O_2 \rightarrow 2CaO$
પગલું $1$: $Ca$ ના મોલની ગણતરી કરો.
$Ca \text{ ના મોલ} = \frac{20 \ g}{40 \ g/mol} = 0.5 \ mol$
પગલું $2$: ઉત્પન્ન થતા $CaO$ ના મોલ શોધવા માટે સ્ટોઇકિયોમેટ્રીનો ઉપયોગ કરો.
સમીકરણ મુજબ,$2 \ mol \ Ca$ માંથી $2 \ mol \ CaO$ બને છે,એટલે કે $1 \ mol \ Ca$ માંથી $1 \ mol \ CaO$ બને છે.
તેથી,$0.5 \ mol \ Ca$ માંથી $0.5 \ mol \ CaO$ બનશે.
પગલું $3$: $CaO$ નું દળ શોધો.
$CaO \text{ નું દળ} = 0.5 \ mol \times 56 \ g/mol = 28 \ g$
આમ,કેલ્શિયમ ઓક્સાઈડનું વજન $28 \ g$ છે.
570
MediumMCQ
$0.1 \, M \, HCl$ અને $0.2 \, M \, H_2SO_4$ ના સમાન કદના જલીય દ્રાવણોને મિશ્ર કરતા,પરિણામી દ્રાવણમાં $H^{+}$ ની સાંદ્રતા $.... \, mol / L$ થાય છે.
A
$0.30$
B
$0.25$
C
$0.15$
D
$0.10$

Solution

(B) સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
ધારો કે $HCl$ અને $H_2SO_4$ બંને દ્રાવણનું કદ $V$ છે.
$HCl$ માંથી $H^{+}$ આયનોના મોલ $= \text{મોલારિટી} \times \text{બેઝિસિટી} \times \text{કદ} = 0.1 \times 1 \times V = 0.1 \, V$.
$H_2SO_4$ માંથી $H^{+}$ આયનોના મોલ $= 0.2 \times 2 \times V = 0.4 \, V$.
મિશ્રણમાં $H^{+}$ આયનોના કુલ મોલ $= 0.1 \, V + 0.4 \, V = 0.5 \, V$.
પરિણામી દ્રાવણનું કુલ કદ $= V + V = 2 \, V$.
$H^{+}$ આયનોની સાંદ્રતા $[H^{+}] = \frac{\text{કુલ મોલ}}{\text{કુલ કદ}} = \frac{0.5 \, V}{2 \, V} = 0.25 \, mol / L$.
571
DifficultMCQ
જ્યારે બે મોલ પોટેશિયમ પરમેંગેનેટને જલીય એસિડિક માધ્યમમાં વધારાના પોટેશિયમ બ્રોમાઇડ સાથે પ્રક્રિયા કરવામાં આવે ત્યારે ઉત્પન્ન થતા $Br_2$ ના મોલની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$1$
B
$3$
C
$2$
D
$5$

Solution

(D) પોટેશિયમ પરમેંગેનેટ $(KMnO_4)$ અને પોટેશિયમ બ્રોમાઇડ $(KBr)$ વચ્ચે એસિડિક માધ્યમમાં થતી પ્રક્રિયાનું સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$2KMnO_4 + 10KBr + 8H_2SO_4 \rightarrow 2MnSO_4 + 5Br_2 + 6K_2SO_4 + 8H_2O$
સંતુલિત સમીકરણના તત્વયોગમિતિ (stoichiometry) મુજબ,$2$ મોલ $KMnO_4$ પ્રક્રિયા કરીને $5$ મોલ $Br_2$ ઉત્પન્ન કરે છે.
તેથી,સાચો જવાબ $5$ મોલ છે.
572
MediumMCQ
$CaCO_{3}$ નું મોલર દળ $100 \ g/mol$ છે. $25 \ g$ $CaCO_{3}$ ને ગરમ કરવાથી મુક્ત થતા કાર્બન ડાયોક્સાઇડનું મહત્તમ પ્રમાણ $.... \ g$ છે.
A
$11$
B
$5.5$
C
$22$
D
$2.2$

Solution

(A) $CaCO_{3}$ ના ઉષ્મીય વિઘટન માટેનું સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$CaCO_{3}(s) \stackrel{\Delta}{\longrightarrow} CaO(s) + CO_{2}(g)$
પ્રક્રિયાના તત્વયોગમિતિ (stoichiometry) મુજબ,$1 \ mol$ $CaCO_{3}$ માંથી $1 \ mol$ $CO_{2}$ ઉત્પન્ન થાય છે.
$CaCO_{3}$ નું મોલર દળ $= 100 \ g/mol$.
$25 \ g$ $CaCO_{3}$ માં મોલની સંખ્યા:
$n(CaCO_{3}) = \frac{25 \ g}{100 \ g/mol} = 0.25 \ mol$.
$1 \ mol$ $CaCO_{3}$ માંથી $1 \ mol$ $CO_{2}$ મળતું હોવાથી,$0.25 \ mol$ $CaCO_{3}$ માંથી $0.25 \ mol$ $CO_{2}$ મળશે.
$CO_{2}$ નું મોલર દળ $= 12 + (2 \times 16) = 44 \ g/mol$.
ઉત્પન્ન થતા $CO_{2}$ નું દળ:
$Mass = n \times M = 0.25 \ mol \times 44 \ g/mol = 11 \ g$.
573
MediumMCQ
$222 \ mg$ કેલ્શિયમ ક્લોરાઈડ $(mol. wt. = 111)$ ધરાવતા $10 \ mL$ જલીય દ્રાવણને $100 \ mL$ સુધી મંદ કરવામાં આવે છે. પરિણામી દ્રાવણમાં ક્લોરાઈડ આયનની સાંદ્રતા $..... \ mol/L$ છે.
A
$0.02$
B
$0.01$
C
$0.04$
D
$2.0$

