Co-Factors Questions in Gujarati

(B) પેન્ટોથેનિક એસિડને વિટામિન-$B_5$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,અને બાયોટિનને વિટામિન-$B_7$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ બંને પાણીમાં દ્રાવ્ય વિટામિન છે જે વિટામિન-$B$ સંકુલ (Vitamin-$B$ complex) જૂથનો ભાગ છે. આ વિટામિન્સ વિવિધ ચયાપચયની પ્રક્રિયાઓમાં આવશ્યક સહઉત્સેચકો (coenzymes) તરીકે કાર્ય કરે છે,જેમ કે ફેટી એસિડનું સંશ્લેષણ અને કાર્બોહાઇડ્રેટ્સ તથા એમિનો એસિડનું ચયાપચય. તેથી,તેઓ વિટામિન-$B$ સંકુલ હેઠળ વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.

(C) વર્ણવેલ લક્ષણો,જેમ કે ભૂખમાં ઘટાડો (એનોરેક્સિયા),માનસિક મૂંઝવણ,થાક અને સ્નાયુઓનો ક્ષય એ થાયેમિન (વિટામિન $B_1$) ની ઉણપના લાક્ષણિક લક્ષણો છે.
થાયેમિન $(B_1)$ કાર્બોહાઇડ્રેટ ચયાપચય અને ચેતાતંત્રના કાર્ય માટે આવશ્યક છે.
તેની ગંભીર ઉણપથી 'બેરીબેરી' નામનો રોગ થાય છે,જે સ્નાયુઓની નબળાઈ અને ચેતાતંત્રની સમસ્યાઓ તરીકે જોવા મળે છે.

(D) વિટામિન $B_1$ (થાયમીન) એ પાણીમાં દ્રાવ્ય વિટામિન છે જે થાયમીન પાયરોફોસ્ફેટ $(TPP)$ ના સ્વરૂપમાં સહઉત્સેચક તરીકે કાર્ય કરે છે.
તે કાર્બોદિત ચયાપચયમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
ચોક્કસ રીતે કહીએ તો,તે પાયરુવેટ ડીહાઈડ્રોજીનેઝ સંકુલ માટે સહઉત્સેચક તરીકે કાર્ય કરે છે,જે પાયરુવેટને એસિટાઈલ-$CoA$ માં રૂપાંતરિત કરે છે,જે ગ્લાયકોલિસિસને સાઈટ્રિક એસિડ ચક્ર સાથે જોડે છે.
તેથી,તેનું સાચું કાર્ય પાયરુવેટ ડીહાઈડ્રોજીનેઝ તંત્રમાં ભાગ લેવાનું છે.

(B) ઘણા $B$-કોમ્પ્લેક્સ વિટામિન્સ સહ-ઉત્સેચકો (co-enzymes) ના પુરોગામી તરીકે કાર્ય કરે છે. સહ-ઉત્સેચકો એ નાના,બિન-પ્રોટીન કાર્બનિક અણુઓ છે જે ઉત્સેચકો સાથે જોડાઈને તેમની ઉદ્દીપકીય પ્રવૃત્તિને સરળ બનાવે છે. ઉદાહરણ તરીકે,$NAD^+$ (નિયાસિન/વિટામિન $B_3$ માંથી મેળવેલ) અને $FAD$ (રાઈબોફ્લેવિન/વિટામિન $B_2$ માંથી મેળવેલ) કોષીય શ્વસનમાં આવશ્યક સહ-ઉત્સેચકો છે.

(A) ટાયરોસિનેઝ એ કૉપર (તાંબુ) ધરાવતું ઉત્સેચક છે જે ટાયરોસિન જેવા ફિનોલ્સનું ક્વિનોન્સમાં ઓક્સિડેશનને ઉત્પ્રેરિત કરે છે. તે મનુષ્યો અને અન્ય સજીવોમાં મેલાનિનના સંશ્લેષણ માટે આવશ્યક છે. ટાયરોસિનેઝ ઉત્સેચકના સક્રિય સ્થાનમાં બે કૉપર આયનો $(Cu^{2+})$ હોય છે જે હિસ્ટિડિન અવશેષો દ્વારા જોડાયેલા હોય છે,જે તેની ઉત્પ્રેરક પ્રવૃત્તિ માટે નિર્ણાયક છે.

(A) સાચી જોડી નીચે મુજબ છે:
$(1)$ ફોસ્ફેટેઝ ઉત્સેચકને સહકારક તરીકે મેંગેનીઝ $(S)$ ની જરૂર હોય છે.
$(2)$ ટાયરોસિનેઝને તેની સક્રિયતા માટે કોપર $(R)$ ની જરૂર હોય છે.
$(3)$ આંત્રીય ઉત્સેચકો (જેમ કે લાઈપેઝ) ચરબી $(Q)$ પર કાર્ય કરે છે.
$(4)$ કાર્બનિક એનહાઈડ્રેઝ માટે ઝિંક $(T)$ જરૂરી છે.
આમ, આપેલા વિકલ્પો મુજબ સાચી જોડી $(1-S), (2-R), (3-P), (4-T), (5-Q)$ છે, તેથી વિકલ્પ $A$ સાચો છે.

(D) કેલ્શિયમ $(Ca^{2+})$ ઘણા ઉત્સેચકો અને સંકેત પ્રસારણ માર્ગો માટે મહત્વપૂર્ણ સહકારક તરીકે કાર્ય કરે છે.
$1$. નાઈટ્રિક ઓક્સાઈડ સિન્થેટેઝને સક્રિય થવા માટે કેલ્શિયમ/કેલ્મોડ્યુલિનની જરૂર પડે છે.
$2$. પ્રોટીન ફોસ્ફેટેઝ (ખાસ કરીને કેલ્સિન્યુરિન) કેલ્શિયમ પર આધારિત છે.
$3$. એડિનાઈલ કાઈનેઝ એ મેગ્નેશિયમ-આધારિત ઉત્સેચક $(Mg^{2+})$ છે અને તેની ઉદ્દીપકીય પ્રક્રિયા માટે કેલ્શિયમની જરૂર પડતી નથી.
$4$. હેક્સોકાઈનેઝ પણ ગ્લુકોઝના ફોસ્ફોરાયલેશન માટે મુખ્યત્વે મેગ્નેશિયમ $(Mg^{2+})$ પર આધારિત છે.
જોકે,કેલ્શિયમ-આધારિત ઉત્સેચકોના સંદર્ભમાં,એડિનાઈલ કાઈનેઝ એ ઉત્સેચકનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે જે સહકારક તરીકે કેલ્શિયમનો ઉપયોગ કરતું નથી.

