Gujarati

Phylum-Coelenterata (Cnideria) Questions in Gujarati

Class 11 Biology · Animal Kingdom · Phylum-Coelenterata (Cnideria)

236+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 36 of 236 questions in Gujarati

201
MediumMCQ
સી ફેન (Sea fan) કયા સમુદાયમાં આવે છે?
A
કોએલેન્ટેરાટા (Coelenterata)
B
પોરીફેરા (Porifera)
C
ઇકાઇનોડર્મેટા (Echinodermata)
D
મોલસ્કા (Mollusca)

Solution

(A) સી ફેન $(Gorgonia)$ એ દરિયાઈ સજીવ છે જે સમુદાય $Coelenterata$ (જેને $Cnidaria$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) માં આવે છે.
તેમાં દંશકોષો (cnidoblasts) ની હાજરી અને અરીય સમમિતિ જોવા મળે છે,જે આ સમુદાયના મુખ્ય લક્ષણો છે.
202
MediumMCQ
$Hydra$ માં રુધિરાભિસરણ તંત્રનો અભાવ શેના દ્વારા ભરપાઈ થાય છે?
A
સ્યુડોસીલોમિક પ્રવાહી
B
જઠરવાહિની ગુહા (Gastrovascular cavity)
C
સ્પર્શકોની હાજરી
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) $Hydra$ એ $Cnidaria$ (અથવા $Coelenterata$) સમુદાયનું પ્રાણી છે.
તેમાં પોષક તત્વો અને વાયુઓના વહન માટે કોઈ વિશિષ્ટ રુધિરાભિસરણ તંત્ર હોતું નથી.
તેના બદલે,તેમાં એક મધ્યસ્થ શરીર ગુહા હોય છે જેને જઠરવાહિની ગુહા (Gastrovascular cavity) અથવા કોએલેન્ટેરોન કહેવામાં આવે છે.
આ ગુહા અંતઃસ્તર (endoderm) દ્વારા આવરિત હોય છે અને તે પાચન તેમજ સમગ્ર શરીરમાં પોષક તત્વોના વિતરણ માટે જવાબદાર છે,જે રુધિરાભિસરણ તંત્રના અભાવને અસરકારક રીતે પૂર્ણ કરે છે.
203
MediumMCQ
$Hydra$ ના નેમેટોબ્લાસ્ટ્સ (Nematoblasts) શું છે?
A
સંવેદનાત્મક
B
જટિલ
C
નેમેટોસિસ્ટ ઉપકરણ સાથે
D
ઉપરોક્ત તમામ

Solution

(D) નેમેટોબ્લાસ્ટ્સ (જેને $cnidoblasts$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) એ $Hydra$ માં જોવા મળતા વિશિષ્ટ કોષો છે.
તેઓ સ્વભાવે સંવેદનાત્મક હોય છે,કારણ કે તેઓ બાહ્ય ઉત્તેજના પ્રત્યે પ્રતિભાવ આપે છે.
તેમની પાસે નેમેટોસિસ્ટ નામનું એક જટિલ ઉપકરણ હોય છે,જેનો ઉપયોગ શિકાર પકડવા,આક્રમણ અને સંરક્ષણ માટે થાય છે.
204
MediumMCQ
$Portuguese\; man\; of\; war$ એટલે
A
ઓબેલિયા $(Obelia)$
B
ફાયસેલિયા $(Physalia)$
C
ઓરેલિયા $(Aurelia)$
D
બ્રાન્કિયોસ્ટોમા $(Branchiostoma)$

Solution

(B) $Physalia$ (વર્ગ $Hydrozoa$) ને સામાન્ય રીતે '$Portuguese\; man\; of\; war$' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તે $Cnidaria$ (જેને $Coelenterata$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) સમુદાયનો સભ્ય છે.
205
EasyMCQ
$Hydra$ ના નેમેટોસિસ્ટ (દંશકોષ) માં હાજર ઝેરી પ્રવાહી કયું છે?
A
વેનમ (ઝેર)
B
હિમેટિન
C
ટોક્સિન
D
હાયપ્નોટોક્સિન

Solution

(D) $Hydra$ ના નેમેટોસિસ્ટ (દંશકોષ) હાયપ્નોટોક્સિન નામના ઝેરી પ્રવાહીથી ભરેલા હોય છે.
આ પદાર્થ પ્રોટીન અને ફિનોલ્સનું એક જટિલ મિશ્રણ છે.
નેમેટોસિસ્ટ એ $Hydra$ માં આક્રમણ,સંરક્ષણ,ખોરાક પકડવા,જોડાણ અને પ્રચલન માટેનું એક વિશિષ્ટ અંગિકા છે.
206
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયા સમુદાયમાં પેશીસ્તરીય આયોજન જોવા મળે છે?
A
કોએલેન્ટેરાટા (Coelenterata)
B
મેરુદંડી (Chordata)
C
સંધિપાદ (Arthropoda)
D
મૃદુકાય (Mollusca)

Solution

(A) પ્રાણીઓમાં આયોજનના સ્તરને કોષીય,પેશીય,અંગ અથવા અંગતંત્ર સ્તર તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
$1$. કોષીય સ્તર: સછિદ્ર (Porifera) સમુદાયમાં જોવા મળે છે.
$2$. પેશીય સ્તર: કોએલેન્ટેરાટા (Cnidaria) અને ટીનોફોરા (Ctenophora) સમુદાયમાં જોવા મળે છે.
$3$. અંગ સ્તર: પૃથુકૃમિ (Platyhelminthes) સમુદાયમાં જોવા મળે છે.
$4$. અંગતંત્ર સ્તર: સૂત્રકૃમિ,નૂપુરક,સંધિપાદ,મૃદુકાય,શૂળત્વચી,અર્ધમેરુદંડી અને મેરુદંડી સમુદાયમાં જોવા મળે છે.
આમ,કોએલેન્ટેરાટા પેશીસ્તરીય આયોજન દર્શાવે છે,તેથી વિકલ્પ $A$ સાચો જવાબ છે.
207
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયું સમુદાય $Coelenterata$ (Cnidaria) નું લાક્ષણિક લક્ષણ છે?
A
નેમેટોસિસ્ટ્સ (દંશકોષો)
B
બહુરૂપતા (Polymorphism)
C
જ્યોત કોષો (Flame cells)
D
કોએનોસાઇટ્સ (Choanocytes)