Solution

(C) $1$. $CaCl_2$ ના મોલની ગણતરી: $\text{moles} = \frac{222 \times 10^{-3} \ g}{111 \ g/mol} = 2 \times 10^{-3} \ mol$.
$2$. $100 \ mL$ $(0.1 \ L)$ સુધી મંદ કર્યા પછી $CaCl_2$ ની અંતિમ મોલારિટી: $M = \frac{2 \times 10^{-3} \ mol}{0.1 \ L} = 0.02 \ M$.
$3$. $CaCl_2$ નું વિયોજન: $CaCl_2 \rightarrow Ca^{2+} + 2Cl^-$.
$4$. $Cl^-$ આયનની સાંદ્રતા: $[Cl^-] = 2 \times [CaCl_2] = 2 \times 0.02 \ M = 0.04 \ mol/L$.
574
MediumMCQ
એલ્યુમિનિયમ ઊંચા તાપમાને મેંગેનીઝ ડાયોક્સાઇડનું મેંગેનીઝમાં રિડક્શન કરે છે. એક $g \ mol$ મેંગેનીઝ ડાયોક્સાઇડનું રિડક્શન કરવા માટે જરૂરી એલ્યુમિનિયમનું પ્રમાણ $.....$ છે.
A
$1/2 \ g \ mol$
B
$3/4 \ g \ mol$
C
$1 \ g \ mol$
D
$4/3 \ g \ mol$

Solution

(D)
પ્રક્રિયા માટેનું સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ:
$4 Al + 3 MnO_2 \longrightarrow 3 Mn + 2 Al_2O_3$
પ્રક્રિયાના તત્વયોગમિતિ (stoichiometry) મુજબ,$3 \ moles$ $MnO_2$ ના રિડક્શન માટે $4 \ moles$ $Al$ ની જરૂર પડે છે.
તેથી,$1 \ mole$ $MnO_2$ માટે $4/3 \ moles$ $Al$ ની જરૂર પડે.
આમ,$1 \ g \ mol$ $MnO_2$ નું રિડક્શન કરવા માટે જરૂરી $Al$ નું પ્રમાણ $4/3 \ g \ mol$ છે.
575
DifficultMCQ
$450 \ mL$ સ્ટોક દ્રાવણ તૈયાર કરવા માટે $5 \ g$ $NaOH$ ને ડીઆયોનાઇઝ્ડ પાણીમાં ઓગાળવામાં આવ્યું હતું. $500 \ mL$ નું $0.1 \ M$ દ્રાવણ તૈયાર કરવા માટે આ દ્રાવણના કેટલા કદ ($mL$ માં) ની જરૂર પડશે?
આપેલ છે: $Na$,$O$ અને $H$ નું મોલર દળ અનુક્રમે $23$,$16$ અને $1 \ g \ mol^{-1}$ છે.
A
$181$
B
$182$
C
$180$
D
$183$

Solution

(C) પગલું $1$: $NaOH$ નું મોલર દળ ગણો.
$\text{મોલર }\ \text{દળ }= 23 + 16 + 1 = 40 \ g \ mol^{-1}$.
પગલું $2$: સ્ટોક દ્રાવણની મોલારિટી $(M_1)$ ગણો.
$M_1 = \frac{5}{40} \times \frac{1000}{450} = 0.2778 \ M$.
પગલું $3$: $V_1$ શોધવા માટે મંદન સૂત્ર $M_1 V_1 = M_2 V_2$ નો ઉપયોગ કરો.
$0.2778 \times V_1 = 0.1 \times 500$.
$V_1 = 180 \ mL$.
576
DifficultMCQ
એક મોનોબેઝિક પ્રબળ એસિડ (મોલર દળ $24.2 \ g \ mol^{-1}$) ની ઘનતા $1.21 \ kg \ L^{-1}$ છે. $25 \ mL$ $0.24 \ M$ $NaOH$ ના સંપૂર્ણ તટસ્થીકરણ માટે જરૂરી તેના દ્રાવણનું કદ $.............. \times 10^{-2} \ mL$ છે (નજીકનો પૂર્ણાંક).
A
$6$
B
$12$
C
$3$
D
$24$

Solution

(B) મોનોબેઝિક એસિડ માટે,$NaOH$ સાથેની પ્રક્રિયા: $HA + NaOH \rightarrow NaA + H_2O$ છે.
એસિડ મોનોબેઝિક હોવાથી,$1 \ mol$ એસિડ $1 \ mol$ $NaOH$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે.
$NaOH$ ના મિલિમોલ $= M \times V(mL) = 0.24 \times 25 = 6 \ mmol$.
તેથી,જરૂરી એસિડના મિલિમોલ $= 6 \ mmol$.
એસિડનું દળ $= \text{મોલ} \times \text{મોલર દળ} = 6 \times 10^{-3} \ mol \times 24.2 \ g \ mol^{-1} = 0.1452 \ g$.
આપેલ ઘનતા $d = 1.21 \ kg \ L^{-1} = 1.21 \ g \ mL^{-1}$ છે.
એસિડના દ્રાવણનું કદ $V = \frac{\text{દળ}}{\text{ઘનતા}} = \frac{0.1452 \ g}{1.21 \ g \ mL^{-1}} = 0.12 \ mL$.
જરૂરી સ્વરૂપમાં ફેરવતા: $0.12 \ mL = 12 \times 10^{-2} \ mL$.
577
DifficultMCQ
જ્યારે હાઇડ્રોકાર્બન $A$ હવાની હાજરીમાં દહન પામે છે,ત્યારે તેને $9.5$ તુલ્ય ઓક્સિજનની જરૂર પડે છે અને $3$ તુલ્ય પાણી ઉત્પન્ન થાય છે. $A$ નું આણ્વીય સૂત્ર શું છે?
A
$C_8H_6$
B
$C_9H_9$
C
$C_6H_6$
D
$C_9H_6$