(A) સહઘટકો (co-factors) એ બિન-પ્રોટીન ઘટકો છે જે ઉત્સેચકને ઉદ્દીપકીય રીતે સક્રિય બનાવવા માટે તેની સાથે જોડાય છે.
ઘણા કિસ્સાઓમાં,બિન-પ્રોટીન ભાગ એક કાર્બનિક સંયોજન હોય છે.
જ્યારે આ કાર્બનિક સંયોજનો એપોએન્ઝાઇમ (ઉત્સેચકનો પ્રોટીન ભાગ) સાથે નિર્બળ રીતે જોડાયેલા હોય,ત્યારે તેમને સહઉત્સેચક (co-enzymes) કહેવામાં આવે છે.
સહઉત્સેચકોના ઉદાહરણોમાં ઘણા વિટામિન્સનો સમાવેશ થાય છે,જેમ કે $NAD$ અને $NADP$.

(C) કાર્બનિક એનહાઈડ્રેઝ એ ઝિંક ધરાવતું મેટાલોએન્ઝાઇમ છે જે કાર્બન ડાયોક્સાઇડના પ્રતિવર્તી જલીયકરણ $(CO_2 + H_2O \rightleftharpoons H_2CO_3)$ ને ઉદ્દીપ્ત કરે છે.
ઝિંક $(Zn^{2+})$ આ ઉત્સેચક માટે એક મહત્વપૂર્ણ સહ-કારક (cofactor) તરીકે કાર્ય કરે છે, જે પાણીના અણુઓ અને સક્રિય સ્થાનના અવશેષો સાથે જોડાઈને ઉદ્દીપકીય પ્રક્રિયાને સરળ બનાવે છે.
તેથી, કાર્બનિક એનહાઈડ્રેઝની ક્રિયાશીલતા માટે ઝિંકની હાજરી અનિવાર્ય છે.

(D) ઉત્સેચકો સામાન્ય રીતે પ્રોટીન ભાગ જેને એપોએન્ઝાઇમ કહેવાય છે અને બિન-પ્રોટીન ભાગ જેને સહઘટક (Co-factor) કહેવાય છે,તેના બનેલા હોય છે.
સહઘટકો ઉત્સેચકની ઉદ્દીપકીય સક્રિયતા માટે આવશ્યક છે.
તેમને ત્રણ પ્રકારમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે:
$1$. સહઉત્સેચકો (કાર્બનિક સંયોજનો જે એપોએન્ઝાઇમ સાથે અસ્થાયી રૂપે જોડાય છે).
$2$. પ્રોસ્થેટિક સમૂહ (કાર્બનિક સંયોજનો જે એપોએન્ઝાઇમ સાથે મજબૂતીથી જોડાયેલા હોય છે).
$3$. ધાતુ આયનો (અકાર્બનિક આયનો જે સક્રિય સ્થાનની શૃંખલાઓ સાથે સંકલન બંધ બનાવે છે).
આ ત્રણેય શ્રેણીઓ (સહઉત્સેચક,પ્રોસ્થેટિક સમૂહ અને સહઘટક) ઉત્સેચકો સાથે જોડાયેલા બિન-પ્રોટીન ભાગોનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે,તેથી સાચો જવાબ $D$ છે.

(D) સહઉત્સેચકો એ કાર્બનિક સંયોજનો છે જે ઉત્સેચકો સાથે જોડાઈને તેમની ઉદ્દીપકીય પ્રક્રિયામાં મદદ કરે છે. $NAD$ (નિકોટિનામાઈડ એડેનાઈન ડાયન્યુક્લિઓટાઈડ),$NADP$ (નિકોટિનામાઈડ એડેનાઈન ડાયન્યુક્લિઓટાઈડ ફોસ્ફેટ) અને $FAD$ (ફ્લેવિન એડેનાઈન ડાયન્યુક્લિઓટાઈડ) એ વિટામિન્સમાંથી મેળવેલા જાણીતા સહઉત્સેચકો છે. $NAP$ એ કોઈ જાણીતું જૈવિક સહઉત્સેચક નથી.

(C) ઉત્સેચકના પ્રોટીન ભાગને એપોએન્ઝાઇમ કહેવામાં આવે છે.
ઘણા ઉત્સેચકોને તેમની ઉદ્દીપકીય સક્રિયતા માટે બિનપ્રોટીન ભાગની જરૂર હોય છે,જેને સામૂહિક રીતે સહકારક (Cofactor) કહેવામાં આવે છે.
સહકારકોને ત્રણ પ્રકારમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે: પ્રોસ્થેટિક જૂથ,સહ-ઉત્સેચકો અને ધાતુ આયનો.
આમ,સહકારક એ એક વ્યાપક શબ્દ છે જે ઉત્સેચકો સાથે જોડાયેલા તમામ બિનપ્રોટીન ઘટકોનો સમાવેશ કરે છે.
તેથી,ઉત્સેચકના બિનપ્રોટીન ભાગને સામાન્ય રીતે સહકારક તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(B) પ્રોસ્થેટિક જૂથ એ કાર્બનિક સંયોજનો છે અને તે અન્ય સહકારકો (cofactors) થી અલગ પડે છે કારણ કે તે એપોએન્ઝાઇમ સાથે મજબૂતીથી જોડાયેલા હોય છે.
સહકારકો એ બિન-પ્રોટીન ઘટકો છે જે ઉત્સેચકને ઉદ્દીપકીય રીતે સક્રિય બનાવવા માટે તેની સાથે જોડાય છે.
સહકારકો ત્રણ પ્રકારના હોય છે: $(1)$ પ્રોસ્થેટિક જૂથ,$(2)$ સહઉત્સેચક અને $(3)$ ધાતુ આયનો.
પ્રોસ્થેટિક જૂથ એ સહકારકનો એક વિશિષ્ટ પ્રકાર હોવાથી,તે મૂળભૂત રીતે એક સહકારક જ છે.

(D) ઘણા ઉત્સેચકોને તેમની સક્રિયતા માટે બિન-પ્રોટીન ઘટકની જરૂર હોય છે,જેને સામૂહિક રીતે $Cofactor$ (સહકારક) કહેવામાં આવે છે.
$Cofactors$ ને ત્રણ પ્રકારોમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે:
$1$. $Prosthetic$ $groups$ (પ્રોસ્થેટિક સમૂહ): આ કાર્બનિક સંયોજનો છે જે એપોએન્ઝાઇમ સાથે મજબૂતીથી જોડાયેલા હોય છે.
$2$. $Coenzymes$ (સહઉત્સેચક): આ કાર્બનિક સંયોજનો છે જે એપોએન્ઝાઇમ સાથે અસ્થાયી રૂપે જોડાયેલા હોય છે.
$3$. $Metal$ $ions$ (ધાતુ આયનો): આ અકાર્બનિક આયનો છે જે સક્રિય સ્થાન પર પાર્શ્વ શૃંખલાઓ સાથે સંકલન બંધ બનાવે છે.
આ ત્રણેય શ્રેણીઓ ($Prosthetic$ $group$,$Coenzyme$,અને $Metal$ $ion$) $Cofactors$ ના પ્રકારો હોવાથી,સાચો જવાબ $All$ $of$ $the$ $above$ (આપેલ તમામ) છે.

