Phylum-Coelenterata (Cnideria) Questions in Gujarati

(D) જેલીફિશ,જેને વૈજ્ઞાનિક રીતે $Aurelia$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તે $Cnidaria$ (જેને $Coelenterata$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) સમુદાયમાં આવે છે.
આ સજીવોના સ્પર્શકો અને શરીર પર દંશક કોષો (cnidoblasts or cnidocytes) ની હાજરી હોય છે,જેનો ઉપયોગ ખોરાક પકડવા,રક્ષણ અને આધાર માટે થાય છે.
તેઓ અરીય સમમિતિ ધરાવે છે અને દ્વિગર્ભસ્તરીય પ્રાણીઓ છે.

(A) દ્વિગર્ભસ્તરીય (diploblastic) પ્રાણીઓમાં,જેમ કે $Cnidaria$ (કોષ્ઠાંત્રી) અને $Ctenophora$ સમુદાયના પ્રાણીઓમાં,શરીર બે ગર્ભસ્તરોનું બનેલું હોય છે: બહારનું $Ectoderm$ (બાહ્યસ્તર) અને અંદરનું $Endoderm$ (અંત:સ્તર).
આ બે સ્તરોની વચ્ચે એક અવિભેદિત,જેલી જેવું સ્તર આવેલું હોય છે જેને $Mesoglea$ (મધ્યશ્લેષ્મ) કહેવામાં આવે છે.
આમ,$Mesoglea$ એ કોષવિહીન,જેલી જેવું આધારક છે જે $Ectoderm$ અને $Endoderm$ ને અલગ પાડે છે.

(B) અરિય સમરચના એ શરીરની એવી સમરચના છે જેમાં શરીરને મધ્ય અક્ષમાંથી પસાર થતા કોઈપણ સમતલ દ્વારા સમાન ભાગોમાં વહેંચી શકાય છે.
આ પ્રકારની સમરચના $Cnidaria$ (જેને $Coelenterata$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે),$Ctenophora$ અને પુખ્ત $Echinodermata$ સમુદાયના પ્રાણીઓમાં જોવા મળે છે.
$Platyhelminthes$,$Annelida$ અને $Arthropoda$ સમુદાયના પ્રાણીઓમાં દ્વિપાર્શ્વસ્થ સમરચના (Bilateral Symmetry) જોવા મળે છે,જેમાં શરીરને માત્ર એક જ સમતલ દ્વારા બે સમાન ડાબા અને જમણા ભાગમાં વહેંચી શકાય છે.

(A) સમુદાય $Cnidaria$ (કોષ્ઠાંત્રિ) માં સજીવો મુખ્યત્વે બે પ્રકારના દેહધર્મ ધરાવે છે: $Polyp$ (નળાકાર) અને $Medusa$ (છત્રક).
$1$. $Polyp$ સ્વરૂપ એ સ્થાનબદ્ધ (sessile) અને નળાકાર હોય છે,ઉદાહરણ તરીકે $Hydra$ અને $Adamsia$.
$2$. $Medusa$ સ્વરૂપ એ છત્રાકાર અને મુક્ત રીતે તરતું હોય છે,ઉદાહરણ તરીકે $Aurelia$ (જેલીફિશ).
તેથી,$Medusa$ સ્વરૂપ એ મુક્ત રીતે તરતું સ્વરૂપ છે.

(A) $Cnidaria$ (કોષ્ઠાંત્રિ) સમુદાયમાં લાક્ષણિક મુક્ત રીતે તરતો,પક્ષ્મધારી ડિંભ જોવા મળે છે,જેને $Planula$ (પ્લેનુલા) ડિંભ કહેવામાં આવે છે.
આ ડિંભ યુગ્મનજમાંથી વિકસે છે અને અંતે કોઈ આધાર પર સ્થાયી થઈને પોલિપમાં રૂપાંતરિત થાય છે.
$Amphiblastula$ એ વાદળી (Porifera) માં જોવા મળતો ડિંભ છે,જ્યારે $Parenchymula$ એ પણ વાદળીનો એક પ્રકારનો ડિંભ છે.
$Morula$ એ પ્રાણીઓના વિકાસ દરમિયાનની પ્રારંભિક ગર્ભીય અવસ્થા છે,તે કોઈ વિશિષ્ટ ડિંભ સ્વરૂપ નથી.

(D) ડંખકોષ $(Cnidoblast)$,જેને $Cnidocyte$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે $Cnidaria$ સમુદાયના પ્રાણીઓમાં જોવા મળતી વિશિષ્ટ કોષીય રચના છે.
આ કોષોમાં $Nematocyst$ નામની ડંખ મારતી અંગિકા હોય છે.
$Nematocyst$ માં $Hypnotoxin$ નામનું ઝેરી પ્રવાહી હોય છે,જેનો ઉપયોગ રક્ષણ,શિકાર પકડવા અને આધાર મેળવવા માટે થાય છે.

(D) $Cnidaria$ (જેને $Coelenterata$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) સમુદાયના સજીવોમાં $Cnidoblasts$ અથવા ડંખાંગિકા નામની વિશિષ્ટ કોષીય રચનાઓ જોવા મળે છે.
આ કોષો સ્પર્શકો અને શરીરની સપાટી પર આવેલા હોય છે.
$Cnidoblasts$ માં ડંખ મારતી કોથળીઓ અથવા નેમેટોસિસ્ટ હોય છે,જેનો ઉપયોગ આધાર મેળવવા,સ્વ-બચાવ અને શિકારને પકડવા માટે થાય છે.
આથી,ડંખાંગિકા $(Cnidoblasts)$ એ પ્રતિકાર અને શિકાર પકડવાની ક્રિયા સાથે સંકળાયેલી રચના છે.