Solution

(A) સમુદાય $Coelenterata$ (જેને $Cnidaria$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) નું મુખ્ય લક્ષણ $Nematocysts$ (અથવા $Cnidoblasts$) તરીકે ઓળખાતા વિશિષ્ટ દંશકોષોની હાજરી છે.
આ કોષોનો ઉપયોગ આધાર મેળવવા,રક્ષણ કરવા અને શિકાર પકડવા માટે થાય છે.
કેટલાક $Cnidarians$ માં $Polymorphism$ (બહુરૂપતા) પણ જોવા મળે છે,પરંતુ $Nematocysts$ એ સમગ્ર સમુદાયનું મુખ્ય નિદાન લક્ષણ છે.
$Flame$ $cells$ (જ્યોત કોષો) એ સમુદાય $Platyhelminthes$ (ચપટા કૃમિ) નું લાક્ષણિક લક્ષણ છે જે ઉત્સર્જનમાં મદદ કરે છે.
$Choanocytes$ એ સમુદાય $Porifera$ (સછિદ્ર સમુદાય) નું લાક્ષણિક લક્ષણ છે.
208
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયું કાર્ય નાઈડોબ્લાસ્ટ (cnidoblasts) નું નથી?
A
ખોરાકનું પાચન
B
લંગરવું (Anchorage)
C
બચાવ
D
શિકાર પકડવો

Solution

(A) નાઈડોબ્લાસ્ટ એ $Cnidaria$ સમુદાયમાં જોવા મળતા વિશિષ્ટ ડંખ મારતા કોષો છે.
તેઓ સજીવ માટે ઘણા મહત્વપૂર્ણ કાર્યો કરે છે:
$1$. શિકાર પકડવો: નાઈડોબ્લાસ્ટમાં નેમેટોસિસ્ટ હોય છે જે શિકારને પકડવા માટે તેની આસપાસ વીંટળાઈ શકે છે અથવા તેને વીંધી શકે છે.
$2$. બચાવ: તેઓ ઝેર અને કાંટાની મદદથી સંભવિત શિકારીઓ અથવા જોખમોને લકવાગ્રસ્ત કરીને અથવા મારીને નાઈડેરિયનનું રક્ષણ કરે છે.
$3$. લંગરવું (Anchorage): નાઈડોબ્લાસ્ટ ચીકણા પદાર્થોનો સ્ત્રાવ કરે છે જે સજીવને હલનચલન અથવા સ્થિરતા માટે સપાટી સાથે ચોંટવામાં મદદ કરે છે.
ખોરાકનું પાચન જઠરવાહિની ગુહા (gastrovascular cavity) દ્વારા અને ગુહાની અસ્તર ધરાવતા કોષોમાં કોષીય પાચન દ્વારા થાય છે,નાઈડોબ્લાસ્ટ દ્વારા નહીં.
તેથી,ખોરાકનું પાચન એ નાઈડોબ્લાસ્ટનું કાર્ય નથી.
209
MediumMCQ
કોએલેન્ટેરેટ્સ (Coelenterates) છે
A
અસમમિતિય પ્રાણીઓ
B
અરીય સમમિતિય પ્રાણીઓ
C
દ્વિપાર્શ્વસ્થ સમમિતિય પ્રાણીઓ
D
ગોલીય સમમિતિય પ્રાણીઓ

Solution

(B) કોએલેન્ટેરેટ્સ (સમુદાય $Cnidaria$) અરીય સમમિતિ દર્શાવે છે.
અરીય સમમિતિય પ્રાણીઓમાં,શરીરના મધ્ય અક્ષમાંથી પસાર થતું કોઈપણ સમતલ સજીવને બે સમાન ભાગોમાં વિભાજિત કરે છે.
210
MediumMCQ
કોએલેન્ટેરેટ્સ (Coelenterates) માં પાચન કેવું હોય છે?
A
માત્ર કોષીય અંતઃસ્થ (Intracellular)
B
માત્ર કોષીય બાહ્ય (Extracellular)
C
કોષીય બાહ્ય અને કોષીય અંતઃસ્થ બંને
D
જરૂરી નથી

Solution

(C) સમુદાય $Cnidaria$ (કોએલેન્ટેરેટ્સ) માં પાચન કોષીય બાહ્ય અને કોષીય અંતઃસ્થ બંને પ્રકારનું હોય છે.
પ્રથમ,જઠર-વાહિની ગુહા (gastrovascular cavity) માં કોષીય બાહ્ય પાચન થાય છે.
ત્યારબાદ,જઠરસ્તરના કોષોમાં કોષીય અંતઃસ્થ પાચન થાય છે.
211
MediumMCQ
મેટાજેનેસિસ (Metagenesis) શેમાં જોવા મળે છે?
A
એડમ્સિયા (Adamsia)
B
હાઈડ્રા (Hydra)
C
ફિસેલિયા (Physalia)
D
મીન્ડ્રિના (Meandrina)