(D) સહઉત્સેચકો એ કાર્બનિક સંયોજનો છે જે એપોએન્ઝાઇમ સાથે હળવાશથી જોડાય છે અને ઉત્સેચકની ઉદ્દીપકીય પ્રવૃત્તિ માટે આવશ્યક છે. તેના ઉદાહરણોમાં $NAD$,$NADP$ અને $FMN$ નો સમાવેશ થાય છે. લાયગેઝ એ એક ઉત્સેચક (પ્રોટીન ઉદ્દીપક) છે જે નવા રાસાયણિક બંધ બનાવીને બે મોટા અણુઓને જોડવાનું કાર્ય કરે છે,તે સહઉત્સેચક નથી.

(A) ઉત્સેચકો એક અથવા વધુ પોલીપેપ્ટાઈડ શૃંખલાઓના બનેલા હોય છે. જોકે,ઘણા કિસ્સાઓમાં,ઉત્સેચકને ઉદ્દીપકીય રીતે સક્રિય બનાવવા માટે 'સહઘટકો' (Co-factors) તરીકે ઓળખાતા બિનપ્રોટીન ઘટકો ઉત્સેચક સાથે જોડાયેલા હોય છે.
સહઘટકો ત્રણ પ્રકારના હોય છે:
$1$. પ્રોસ્થેટિક સમૂહો: આ કાર્બનિક સંયોજનો છે અને તે એપોએન્ઝાઇમ સાથે મજબૂતીથી જોડાયેલા હોય છે.
$2$. સહઉત્સેચકો (Co-enzymes): આ પણ કાર્બનિક સંયોજનો છે,પરંતુ એપોએન્ઝાઇમ સાથે તેમનું જોડાણ માત્ર કામચલાઉ હોય છે,જે સામાન્ય રીતે ઉદ્દીપન દરમિયાન જોવા મળે છે.
$3$. ધાતુ આયનો: આ સક્રિય સ્થાન પર પાર્શ્વ શૃંખલાઓ સાથે સંકલન બંધ બનાવે છે.
પ્રશ્નમાં કાર્બનિક બિનપ્રોટીન ઘટક વિશે પૂછવામાં આવ્યું છે,તેથી 'સહઉત્સેચકો' એ આ સંદર્ભમાં સૌથી સચોટ વર્ગીકરણ છે.

(D) ઉત્સેચકો એક અથવા અનેક પોલીપેપ્ટાઇડ શૃંખલાઓના બનેલા હોય છે. જોકે,ઘણા કિસ્સાઓમાં બિન-પ્રોટીન ઘટકો જેને સહકારકો (Cofactors) કહેવાય છે,તે એપોએન્ઝાઇમ સાથે જોડાઈને ઉત્સેચકને ઉદ્દીપકીય રીતે સક્રિય બનાવે છે.
સહકારકો એ બિન-પ્રોટીન ભાગો છે જે પ્રોટીન ભાગ (એપોએન્ઝાઇમ) ની સરખામણીમાં કદમાં નાના હોય છે.
સહકારકો ત્રણ પ્રકારના હોય છે: પ્રોસ્થેટિક સમૂહો,સહઉત્સેચકો અને ધાતુ આયનો.
સહઉત્સેચકો પણ કાર્બનિક સંયોજનો છે પરંતુ એપોએન્ઝાઇમ સાથે તેમનું જોડાણ માત્ર કામચલાઉ હોય છે,જે સામાન્ય રીતે ઉદ્દીપનની પ્રક્રિયા દરમિયાન થાય છે.
આમ,સહકારકો (સામાન્ય શબ્દ તરીકે) અને સહઉત્સેચકો (સહકારકના એક પ્રકાર તરીકે) બંને બિન-પ્રોટીનયુક્ત અને એપોએન્ઝાઇમ કરતા નાના હોવાથી,આ સંદર્ભમાં બંને વિકલ્પો સાચા છે.

(A) સહઘટકો (Co-factors) એ બિન-પ્રોટીન ઘટકો છે જે ઉત્સેચકોની ઉદ્દીપકીય પ્રવૃત્તિ માટે આવશ્યક છે.
તેમને જોડાણની પ્રબળતાના આધારે ત્રણ પ્રકારમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે:
$1$. પ્રોસ્થેટિક જૂથ: આ કાર્બનિક સંયોજનો છે જે એપોએન્ઝાઈમ સાથે મજબૂતીથી જોડાયેલા હોય છે.
$2$. સહ-ઉત્સેચક (Co-enzyme): આ કાર્બનિક સંયોજનો છે જે એપોએન્ઝાઈમ સાથે ઢીલી રીતે અથવા કામચલાઉ ધોરણે જોડાયેલા હોય છે,સામાન્ય રીતે ઉદ્દીપનની પ્રક્રિયા દરમિયાન.
$3$. ધાતુ આયનો: આ સક્રિય સ્થાન પર રહેલી શૃંખલાઓ સાથે સંકલન બંધ બનાવે છે.
તેથી,ઉત્સેચકો સાથે ઢીલી રીતે જોડાયેલા સહઘટકોને સહ-ઉત્સેચક કહેવામાં આવે છે.

(B) સહઘટકો (Cofactors) એ બિન-પ્રોટીન ઘટકો છે જે ઉત્સેચકોની ઉદ્દીપકીય સક્રિયતા માટે આવશ્યક છે.
તેમને ત્રણ પ્રકારમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે: પ્રોસ્થેટિક જૂથ,સહ-ઉત્સેચકો અને ધાતુ આયનો.
પ્રોસ્થેટિક જૂથ એવા કાર્બનિક સંયોજનો છે જે અન્ય સહઘટકોથી અલગ પડે છે કારણ કે તે એપોએન્ઝાઇમ (ઉત્સેચકનો પ્રોટીન ભાગ) સાથે મજબૂતીથી જોડાયેલા હોય છે.
ઉદાહરણ તરીકે,પેરોક્સિડેઝ અને કેટલેઝમાં,જે હાઇડ્રોજન પેરોક્સાઇડના પાણી અને ઓક્સિજનમાં વિઘટનને ઉદ્દીપ્ત કરે છે,તેમાં 'હીમ' (Heme) એ પ્રોસ્થેટિક જૂથ છે અને તે ઉત્સેચકના સક્રિય સ્થાનનો ભાગ છે.