(B) કોષ્ઠાંત્રિ (Cnidaria) સમુદાયનાં પ્રાણીઓમાં ચેતાજાલિકા (nerve net) તરીકે ઓળખાતી આદિ પ્રકારની ચેતાતંત્રની રચના જોવા મળે છે.
આ ચેતાજાલિકા એકબીજા સાથે જોડાયેલા ચેતાકોષોની બનેલી હોય છે,જે સજીવને તમામ દિશાઓમાંથી આવતી ઉત્તેજનાઓ સામે પ્રતિચાર આપવામાં મદદ કરે છે.
છિદ્રકાય (Porifera) સમુદાયમાં ચેતાતંત્રનો અભાવ હોય છે.
નૂપુરક (Annelida) અને મૃદુકાય (Mollusca) સમુદાયમાં ચેતાકંદો અને ચેતારજ્જુ ધરાવતું વધુ વિકસિત ચેતાતંત્ર જોવા મળે છે.

(B) જેલિફિશમાં (સમુદાય $Cnidaria$),કોષ્ઠાંત્ર ગુહા એ એક મધ્યસ્થ પાચન ગુહા છે. તે બહારની તરફ એક જ છિદ્ર દ્વારા ખૂલે છે જેને $hypostome$ (ઉપરીમુખ) કહેવામાં આવે છે. $hypostome$ એ એક શંકુ આકારની રચના છે જેની ટોચ પર મુખ આવેલું હોય છે. તેથી,સાચો જવાબ $hypostome$ છે.

(C) ડંખકોષો (Cnidoblasts) એ સમુદાય $Cnidaria$ (કોષ્ઠાંત્રી) ના સજીવોમાં જોવા મળતા વિશિષ્ટ કોષો છે.
આ કોષોમાં ડંખક અંગિકાઓ (nematocysts) હોય છે.
તેમના મુખ્ય કાર્યો નીચે મુજબ છે:
$1$. ખોરાક પકડવો: શિકારને લકવાગ્રસ્ત કરવા માટે વિષનો ઉપયોગ કરીને.
$2$. બચાવ: શિકારીઓ સામે રક્ષણ મેળવવા માટે.
$3$. આધાર: સજીવને કોઈ સપાટી સાથે ચોંટવામાં મદદ કરવા માટે.
$Cnidarians$ માં શ્વસન શરીરની સપાટી દ્વારા સાદા પ્રસરણ (diffusion) દ્વારા થાય છે,ડંખકોષો દ્વારા નહીં.
તેથી,શ્વસન એ સાચો જવાબ છે.

(D) જે પ્રાણીઓમાં બે ગર્ભસ્તરો (દ્વિગર્ભસ્તરી) હોય છે,તેમની બાહ્યસ્તર અને અંતઃસ્તરની વચ્ચે એક અવિભેદિત સ્તર આવેલું હોય છે જેને મધ્યશ્લેષ્મ (mesoglea) કહેવાય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,સમુદ્રફૂલ (Sea anemone) એ $Cnidaria$ (અથવા $Coelenterata$) સમુદાયનું પ્રાણી છે,જે દ્વિગર્ભસ્તરી આયોજન અને મધ્યશ્લેષ્મની હાજરી માટે જાણીતું છે.
સમુદ્રકાકડી $(Echinodermata)$,સમુદ્રઘોડો $(Chordata)$ અને સમુદ્રકમળ $(Echinodermata)$ એ ત્રિગર્ભસ્તરી પ્રાણીઓ છે.

(B) કોષ્ઠાંત્રિ (Cnidaria) સમુદાયના પ્રાણીઓની મુખ્ય લાક્ષણિકતા સૂત્રાંગોની હાજરી છે.
આ સૂત્રાંગો શિકાર પકડવા,રક્ષણ અને પ્રચલન માટે ઉપયોગી છે.
$A$. આશ્યક એ કોષ્ઠાંત્રિમાં જોવા મળતી રચના છે,પરંતુ તે સૂત્રાંગોની જેમ મુખ્ય લાક્ષણિકતા નથી.
$B$. સૂત્રાંગો એ કોષ્ઠાંત્રિ સમુદાયનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે.
$C$. જ્યોતકોષ એ પૃથુકૃમિ (Platyhelminthes) સમુદાયના ઉત્સર્ગ એકમો છે.
$D$. નિવાપકોષ (Choanocytes) એ સછિદ્ર (Porifera) સમુદાયના વિશિષ્ટ કોષો છે.

(D) એકાંતરજનન એ નિડારિયા (Cnidarians) સમુદાયના કેટલાક સજીવોના જીવનચક્રમાં અલિંગી પોલીપ સ્વરૂપ અને લિંગી મેડુસા સ્વરૂપ વચ્ચે જોવા મળતી પેઢી એકાંતરણની ઘટના છે. $Obelia$ એ એકાંતરજનન દર્શાવતું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે,જેમાં પોલીપ અલિંગી રીતે મેડુસા ઉત્પન્ન કરે છે અને મેડુસા લિંગી રીતે પોલીપ ઉત્પન્ન કરે છે.