Solution

(A) હાઇડ્રોકાર્બન $C_xH_y$ માટે સામાન્ય દહન પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$C_xH_y + (x + \frac{y}{4}) O_2 \rightarrow xCO_2 + \frac{y}{2} H_2O$
આપેલ છે કે પ્રક્રિયા $3$ તુલ્ય પાણી ઉત્પન્ન કરે છે,તેથી:
$\frac{y}{2} = 3 \Rightarrow y = 6$
આપેલ છે કે પ્રક્રિયાને $9.5$ તુલ્ય ઓક્સિજનની જરૂર છે,તેથી:
$x + \frac{y}{4} = 9.5$
$y = 6$ મૂકતા:
$x + \frac{6}{4} = 9.5$
$x + 1.5 = 9.5$
$x = 8$
તેથી,હાઇડ્રોકાર્બન $A$ નું આણ્વીય સૂત્ર $C_8H_6$ છે.
578
DifficultMCQ
સોફ્ટ ડ્રિંકની $300 \ mL$ ની બોટલમાં $0.2 \ M$ $CO_2$ ઓગળેલો છે. જો $CO_2$ આદર્શ વાયુ તરીકે વર્તે છે તેમ માનીએ,તો $STP$ એ ઓગળેલા $CO_2$ નું કદ $...... \ mL$ થશે. (નજીકનો પૂર્ણાંક) આપેલ છે: $STP$ એ,આદર્શ વાયુનું મોલર કદ $22.7 \ L \ mol^{-1}$ છે.
A
$1361$
B
$1362$
C
$1360$
D
$1368$

Solution

(B) પગલું $1$: દ્રાવણમાં ઓગળેલા $CO_2$ ના મોલની સંખ્યા ગણો.
$n = \text{મોલારિટી} \times \text{કદ}(L) = 0.2 \ mol \ L^{-1} \times 0.3 \ L = 0.06 \ mol$.
પગલું $2$: આપેલ મોલર કદનો ઉપયોગ કરીને $STP$ એ $0.06 \ mol$ $CO_2$ નું કદ ગણો.
$Volume = n \times \text{STP એ મોલર કદ} = 0.06 \ mol \times 22.7 \ L \ mol^{-1} = 1.362 \ L$.
પગલું $3$: કદને $L$ માંથી $mL$ માં ફેરવો.
$1.362 \ L = 1.362 \times 1000 \ mL = 1362 \ mL$.
579
DifficultMCQ
ઝિંક હાઇડ્રોક્લોરિક એસિડ સાથે પ્રક્રિયા કરીને હાઇડ્રોજન અને ઝિંક ક્લોરાઇડ આપે છે. $11.5 \ g$ ઝિંકની વધારાના $HCl$ સાથેની પ્રક્રિયાથી $STP$ પર ઉત્પન્ન થતા હાઇડ્રોજન વાયુનું કદ $.......... \ L$ છે (નજીકનો પૂર્ણાંક) (આપેલ છે: $Zn$ નું મોલર દળ $65.4 \ g \ mol^{-1}$ અને $STP$ પર $H_2$ નું મોલર કદ $= 22.7 \ L$)
A
$2$
B
$6$
C
$8$
D
$4$

Solution

(D) સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ છે: $Zn(s) + 2HCl(aq) \rightarrow ZnCl_2(aq) + H_2(g) \uparrow$
વપરાયેલ $Zn$ ના મોલ $= \frac{\text{દળ}}{\text{મોલર દળ}} = \frac{11.5 \ g}{65.4 \ g \ mol^{-1}} \approx 0.1758 \ mol$.
પ્રક્રિયાના તત્વયોગમિતિ મુજબ,$1 \ mol$ $Zn$ એ $1 \ mol$ $H_2$ ઉત્પન્ન કરે છે.
તેથી,ઉત્પન્ન થયેલ $H_2$ ના મોલ $= 0.1758 \ mol$.
$STP$ પર $H_2$ નું કદ $= \text{મોલ} \times STP \text{ પર મોલર કદ} = 0.1758 \ mol \times 22.7 \ L \ mol^{-1} \approx 3.99 \ L$.
નજીકના પૂર્ણાંકમાં ફેરવતા,કદ $4 \ L$ મળે છે.
580
DifficultMCQ
એક ધાતુ ઓક્સાઈડના નમૂનાનું સૂત્ર $M_{0.83}O_{1.00}$ છે. ધાતુ $M$ બે ઓક્સિડેશન અવસ્થાઓ $+2$ અને $+3$ માં અસ્તિત્વ ધરાવી શકે છે. $M_{0.83}O_{1.00}$ ના નમૂનામાં,$+2$ ઓક્સિડેશન અવસ્થામાં રહેલા ધાતુ આયનોની ટકાવારી $.........\%$ (નજીકના પૂર્ણાંકમાં) છે.
A
$58$
B
$57$
C
$59$
D
$56$

Solution

(C) ધારો કે $M^{2+}$ આયનોની સંખ્યા $x$ છે. તો $M^{3+}$ આયનોની સંખ્યા $(0.83 - x)$ થશે.
સંયોજન વિદ્યુતીય રીતે તટસ્થ હોવાથી,કુલ ધન વીજભાર કુલ ઋણ વીજભાર જેટલો હોવો જોઈએ:
$2x + 3(0.83 - x) = 2$
$2x + 2.49 - 3x = 2$
$-x = -0.49$
$x = 0.49$
આમ,$M^{2+}$ આયનોની સંખ્યા $0.49$ છે.
$M^{2+}$ આયનોની ટકાવારી:
$\% M^{2+} = \frac{0.49}{0.83} \times 100 \approx 59.036\%$
નજીકના પૂર્ણાંકમાં લેતા,આપણને $59\%$ મળે છે.
581
DifficultMCQ
$Fe_{0.96}O$ માં $Fe$ નો કેટલો અંશ $Fe(III)$ તરીકે અસ્તિત્વ ધરાવે છે?
($Fe_{0.96}$ માત્ર $Fe(II)$ અને $Fe(III)$ થી બનેલું છે તેમ માનો)
A
$\frac{1}{12}$
B
$0.08$
C
$\frac{1}{16}$
D
$\frac{1}{20}$