(C) સહઘટકો (co-factors) એ પ્રોટીન સિવાયના રાસાયણિક સંયોજનો અથવા ધાતુના આયનો છે જે ઉત્સેચકની ઉદ્દીપક તરીકેની પ્રવૃત્તિ માટે જરૂરી છે. ઘણા સહઘટકોમાં ધાતુના આયનો (જેમ કે $Fe^{2+}$,$Mg^{2+}$,$Zn^{2+}$) અને જૈવિક અણુઓ સાથેની તેમની આંતરક્રિયાનો સમાવેશ થતો હોવાથી,તેમનો અભ્યાસ 'જૈવ-અકાર્બનિક રસાયણ' (Bioinorganic Chemistry) ના ક્ષેત્રમાં કરવામાં આવે છે. આ ક્ષેત્ર અકાર્બનિક રસાયણ અને જૈવિક પ્રણાલીઓ વચ્ચે સેતુનું કામ કરે છે.

(D) ઇનોલેઝ એ એક મેટાલોએન્ઝાઇમ છે જે ગ્લાયકોલિસિસના પથમાં $2$-ફોસ્ફોગ્લિસરેટનું ફોસ્ફોઇનોલપાયરુવેટમાં રૂપાંતર કરવા માટે ઉદ્દીપક તરીકે કાર્ય કરે છે.
આ ઉત્સેચકને તેની ઉદ્દીપકીય સક્રિયતા અને બંધારણીય સ્થિરતા માટે દ્વિસંયોજક ધાતુ આયનોની જરૂર હોય છે.
મૅગ્નેશિયમ $(Mg^{2+})$ એ ઇનોલેઝની સક્રિયતા માટે જરૂરી પ્રાથમિક કો-ફેક્ટર છે.
મૅંગેનીઝ $(Mn^{2+})$ અને ઝિંક $(Zn^{2+})$ પણ વિવિધ સજીવોમાં ઇનોલેઝ માટે કો-ફેક્ટર તરીકે કાર્ય કરી શકે છે.
કોબાલ્ટ $(Co^{2+})$ એ ઇનોલેઝની સક્રિયતા માટે જરૂરી કો-ફેક્ટર નથી.

(B) મેગ્નેશિયમ $(Mg^{2+})$ એક સામાન્ય સહઘટક છે,પરંતુ આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Cobalt$ $(Co)$ એ વિટામિન $B_{12}$ (સાયનોકોબાલામિન) નો એક મહત્વપૂર્ણ ઘટક છે. વિટામિન $B_{12}$ એ મનુષ્યો માટે આવશ્યક આહારનો ઘટક છે અને તે મિથાઈલમેલોનાઈલ-CoA મ્યુટેઝ જેવા અનેક ઉત્સેચકો માટે સહઘટક તરીકે કાર્ય કરે છે. તેથી,$Cobalt$ એ સાચો જવાબ છે.

(D) કૅલ્શિયમ $(Ca^{2+})$ જૈવિક પ્રણાલીઓમાં વિવિધ ઉત્સેચકો માટે આવશ્યક સહઘટક અથવા સક્રિયકારક તરીકે કાર્ય કરે છે.
નાઇટ્રિક ઑક્સાઇડ સિન્થેટેઝ $(NOS)$ એ જાણીતો ઉત્સેચક છે જેને સક્રિય થવા માટે કૅલ્શિયમ/કેલ્મોડ્યુલિનની જરૂર પડે છે.
પ્રોટીન ફૉસ્ફેટેઝ $(2B)$,જેને કેલ્સિન્યુરિન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે કૅલ્શિયમ-આધારિત સેરીન/થ્રિઓનિન ફૉસ્ફેટેઝ છે જેનું નિયમન સીધું કૅલ્શિયમ દ્વારા થાય છે.
તેથી,નાઇટ્રિક ઑક્સાઇડ સિન્થેટેઝ અને પ્રોટીન ફૉસ્ફેટેઝ બંનેનું નિયમન કૅલ્શિયમ દ્વારા થાય છે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $(D)$ છે.

(D) કાર્બનિક એનહાઇડ્રેઝ એ ઝિંક ધરાવતું મેટાલોએન્ઝાઇમ છે.
નાઇટ્રોજીનેઝમાં મોલિબ્ડેનમ અને આયર્ન હોય છે,જોકે કેટલીક જાતો વેનેડીયમનો ઉપયોગ કરે છે.
ઇનોલેઝને તેની ઉદ્દીપકીય પ્રવૃત્તિ માટે સહકારક તરીકે મૅગ્નેશિયમ આયનો $(Mg^{2+})$ ની જરૂર હોય છે.
એડીનાઇલ કાઇનેઝ એ ફોસ્ફોટ્રાન્સફરેઝ છે જેને સામાન્ય રીતે સહકારક તરીકે મૅગ્નેશિયમ $(Mg^{2+})$ ની જરૂર હોય છે,મોલિબ્ડેનમની નહીં.
તેથી,એડીનાઇલ કાઇનેઝ - મોલિબ્ડેનમની જોડી અસંગત છે.

(C) સહઉત્સેચક એ એક નાનો,બિન-પ્રોટીન કાર્બનિક અણુ છે જે ઉત્સેચકીય ઉદ્દીપનમાં મદદ કરવા માટે ઉત્સેચક સાથે જોડાય છે.
$NAD$ (નિકોટિનામાઈડ એડેનાઈન ડાયન્યુક્લિઓટાઈડ),$FAD$ (ફ્લેવિન એડેનાઈન ડાયન્યુક્લિઓટાઈડ) અને $FMN$ (ફ્લેવિન મોનોન્યુક્લિઓટાઈડ) એ વિટામિન્સમાંથી મેળવેલા જાણીતા સહઉત્સેચકો છે.
$ATP$ (એડેનોસિન ટ્રાયફોસ્ફેટ) એ એક ન્યુક્લિઓટાઈડ છે જે કોષના મુખ્ય ઉર્જા ચલણ તરીકે કાર્ય કરે છે.
જોકે $ATP$ કેટલીક પ્રતિક્રિયાઓમાં સહકારક (cofactor) તરીકે કાર્ય કરે છે,પરંતુ ઉત્સેચકીય ઉદ્દીપનના સંદર્ભમાં તેને સહઉત્સેચકને બદલે મુખ્ય ઉર્જા અણુ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.