(A) કોષ્ઠાંત્રિ (Cnidaria) સમુદાયના સજીવોની મુખ્ય લાક્ષણિકતા દંશકોષો (Cnidoblasts) અથવા દંશિકાઓની હાજરી છે।
આ કોષોનો ઉપયોગ રક્ષણ, શિકાર પકડવા અને આધાર મેળવવા માટે થાય છે।
જોકે સૂત્રાંગો અને જઠર-જઠર ગુહા પણ કોષ્ઠાંત્રિઓમાં જોવા મળે છે, પરંતુ દંશકોષો એ આ સમુદાયનું વિશિષ્ટ અને ઓળખસૂચક લક્ષણ છે।
કોલર કોષો (Choanocytes) એ સછિદ્ર (Porifera) સમુદાયના સજીવોની લાક્ષણિકતા છે।

(A) બહુરૂપકતા એ એક એવી ઘટના છે જેમાં સજીવ એક કરતા વધુ બાહ્યાકાર સ્વરૂપોમાં અસ્તિત્વ ધરાવે છે. કોષ્ઠાંત્રિ (જેને $Cnidaria$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) સમુદાયમાં,ઘણી જાતિઓ બહુરૂપકતા દર્શાવે છે,જ્યાં એક જ જાતિના સભ્યો પોલિપ અને મેડુસા જેવા વિવિધ સ્વરૂપોમાં જોવા મળે છે. ઉદાહરણ તરીકે,$Obelia$ માં,જીવનચક્ર દરમિયાન પોલિપ અને મેડુસા બંને સ્વરૂપો હાજર હોય છે.

(B) કોષ્ઠાંત્રગુહા $(Coelenteron)$,જેને જઠર-વાહિની પોલાણ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે $Cnidaria$ (કોષ્ઠાંત્રી) સમુદાયના પ્રાણીઓમાં જોવા મળતી એક મધ્યસ્થ પોલાણ છે.
તે બેવડું કાર્ય કરે છે: તે પાચનતંત્ર (કોષબાહ્ય પાચન) તરીકે અને પરિવહનતંત્ર (સમગ્ર શરીરમાં પોષક તત્વોનું વિતરણ) તરીકે કાર્ય કરે છે.
છિદ્રિષ્ઠગુહા $(Spongocoel)$ એ વાદળીઓ (Sponges) ની મધ્યસ્થ પોલાણ છે.
દેહગુહા $(Coelom)$ એ મધ્યગર્ભસ્તર દ્વારા આવરિત શરીરની ગુહા છે.
પ્રાવારગુહા $(Mantle cavity)$ એ મૃદુકાય પ્રાણીઓમાં પ્રાવાર અને શરીર વચ્ચેની જગ્યા છે.

(B) અરીય સમમિતિ એ એવી શારીરિક રચના છે જેમાં સજીવના શરીરને મધ્ય અક્ષમાંથી પસાર થતા કોઈપણ સમતલ દ્વારા સમાન ભાગોમાં વિભાજિત કરી શકાય છે.
પ્રાણીસૃષ્ટિમાં,કોષ્ઠાંત્રી (જેને $Cnidaria$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) અને કંકાલધારી $(Ctenophora)$ સમુદાયના સભ્યો,તેમજ પુખ્ત શૂળત્વચી $(Echinodermata)$ પ્રાણીઓ અરીય સમમિતિ દર્શાવે છે.
પૃથુકૃમિ,નુપૂરક અને મૃદુકાય સમુદાયના પ્રાણીઓ સામાન્ય રીતે દ્વિપાર્શ્વ સમમિતિ (bilateral symmetry) ધરાવે છે.

(A) આપેલ આકૃતિ દ્વિગર્ભસ્તરીય સજીવ (જેમ કે કોષ્ઠાંત્રી સમુદાય) નો આડછેદ દર્શાવે છે.
$P$ એ બહારના સ્તરને દર્શાવે છે, જે બાહ્યસ્તર (Ectoderm) છે.
$Q$ એ બે ગર્ભસ્તરો વચ્ચેના અવિભેદિત, જેલી જેવા સ્તરને દર્શાવે છે, જેને મધ્યશ્લેષ્મ (Mesoglea) કહેવાય છે.
$R$ એ અંદરના સ્તરને દર્શાવે છે, જે અંતઃસ્તર (Endoderm) છે.
$S$ એ મધ્યમાં આવેલી ગુહાને દર્શાવે છે, જે જઠર-વાહિકા ગુહા (Gastrovascular cavity) છે.
તેથી, સાચો વિકલ્પ $P - \text{બાહ્યસ્તર}, Q - \text{મધ્યશ્લેષ્મ}, R - \text{અંતઃસ્તર}, S - \text{જઠર-વાહિકા ગુહા}$ છે.