Solution

(A) $Fe_{0.96}O$ સંયોજનમાં,કુલ વીજભાર શૂન્ય હોવો જોઈએ.
ધારો કે $Fe^{2+}$ આયનોની સંખ્યા $x$ છે.
તો $Fe^{3+}$ આયનોની સંખ્યા $(0.96 - x)$ થશે.
વીજભાર સંતુલન સમીકરણ: $(x)(+2) + (0.96 - x)(+3) + 1(-2) = 0$.
$2x + 2.88 - 3x - 2 = 0$.
$-x + 0.88 = 0$,તેથી $x = 0.88$.
$Fe^{3+}$ આયનોની સંખ્યા $0.96 - 0.88 = 0.08$ છે.
$Fe(III)$ તરીકે અસ્તિત્વ ધરાવતા $Fe$ નો અંશ $\frac{0.08}{0.96} = \frac{1}{12}$ છે.
582
MediumMCQ
$10.0 \, mL$ ના $0.01 \, M$ જલીય $Ba(OH)_2$ ને તટસ્થ કરવા માટે જરૂરી $0.02 \, M$ જલીય $HBr$ નું કદ $....... \, mL$ છે (સંપૂર્ણ તટસ્થીકરણ ધારો).
A
$2.5$
B
$5$
C
$10$
D
$7.5$

Solution

(C) તટસ્થીકરણની પ્રક્રિયા: $Ba(OH)_2 + 2HBr \rightarrow BaBr_2 + 2H_2O$ છે.
તુલ્યતાના નિયમનો ઉપયોગ કરતા,$n_{eq}(HBr) = n_{eq}(Ba(OH)_2)$.
જ્યાં $n_{eq} = M \times V \times n_{factor}$,$HBr$ માટે $n_{factor} = 1$ અને $Ba(OH)_2$ માટે $n_{factor} = 2$ છે:
$0.02 \times V_1 \times 1 = 0.01 \times 10 \times 2$.
$0.02 \times V_1 = 0.2$.
$V_1 = \frac{0.2}{0.02} = 10 \, mL$.
583
DifficultMCQ
નીચે બે વિધાનો આપેલા છે: એકને વિધાન $A$ અને બીજાને કારણ $R$ તરીકે લેબલ કરવામાં આવ્યું છે.
વિધાન $A:$ $3.1500 \ g$ હાઇડ્રેટેડ ઓક્ઝેલિક એસિડને પાણીમાં ઓગાળીને $250.0 \ mL$ દ્રાવણ બનાવતા $0.1 \ M$ ઓક્ઝેલિક એસિડનું દ્રાવણ બનશે.
કારણ $R:$ હાઇડ્રેટેડ ઓક્ઝેલિક એસિડનું મોલર દળ $126 \ g \ mol^{-1}$ છે.
ઉપરોક્ત વિધાનોના પ્રકાશમાં,નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો:
A
$A$ અને $R$ બંને સાચા છે પરંતુ $R$ એ $A$ ની સાચી સમજૂતી નથી.
B
$A$ ખોટું છે પરંતુ $R$ સાચું છે.
C
$A$ સાચું છે પરંતુ $R$ ખોટું છે.
D
$A$ અને $R$ બંને સાચા છે અને $R$ એ $A$ ની સાચી સમજૂતી છે.

Solution

(D) હાઇડ્રેટેડ ઓક્ઝેલિક એસિડ $(H_2C_2O_4 \cdot 2H_2O)$ નું મોલર દળ નીચે મુજબ ગણવામાં આવે છે: $(2 \times 1) + (2 \times 12) + (4 \times 16) + 2 \times (2 \times 1 + 16) = 2 + 24 + 64 + 36 = 126 \ g \ mol^{-1}$. આમ,કારણ $R$ સાચું છે.
દ્રાવણની મોલારિટી $(M)$ ગણવા માટે:
$M = \frac{\text{દ્રાવ્યનું દળ (g)}}{\text{મોલર દળ (g mol}^{-1})} \times \frac{1000}{\text{દ્રાવણનું કદ (mL)}}$
$M = \frac{3.1500}{126} \times \frac{1000}{250.0}$
$M = 0.025 \times 4 = 0.1 \ M$.
ગણતરી કરેલ મોલારિટી $0.1 \ M$ હોવાથી,વિધાન $A$ સાચું છે.
મોલની સંખ્યા ગણવા માટે મોલર દળનો ઉપયોગ થાય છે,જે મોલારિટી નક્કી કરવા માટે જરૂરી છે. તેથી,$R$ એ $A$ ની સાચી સમજૂતી છે.
584
MediumMCQ
$2.4 \ g$ મેગ્નેશિયમને વધારાના હાઇડ્રોક્લોરિક એસિડ સાથે પ્રક્રિયા કરાવતા $STP$ એ મુક્ત થતા હાઇડ્રોજનનું કદ $x \times 10^{-2} \ L$ છે. $x$ નું મૂલ્ય શોધો. આપેલ છે: $STP$ એ વાયુનું મોલર કદ $22.4 \ L$ છે. મેગ્નેશિયમનું મોલર દળ $24 \ g \ mol^{-1}$ છે.
A
$224$
B
$223$
C
$222$
D
$225$

Solution

(A) સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ: $Mg(s) + 2HCl(aq) \rightarrow MgCl_2(aq) + H_2(g) \uparrow$
મેગ્નેશિયમ $(Mg)$ ના મોલની ગણતરી:
$n(Mg) = \frac{\text{દળ}}{\text{મોલર દળ}} = \frac{2.4 \ g}{24 \ g \ mol^{-1}} = 0.1 \ mol$
પ્રક્રિયાના તત્વયોગમિતિ મુજબ,$1 \ mol$ $Mg$ એ $1 \ mol$ $H_2$ વાયુ ઉત્પન્ન કરે છે.
તેથી,$0.1 \ mol$ $Mg$ એ $0.1 \ mol$ $H_2$ વાયુ ઉત્પન્ન કરશે.
$STP$ એ $H_2$ ના કદની ગણતરી:
$V = n \times \text{મોલર કદ} = 0.1 \ mol \times 22.4 \ L \ mol^{-1} = 2.24 \ L$
$2.24 \ L$ ને $x \times 10^{-2} \ L$ સ્વરૂપમાં ફેરવતા:
$2.24 \ L = 224 \times 10^{-2} \ L$
આમ,$x$ નું મૂલ્ય $224$ છે.
585
DifficultMCQ
એક ધાતુ ક્લોરાઇડ વજન દ્વારા $55.0 \%$ ક્લોરિન ધરાવે છે. $STP$ પર ધાતુ ક્લોરાઇડની $100 \ mL$ બાષ્પનું વજન $0.57 \ g$ છે. ધાતુ ક્લોરાઇડનું આણ્વીય સૂત્ર $...$ છે. (આપેલ છે: ક્લોરિનનું પરમાણ્વીય દળ $35.5 \ u$)
A
$MCl_2$
B
$MCl_4$
C
$MCl_3$
D
$MCl$

