Phylum-Arthropoda Questions in Gujarati

(A) સિલ્વર ફિશ ($Lepisma$ $saccharina$) એ એક નાનું,પાંખવિહીન કીટક છે.
કીટકો $Arthropoda$ સમુદાયમાં આવે છે કારણ કે તેઓ સાંધાવાળા ઉપાંગો અને કાઈટિનનું બનેલું બાહ્ય કંકાલ ધરાવે છે.
તેના નામમાં 'ફિશ' હોવા છતાં,તે માછલી $(Pisces)$ નથી,પરંતુ $Arthropoda$ સમુદાયના $Insecta$ વર્ગનું એક અપૃષ્ઠવંશી પ્રાણી છે.

(A) સંધિપાદ $(Arthropoda)$ સમુદાયમાં પરિવહન તંત્ર ખુલ્લા પ્રકારનું હોય છે. ખુલ્લા પરિવહન તંત્રમાં,રુધિર હૃદયમાંથી બહાર પંપ થઈને રુધિર અવકાશ કે કોટરોમાં વહે છે,જેને $haemocoel$ (દેહગુહા) કહેવાય છે. રુધિર વાહિનીઓમાં સીમિત ન હોવાથી,તે ઓછા દબાણે વહે છે,રુધિરનું પ્રમાણ પ્રમાણમાં વધુ હોય છે અને તેનો પ્રવાહ અનિયમિત હોય છે કારણ કે તે પેશીઓને સીધી રીતે સ્નાન કરાવે છે.

(D) ઝીંગા (Crustacea) માં જોવા મળતા સંવેદી અંગો નીચે મુજબ છે:
$1$. રસાયણગ્રાહી અને સ્પર્શગ્રાહી અંગો: આ અંગો એન્ટેના અને એન્ટેન્યુલ્સ પર આવેલા હોય છે,જે રાસાયણિક ફેરફારો અને સ્પર્શને પારખવાનું કાર્ય કરે છે.
$2$. સ્થિતકોષ્ઠ (Statocysts): આ સંતુલન જાળવતા અંગો છે જે એન્ટેન્યુલ્સના પાયાના ભાગે આવેલા હોય છે.
$3$. શ્રવણ-અંગો: ઝીંગામાં પાણીમાં થતા કંપનોને પારખવા માટે સંવેદી રચનાઓ હોય છે.
આમ,આપેલા તમામ વિકલ્પો ઝીંગામાં જોવા મળતા સંવેદી અંગો છે.

(B) શિરોરસ એ ઘણા સંધિપાદ (Arthropods) પ્રાણીઓ,જેમ કે કવચયુક્ત પ્રાણીઓ (Crustaceans) અને કરોળિયા (Arachnids) માં જોવા મળતો શરીરનો એક ભાગ છે. તે શીર્ષ $(cephalon)$ અને ઉરસ $(thorax)$ ના જોડાણથી બને છે. આ જોડાયેલી રચના શરીરના અગ્ર ભાગમાં આવેલા મહત્વના અંગો માટે મજબૂત રક્ષણાત્મક આવરણ પૂરું પાડે છે.

(A) અસંયોગીજનન એ અલિંગી પ્રજનનનો એક પ્રકાર છે જેમાં ગર્ભનો વિકાસ ફલન વગરના અંડકોષમાંથી થાય છે. સંધિપાદ $(Arthropoda)$ સમુદાયમાં,ખાસ કરીને કીટક $(Insecta)$ વર્ગમાં (દા.ત. મધમાખી,એફિડ્સ),અસંયોગીજનન એક સુસ્થાપિત ઘટના છે. તેથી,સાચો સમૂહ $Arthropoda$ છે.