(A) પ્રોસ્થેટિક સમૂહ એ કાર્બનિક સંયોજનો છે જે અન્ય સહ-કારકો (cofactors) થી અલગ પડે છે કારણ કે તે એપોએન્ઝાઇમ (ઉત્સેચકનો પ્રોટીન ભાગ) સાથે મજબૂતીથી જોડાયેલા હોય છે.
કોએન્ઝાઇમથી વિપરીત,જે ઉત્સેચક સાથે કામચલાઉ રીતે જોડાયેલા હોય છે,પ્રોસ્થેટિક સમૂહ પ્રોટીન બંધારણ સાથે કાયમી ધોરણે જોડાયેલા હોય છે.
આ બિનપ્રોટીન ઘટકો છે જે ઉત્સેચકની ઉદ્દીપકીય પ્રક્રિયા માટે આવશ્યક છે.
ઉદાહરણ તરીકે,પેરોક્સિડેઝ અને કેટલેઝ ઉત્સેચકમાં હિમ (heme) એ પ્રોસ્થેટિક સમૂહ છે.

(B) પ્રોસ્થેટિક જૂથ એ કાર્બનિક સંયોજનો અથવા ધાતુ આયનો છે જે સક્રિય હોલોએન્ઝાઇમ બનાવવા માટે એપોએન્ઝાઇમ સાથે મજબૂતીથી જોડાયેલા હોય છે.
ઘણા ઉત્સેચકોને સહકારક (cofactors) તરીકે ધાતુ આયનોની જરૂર હોય છે,જે જ્યારે ઉત્સેચકની રચના સાથે મજબૂતીથી જોડાયેલા હોય ત્યારે પ્રોસ્થેટિક જૂથ તરીકે કાર્ય કરે છે.
આ ધાતુ આયનો (દા.ત.,$Zn^{2+}$,$Fe^{2+}$,$Mg^{2+}$) સક્રિય સ્થાનની શૃંખલાઓ અને સબસ્ટ્રેટ સાથે સંકલન બંધ બનાવે છે,જે ઉદ્દીપકીય પ્રક્રિયાને સરળ બનાવે છે.
તેથી,ધાતુ આયનો એ સાચા ખનીજ તત્વો છે જે પ્રોસ્થેટિક જૂથ તરીકે કાર્ય કરે છે.

(C) સહઘટકો (co-factors) એ બિન-પ્રોટીન ઘટકો છે જે ઉત્સેચકને ઉદ્દીપકીય રીતે સક્રિય બનાવવા માટે તેની સાથે જોડાય છે. ઘણા કિસ્સાઓમાં,એપોએન્ઝાઇમ (ઉત્સેચકનો પ્રોટીન ભાગ) એક મોટો અણુ છે,જ્યારે સહઘટકો (જેમ કે ધાતુ આયનો,પ્રોસ્થેટિક જૂથો અથવા સહ-ઉત્સેચકો) નાના,બિન-પ્રોટીન રાસાયણિક ઘટકો છે. તેથી,એપોએન્ઝાઇમની તુલનામાં સહઘટકો કદમાં નાના હોય છે.

(D) સહઘટકો એ પ્રોટીન સિવાયના ઘટકો છે જે એપોએન્ઝાઇમ સાથે જોડાઈને ઉત્સેચકને ઉદ્દીપકીય રીતે સક્રિય બનાવે છે.
તેમને ત્રણ પ્રકારમાં વર્ગીકૃત કરી શકાય છે:
$1$. પ્રોસ્થેટિક સમૂહો (કાર્બનિક સંયોજનો,મજબૂતીથી જોડાયેલા).
$2$. સહ-ઉત્સેચકો (કાર્બનિક સંયોજનો,અસ્થાયી રૂપે જોડાયેલા).
$3$. ધાતુ આયનો (અકાર્બનિક આયનો).
તેથી,સહઘટકો અકાર્બનિક અથવા કાર્બનિક સ્વરૂપના હોઈ શકે છે.

(B) સહઘટકો એ પ્રોટીન સિવાયના ઘટકો છે જે ઉત્સેચકની ઉદ્દીપકીય સક્રિયતાને કાર્યક્ષમ બનાવવા માટે તેની સાથે જોડાય છે.
અકાર્બનિક સહઘટકો ખાસ કરીને ધાત્વીય આયનો તરીકે ઓળખાય છે.
આ ધાત્વીય આયનો ઉત્સેચકના સક્રિય સ્થાન પર રહેલા પાર્શ્વ શૃંખલાઓ સાથે સંકલન બંધ બનાવે છે અને તે જ સમયે પ્રક્રિયાર્થી (substrate) સાથે એક અથવા વધુ સંકલન બંધ બનાવે છે.
ઉદાહરણ તરીકે,પ્રોટીઓલિટીક ઉત્સેચક કાર્બોક્સિપેપ્ટિડેઝ માટે $Zn^{2+}$ સહઘટક તરીકે કાર્ય કરે છે.

(B) ઝિંક $(Zn^{2+})$ ઘણા ઉત્સેચકો માટે સહ-કારક (cofactor) તરીકે કાર્ય કરે છે।
ચોક્કસ રીતે કહીએ તો, $Zn^{2+}$ એ $Carbonic \text{ } anhydrase$ ઉત્સેચક માટે એક મહત્વપૂર્ણ સહ-કારક છે।
આ ઉત્સેચક $CO_2$ ના જલીયકરણની પ્રતિવર્તી પ્રક્રિયાને ઉદ્દીપ્ત કરીને બાયકાર્બોનેટ $(HCO_3^-)$ અને પ્રોટોન $(H^+)$ બનાવે છે, જે રુધિરમાં $CO_2$ ના વહન માટે આવશ્યક છે।
તેથી, સાચો વિકલ્પ $B$ છે।