Solution

(C) મેટાજેનેસિસ (પેઢી એકાંતરણ) એ અમુક નિડારિયા (Cnidarians) માં જોવા મળતી ઘટના છે,જેમાં સજીવ બે અલગ-અલગ સ્વરૂપોમાં અસ્તિત્વ ધરાવે છે: સ્થાયી,નળાકાર $polyp$ સ્વરૂપ અને મુક્ત રીતે તરતું,છત્રી આકારનું $medusa$ સ્વરૂપ.
આ પ્રક્રિયામાં,$polyp$ અલિંગી પ્રજનન દ્વારા $medusa$ ઉત્પન્ન કરે છે,અને $medusa$ લિંગી પ્રજનન દ્વારા $polyp$ ઉત્પન્ન કરે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Physalia$ (પોર્ટુગીઝ મેન-ઓફ-વોર) એ $Hydrozoa$ વર્ગનો સભ્ય છે જે આ ઘટના દર્શાવે છે.
$Hydra$ માત્ર $polyp$ સ્વરૂપમાં જ જોવા મળે છે,જ્યારે $Adamsia$ અને $Meandrina$ મુખ્યત્વે $polyp$ સ્વરૂપમાં જ જોવા મળે છે.
212
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયું લક્ષણ નાઈડેરિયન (Cnidarians) નું નથી?
A
તેઓ પેશી સ્તરીય આયોજન દર્શાવે છે
B
તેઓ જલીય અથવા સ્થળજ હોઈ શકે છે
C
તેઓ સ્થાનબદ્ધ (sessile) અથવા મુક્ત-તરતા હોઈ શકે છે
D
તેઓ દ્વિગર્ભસ્તરીય (diploblastic) પ્રાણીઓ છે

Solution

(B) નાઈડેરિયન (સમૂહ $Cnidaria$) સંપૂર્ણપણે જલીય પ્રાણીઓ છે,જે મોટાભાગે દરિયાઈ હોય છે. તેઓ સ્થળજ નિવાસસ્થાનમાં જોવા મળતા નથી.
તેઓ પેશી સ્તરીય આયોજન દર્શાવે છે.
તેઓ સ્થાનબદ્ધ (દા.ત.,$Hydra$) અથવા મુક્ત-તરતા (દા.ત.,$Aurelia$) હોઈ શકે છે.
તેઓ દ્વિગર્ભસ્તરીય પ્રાણીઓ છે,જેનો અર્થ છે કે તેમનું શરીર બે ગર્ભસ્તરોમાંથી બનેલું છે: બાહ્યસ્તર (ectoderm) અને અંતઃસ્તર (endoderm).
213
MediumMCQ
$Hydra$ માં,પાચન પછીનો કચરો અને નાઈટ્રોજનયુક્ત ઉત્સર્ગ દ્રવ્યો ક્યાંથી દૂર કરવામાં આવે છે?
A
માત્ર મુખ દ્વારા
B
માત્ર શરીરની દીવાલ દ્વારા
C
અનુક્રમે મુખ અને શરીરની દીવાલ દ્વારા
D
અનુક્રમે મુખ અને સ્પર્શકો દ્વારા

Solution

(C) $Cnidarians$ (કોષ્ઠાંત્રી સમુદાયના પ્રાણીઓ) એમોનોટેલિક છે અને તેમાં અપૂર્ણ પાચનતંત્ર હોય છે,જેમાં ખોરાકના પ્રવેશ અને અપાચિત કચરાના નિકાલ માટે એક જ છિદ્ર હોય છે. નાઈટ્રોજનયુક્ત ઉત્સર્ગ દ્રવ્યો,જેમ કે એમોનિયા,શરીરની દીવાલ દ્વારા પ્રસરણની પ્રક્રિયા દ્વારા દૂર કરવામાં આવે છે.
214
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયા કોષો ફક્ત $Hydra$ ના અધિસ્તર (epidermis) માં જોવા મળે છે?
$(A)$ આંતરલીય કોષો (Interstitial cells)
$(B)$ દંશક કોષો (Cnidoblasts)
$(C)$ સંવેદી કોષો (Sensory cells)
$(D)$ જનન કોષો (Germ cells)
A
$B$ અને $C$
B
માત્ર $B$
C
$B$ અને $D$
D
$A, B, C$ અને $D$

Solution

(B) $Hydra$ ના અધિસ્તરમાં વિવિધ પ્રકારના વિશિષ્ટ કોષો જોવા મળે છે.
$1$. આંતરલીય કોષો: આ ટોટિપોટન્ટ કોષો છે જે અધિસ્તર અને જઠરસ્તર બંનેમાં જોવા મળે છે,જે શરીરના વિવિધ કોષોમાં વિભેદિત થવાની ક્ષમતા ધરાવે છે.
$2$. દંશક કોષો (Cnidoblasts): આ વિશિષ્ટ ડંખ મારતા કોષો છે જેમાં નેમેટોસિસ્ટ હોય છે. તે ફક્ત $Cnidaria$ સમુદાયના પ્રાણીઓના અધિસ્તરમાં જ જોવા મળે છે અને તે આ સમુદાયનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે.
$3$. સંવેદી કોષો: આ અધિસ્તરમાં જોવા મળે છે,પરંતુ સમાન સંવેદી રચનાઓ અન્ય પ્રાણી સમુદાયોમાં પણ જોવા મળે છે.
$4$. જનન કોષો: આ આંતરલીય કોષોમાંથી ઉદ્ભવે છે અને પ્રજનન તબક્કા દરમિયાન અધિસ્તરમાં જોવા મળે છે,પરંતુ તે ફક્ત અધિસ્તર પૂરતા મર્યાદિત નથી.
આમ,દંશક કોષો એ $Cnidaria$ ના અધિસ્તરમાં જોવા મળતા વિશિષ્ટ કોષો હોવાથી,સાચો જવાબ માત્ર $B$ છે.
215
MediumMCQ
$Obelia$ (ઓબેલિયા) નીચેનામાંથી કયા લક્ષણો ધરાવે છે:
$A$. પક્ષ્મલ મુક્ત-તરતી પ્લાન્યુલા ડિંભ
$B$. મેટાજેનેસિસ (પેઢી એકાંતરણ)
$C$. એક્રાસપેડોટ મેડુસા
$D$. મેડુસોઇડ અવસ્થામાં સ્ટેટોસિસ્ટની હાજરી
A
$A$ અને $B$
B
માત્ર $B$
C
$A, B$ અને $D$
D
$A, B, C$ અને $D$