(B) આકૃતિ $A$ દ્વિગર્ભસ્તરીય આયોજન દર્શાવે છે,જેમાં શરીર બે ગર્ભસ્તરોનું બનેલું હોય છે: બહારનું બાહ્યસ્તર (ectoderm) અને અંદરનું અંતઃસ્તર (endoderm),જેની વચ્ચે અવિભેદિત મેસોગ્લિયા આવેલું હોય છે. આ પ્રકારનું આયોજન સંધિપાદ સમુદાય (Cnidaria/Coelenterata) ના પ્રાણીઓમાં જોવા મળે છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Hydra$ એ સંધિપાદ સમુદાયનું પ્રાણી છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(D) એકાંતરજનન એ સજીવના જીવનચક્રમાં અલિંગી અને લિંગી અવસ્થાઓ વચ્ચેના એકાંતરની ઘટના છે.
કોષ્ઠાંત્રિ સમુદાય (જેને $Cnidaria$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) માં,$Obelia$ જેવી કેટલીક જાતિઓ એકાંતરજનન દર્શાવે છે.
આ પ્રક્રિયામાં,પૉલિપ (polyp) અલિંગી રીતે મેડ્યુસા (medusa) ઉત્પન્ન કરે છે અને મેડ્યુસા લિંગી રીતે પૉલિપ બનાવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(A) કોએલેન્ટેરેટા (Cnidaria) સમુદાયમાં બે મુખ્ય સ્વરૂપો જોવા મળે છે: પોલિપ (Polyp) અને મેડુસા (Medusa).
$1$. પોલિપ સ્વરૂપ સામાન્ય રીતે નળાકાર અને સ્થાયી (sessile) હોય છે,જેમ કે હાઇડ્રા અને એડમ્સિયામાં.
$2$. મેડુસા સ્વરૂપ છત્રાકાર અને મુક્ત રીતે તરતું હોય છે,જેમ કે ઓરેલિયામાં.
$3$. પોલિપ સ્વરૂપ અલિંગી પ્રજનન દ્વારા મેડુસા ઉત્પન્ન કરે છે,જ્યારે મેડુસા સ્વરૂપ લિંગી પ્રજનન દ્વારા પોલિપ ઉત્પન્ન કરે છે (આ ઘટનાને મેટાજેનેસિસ અથવા પેઢી એકાંતરણ કહેવાય છે).
તેથી,પોલિપ સ્વરૂપ માટે સાચું વિધાન એ છે કે તે અલિંગી પ્રજનન કરે છે.

(D) : મેટાજેનેસિસ એટલે સજીવના અલિંગી અને લિંગી તબક્કાઓ વચ્ચે પેઢી એકાંતરણ.
આ પ્રક્રિયામાં,સજીવ બે અલગ-અલગ સ્વરૂપોમાં અસ્તિત્વ ધરાવે છે.
ઉદાહરણ તરીકે,$Obelia$ (એક કોષ્ઠાંત્રી પ્રાણી) માં,પોલિપ સ્વરૂપ અલિંગી પ્રજનન દ્વારા મેડ્યુસા ઉત્પન્ન કરે છે,અને મેડ્યુસા સ્વરૂપ લિંગી પ્રજનન દ્વારા પોલિપ ઉત્પન્ન કરે છે.

(D) : કોષ્ઠાંત્રી સમુદાયના પ્રાણીઓ કોથળી જેવા આકારના અને જલજ હોય છે. તેઓ મુખ્યત્વે દરિયાઈ હોય છે,પરંતુ $Hydra$ જેવી કેટલીક જાતિઓ મીઠા પાણીમાં જોવા મળે છે. તેઓ પેશીસ્તરીય આયોજન ધરાવતા સૌથી સરળ સજીવો છે. કંકતધરા,સીફેલોકોરડાટા અને શૂળત્વચી સમુદાયના સભ્યો ફક્ત દરિયાઈ જ હોય છે.

(B) : $Gorgonia$ (સી ફેન) એ પ્રાણી છે જે સમુદાય $Coelenterata$ (જેને $Cnidaria$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) માં આવે છે.
બધા જ પ્રાણીઓમાં કોષદીવાલનો અભાવ હોય છે,કારણ કે તેમના કોષો માત્ર કોષરસસ્તર દ્વારા આવરિત હોય છે.
$Cyanobacteria$ અને નીલ-હરિત લીલ (જે બંને એક જ છે) માં પેપ્ટીડોગ્લાયકેનની બનેલી કોષદીવાલ હોય છે.
$Saccharomyces$ (યીસ્ટ) એ ફૂગ છે અને તેમાં કાઈટીનયુક્ત કોષદીવાલ જોવા મળે છે.

(B) $Physalia$ (પોર્ટુગીઝ મેન-ઓફ-વોર) એ $Cnidaria$ (કોએલેન્ટેરાટા) સમુદાયનું પ્રાણી છે.
$1$. $Cnidarians$ દ્વિગર્ભસ્તરીય પ્રાણીઓ છે,તેથી વિકલ્પ $A$ સાચો છે.
$2$. $Cnidarians$ પેશી સ્તરીય આયોજન દર્શાવે છે,કોષીય સ્તરીય નહીં. તેથી,વિકલ્પ $B$ ખોટો છે.
$3$. $Cnidarians$ ના સ્પર્શકો પર રક્ષણ અને શિકાર પકડવા માટે નેમેટોસાઇટ્સ ધરાવતા દંશકોષો (cnidoblasts) હોય છે,તેથી વિકલ્પ $C$ સાચો છે.
$4$. $Cnidarians$ માં જઠર-વાહિકા ગુહા એક જ છિદ્ર દ્વારા બહાર ખુલે છે જેને હાયપોસ્ટોમ કહેવાય છે,તેથી વિકલ્પ $D$ સાચો છે.
આમ,ખોટું વિધાન $B$ છે.

(D) નેમેટોસિસ્ટ્સ (અથવા દંશકોષો) એ સમુદાય $Cnidaria$ ના સજીવોના સ્પર્શકો અને શરીરમાં જોવા મળતા વિશિષ્ટ ડંખ મારતા કોષો છે.
આ કોષોમાં એક ગૂંચળાદાર,દોરા જેવી રચના હોય છે જે ઝડપથી બહાર નીકળી શકે છે.
નેમેટોસિસ્ટ્સના મુખ્ય કાર્યો નીચે મુજબ છે:
$1$. શિકારીઓ સામે બચાવ કરવો.
$2$. શિકારને લકવાગ્રસ્ત કરવા માટે ઝેર ઇન્જેક્ટ કરીને શિકારને પકડવો.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(D) મેટાજેનેસિસ,જેને પેઢી એકાંતરણ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે એક એવી ઘટના છે જેમાં જીવનચક્રમાં અલિંગી અને લિંગી બંને તબક્કાઓનો સમાવેશ થાય છે.
સંધિપાદ સમુદાય $Cnidaria$ ના અમુક સજીવોમાં આ ઘટના જોવા મળે છે.
$Obelia$ એ $Cnidaria$ સમુદાયનું એક ઉત્તમ ઉદાહરણ છે જે મેટાજેનેસિસ દર્શાવે છે,જેમાં પોલિપ સ્વરૂપ અલિંગી પ્રજનન દ્વારા મેડ્યુસા ઉત્પન્ન કરે છે,અને મેડ્યુસા લિંગી પ્રજનન દ્વારા પોલિપ ઉત્પન્ન કરે છે.