(A) સહઘટકો (co-factors) એ પ્રોટીન સિવાયના રાસાયણિક સંયોજનો અથવા ધાતુના આયનો છે જે ઉત્સેચકની સક્રિયતા માટે જરૂરી છે.
માનવીમાં,વિવિધ ટ્રેસ તત્વો અસંખ્ય ઉત્સેચકો માટે આવશ્યક સહઘટકો તરીકે કાર્ય કરે છે.
માનવ જૈવિક પ્રણાલીઓમાં સામાન્ય રીતે જોવા મળતા ધાતુના સહઘટકોની યાદીમાં $Fe$ (આયર્ન),$Mn$ (મેંગેનીઝ),$Cu$ (કોપર),$Co$ (કોબાલ્ટ),$Zn$ (ઝિંક),$Se$ (સેલેનિયમ) અને $Mo$ (મોલિબ્ડેનમ) નો સમાવેશ થાય છે.
આ તત્વો ઉત્સેચકોની ઉદ્દીપકીય પ્રક્રિયાઓ અને બંધારણીય સ્થિરતામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(D) ઉત્સેચકવિદ્યામાં,ઉત્સેચકના પ્રોટીન ભાગને એપોએન્ઝાઇમ કહેવામાં આવે છે. જ્યારે સહકારકો (cofactors) તરીકે ઓળખાતા બિન-પ્રોટીન ઘટકો એપોએન્ઝાઇમ સાથે જોડાય છે,ત્યારે ઉત્સેચક ઉદ્દીપકીય રીતે સક્રિય બને છે. આ સહકારકોને ત્રણ પ્રકારમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે: પ્રોસ્થેટિક જૂથો,સહઉત્સેચકો (coenzymes) અને ધાતુ આયનો. સહઉત્સેચકો એવા કાર્બનિક સંયોજનો છે જે એપોએન્ઝાઇમ સાથે માત્ર કામચલાઉ ધોરણે જોડાયેલા હોય છે,એટલે કે તેઓ નિર્બળ રીતે જોડાયેલા હોય છે,સામાન્ય રીતે ઉદ્દીપનની પ્રક્રિયા દરમિયાન. તેથી,જો કાર્બનિક ઘટકો એપોએન્ઝાઇમ સાથે નિર્બળ રીતે જોડાયેલા હોય,તો તેમને સહઉત્સેચક કહેવામાં આવે છે.

(C) ઉત્સેચકની ઉદ્દીપકીય સક્રિયતા બિન-પ્રોટીન ઘટકોની હાજરી પર આધારિત હોય છે,જેને સહ-કારકો (cofactors) કહેવામાં આવે છે.
સહ-કારકો ત્રણ પ્રકારના હોય છે: પ્રોસ્થેટિક જૂથ,સહ-ઉત્સેચકો અને ધાતુ આયનો.
પ્રોસ્થેટિક જૂથ એવા કાર્બનિક સંયોજનો છે જે અન્ય સહ-કારકોથી અલગ પડે છે કારણ કે તે એપોએન્ઝાઇમ (ઉત્સેચકનો પ્રોટીન ભાગ) સાથે સબળ રીતે જોડાયેલા હોય છે.
ઉદાહરણ તરીકે,પેરોક્સિડેઝ અને કેટલેઝમાં,જે હાઇડ્રોજન પેરોક્સાઇડના વિઘટન દ્વારા પાણી અને ઓક્સિજન ઉત્પન્ન કરે છે,તેમાં 'હીમ' (heme) એ પ્રોસ્થેટિક જૂથ છે અને તે ઉત્સેચકના સક્રિય સ્થાનનો એક ભાગ છે.

(B) સહઉત્સેચકો એ કાર્બનિક સંયોજનો છે જે ઉત્સેચકની ઉદ્દીપકીય પ્રક્રિયામાં મદદ કરવા માટે એપોએન્ઝાઇમ સાથે જોડાય છે. ઘણા સહઉત્સેચકો વિટામિનમાંથી મેળવવામાં આવે છે,ખાસ કરીને પાણીમાં દ્રાવ્ય વિટામિન જેમ કે $B$-કોમ્પ્લેક્સ વિટામિન (દા.ત.,$NAD$ અને $NADP$ માં નિયાસિન અથવા વિટામિન $B_3$ હોય છે). તેથી,સાચો જવાબ $B$ છે.

(B) કો-એન્ઝાઇમ (સહ-ઉત્સેચક) એ કાર્બનિક સંયોજનો છે જે ઉત્સેચકની ઉદ્દીપકીય પ્રવૃત્તિને સરળ બનાવવા માટે એપોએન્ઝાઇમ સાથે જોડાય છે.
$NAD$ (નિકોટિનામાઇડ એડેનાઇન ડાયન્યુક્લિયોટાઇડ) એ એક જાણીતો કો-એન્ઝાઇમ છે જે ચયાપચયની પ્રક્રિયાઓમાં ઇલેક્ટ્રોન વાહક તરીકે કાર્ય કરે છે.
$Fe^{+2}$ એ ધાતુ આયન કો-ફેક્ટર છે.
લાયેઝીસ એ ઉત્સેચકોનો એક પ્રકાર છે,કો-એન્ઝાઇમ નથી.
$ATP$ એ ઉર્જા ચલણ અણુ છે,કો-એન્ઝાઇમ નથી.

(A) $NAD$ નું પૂરું નામ નિકોટીનેમાઇડ એડેનીન ડાયન્યુક્લિઓટાઇડ $(Nicotinamide \text{ } Adenine \text{ } Dinucleotide)$ છે। તે તમામ જીવંત કોષોમાં જોવા મળતું એક સહઉત્સેચક $(coenzyme)$ છે અને ચયાપચયની પ્રક્રિયા માટે આવશ્યક છે। તે રેડોક્સ પ્રતિક્રિયાઓમાં ઇલેક્ટ્રોન વાહક તરીકે કાર્ય કરે છે અને બે સ્વરૂપોમાં અસ્તિત્વ ધરાવે છે: ઓક્સિડાઇઝ્ડ સ્વરૂપ $(NAD^+)$ અને રિડ્યુસ્ડ સ્વરૂપ $(NADH)$।

(C) $FMN$ એટલે Flavin Mononucleotide.
તે રાઈબોફ્લેવિન (વિટામિન $B_2$) માંથી રાઈબોફ્લેવિન કાઈનેઝ ઉત્સેચક દ્વારા ઉત્પન્ન થતો એક જૈવ-અણુ છે.
તે જૈવિક તંત્રમાં વિવિધ ઓક્સિડોરિડક્ટેઝ ઉત્સેચકો માટે પ્રોસ્થેટિક સમૂહ તરીકે કાર્ય કરે છે,જેમાં ઈલેક્ટ્રોન ટ્રાન્સપોર્ટ ચેઈનમાં રહેલા $NADH$ ડિહાઈડ્રોજનેઝનો પણ સમાવેશ થાય છે.