Solution

(C) $Obelia$ (સી ફર) એ $Hydrozoa$ વર્ગ અને $Cnidaria$ સમુદાયનું પ્રાણી છે.
$1$. ફલન પછી,$Obelia$ માં પક્ષ્મલ મુક્ત-તરતી ડિંભ અવસ્થા જોવા મળે છે જેને પ્લાન્યુલા ડિંભ કહે છે ($A$ સાચું છે).
$2$. $Obelia$ પેઢી એકાંતરણ અથવા મેટાજેનેસિસ દર્શાવે છે,જેમાં પોલિપ અવસ્થા અલિંગી પ્રજનન કરે છે અને મેડુસા અવસ્થા લિંગી પ્રજનન કરે છે ($B$ સાચું છે).
$3$. $Obelia$ ના મેડુસામાં સાચું વેલમ (પડદા જેવી રચના) જોવા મળે છે,તેથી તેને 'ક્રાસપેડોટ' મેડુસા કહેવાય છે,'એક્રાસપેડોટ' નહીં ($C$ ખોટું છે).
$4$. $Obelia$ ની મેડુસોઇડ અવસ્થામાં સ્ટેટોસિસ્ટ હોય છે,જે સંતુલન માટેના સંવેદી અંગો છે ($D$ સાચું છે).
તેથી,સાચા લક્ષણો $A, B$ અને $D$ છે.
216
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કઈ પરવાળાની ખડક (coral reef) ઘોડાની નાળ આકારની હોય છે જે લેગૂન (lagoon) ને ઘેરે છે પરંતુ કોઈ ટાપુને નહીં?
A
એટોલ રીફ (Atoll reef)
B
ફ્રિન્જિંગ રીફ (Fringing reefs)
C
બેરીયર રીફ (Barrier reefs)
D
હવાઈ ટાપુ (Hawaiian island)

Solution

(A) એટોલ રીફને કોરલ આઇલેન્ડ અથવા લેગૂન આઇલેન્ડ પણ કહેવામાં આવે છે,જે ગોળાકાર અથવા ઘોડાની નાળ આકારની રીફ છે જે લેગૂનને ઘેરે છે પરંતુ તેમાં કોઈ ટાપુ હોતો નથી.
તે સંપૂર્ણ હોઈ શકે છે અથવા ઘણી ચેનલો દ્વારા તૂટેલી હોઈ શકે છે.
$e.g.$ - હિંદ મહાસાગરમાં આવેલા લક્ષદ્વીપ અને માલદીવ ટાપુઓ.
217
MediumMCQ
હાઈડ્રા તેના ટેન્ટેકલ્સ (સ્પર્શકો) નો ઉપયોગ શેના માટે કરી શકે છે?
A
શિકાર પકડવા માટે
B
પ્રચલન માટે
C
પાચન માટે
D
$(a)$ અને $(b)$ બંને

Solution

(D) સાચો જવાબ $(a)$ અને $(b)$ બંને છે.
પ્રચલન અંગો અન્ય પ્રકારની હલનચલન માટે જવાબદાર અંગોથી અલગ હોવા જરૂરી નથી.
ઉદાહરણ તરીકે,$Paramecium$ માં,પક્ષ્મો (cilia) ખોરાકને સાયટોફેરિન્ક્સ દ્વારા આગળ વધારવામાં અને પ્રચલનમાં પણ મદદ કરે છે.
તે જ રીતે,હાઈડ્રા તેના ટેન્ટેકલ્સનો ઉપયોગ શિકાર પકડવા માટે અને પ્રચલન (somersaulting) માટે પણ કરી શકે છે.
મનુષ્યો શરીરની મુદ્રા બદલવા અને પ્રચલન માટે અંગોનો ઉપયોગ કરે છે.
218
Easy
વ્યાખ્યા/સમજૂતી આપો: મેટાજેનેસિસ (Metagenesis).

Solution

(N/A) $\rightarrow$ જે નિડેરિયન અથવા કોએલેન્ટેરેટા પ્રાણીઓ પોલિપ અને મેડુસા એમ બંને સ્વરૂપોમાં જોવા મળે છે,તેઓ પેઢી એકાંતરણ (alternation of generation) દર્શાવે છે,જેને મેટાજેનેસિસ કહેવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયામાં,પોલિપ અલિંગી પ્રજનન દ્વારા મેડુસા ઉત્પન્ન કરે છે અને મેડુસા લિંગી પ્રજનન દ્વારા પોલિપ ઉત્પન્ન કરે છે.
ઉદાહરણ તરીકે,$Obelia$.
219
Easy
વ્યાખ્યા / સમજૂતી આપો: પોલિપ (Polyp).

Solution

(N/A) $Polyp$ એ કોષ્ઠાંત્રી (Cnidaria) સમુદાયના પ્રાણીઓનું શરીર સ્વરૂપ છે જે સ્થાનબદ્ધ (sessile) અને નળાકાર હોય છે.
ઉદાહરણ તરીકે $Hydra$ અને $Adamsia$ (સી એનિમોન).
તે સામાન્ય રીતે આધાર સાથે જોડાયેલું હોય છે અને અલિંગી પ્રજનન કરી શકે છે.
220
Easy
વ્યાખ્યા/સમજૂતી આપો: મેડુસા (Medusa).