(C) જે પ્રાણીઓમાં કોષો બે ગર્ભસ્તરોમાં ગોઠવાયેલા હોય છે,એક બહારનું બાહ્ય ગર્ભસ્તર (ectoderm) અને અંદરનું અંતઃ ગર્ભસ્તર (endoderm),તેમને દ્વિગર્ભસ્તરીય પ્રાણીઓ કહેવામાં આવે છે.
દ્વિગર્ભસ્તરીય પ્રાણીઓના ઉદાહરણોમાં સમુદાય $Cnidaria$ (જેને $Coelenterata$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) અને $Ctenophora$ નો સમાવેશ થાય છે.
$Chordates$,$Aschelminthes$ અને $Platyhelminthes$ ત્રિગર્ભસ્તરીય છે,જેનો અર્થ છે કે તેઓ ત્રણ ગર્ભસ્તરો ધરાવે છે: બાહ્ય ગર્ભસ્તર,મધ્ય ગર્ભસ્તર (mesoderm) અને અંતઃ ગર્ભસ્તર.

(A) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$a$. Pennatula ને સામાન્ય રીતે Sea-pen $(3)$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$b$. Meandrina ને સામાન્ય રીતે Brain coral $(1)$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$c$. Gorgonia ને સામાન્ય રીતે Sea-fan $(2)$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$d$. Adamsia ને સામાન્ય રીતે Sea-anemone $(4)$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $a-3, b-1, c-2, d-4$ છે.

(B) સમુદાય $Cnidaria$ (કોષ્ઠાંત્રી) માં,અમુક સજીવો મેટાજેનેસિસ અથવા એકાંતરણ જનન તરીકે ઓળખાતી ઘટના દર્શાવે છે.
$Obelia$ આનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે,જેમાં સજીવ બે સ્વરૂપોમાં અસ્તિત્વ ધરાવે છે: પોલિપ અને મેડ્યુસા.
પોલિપ એ સ્થાયી,અલિંગી સ્વરૂપ છે,જ્યારે મેડ્યુસા એ મુક્ત રીતે તરતું,લિંગી સ્વરૂપ છે.
મેડ્યુસા જનનકોષો ઉત્પન્ન કરે છે,જે ફલન દ્વારા યુગ્મનજ બનાવે છે અને અંતે નવા પોલિપમાં વિકાસ પામે છે,આમ તે પ્રજનન રચના તરીકે કાર્ય કરે છે.

(A) ઓર્ગન-પાઇપ કોરલને વૈજ્ઞાનિક રીતે $Tubipora$ $musica$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તે $Cnidaria$ (અથવા $Coelenterata$) સમુદાયનું પ્રાણી છે. તેનું નામ 'ઓર્ગન-પાઇપ કોરલ' એટલા માટે પડ્યું છે કારણ કે તેનું કંકાલ સમાંતર નળીઓનું બનેલું હોય છે જે સંગીતના વાદ્ય (ઓર્ગન) ની પાઇપ જેવું દેખાય છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(B) જેલી ફિશ,જેને વૈજ્ઞાનિક રીતે $Aurelia$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તે $Cnidaria$ (અથવા $Coelenterata$) સમુદાયમાં આવે છે.
આ સમુદાયમાં,$Scyphozoa$ વર્ગને સામાન્ય રીતે 'સાચી જેલી ફિશ' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$Hydrozoa$ વર્ગના સભ્યોમાં $Hydra$ અને $Obelia$ જેવા સજીવોનો સમાવેશ થાય છે,જ્યારે $Anthozoa$ વર્ગમાં પરવાળા અને સમુદ્રી ફૂલ (sea anemones) નો સમાવેશ થાય છે.
તેથી,જેલી ફિશ માટેનું સાચું વર્ગીકરણ $Scyphozoa$ છે.

(A) હાઇડ્રા એ $Cnidaria$ (કોષ્ઠાંત્રિ) સમુદાયનું પ્રાણી છે।
તેમાં ચેતાકોષોનું એક જાળીદાર સ્વરૂપ જોવા મળે છે જેને 'ચેતાજાળ' $(nerve net)$ કહેવાય છે।
તેમાં ઉચ્ચ કક્ષાના પ્રાણીઓ જેવા કે પટ્ટીકૃમિ $(Platyhelminthes)$, અળસિયું $(Annelida)$ અને દેડકાના ટેડપોલ $(Chordata)$ માં જોવા મળતું કેન્દ્રીય ચેતાતંત્ર (મગજ કે ચેતાકંદ) હોતું નથી।
તેથી, આપેલા વિકલ્પોમાંથી હાઇડ્રા એ સૌથી આદિ પ્રકારનું પ્રાણી છે જેમાં ચેતાજાળ જોવા મળે છે।