(C) સહકારકો એ બિન-પ્રોટીન ઘટકો છે જે ઉત્સેચકને ઉદ્દીપકીય રીતે સક્રિય બનાવવા માટે તેની સાથે જોડાય છે. તેમના રાસાયણિક સ્વભાવના આધારે,તેમને ત્રણ પ્રકારમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે:
$1$. પ્રોસ્થેટિક સમૂહ (કાર્બનિક સંયોજનો જે એપોએન્ઝાઇમ સાથે મજબૂતીથી જોડાયેલા હોય છે).
$2$. સહ-ઉત્સેચકો (કાર્બનિક સંયોજનો જે એપોએન્ઝાઇમ સાથે કામચલાઉ રીતે જોડાયેલા હોય છે).
$3$. ધાતુ આયનો (અકાર્બનિક આયનો જે સક્રિય સ્થાન પર પાર્શ્વ શૃંખલાઓ સાથે સંકલન બંધ બનાવે છે).
તેથી,સહકારકો કાર્બનિક અને અકાર્બનિક બંને પ્રકારના હોઈ શકે છે.

(A) $FMN$ (ફ્લેવિન મોનોન્યુક્લિઓટાઈડ) એ વિટામિન $B_2$ (રાઈબોફ્લેવિન) નું વ્યુત્પન્ન છે અને તે વિવિધ રેડોક્ષ પ્રક્રિયાઓમાં સહઉત્સેચક તરીકે કાર્ય કરે છે.
સહઉત્સેચક એ એક નાનો,કાર્બનિક,બિન-પ્રોટીન અણુ છે જે ઉત્સેચકની ઉદ્દીપકીય પ્રવૃત્તિને સરળ બનાવવા માટે એપોએન્ઝાઇમ (પ્રોટીન ભાગ) સાથે હળવાશથી જોડાય છે.
આમ,$FMN$ એ સહઉત્સેચક હોવાથી,વિધાન $P$ સાચું છે.
સહઉત્સેચકની વ્યાખ્યા બિન-પ્રોટીન કાર્બનિક સહકારક તરીકે કરવામાં આવે છે,તેથી વિધાન $Q$ પણ સાચું છે.
વિધાન $Q$ એ વ્યાખ્યા પૂરી પાડે છે જે સમજાવે છે કે $FMN$ ને સહઉત્સેચક તરીકે કેમ વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે. તેથી,વિધાન $Q$ એ વિધાન $P$ ની યોગ્ય સમજૂતી છે.

(C) વિધાન $P$ ખોટું છે કારણ કે સહઉત્સેચકો નાના,બિન-પ્રોટીન કાર્બનિક અણુઓ છે,જ્યારે ઉત્સેચકનો પ્રોટીન ભાગ (એપોએન્ઝાઇમ) સામાન્ય રીતે ઘણો મોટો હોય છે.
વિધાન $Q$ ખોટું છે કારણ કે સક્રિય સ્થાન (active site) એ પ્રોટીન ભાગ (એપોએન્ઝાઇમ) ની તૃતીયક સંરચના દ્વારા બને છે,સહઉત્સેચક દ્વારા નહીં. સહઉત્સેચક એ એક સહકારક (cofactor) છે જે ઉત્સેચકની ઉદ્દીપકીય પ્રક્રિયાને સરળ બનાવવા માટે ઉત્સેચક સાથે જોડાય છે,પરંતુ તે સક્રિય સ્થાન બનાવતું નથી.

(B) નાઇટ્રિક ઑક્સાઇડ સિન્થેટેઝ $(NOS)$ એ એક ઉત્સેચક છે જે $L-arginine$,$oxygen$ અને $NADPH$ માંથી નાઇટ્રિક ઑક્સાઇડ $(NO)$ ના ઉત્પાદનને ઉત્પ્રેરિત કરે છે.
આ ઉત્સેચકને તેની ઉદ્દીપકીય સક્રિયતા માટે $FAD$,$FMN$,$heme$ $(Fe^{2+})$ અને $tetrahydrobiopterin$ $(BH_4)$ જેવા અનેક સહઘટકોની જરૂર હોય છે.
વધુમાં,$NOS$ ના ન્યુરોનલ અને એન્ડોથેલિયલ આઇસોફોર્મ્સ તેમની સક્રિયતા માટે $Ca^{2+}/Calmodulin$ ના જોડાણ પર સંપૂર્ણપણે આધારિત છે.
તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Ca^{2+}/Calmodulin$ તેની સક્રિયતા માટે અનિવાર્ય સહઘટક/નિયંત્રક છે.

(A) પ્રોટીન ફૉસ્ફેટેઝ એ ઉત્સેચકોનો એક સમૂહ છે જે પ્રોટીનમાંથી ફૉસ્ફેટ સમૂહને દૂર કરે છે. ઘણા પ્રોટીન ફૉસ્ફેટેઝ,જેમ કે પ્રોટીન ફૉસ્ફેટેઝ-$2B$ (કેલ્સિન્યુરિન),તેમની ઉદ્દીપકીય સક્રિયતા માટે $Ca^{2+}$ આયનોને આવશ્યક સહઘટક તરીકે જરૂરી ગણે છે. $Ca^{2+}$ એક સંકેત આપતા અણુ તરીકે કાર્ય કરે છે જે આ ઉત્સેચકોને સક્રિય કરે છે,જે કોષીય સંકેત પ્રસારણ સહિત વિવિધ કોષીય પ્રક્રિયાઓમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે.

(B) એપોએન્ઝાઇમ એ ઉત્સેચકનો પ્રોટીન ભાગ છે જે સ્વતંત્ર રીતે નિષ્ક્રિય હોય છે.
તેને સક્રિય થવા માટે સહકારક (cofactor) તરીકે ઓળખાતા બિન-પ્રોટીન ઘટકોની જરૂર હોય છે.
સહકારકોને ત્રણ પ્રકારમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે:
$1$. પ્રોસ્થેટિક જૂથ: આ એવા કાર્બનિક ઘટકો છે જે એપોએન્ઝાઇમ સાથે મજબૂતીથી જોડાયેલા હોય છે.
$2$. સહઉત્સેચક (Coenzyme): આ એવા કાર્બનિક ઘટકો છે જે એપોએન્ઝાઇમ સાથે નિર્બળ રીતે અથવા કામચલાઉ ધોરણે જોડાયેલા હોય છે,સામાન્ય રીતે ઉદ્દીપનની પ્રક્રિયા દરમિયાન.
$3$. ધાતુ આયનો: આ અકાર્બનિક આયનો છે જે એપોએન્ઝાઇમની શૃંખલાઓ સાથે સંકલન બંધ બનાવે છે.
પ્રશ્નમાં જણાવ્યા મુજબ,જો કાર્બનિક ઘટકો નિર્બળ રીતે જોડાયેલા હોય,તો તેને સહઉત્સેચક કહેવાય છે.