Solution

(N/A) મેડુસા એ સમુદાય કોષ્ઠાંત્રી (Cnidaria) માં જોવા મળતું મુક્ત-તરતું,છત્રાકાર (umbrella-shaped) શરીરનું સ્વરૂપ છે.
ઉદાહરણ તરીકે $Aurelia$ (જેલીફિશ).
તેની મુખ્ય લાક્ષણિકતા એ છે કે તેનું મુખ નીચેની તરફ હોય છે અને તે મુખ્યત્વે લિંગી પ્રજનન સાથે સંકળાયેલું છે.
221
MediumMCQ
દંશક કોષો (Stinging cells) અથવા નિડોબ્લાસ્ટ્સ (Cnidoblasts) નું સ્થાન અને કાર્ય શું છે?
A
સ્થાન: અંતઃસ્તર (Endoderm); કાર્ય: પાચન
B
સ્થાન: સ્પર્શકો અને શરીરનું બાહ્યસ્તર (Ectoderm); કાર્ય: આક્રમણ અને રક્ષણ
C
સ્થાન: મધ્યસ્તર (Mesoderm); કાર્ય: ઉત્સર્જન
D
સ્થાન: સમગ્ર શરીરની સપાટી; કાર્ય: શ્વસન

Solution

(B) $\rightarrow$ સ્થાન: દંશક કોષો અથવા નિડોબ્લાસ્ટ્સ એ $Coelenterata$ (જેને $Cnidaria$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) સમુદાયના સજીવોના સ્પર્શકો અને શરીરના બાહ્યસ્તર (ectoderm) પર આવેલા હોય છે.
$\rightarrow$ કાર્ય: આ કોષો વિશિષ્ટ રચનાઓ છે જેનો ઉપયોગ પકડવા માટે,શિકાર કરવા માટે અને શિકારીઓ સામે આક્રમણ અને રક્ષણ માટે થાય છે.
222
Easy
મેટાજેનેસિસ (Metagenesis) એટલે શું? આ ઘટના દર્શાવતું એક ઉદાહરણ આપો.

Solution

(N/A) મેટાજેનેસિસ એ કેટલાક કોષ્ઠાંત્રી (Cnidarians) સમુદાયના પ્રાણીઓમાં જોવા મળતી એકાંતર જનન (alternation of generation) ની ઘટના છે,જેમાં જીવનચક્ર દરમિયાન અલિંગી પૉલિપ સ્વરૂપ અને લિંગી મેડ્યુસા સ્વરૂપ એકબીજા પછી આવે છે.
આ પ્રક્રિયામાં,પૉલિપ અલિંગી પ્રજનન દ્વારા મેડ્યુસા ઉત્પન્ન કરે છે અને મેડ્યુસા લિંગી પ્રજનન દ્વારા પૉલિપ ઉત્પન્ન કરે છે.
મેટાજેનેસિસ દર્શાવતું એક ઉદાહરણ $Obelia$ (ઓબેલિયા) છે.
223
EasyMCQ
નિવાપકોષો (Cnidoblasts) ક્યાં જોવા મળે છે?
A
સછિદ્ર સમુદાયના સજીવોના અસ્તરમાં
B
કોષ્ઠાંત્રગુહાના અસ્તરમાં
C
કોષ્ઠાંત્રિ સમુદાયના સજીવોના સૂત્રાંગોમાં
D
કંકતધરા સમુદાયની કંકત તકતીઓમાં

Solution

(C) નિવાપકોષો (જેને $Cnidocytes$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) એ કોષ્ઠાંત્રિ $(Cnidaria)$ સમુદાયના સજીવોના લાક્ષણિક કોષો છે.
આ કોષોમાં દંશક કોથળીઓ હોય છે જેને નેમેટોસાઇટ્સ $(Nematocysts)$ કહેવામાં આવે છે.
તે મુખ્યત્વે કોષ્ઠાંત્રિ સમુદાયના સજીવોના સૂત્રાંગો અને શરીરની સપાટી પર જોવા મળે છે.
તેનો ઉપયોગ આધાર મેળવવા,રક્ષણ કરવા અને શિકાર પકડવા માટે થાય છે.
224
MediumMCQ
આકૃતિમાં દર્શાવેલ કોષો ક્યાં જોવા મળે છે?
Question diagram
A
છિદ્રિષ્ઠ સમુદાયના પ્રાણીઓનું અસ્તર
B
કોષ્ઠાંત્રગુહાનું અસ્તર
C
કોષ્ઠાંત્રિ (Cnidaria) ના સૂત્રાંગોમાં
D
કંકતઘરા (Ctenophora) ની કંકત તક્તીઓમાં

Solution

(C) આકૃતિમાં દર્શાવેલ કોષ એ 'cnidoblast' અથવા 'cnidocyte' (દંશક કોષ) છે,જે કોષ્ઠાંત્રિ (Cnidaria) સમુદાયના પ્રાણીઓનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે.
આ કોષોમાં 'nematocyst' (દંશક કોથળી) નામની રચના હોય છે.
દંશક કોષો મુખ્યત્વે કોષ્ઠાંત્રિ સમુદાયના પ્રાણીઓના સૂત્રાંગો (tentacles) અને શરીરની સપાટી પર જોવા મળે છે.
તેનો ઉપયોગ ખોરાક પકડવા,રક્ષણ મેળવવા અને આધાર મેળવવા માટે થાય છે.
225
MediumMCQ
કોષ્ઠાંત્રિઓ (Cnidarians) માં કેવા પ્રકારનું પાચન જોવા મળે છે?
A
અંત:કોષીય
B
બહિઃકોષીય
C
$A$ અને $B$ બંને
D
એક પણ નહિ