(B) સમુદાય $Cnidaria$ (જેને $Coelenterata$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) નું મુખ્ય લક્ષણ $Cnidoblasts$ અથવા દંશકોષોની હાજરી છે.
આ કોષોમાં $nematocysts$ (દંશક કોથળીઓ) હોય છે, જેનો ઉપયોગ રક્ષણ, શિકાર પકડવા અને આધાર મેળવવા માટે થાય છે.
$\text{જ્યોત}$ $\text{કોષો}$ (Flame cells) એ સમુદાય $Platyhelminthes$ (ચપટા કૃમિ) નું ઉત્સર્જન માટેનું વિશિષ્ટ લક્ષણ છે.
$\text{બહુરૂપકતા}$ (Polymorphism) કેટલાક $Cnidarians$ માં જોવા મળે છે, પરંતુ તે સમગ્ર સમુદાયનું વ્યાખ્યાયિત લક્ષણ નથી.
$\text{ઉભયલિંગતા}$ (Hermaphroditism) વિવિધ સમુદાયોમાં જોવા મળે છે અને તે માત્ર $Cnidaria$ નું વિશિષ્ટ લક્ષણ નથી.

(D) $1$. પટ્ટીકૃમિ $(Taenia)$ એ અંતઃપરોપજીવી છે જે મનુષ્યના આંતરડામાં રહે છે.
$2$. મચ્છર એ બાહ્ય પરોપજીવી છે જે પૃષ્ઠવંશીઓના રુધિર પર નભે છે.
$3$. જળો $(Hirudinaria)$ એ બાહ્ય પરોપજીવી છે જે વિવિધ પ્રાણીઓના રુધિર પર નભે છે.
$4$. સમુદ્રફૂલ $(Adamsia)$ એ દરિયાઈ કોષ્ઠાંત્રી સમુદાયનું પ્રાણી છે જે મુક્તજીવી અને શિકારી છે,પરોપજીવી નથી. તેથી,સમુદ્રફૂલ એ બિનપરોપજીવી સજીવ છે.

(B) $Obelia$ એ અલિંગી પોલીપ સ્વરૂપ અને લિંગી મેડુસા સ્વરૂપ વચ્ચે પેઢી એકાંતરણ દર્શાવે છે. આ ઘટના,જેમાં અમુક કોષ્ઠાંત્રી (Cnidarians) ના જીવનચક્રમાં અલિંગી તબક્કો લિંગી તબક્કા સાથે એકાંતરે જોવા મળે છે,તેને ખાસ કરીને મેટાજીનીસીસ (Metagenesis) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(D) $Cnidaria$ (કોષ્ઠાંત્રિ) સમુદાયના સજીવો મુખ્યત્વે દરિયાઈ હોય છે,પરંતુ $Hydra$ જેવી કેટલીક જાતિઓ મીઠા પાણીમાં જોવા મળે છે. $Echinodermata$ (શૂળત્વચી),$Ctenophora$ (ટેનોફોરા) અને $Cephalochordata$ (શીર્ષ મેરૂદંડી) ના તમામ સજીવો ફક્ત દરિયાઈ જ હોય છે.

(A) કોષદીવાલ એ વનસ્પતિ,ફૂગ અને મોટાભાગના બેક્ટેરિયાનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે.
$A$. ગોર્ગોનિયા (સી-ફેન) એ $Cnidaria$ (સમુદાય) અને $Animalia$ (સૃષ્ટિ) માં આવે છે. પ્રાણીઓમાં કોષદીવાલનો અભાવ હોય છે.
$B$. સાયનોબેક્ટેરિયા એ આદિકોષકેન્દ્રી સજીવો છે જે પેપ્ટીડોગ્લાયકેનની કોષદીવાલ ધરાવે છે.
$C$. સેકેરોમાયસીસ (ઈસ્ટ) એ ફૂગ છે અને તે કાઈટીનની બનેલી કોષદીવાલ ધરાવે છે.
$D$. નીલહરિત લીલ એ સાયનોબેક્ટેરિયા છે અને તે કોષદીવાલ ધરાવે છે.
તેથી,ગોર્ગોનિયા એ સાચો જવાબ છે.

(B) મેટાજીનીસીસ એ સમુદાય $Cnidaria$ (દા.ત.,$Obelia$) ના સભ્યોમાં જોવા મળતી ઘટના છે.
તે સજીવના અલિંગી પોલીપ સ્વરૂપ અને લિંગી મેડુસા સ્વરૂપ વચ્ચેના એકાંતર જનનને દર્શાવે છે.
આ પ્રક્રિયામાં,પોલીપ અલિંગી રીતે મેડુસા ઉત્પન્ન કરે છે અને મેડુસા લિંગી રીતે પોલીપ ઉત્પન્ન કરે છે.
તેથી,તે અલિંગી અને લિંગી તબક્કાઓ વચ્ચેના એકાંતર જનનને રજૂ કરે છે.

(C) $Hydra$ માં પાચનતંત્ર અપૂર્ણ હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તેમાં માત્ર એક જ છિદ્ર હોય છે જે મુખ અને મળદ્વાર બંને તરીકે કાર્ય કરે છે. તેથી,અપાચિત ખોરાક મુખ દ્વારા બહાર કાઢવામાં આવે છે. નાઇટ્રોજનયુક્ત ઉત્સર્ગ દ્રવ્યો,જેમ કે એમોનિયા,મુખ્યત્વે શરીરની સામાન્ય સપાટી (શરીરદીવાલ) દ્વારા આસપાસના પાણીમાં સાદા પ્રસરણ દ્વારા દૂર થાય છે.