(A) ઘણા ઉત્સેચકો સંયુગ્મી પ્રોટીન છે જે પ્રોટીન ભાગ જેને એપોએન્ઝાઈમ કહેવાય છે અને બિન-પ્રોટીન ભાગ જેને કોફેક્ટર કહેવાય છે,તેના બનેલા હોય છે.
કોએન્ઝાઈમ એ કાર્બનિક કોફેક્ટર (બિન-પ્રોટીન ભાગ) નો એક પ્રકાર છે જે એપોએન્ઝાઈમ સાથે ઢીલી રીતે જોડાયેલ હોય છે અને ઉત્સેચકની ઉદ્દીપકીય પ્રક્રિયા માટે આવશ્યક છે.
તેથી,એપોએન્ઝાઈમને ઉદ્દીપકીય રીતે સક્રિય થવા માટે કોએન્ઝાઈમની જરૂર પડે છે (હોલોએન્ઝાઈમ = એપોએન્ઝાઈમ + કોફેક્ટર).
આમ,વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી આપે છે.

(B) : સહઉત્સેચક એ એક બિન-પ્રોટીન કાર્બનિક જૂથ છે જે હોલોએન્ઝાઇમ અથવા સંયુક્ત ઉત્સેચક બનાવવા માટે એપોએન્ઝાઇમ સાથે જોડાય છે. તે રાસાયણિક પ્રક્રિયાના ઉત્પાદનને દૂર કરવામાં અને સબસ્ટ્રેટ તથા ઉત્સેચક વચ્ચે સંપર્ક સ્થાપિત કરવામાં મદદ કરે છે. મોટાભાગના સહઉત્સેચકો પાણીમાં દ્રાવ્ય વિટામિન્સ $B$ અને $C$ માંથી બનેલા હોય છે,ઉદાહરણ તરીકે,થાઇમિન,રાઇબોફ્લેવિન,નિકોટિનામાઇડ અને પાયરિડોક્સિન.

(B) : જો ઉત્સેચકો ફક્ત પ્રોટીનથી બનેલા હોય તો તે સાદા ઉત્સેચકો છે (દા.ત.,પેપ્સિન,એમાયલેઝ,વગેરે),જ્યારે સંયુગ્મી ઉત્સેચકોમાં વધારાનો બિન-પ્રોટીન કો-ફેક્ટર હોય છે જે કાર્બનિક અથવા અકાર્બનિક હોઈ શકે છે.
ઢીલી રીતે જોડાયેલ કાર્બનિક કો-ફેક્ટરને કો-એન્ઝાઇમ (સહ-ઉત્સેચક) કહેવામાં આવે છે.
તે ઉત્સેચક દ્વારા ઉત્પ્રેરિત પ્રક્રિયાઓમાં સહાયક ભૂમિકા ભજવે છે,જે ઘણીવાર પ્રતિક્રિયામાં સામેલ પદાર્થના દાતા અથવા સ્વીકારનાર તરીકે કાર્ય કરે છે.
$ATP$ અને $NAD$ એ કો-એન્ઝાઇમના સામાન્ય ઉદાહરણો છે.

(A) સાચો જવાબ $A$ છે.
કાર્બોક્સિપેપ્ટિડેઝ એ સ્વાદુપિંડમાં સંશ્લેષિત થતો અને નાના આંતરડામાં સ્ત્રવિત થતો પાચક ઉત્સેચક છે.
તે મેટાલોએન્ઝાઇમ તરીકે કાર્ય કરે છે અને તેની ઉદ્દીપકીય સક્રિયતા માટે સહકારક તરીકે $Zn^{2+}$ (ઝિંક) આયનોની જરૂર પડે છે.
આ ઉત્સેચક પ્રોટીન અને પેપ્ટાઇડ્સના કાર્બોક્સિલ છેડા પરથી એમિનો એસિડને દૂર કરીને પ્રોટીનના પાચનમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
તે આલ્કલાઇન માધ્યમમાં શ્રેષ્ઠ રીતે કાર્ય કરે છે અને મુખ્યત્વે મોટા પોલીપેપ્ટાઇડ્સને નાના ડાયપેપ્ટાઇડ્સ અને એમિનો એસિડમાં રૂપાંતરિત કરવામાં સામેલ છે.

(B) મેગ્નેશિયમ $(Mg^{++})$ ફોસ્ફેટ ગ્રુપના સ્થાનાંતરણ અને ઉર્જા ચયાપચયમાં સામેલ ઘણા ઉત્સેચકો માટે સહ-કારક (cofactor) તરીકે કાર્ય કરે છે.
ચોક્કસ રીતે,$Mg^{++}$ નીચેના ઉત્સેચકોના સક્રિયકરણ માટે જરૂરી છે:
$1$. $A=$ પાયરુવેટ ડીહાઈડ્રોજીનેઝ (શ્વસનની લિંક પ્રતિક્રિયામાં સામેલ).
$2$. $C=$ હેક્સોકાઈનેઝ (ગ્લાયકોલિસિસના પ્રથમ તબક્કાને ઉત્પ્રેરિત કરે છે).
$3$. $D=$ રુબિસ્કો (પ્રકાશસંશ્લેષણના કેલ્વિન ચક્રમાં સામેલ).
$4$. $F=$ $PEP$ કેસ (ફોસ્ફોઈનોલપાયરુવેટ કાર્બોક્સિલેઝ,જે $C_4$ પ્રકાશસંશ્લેષણમાં સામેલ છે).
તેથી,$Mg^{++}$ દ્વારા સક્રિય થતા ઉત્સેચકો $A, F, C,$ અને $D$ છે.

(B) $NAD$ (નિકોટિનામાઈડ એડેનાઈન ડાયન્યુક્લિયોટાઈડ) અને $NADP$ (નિકોટિનામાઈડ એડેનાઈન ડાયન્યુક્લિયોટાઈડ ફોસ્ફેટ) કોષીય ચયાપચયમાં સામેલ આવશ્યક સહઉત્સેચકો (coenzymes) છે.
આ સહઉત્સેચકો વિટામિન $B_3$ ના વ્યુત્પન્ન છે,જેને નિયાસિન (અથવા નિકોટિનિક એસિડ) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
નિયાસિન આ અણુઓમાં હાજર નિકોટિનામાઈડ ભાગના સંશ્લેષણ માટેનું પુરોગામી (precursor) છે,જે રેડોક્સ પ્રતિક્રિયાઓ દરમિયાન ઇલેક્ટ્રોન સ્વીકારનાર તરીકે કાર્ય કરે છે.
રાઈબોફ્લેવિન એ વિટામિન $B_2$ છે,જે $FAD$ અને $FMN$ માટેનું પુરોગામી છે,$NAD$ કે $NADP$ માટે નહીં.
તેથી,સાચો જવાબ નિયાસિન છે.