Solution

(C) કોષ્ઠાંત્રિઓ (Cnidarians) માં પાચન બહિઃકોષીય અને અંતઃકોષીય એમ બંને પ્રકારનું હોય છે.
$1$. બહિઃકોષીય પાચન જઠર-વાહિકા ગુહા (gastrovascular cavity) માં થાય છે,જ્યાં ખોરાક પર ઉત્સેચકોનો સ્ત્રાવ કરવામાં આવે છે.
$2$. અંતઃકોષીય પાચન જઠર-વાહિકા ગુહાની અસ્તર બનાવતા કોષોની અન્નધાનીઓમાં થાય છે,જેમાં ખોરાકના કણોનું અંતઃગ્રહણ કરવામાં આવે છે.
226
DifficultMCQ
$I$ - સ્થાયી
$II$ - છત્રી જેવા
$III$ - મુક્ત તરતા
$IV$ - અલિંગી પ્રજનન દ્વારા ઉત્પન્ન થાય
$V$ - નળાકાર
$VI$ - લિંગી પ્રજનન દ્વારા ઉત્પન્ન થાય
કોષ્ઠાંત્રિ (Cnidaria) સમુદાયમાં છત્રક $(Medusa)$ અને પુષ્પક $(Polyp)$ સ્વરૂપો માટે યોગ્ય વિકલ્પ પસંદ કરો:
છત્રક $\quad\quad$ પુષ્પક
A
$II, III, IV \quad\quad I, V, VI$
B
$I, V, VI \quad\quad II, III, VI$
C
$II, III, VI \quad\quad I, IV, V$
D
$I, IV, V \quad\quad II, III, VI$

Solution

(C) કોષ્ઠાંત્રિ (Cnidaria) સમુદાયમાં બે મુખ્ય દેહધાર્મિક સ્વરૂપો જોવા મળે છે: પુષ્પક $(Polyp)$ અને છત્રક $(Medusa)$.
$1$. પુષ્પક $(Polyp)$ એ સ્થાયી અને નળાકાર સ્વરૂપ છે (દા.ત.,$Hydra$,$Adamsia$). તે અલિંગી પ્રજનન દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે.
$2$. છત્રક $(Medusa)$ એ છત્રી જેવા અને મુક્ત તરતા સ્વરૂપ છે (દા.ત.,$Aurelia$ અથવા જેલીફિશ). તે લિંગી પ્રજનન દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે.
આપેલા વિધાનોને જોડતા:
- છત્રક $(Medusa)$: $II$ (છત્રી જેવા),$III$ (મુક્ત તરતા),$VI$ (લિંગી પ્રજનન દ્વારા ઉત્પન્ન થાય)
- પુષ્પક $(Polyp)$: $I$ (સ્થાયી),$IV$ (અલિંગી પ્રજનન દ્વારા ઉત્પન્ન થાય),$V$ (નળાકાર)
તેથી,સાચી જોડ છત્રક $(II, III, VI)$ અને પુષ્પક $(I, IV, V)$ છે.
227
MediumMCQ
સમુદાય $Cnidaria$ (કોષ્ઠાંત્રિ) ના સૂત્રાંગોના કાર્યો જણાવો.
A
સંરક્ષણ (પ્રતિકાર)
B
આધાર સાથે જકડાઈ રહેવા માટે
C
ભક્ષકને પકડવા માટે
D
ઉપરના બધા જ

Solution

(D) $Cnidarians$ (કોષ્ઠાંત્રિ) ના સૂત્રાંગો એ વિશિષ્ટ રચનાઓ છે જે $cnidoblasts$ (દંશક કોષો) ધરાવે છે।
આ સૂત્રાંગો અનેક મહત્વપૂર્ણ કાર્યો કરે છે:
$1$. $\text{સંરક્ષણ}$: તે સજીવનું શિકારીઓથી રક્ષણ કરે છે।
$2$. $\text{આધાર}$: તે સજીવને આધાર કે સપાટી સાથે જકડાઈ રહેવામાં મદદ કરે છે।
$3$. $\text{ભક્ષકને પકડવા}$: $cnidoblasts$ દ્વારા મુક્ત થતા ઝેરી દ્રવ્યોનો ઉપયોગ કરીને શિકારને લકવાગ્રસ્ત કરવા અને પકડવા માટે તેનો ઉપયોગ થાય છે।
તેથી, આપેલા તમામ વિકલ્પો સૂત્રાંગોના સાચા કાર્યો છે।
228
MediumMCQ
આ સજીવ કેલ્શિયમ કાર્બોનેટનું બનેલું સંગઠિત અંત:કંકાલ ધરાવે છે.
A
એડેમિસ્યા
B
મિંડ્રીના
C
સાયકોન
D
ટીનોપ્લેના