Solution

(A) $1$. $STP$ પર આદર્શ વાયુના નિયમનો ઉપયોગ કરીને ધાતુ ક્લોરાઇડનું આણ્વીય દળ ગણો ($22400 \ mL$ પ્રતિ મોલ):
$\text{આણ્વીય }\ \text{દળ }= \frac{\text{દળ }\times 22400}{\text{કદ}} = \frac{0.57 \ g \times 22400 \ mL/mol}{100 \ mL} = 127.68 \ g/mol$.
$2$. સંયોજનના એક મોલમાં ક્લોરિનનું દળ ગણો:
$Cl \ \text{નું }\ \text{દળ }= 127.68 \times 0.55 = 70.224 \ g$.
$3$. અણુ દીઠ ક્લોરિન પરમાણુઓની સંખ્યા નક્કી કરો:
$Cl \ \text{પરમાણુઓની }\ \text{સંખ્યા }= \frac{70.224}{35.5} \approx 2$.
$4$. તેથી,આણ્વીય સૂત્ર $MCl_2$ છે.
586
MediumMCQ
$1 \ g$ કાર્બોનેટ $(M_2CO_3)$ ની વધારાના $HCl$ સાથે પ્રક્રિયા કરવાથી $0.01 \ mol$ $CO_2$ ઉત્પન્ન થાય છે. $M_2CO_3$ નું મોલર દળ $.......... \ g \ mol^{-1}$ છે. (નજીકનો પૂર્ણાંક)
A
$200$
B
$300$
C
$50$
D
$100$

Solution

(D) પ્રક્રિયા માટેનું સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ:
$M_2CO_3 + 2HCl \rightarrow 2MCl + H_2O + CO_2$
પ્રક્રિયાના તત્વયોગમિતિ (stoichiometry) મુજબ,$1 \ mol$ $M_2CO_3$ માંથી $1 \ mol$ $CO_2$ ઉત્પન્ન થાય છે.
આપેલ છે કે $0.01 \ mol$ $CO_2$ ઉત્પન્ન થાય છે,તેથી પ્રક્રિયા પામેલ $M_2CO_3$ ના મોલ $0.01 \ mol$ હશે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\text{મોલ} = \frac{\text{દળ}}{\text{મોલર દળ}}$.
તેથી,$0.01 \ mol = \frac{1 \ g}{M_2CO_3 \text{ નું મોલર દળ}}$.
$M_2CO_3$ નું મોલર દળ $= \frac{1 \ g}{0.01 \ mol} = 100 \ g \ mol^{-1}$.
587
MediumMCQ
$20 \ g$ ના $20 \%$ શુદ્ધ ચૂનાના પથ્થરને ગરમ કરવાથી ઉત્પન્ન થતા $CO_2$ ના દળ માટેનો સાચો વિકલ્પ $........ \ g$ છે ($Ca$ નું પરમાણ્વીય દળ $= 40$) $[CaCO_3 \stackrel{1200 \ K}{\longrightarrow} CaO + CO_2]$
A
$1.32$
B
$1.12$
C
$1.76$
D
$2.64$

Solution

(C) અશુદ્ધ ચૂનાના પથ્થરનું વજન $20 \ g$ છે.
ચૂનાનો પથ્થર $20 \%$ શુદ્ધ હોવાથી,શુદ્ધ $CaCO_3$ નું વજન $\frac{20}{100} \times 20 \ g = 4 \ g$ થાય.
$CaCO_3$ નું આણ્વીય દળ $40 + 12 + (3 \times 16) = 100 \ g/mol$ છે.
$CaCO_3$ ના મોલની સંખ્યા $n = \frac{4 \ g}{100 \ g/mol} = 0.04 \ mol$ છે.
પ્રક્રિયા $CaCO_3 \rightarrow CaO + CO_2$ મુજબ,$1 \ mol$ $CaCO_3$ માંથી $1 \ mol$ $CO_2$ ઉત્પન્ન થાય છે.
તેથી,$0.04 \ mol$ $CaCO_3$ માંથી $0.04 \ mol$ $CO_2$ ઉત્પન્ન થશે.
$CO_2$ નું આણ્વીય દળ $12 + (2 \times 16) = 44 \ g/mol$ છે.
ઉત્પન્ન થતા $CO_2$ નું દળ $0.04 \ mol \times 44 \ g/mol = 1.76 \ g$ છે.
588
DifficultMCQ
મિથેનનું સંપૂર્ણ દહન થયા પછી $22 \ g$ $CO_2$ ઉત્પન્ન કરવા માટે જરૂરી મિથેનનું દળ . . . . . . $g$ છે. (આપેલ મોલર દળ $g \ mol^{-1}$ માં: $C=12.0, H=1.0, O=16.0$)
A
$5$
B
$9$
C
$8$
D
$12$

Solution

(C) મિથેનના દહન માટેનું સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ:
$CH_4 + 2O_2 \rightarrow CO_2 + 2H_2O$
$CO_2$ નું મોલર દળ:
$M(CO_2) = 12.0 + 2 \times 16.0 = 44.0 \ g \ mol^{-1}$
ઉત્પન્ન થયેલ $CO_2$ ના મોલ = $\frac{22 \ g}{44 \ g \ mol^{-1}} = 0.5 \ mol$
પ્રક્રિયાના તત્વયોગમિતિ મુજબ,$1 \ mol$ $CH_4$ માંથી $1 \ mol$ $CO_2$ મળે છે.
તેથી,$0.5 \ mol$ $CO_2$ મેળવવા માટે $0.5 \ mol$ $CH_4$ ની જરૂર પડે.
$CH_4$ નું મોલર દળ:
$M(CH_4) = 12.0 + 4 \times 1.0 = 16.0 \ g \ mol^{-1}$
જરૂરી $CH_4$ નું દળ = $0.5 \ mol \times 16.0 \ g \ mol^{-1} = 8 \ g$.
589
MediumMCQ
$84 \ g$ $NaOH$ માંથી બનાવી શકાતા $3 \ M \ NaOH$ (સૂત્ર ભાર $40 \ g \ mol^{-1}$) નું કદ $ . . . . . . \times 10^{-1} \ dm^3$ છે.
A
$8$
B
$7$
C
$9$
D
$10$