(D) $Hydra$ એ $Cnidaria$ (અથવા $Coelenterata$) સમુદાયનું પ્રાણી છે.
આ સજીવોમાં આદિ પ્રકારની ચેતાતંત્રની રચના જોવા મળે છે,જેમાં સમગ્ર શરીરમાં ફેલાયેલા ચેતાકોષોનું જાળું (nerve net) હોય છે.
ઉચ્ચ કક્ષાના પ્રાણીઓથી વિપરીત,$Hydra$ માં માહિતી પર પ્રક્રિયા કરવા માટે કોઈ કેન્દ્રિય મગજ કે કેન્દ્રિય ચેતાતંત્ર હોતું નથી.
તેથી,આ સાચો જવાબ છે.

(D) "Portuguese man of war" એ એક બહુરૂપી, વસાહતી કોષ્ઠાંત્રી પ્રાણી છે, જેને $Physalia \ physalis$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેનું નામ તેના દેખાવને કારણે રાખવામાં આવ્યું છે, જે $15^{th}$ અને $16^{th}$ સદીમાં સમુદ્રમાં સફર કરતા પોર્ટુગીઝ યુદ્ધ જહાજો જેવું લાગે છે.

(N/A) સમુદાય કોષ્ઠાંત્રિ (જેને $Cnidaria$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) ના લક્ષણો નીચે મુજબ છે:
$1$. નિવાસસ્થાન: તેઓ મુખ્યત્વે જલજ,મોટાભાગે દરિયાઈ,સ્થાનબદ્ધ અથવા મુક્ત રીતે તરતા અને અરિય સમમિતિ ધરાવતા પ્રાણીઓ છે.
$2$. દેહ રચના: તેઓ પેશીસ્તરીય આયોજન દર્શાવે છે અને દ્વિગર્ભસ્તરીય (બે ગર્ભસ્તરો: બાહ્યસ્તર અને અંતઃસ્તર ધરાવતા) હોય છે.
$3$. દેહગુહા: તેઓ એક જ મુખદ્વાર ધરાવતી મધ્યસ્થ જઠર-વાહિકા ગુહા (gastro-vascular cavity) ધરાવે છે,જેને $hypostome$ કહેવાય છે.
$4$. વિશિષ્ટ કોષો: તેઓના સ્પર્શકો અને શરીર પર દંડાણુઓ ($cnidoblasts$ અથવા $cnidocytes$) આવેલા હોય છે,જેનો ઉપયોગ ખોરાક પકડવા,રક્ષણ અને આધાર માટે થાય છે.
$5$. પાચન: પાચન કોષબાહ્ય અને કોષઅંતઃસ્થ એમ બંને પ્રકારનું હોય છે.
$6$. દેહિક સ્વરૂપો: તેઓ બે મુખ્ય દેહિક સ્વરૂપો ધરાવે છે: પ્લવક (પોલિપ - સ્થાનબદ્ધ અને નળાકાર,દા.ત.,$Hydra$,$Adamsia$) અને છત્રક (મેડુસા - છત્ર આકારના અને મુક્ત રીતે તરતા,દા.ત.,$Aurelia$ અથવા જેલીફિશ).
$7$. એકાંતરણ: કેટલીક જાતિઓ $metagenesis$ (પેઢી એકાંતરણ) દર્શાવે છે,જેમાં પોલિપ અલિંગી પ્રજનન દ્વારા મેડુસા ઉત્પન્ન કરે છે અને મેડુસા લિંગી પ્રજનન દ્વારા પોલિપ ઉત્પન્ન કરે છે.

(N/A) પોલિપ સ્વરૂપ એ $Cnidaria$ (કોષ્ઠાંત્રી) સમુદાયમાં જોવા મળતું સ્થાનબદ્ધ અને નળાકાર શરીરનું સ્વરૂપ છે.
મુખ્ય લક્ષણો નીચે મુજબ છે:
$1$. શરીરનો આકાર: તેનું શરીર નળાકાર હોય છે.
$2$. જીવનશૈલી: તે સ્થાનબદ્ધ (sessile) સ્વરૂપ છે,એટલે કે તે કોઈ આધાર સાથે જોડાયેલું રહે છે.
$3$. મુખનું સ્થાન: મુખ ઉપરની તરફ હોય છે અને તે સ્પર્શકો (tentacles) દ્વારા ઘેરાયેલું હોય છે.
$4$. ઉદાહરણો: સામાન્ય ઉદાહરણોમાં $Hydra$ અને $Adamsia$ (સમુદ્રફૂલ) નો સમાવેશ થાય છે.
$5$. પ્રજનન: તે સામાન્ય રીતે અલિંગી પ્રજનન દ્વારા કલિકાસર્જન (budding) કરે છે.

(N/A) $(i)$ સ્પર્શકો:
સ્થાન: કોએલેન્ટેરાટા (નાઈડેરિયા) માં,મુખની આસપાસ ઘણી પાતળી,લાંબી,પાતળી અને પોલાણયુક્ત રચનાઓ હોય છે જેને સ્પર્શકો કહેવામાં આવે છે.
કાર્ય: તેનો ઉપયોગ શિકારને પકડવા,નાઈડોબ્લાસ્ટ્સ (cnidoblasts) નો ઉપયોગ કરીને શિકારને લકવાગ્રસ્ત કરવા,સપાટી સાથે જોડાવા અને રક્ષણ તથા આક્રમણ માટે થાય છે.
$(ii)$ હાયપોસ્ટોમ:
સ્થાન: તે શરીરના મુખના છેડાના કેન્દ્રમાં આવેલી એક શંકુ આકારની,ઉપસેલી રચના છે,જેના ટોચના ભાગે મુખ આવેલું હોય છે.
કાર્ય: તે મુખ ધરાવતા પ્રદેશ તરીકે કાર્ય કરે છે અને ખોરાક ગ્રહણ કરવામાં મદદ કરે છે.