Solution

(B) જે સજીવ કેલ્શિયમ કાર્બોનેટનું બનેલું સંગઠિત અંત:કંકાલ ધરાવે છે તે $Meandrina$ (મિંડ્રીના) છે,જેને સામાન્ય રીતે 'બ્રેઈન કોરલ' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$Meandrina$ એ $Cnidaria$ (નાઈડેરિયા) અથવા $Coelenterata$ (કોએલેન્ટેરાટા) સમુદાયનું પ્રાણી છે.
$Meandrina$ જેવા પરવાળા કેલ્શિયમ કાર્બોનેટ $(CaCO_3)$ નો સ્ત્રાવ કરે છે,જે સખત રક્ષણાત્મક બાહ્યકંકાલ અથવા અંત:કંકાલ જેવી રચના બનાવે છે.
$Adamsia$ એ સી-એનિમોન છે,$Sycon$ એ વાદળી (સમુદાય $Porifera$) છે,અને $Ctenoplana$ એ $Ctenophora$ સમુદાયનું પ્રાણી છે.
229
MediumMCQ
આપેલ કોષ્ઠાંત્રિ (Coelenterates) ના દેહ સ્વરૂપોને ઓળખો.
Question diagram
A
ટ્યુબ્યુલર $\quad\quad$ પુષ્પક (Polyp)
B
છત્રક (Medusa) $\quad\quad$ પુષ્પક (Polyp)
C
પુષ્પક (Polyp) $\quad\quad$ છત્રક (Medusa)
D
પુષ્પક (Polyp) $\quad\quad$ ટ્યુબ્યુલર

Solution

(B) કોષ્ઠાંત્રિ (Cnidaria) સમુદાય બે મૂળભૂત દેહ સ્વરૂપો ધરાવે છે: પુષ્પક (Polyp) અને છત્રક (Medusa).
$1$. પ્રથમ આકૃતિ (ડાબી બાજુ) છત્રક (Medusa) સ્વરૂપ દર્શાવે છે,જે છત્રી આકારનું અને મુક્ત રીતે તરતું હોય છે (દા.ત.,ઓરેલિયા).
$2$. બીજી આકૃતિ (જમણી બાજુ) પુષ્પક (Polyp) સ્વરૂપ દર્શાવે છે,જે નળાકાર અને સ્થાનબદ્ધ હોય છે (દા.ત.,હાઈડ્રા,એડમ્સિયા).
તેથી,સાચો ક્રમ છત્રક (Medusa) અને પુષ્પક (Polyp) છે.
230
DifficultMCQ
નીચેના જોડકા જોડો:
કોલમ-$I$કોલમ-$II$
$P$. મગજ પરવાળા (Brain coral)$I$. Adamsia
$Q$. ફિરંગી મનવાર (Portuguese man-of-war)$II$. Meandrina
$R$. સમુદ્રફુલ (Sea anemone)$III$. Hydra
$S$. જળવ્યાળ (Hydra)$IV$. Gorgonia
$T$. સમુદ્રપંખો (Sea fan)$V$. Physalia
$U$. સમુદ્રપેન (Sea pen)$VI$. Pennatula
A
$(P-III), (Q-II), (R-IV), (S-V), (T-I), (U-VI)$
B
$(P-II), (Q-V), (R-I), (S-III), (T-IV), (U-VI)$
C
$(P-V), (Q-II), (R-IV), (S-III), (T-I), (U-VI)$
D
$(P-II), (Q-I), (R-V), (S-III), (T-IV), (U-VI)$

Solution

(B) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$P$. મગજ પરવાળા (Brain coral) એ $Meandrina$ $(II)$ છે.
$Q$. ફિરંગી મનવાર (Portuguese man-of-war) એ $Physalia$ $(V)$ છે.
$R$. સમુદ્રફુલ (Sea anemone) એ $Adamsia$ $(I)$ છે.
$S$. જળવ્યાળ (Hydra) એ $Hydra$ $(III)$ છે.
$T$. સમુદ્રપંખો (Sea fan) એ $Gorgonia$ $(IV)$ છે.
$U$. સમુદ્રપેન (Sea pen) એ $Pennatula$ $(VI)$ છે.
તેથી, સાચો ક્રમ $(P-II), (Q-V), (R-I), (S-III), (T-IV), (U-VI)$ છે.
231
MediumMCQ
$CaCO_3$ નું કંકાલ ધરાવતા કોએલેન્ટેરેટાને શું કહેવામાં આવે છે?
A
પોલિપ
B
મેડુસા
C
કોરલ (પરવાળા)
D
એનિમોન

Solution

(C) કોરલ (પરવાળા) એ કોએલેન્ટેરેટા (નાઈડેરિયા) સમુદાયના સભ્યો છે જે કેલ્શિયમ કાર્બોનેટ $(CaCO_3)$ થી બનેલું સખત બાહ્ય કંકાલ સ્ત્રાવ કરે છે. આ રચનાઓ પરવાળાના ટાપુઓ (coral reefs) નો આધાર બનાવે છે.
232
MediumMCQ
$Cnidoblast$ (નાઈડોબ્લાસ્ટ) નું કાર્ય શું છે?
A
લંગરવું (Anchorage)
B
બચાવ અને શિકાર પકડવો
C
પાચન અને દળવું
D
$A$ અને $B$ બંને

Solution

(D) $Cnidoblasts$ (અથવા $cnidocytes$) એ $Cnidaria$ સમુદાયમાં જોવા મળતા વિશિષ્ટ કોષો છે.
આ કોષોમાં $nematocysts$ નામની ડંખ મારતી કોથળીઓ હોય છે.
$Cnidoblasts$ ના મુખ્ય કાર્યો નીચે મુજબ છે:
$1$. $Anchorage$ (લંગરવું): સજીવને આધાર સાથે ચોંટવામાં મદદ કરે છે.
$2$. $Defense$ (બચાવ): શિકારીઓથી સજીવનું રક્ષણ કરે છે.
$3$. $Capture \, of \, prey$ (શિકાર પકડવો): ઝેરનો ઉપયોગ કરીને શિકારને લકવાગ્રસ્ત કરવો અથવા મારી નાખવો.
તેથી, $Anchorage$ અને $Defense \, and \, capture \, of \, prey$ બંને સાચા કાર્યો છે.
233
MediumMCQ
$....$ માં પોલીપ અવસ્થા ગેરહાજર હોય છે.
A
હાઈડ્રા
B
ઓરેલિયા
C
ફાઈસેલિયા
D
ઓબેલિયા