Solution

(B) મોલારિટી $M$ એ દ્રાવણના પ્રતિ લિટર દ્રાવ્યના મોલની સંખ્યા તરીકે વ્યાખ્યાયિત થયેલ છે.
$M = \frac{n_{NaOH}}{V_{sol} \text{ (in } L)}$
પ્રથમ,$NaOH$ ના મોલની સંખ્યા ગણો:
$n_{NaOH} = \frac{\text{દળ}}{\text{મોલર દળ}} = \frac{84 \ g}{40 \ g \ mol^{-1}} = 2.1 \ mol$
હવે,કદ $V$ શોધવા માટે મોલારિટીના સૂત્રનો ઉપયોગ કરો:
$3 \ M = \frac{2.1 \ mol}{V \text{ (in } L)}$
$V = \frac{2.1}{3} \ L = 0.7 \ L$
કારણ કે $1 \ L = 1 \ dm^3$,$V = 0.7 \ dm^3 = 7 \times 10^{-1} \ dm^3$.
આમ,જવાબ $7$ છે.
590
DifficultMCQ
$9.3 \ g$ એનિલિનની પ્રક્રિયા એસિટિક એનહાઇડ્રાઇડના વધારા સાથે એસિટાનિલાઇડ બનાવવા માટે કરવામાં આવે છે. જો પ્રક્રિયા $100 \%$ પૂર્ણ થાય,તો ઉત્પન્ન થયેલ એસિટાનિલાઇડનું દળ $x \times 10^{-1} \ g$ છે. $x$ નું મૂલ્ય શોધો. (આપેલ મોલર દળ $g \ mol^{-1}$ માં: $N: 14, O: 16, C: 12, H: 1$)
A
$135$
B
$136$
C
$132$
D
$147$

Solution

(A) રાસાયણિક પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે: $C_6H_5NH_2 + (CH_3CO)_2O \rightarrow C_6H_5NHCOCH_3 + CH_3COOH$
એનિલિન $(C_6H_5NH_2)$ નું મોલર દળ = $(6 \times 12) + (7 \times 1) + 14 = 93 \ g \ mol^{-1}$.
એસિટાનિલાઇડ $(C_6H_5NHCOCH_3)$ નું મોલર દળ = $(8 \times 12) + (9 \times 1) + 14 + 16 = 135 \ g \ mol^{-1}$.
એનિલિનના મોલની સંખ્યા = $\frac{9.3 \ g}{93 \ g \ mol^{-1}} = 0.1 \ mol$.
પ્રક્રિયા $100 \%$ પૂર્ણ હોવાથી,$0.1 \ mol$ એનિલિન $0.1 \ mol$ એસિટાનિલાઇડ ઉત્પન્ન કરશે.
એસિટાનિલાઇડનું દળ = $0.1 \ mol \times 135 \ g \ mol^{-1} = 13.5 \ g$.
આપેલ છે કે દળ $x \times 10^{-1} \ g$ છે,તેથી $13.5 = x \times 10^{-1}$,જેનો અર્થ છે કે $x = 135$.
591
MediumMCQ
$H_2SO_4$ ના દ્રાવણનું દળથી ટકાવાર પ્રમાણ $31.4 \%$ છે અને તેની ઘનતા $1.25 \ g \ mL^{-1}$ છે. $H_2SO_4$ ના દ્રાવણની મોલારિટી . . . . . . $M$ (નજીકનો પૂર્ણાંક) છે. [$H_2SO_4$ નું આણ્વીય દળ $= 98 \ g \ mol^{-1}$ આપેલ છે]
A
$4$
B
$3$
C
$2$
D
$1$

Solution

(A) $H_2SO_4$ ના દળથી ટકાવાર પ્રમાણ $31.4 \%$ છે,જેનો અર્થ છે કે $100 \ g$ દ્રાવણમાં $31.4 \ g$ $H_2SO_4$ હાજર છે.
$100 \ g$ દ્રાવણનું કદ ઘનતા $(d = 1.25 \ g \ mL^{-1})$ નો ઉપયોગ કરીને ગણવામાં આવે છે:
$V = \frac{\text{દળ}}{\text{ઘનતા}} = \frac{100 \ g}{1.25 \ g \ mL^{-1}} = 80 \ mL$.
$H_2SO_4$ ના મોલની સંખ્યા:
$n = \frac{\text{દળ}}{\text{આણ્વીય દળ}} = \frac{31.4 \ g}{98 \ g \ mol^{-1}} \approx 0.3204 \ mol$.
મોલારિટી $(M)$ એટલે દ્રાવણના પ્રતિ લિટર મોલની સંખ્યા:
$M = \frac{n}{V(L)} = \frac{0.3204 \ mol}{0.080 \ L} = 4.005 \ M$.
નજીકના પૂર્ણાંકમાં,મોલારિટી $4 \ M$ થાય છે.
592
DifficultMCQ
જો $25 \ mL$ $NaOH$ ના દ્રાવણને તટસ્થ કરવા માટે $50 \ mL$ $0.5 \ M$ ઓક્ઝેલિક એસિડની જરૂર હોય, તો આપેલા $NaOH$ ના $50 \ mL$ દ્રાવણમાં $NaOH$ નું પ્રમાણ . . . . . . $g$ છે.
A
$4$
B
$5$
C
$7$
D
$9$