(N/A)

પોલિપ (Polyp)	મેડુસા (Medusa)
$(1)$ પોલિપ સ્થાનબદ્ધ (sessile) હોય છે અને મુખ તથા સ્પર્શકો ધરાવતા નળાકાર દંડ જેવા દેખાય છે.	$(1)$ મેડુસા મુક્ત રીતે તરતા,છત્રી જેવા આકારના હોય છે અને સ્પર્શકો ધરાવે છે.
$(2)$ પોલિપ અલિંગી પ્રજનન દ્વારા કલિકાસર્જન (budding) કરે છે.	$(2)$ મેડુસા લિંગી પ્રજનન દ્વારા જળમાં જન્યુઓ મુક્ત કરીને પ્રજનન કરે છે.

(B) ચેતાતંત્રનો વિકાસ સૌપ્રથમ $Cnidaria$ (જેને $Coelenterata$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) સમુદાયમાં થયો હતો.
આ સજીવોમાં,તે સમગ્ર શરીરમાં ફેલાયેલા ચેતાકોષોના એક સરળ જાળા (network) સ્વરૂપે હોય છે,જે સજીવની પ્રવૃત્તિઓનું સંકલન કરવામાં મદદ કરે છે.

(N/A) $\rightarrow$ નાઈડેરિયન્સની લગભગ $9000$ જેટલી જાતિઓ છે.
$\rightarrow$ નાઈડેરિયા નામ (Knide-નેટલ અથવા ડંખ કોષો) આ પ્રાણીઓના સ્પર્શકો અને શરીરના બાહ્યસ્તર (ectoderm) પર હાજર ડંખ કોષો અથવા નાઈડોબ્લાસ્ટ્સ પરથી ઉતરી આવ્યું છે.
$\rightarrow$ નાઈડોબ્લાસ્ટ્સનો ઉપયોગ આધાર મેળવવા, રક્ષણ કરવા અને શિકાર પકડવા માટે થાય છે.
$\rightarrow$ નાઈડેરિયન્સ પેશી સ્તરીય આયોજન દર્શાવે છે અને દ્વિગર્ભસ્તરીય (diploblastic) હોય છે.
$\rightarrow$ તેઓમાં એક મધ્યસ્થ જઠર-વાહિકા ગુહા (gastro-vascular cavity) હોય છે જે એક જ છિદ્ર, હાઈપોસ્ટોમ દ્વારા ખુલે છે.
$\rightarrow$ પાચન કોષબાહ્ય અને કોષઅંતઃસ્થ બંને પ્રકારનું હોય છે. કેટલાક નાઈડેરિયન્સ, દા.ત., પરવાળા (corals), કેલ્શિયમ કાર્બોનેટ $(CaCO_{3})$ નું બનેલું કંકાલ ધરાવે છે.
$\rightarrow$ નાઈડેરિયન્સ બે મૂળભૂત શરીર સ્વરૂપો દર્શાવે છે જેને પોલીપ અને મેડુસા કહેવાય છે.
$\rightarrow$ પોલીપ એ હાઈડ્રા, એડમ્સિયા વગેરે જેવું સ્થાયી અને નળાકાર સ્વરૂપ છે, જ્યારે મેડુસા એ ઓરેલિયા અથવા જેલી ફિશ જેવું છત્રી આકારનું અને મુક્ત રીતે તરતું સ્વરૂપ છે.
$\rightarrow$ જે નાઈડેરિયન્સ બંને સ્વરૂપોમાં અસ્તિત્વ ધરાવે છે તેઓ પેઢી એકાંતરણ (Metagenesis) દર્શાવે છે, એટલે કે, પોલીપ અલિંગી રીતે મેડુસા ઉત્પન્ન કરે છે અને મેડુસા લિંગી રીતે પોલીપ બનાવે છે (દા.ત., ઓબેલિયા).
$\rightarrow$ ઉદાહરણો: ફાઈસેલિયા (પોર્ટુગીઝ મેન-ઓફ-વોર), એડમ્સિયા (સી એનિમોન), પેનાટુલા (સી-પેન), ગોર્ગોનિયા (સી-ફેન), મિએન્ડ્રિના (બ્રેઈન કોરલ), ઓરેલિયા (જેલી ફિશ), ઓબેલિયા (સી ફર).

(A) સમુદાય $Coelenterata$ (જેને $Cnidaria$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) માં આવતા પ્રાણીઓ મુક્ત રીતે તરતા અથવા સ્થાનબદ્ધ હોય છે,તેઓ અરીય સમમિતિ દર્શાવે છે અને તેમાં $cnidocytes$ અથવા દંશકોષો તરીકે ઓળખાતા વિશિષ્ટ કોષો હોય છે.
આ $cnidocytes$ માં $nematocysts$ (દંશક કોથળીઓ) હોય છે,જેનો ઉપયોગ આધાર મેળવવા,રક્ષણ કરવા અને શિકાર પકડવા માટે થાય છે.

(C) નાઈડેરિયન (Cnidarians) બે મૂળભૂત શરીર સ્વરૂપો દર્શાવે છે: $Polyp$ (પોલિપ) અને $Medusa$ (મેડુસા).
$Polyp$ એ સ્થાયી અને નળાકાર સ્વરૂપ છે,જેમ કે $Hydra$ (હાઈડ્રા) અને $Adamsia$ (એડમ્સિયા).
$Medusa$ એ છત્રાકાર અને મુક્ત રીતે તરતું સ્વરૂપ છે,જેમ કે $Aurelia$ (જેલીફિશ).