Solution

(B) નિડેરિયન પ્રાણીઓ બે મૂળભૂત શરીર સ્વરૂપો ધરાવે છે: પોલીપ અને મેડુસા.
$Hydra$ માત્ર પોલીપ સ્વરૂપમાં જોવા મળે છે.
$Obelia$ અને $Physalia$ બંને પોલીપ અને મેડુસા સ્વરૂપો દર્શાવે છે (પેઢી એકાંતરણ).
$Aurelia$ (જેલીફિશ) મુખ્યત્વે મેડુસા સ્વરૂપમાં જોવા મળે છે,અને તેના જીવનચક્રમાં પોલીપ અવસ્થા ગેરહાજર હોય છે અથવા ખૂબ જ અલ્પવિકસિત હોય છે.
234
EasyMCQ
તે પ્રાણીનું નામ આપો જે મધ્યસ્થ જઠર-વાહિની ગુહા (gastrovascular cavity) ધરાવે છે.
A
એડમ્સિયા (Adamsia)
B
સ્પોન્જીલા (Spongilla)
C
ટીનિયા (Taenia)
D
સાયકોન (Sycon)

Solution

(A) મધ્યસ્થ જઠર-વાહિની ગુહા એ સમુદાય $Cnidaria$ (જેને $Coelenterata$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) નું લાક્ષણિક લક્ષણ છે.
$Adamsia$ (સી એનિમોન) એ $Cnidaria$ સમુદાયનું પ્રાણી છે અને તે એક જ મુખદ્વાર ધરાવતી મધ્યસ્થ જઠર-વાહિની ગુહા ધરાવે છે,જેને હાયપોસ્ટોમ કહેવામાં આવે છે.
$Spongilla$ અને $Sycon$ એ $Porifera$ સમુદાયના પ્રાણીઓ છે,જેમાં જઠર-વાહિની ગુહાનો અભાવ હોય છે.
$Taenia$ (પટ્ટીકૃમિ) એ $Platyhelminthes$ સમુદાયનું પ્રાણી છે,જેમાં પાચનતંત્ર અપૂર્ણ હોય છે પરંતુ તેમાં $Cnidaria$ જેવી સાચી જઠર-વાહિની ગુહા હોતી નથી.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
235
MediumMCQ
સમૂહ $Coelenterata$ (Cnidaria) ના સંદર્ભમાં નીચેનામાંથી કયું/કયા વિધાન સાચું/સાચા છે?
$(A)$ તેઓ જલીય,મોટે ભાગે દરિયાઈ,સ્થાનબદ્ધ અથવા મુક્ત રીતે તરતા,અરીય સમમિતિ ધરાવતા પ્રાણીઓ છે.
$(B)$ તેઓ હાયપોસ્ટોમ પર એક જ છિદ્ર ધરાવતી મધ્યસ્થ જઠર-વાહિકા ગુહા ધરાવે છે.
$(C)$ પાચન કોષબાહ્ય અને કોષઅંતઃસ્થ હોય છે.
$(D)$ તેમના સભ્યો $Sycon$,$Spongilla$ અને $Euspongia$ છે.
A
$A$ અને $B$
B
$A$ અને $D$
C
$A, B$ અને $C$
D
$A, B, C$ અને $D$

Solution

(C) વિધાન $(A)$ સાચું છે: $Coelenterates$ (Cnidarians) જલીય,મોટાભાગે દરિયાઈ,સ્થાનબદ્ધ અથવા મુક્ત રીતે તરતા અને અરીય સમમિતિ ધરાવતા પ્રાણીઓ છે.
વિધાન $(B)$ સાચું છે: તેઓ હાયપોસ્ટોમ પર એક જ છિદ્ર ધરાવતી મધ્યસ્થ જઠર-વાહિકા ગુહા ધરાવે છે.
વિધાન $(C)$ સાચું છે: $Coelenterates$ માં પાચન કોષબાહ્ય અને કોષઅંતઃસ્થ બંને પ્રકારનું હોય છે.
વિધાન $(D)$ ખોટું છે: $Sycon$,$Spongilla$ અને $Euspongia$ એ સમૂહ $Porifera$ ના સભ્યો છે,$Coelenterata$ ના નહીં.
તેથી,વિધાન $(A), (B)$ અને $(C)$ સાચા છે.
236
EasyMCQ
વિકેન્દ્રિત (diffused) ચેતાતંત્ર . . . . . . માં જોવા મળે છે.
A
સ્પંજ
B
નાઈડેરિયન
C
પૃથુકૃમિ
D
અળસિયું

Solution

(B) વિકેન્દ્રિત ચેતાતંત્ર એ ચેતાતંત્રનો એક આદિમ પ્રકાર છે જેમાં ચેતાકોષો શરીરના કોઈ કેન્દ્રીય મગજ કે ચેતાગુચ્છમાં એકત્રિત થવાને બદલે સમગ્ર શરીરમાં જાળીદાર સ્વરૂપે પથરાયેલા હોય છે.
આ પ્રકારનું ચેતાતંત્ર $Cnidaria$ સમુદાયના પ્રાણીઓ (દા.ત.,હાઈડ્રા) માં જોવા મળે છે,જેમાં બાહ્ય અધિસ્તરની નીચે ચેતાજાળ (nerve net) હાજર હોય છે જે ઉત્તેજના સામે પ્રતિભાવ આપવામાં મદદ કરે છે.

Animal Kingdom — Phylum-Coelenterata (Cnideria) · Frequently Asked Questions

1Are these Animal Kingdom questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Animal Kingdom Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.