Solution

(A) ઓક્ઝેલિક એસિડ $(H_2C_2O_4)$ અને $NaOH$ વચ્ચેની પ્રક્રિયા: $H_2C_2O_4 + 2NaOH \rightarrow Na_2C_2O_4 + 2H_2O$ છે.
તુલ્યતાના સિદ્ધાંતનો ઉપયોગ કરતા: $n_{factor} \times M_1 \times V_1 = n_{factor} \times M_2 \times V_2$.
ઓક્ઝેલિક એસિડ માટે, $n_{factor} = 2$. $NaOH$ માટે, $n_{factor} = 1$.
$2 \times 0.5 \times 50 = 1 \times M_{NaOH} \times 25$.
$50 = 25 \times M_{NaOH} \Rightarrow M_{NaOH} = 2 \ M$.
હવે, આ દ્રાવણના $50 \ mL$ માં $NaOH$ નું દળ ગણો:
$Mass = Molarity \times Molar \ mass \times Volume (in \ L) = 2 \times 40 \times (50 \times 10^{-3}) = 4 \ g$.
593
MediumMCQ
$250 \ mL$ નું $0.35 \ M$ જલીય દ્રાવણ બનાવવા માટે જરૂરી સોડિયમ એસિટેટ $(CH_3COONa)$ નું દળ . . . . . . $g$ છે. ($CH_3COONa$ નું મોલર દળ $82.02 \ g \ mol^{-1}$ છે)
A
$6$
B
$7$
C
$8$
D
$9$

Solution

(B) દ્રાવ્યના મોલની ગણતરી આ રીતે થાય છે: $Moles = Molarity \times Volume \ (L)$.
આપેલ $Molarity = 0.35 \ M$ અને $Volume = 250 \ mL = 0.25 \ L$.
$Moles = 0.35 \ mol \ L^{-1} \times 0.25 \ L = 0.0875 \ mol$.
દ્રાવ્યનું દળ આ રીતે ગણવામાં આવે છે: $Mass = Moles \times Molar \ mass$.
$Mass = 0.0875 \ mol \times 82.02 \ g \ mol^{-1} = 7.17675 \ g \approx 7.18 \ g$.
વિકલ્પો મુજબ નજીકના પૂર્ણાંકમાં લેતા,સાચો જવાબ $7 \ g$ છે.
594
MediumMCQ
દહન પછી $22 \ g$ $CO_{2(g)}$ ઉત્પન્ન કરવા માટે જરૂરી મિથેનના મોલની સંખ્યા $x \times 10^{-2}$ મોલ છે. $x$ નું મૂલ્ય કેટલું છે?
A
$30$
B
$40$
C
$50$
D
$60$

Solution

(C) મિથેનની દહન પ્રક્રિયા: $CH_{4(g)} + 2O_{2(g)} \rightarrow CO_{2(g)} + 2H_2O_{(l)}$
પ્રક્રિયાના તત્વયોગમિતિ મુજબ,$1 \ mole$ $CH_4$ એ $1 \ mole$ $CO_2$ ઉત્પન્ન કરે છે.
$CO_2$ નું આણ્વીય દળ $44 \ g/mol$ છે.
ઉત્પન્ન થયેલ $CO_2$ ના મોલ $= \frac{22 \ g}{44 \ g/mol} = 0.5 \ mol$.
તેથી,જરૂરી $CH_4$ ના મોલ $= 0.5 \ mol$.
આપણને આપેલ છે કે જરૂરી $CH_4$ ના મોલ $= x \times 10^{-2}$.
$0.5 = x \times 10^{-2} \implies x = 50$.
595
DifficultMCQ
$CaCO_3$ અને $MgCO_3$ ના $2.21 \ g$ વજનના નમૂનાને અચળ વજન $1.152 \ g$ થાય ત્યાં સુધી ગરમ કરવામાં આવે છે. મિશ્રણનું બંધારણ શું છે?
(આપેલ મોલર દળ $g \ mol^{-1}$ માં: $CaCO_3 = 100, MgCO_3 = 84$)
A
$1.187 \ g \ CaCO_3 + 1.023 \ g \ MgCO_3$
B
$1.023 \ g \ CaCO_3 + 1.023 \ g \ MgCO_3$
C
$1.187 \ g \ CaCO_3 + 1.187 \ g \ MgCO_3$
D
$1.023 \ g \ CaCO_3 + 1.187 \ g \ MgCO_3$

Solution

(A) $CaCO_{3(s)} \xrightarrow{\Delta} CaO_{(s)} + CO_{2(g)}$
$MgCO_{3(s)} \xrightarrow{\Delta} MgO_{(s)} + CO_{2(g)}$
ધારો કે $CaCO_3$ નું દળ $x \ g$ છે.
તેથી $MgCO_3$ નું દળ $= (2.21 - x) \ g$ થાય.
બનેલા $CaO$ નું દળ $= \frac{x}{100} \times 56 = 0.56x \ g$.
બનેલા $MgO$ નું દળ $= \frac{2.21 - x}{84} \times 40 = 0.4762(2.21 - x) \ g$.
અવશેષનું કુલ દળ $= 0.56x + 0.4762(2.21 - x) = 1.152$.
$0.0838x = 0.0996$.
$x \approx 1.188 \ g$ $CaCO_3$.
$MgCO_3$ નું દળ $= 2.21 - 1.188 = 1.022 \ g$.
નજીકના વિકલ્પ મુજબ,મિશ્રણનું બંધારણ $1.187 \ g \ CaCO_3$ અને $1.023 \ g \ MgCO_3$ છે.
596
MediumMCQ
$70 \%$ શુદ્ધતા (વજન દ્વારા) ધરાવતા $1 \ L$ ઓર્થોફોસ્ફોરિક એસિડ $(H_3PO_4)$ ની મોલારિટી (વિશિષ્ટ ઘનતા $1.54 \ g \ cm^{-3}$) $ . . . . . . $ $M$ છે.
($H_3PO_4$ નું મોલર દળ $= 98 \ g \ mol^{-1}$)
A
$9$
B
$10$
C
$11$
D
$12$

Solution

(C) વિશિષ્ટ ઘનતા (ઘનતા) $= 1.54 \ g \ cm^{-3}$.
દ્રાવણનું કદ $= 1 \ L = 1000 \ mL$.
દ્રાવણનું દળ $= \text{ઘનતા} \times \text{કદ} = 1.54 \ g \ cm^{-3} \times 1000 \ cm^3 = 1540 \ g$.
દ્રાવણ $70 \%$ શુદ્ધ હોવાથી,$H_3PO_4$ નું દળ $= 0.70 \times 1540 \ g = 1078 \ g$.
$H_3PO_4$ ના મોલ $= \frac{\text{દળ}}{\text{મોલર દળ}} = \frac{1078 \ g}{98 \ g \ mol^{-1}} = 11 \ mol$.
મોલારિટી $= \frac{\text{દ્રાવ્યના મોલ}}{\text{દ્રાવણનું કદ } (L)} = \frac{11 \ mol}{1 \ L} = 11 \ M$.
597
MediumMCQ
$10 \ mL$ વાયુરૂપ હાઇડ્રોકાર્બનનું દહન કરવાથી $40 \ mL$ $CO_{2(g)}$ અને $50 \ mL$ પાણીની વરાળ મળે છે. હાઇડ્રોકાર્બનમાં કાર્બન અને હાઇડ્રોજન પરમાણુઓની કુલ સંખ્યા કેટલી છે?
A
$20$
B
$14$
C
$30$
D
$13$

Solution

(B) હાઇડ્રોકાર્બન $C_xH_y$ માટે દહન પ્રક્રિયા:
$C_xH_y + (x + \frac{y}{4}) O_2 \rightarrow xCO_2 + \frac{y}{2} H_2O$
એવોગેડ્રોના નિયમ મુજબ,વાયુઓનું કદ મોલની સંખ્યાના પ્રમાણમાં હોય છે.
આપેલ છે: $10 \ mL$ $C_xH_y$ માંથી $40 \ mL$ $CO_2$ અને $50 \ mL$ $H_2O$ મળે છે.
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$1 \ mol$ $C_xH_y$ માંથી $x \ mol$ $CO_2$ અને $\frac{y}{2} \ mol$ $H_2O$ મળે છે.
તેથી,$10x = 40 \implies x = 4$.
અને $10 \times (\frac{y}{2}) = 50 \implies 5y = 50 \implies y = 10$.
હાઇડ્રોકાર્બન $C_4H_{10}$ છે.
પરમાણુઓની કુલ સંખ્યા $= x + y = 4 + 10 = 14$.
598
MediumMCQ
$500 \ mL$ પાણીમાં $5.85 \ g$ $NaCl$ ધરાવતા જલીય દ્રાવણની મોલારિટી $(M)$ કેટલી થાય?
(આપેલ છે: મોલર દળ $Na: 23$ અને $Cl: 35.5 \ g \ mol^{-1}$)
A
$20$
B
$0.2$
C
$2$
D
$4$

Solution

(B) $1$. $NaCl$ નું મોલર દળ ગણો: $23 + 35.5 = 58.5 \ g \ mol^{-1}$.
$2$. $NaCl$ ના મોલની સંખ્યા ગણો: $n = \frac{\text{દળ}}{\text{મોલર દળ}} = \frac{5.85 \ g}{58.5 \ g \ mol^{-1}} = 0.1 \ mol$.
$3$. દ્રાવણના કદને લિટરમાં ફેરવો: $500 \ mL = 0.5 \ L$.
$4$. મોલારિટી $(M)$ ગણો: $M = \frac{n}{V(L)} = \frac{0.1 \ mol}{0.5 \ L} = 0.2 \ M$.
599
MediumMCQ
સંપૂર્ણ દહન પછી $11 \ g$ $CO_{2(g)}$ ઉત્પન્ન કરવા માટે જરૂરી મિથેનના મોલની સંખ્યા કેટલી છે?
(મિથેનનું મોલર દળ $g \ mol^{-1}$ માં આપેલ છે: $16$)
A
$0.75$
B
$0.25$
C
$0.35$
D
$0.5$

Solution

(B) મિથેનના દહન માટેનું સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ:
$CH_4(g) + 2O_2(g) \longrightarrow CO_2(g) + 2H_2O(l)$
પ્રક્રિયાના તત્વયોગમિતિ (stoichiometry) મુજબ,$1 \ mole$ $CH_4$ એ $1 \ mole$ $CO_2$ ઉત્પન્ન કરે છે.
$CO_2$ નું મોલર દળ $12 + (2 \times 16) = 44 \ g \ mol^{-1}$ છે.
ઉત્પન્ન થયેલ $CO_2$ ના મોલ = $\frac{\text{આપેલ દળ}}{\text{મોલર દળ}} = \frac{11 \ g}{44 \ g \ mol^{-1}} = 0.25 \ mol$.
જેથી,$0.25 \ mol$ $CO_2$ ઉત્પન્ન કરવા માટે $0.25 \ mol$ $CH_4$ ની જરૂર પડે છે.
600
MediumMCQ
ગ્લુકોઝ $(C_6H_{12}O_6)$ ના દહનથી $CO_2$ અને પાણી ઉત્પન્ન થાય છે. $900 \ g$ ગ્લુકોઝના સંપૂર્ણ દહન માટે જરૂરી ઓક્સિજનનું પ્રમાણ ($g$ માં) કેટલું હશે?
[ગ્લુકોઝનું મોલર દળ $g \ mol^{-1} = 180$]
A
$480$
B
$960$
C
$800$
D
$32$

Solution

(B) ગ્લુકોઝના દહન માટેનું સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ:
$C_6H_{12}O_{6(s)} + 6O_{2(g)} \longrightarrow 6CO_{2(g)} + 6H_2O_{(\ell)}$
પ્રથમ,ગ્લુકોઝના મોલની સંખ્યા ગણો:
$\text{ગ્લુકોઝના મોલ} = \frac{900 \ g}{180 \ g \ mol^{-1}} = 5 \ mol$
પ્રક્રિયાના તત્વયોગમિતિ મુજબ,$1 \ mol$ ગ્લુકોઝ માટે $6 \ mol$ $O_2$ ની જરૂર પડે છે.
તેથી,$5 \ mol$ ગ્લુકોઝ માટે $5 \times 6 = 30 \ mol$ $O_2$ ની જરૂર પડશે.
અંતે,જરૂરી $O_2$ નું દળ ગણો:
$\text{જરૂરી } O_2 \text{ નું દળ} = 30 \ mol \times 32 \ g \ mol^{-1} = 960 \ g$

Some Basic Concepts of Chemistry — Chemical stoichiometry · Frequently Asked Questions

1Are these Some Basic Concepts of Chemistry questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Some Basic Concepts of Chemistry Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.