(C) સ્તરકવચી (Crustaceans) પ્રાણીઓ,જે $Arthropoda$ (સંધિપાદ) સમુદાયમાં આવે છે,તેમાં મુખ્ય શ્વસનરંજક તરીકે $Hemocyanin$ (હીમોસાયેનીન) જોવા મળે છે.
$Hemocyanin$ એ તાંબા (Copper) યુક્ત પ્રોટીન છે,જે ઓક્સિજન સાથે જોડાય ત્યારે વાદળી રંગ ધારણ કરે છે.
$Hemoglobin$ (હીમોગ્લોબિન) થી વિપરીત,જેમાં લોહતત્વ હોય છે અને તે રક્તકણોમાં જોવા મળે છે,$Hemocyanin$ આ પ્રાણીઓના રુધિરલસિકા (Hemolymph) માં સીધું દ્રાવ્ય સ્વરૂપે હોય છે.

(D) $Hemocyanin$ એ તાંબા (copper) યુક્ત શ્વસન રંજકદ્રવ્ય છે જે ઓક્સિજનયુક્ત સ્થિતિમાં રુધિરને વાદળી રંગ આપે છે.
તે સામાન્ય રીતે ઘણા મૃદુકાય (mollusks) અને સંધિપાદ (arthropods) પ્રાણીઓ,જેમ કે ક્રસ્ટેશિયન્સ (દા.ત.,ઝિંગા,કરચલા અને લોબસ્ટર) ના હિમોલિમ્ફમાં જોવા મળે છે.
અળસિયું શ્વસન રંજકદ્રવ્ય તરીકે $Hemoglobin$ (હિમોગ્લોબિન) ધરાવે છે જે રુધિરરસમાં ઓગળેલું હોય છે.
વંદામાં ખુલ્લા પ્રકારનું પરિવહન તંત્ર હોય છે અને તેમના હિમોલિમ્ફમાં કોઈ શ્વસન રંજકદ્રવ્ય હોતું નથી.
દેડકા રક્તકણોમાં $Hemoglobin$ ધરાવે છે.
તેથી,સાચો જવાબ $D$ (ઝિંગા) છે.

(C) સ્તરકવચી (Crustaceans) પ્રાણીઓમાં શ્વસનરંજક તરીકે $Hemocyanin$ (હીમોસાયેનીન) હોય છે.
$Hemocyanin$ એ તાંબા (Copper) યુક્ત પ્રોટીન છે જે ઓક્સિજન સાથે જોડાય છે અને ઓક્સિજનયુક્ત સ્થિતિમાં રુધિરને વાદળી રંગ આપે છે.
હીમોગ્લોબિનથી વિપરીત,જેમાં લોહતત્વ હોય છે અને તે રક્તકણોમાં જોવા મળે છે,હીમોસાયેનીન સ્તરકવચી પ્રાણીઓના રુધિરરસ (Hemolymph) માં સીધું ઓગળેલું હોય છે.

(A) : પેરાપોડિયા એ નૂપુરક (Annelida) સમુદાયના પ્રાણીઓમાં જોવા મળતી શરીરની દીવાલની ચપટી અને માંસલ પાર્શ્વવર્તી રચનાઓ છે. આ રચનાઓ સંધિપાદ (Arthropoda) સમુદાયમાં જોવા મળતી નથી. સંધિપાદ સમુદાયના મુખ્ય લક્ષણોમાં સાંધાવાળા ઉપાંગો,કાઈટીનયુક્ત બાહ્ય કંકાલ અને ખંડનયુક્ત શરીરનો સમાવેશ થાય છે. પેરાપોડિયા $Nereis$ જેવા નૂપુરક પ્રાણીઓમાં પ્રચલન અને શ્વસનનું કાર્ય કરે છે.

(A) : ક્યુટિકલનું બનેલું બાહ્ય કંકાલ (Exoskeleton) કીટકોને જમીન પર રહેવા અને લગભગ તમામ સંભવિત નિવાસસ્થાનોમાં વૈવિધ્યકરણ પામવા માટે સક્ષમ બનાવે છે. તે તેમને રક્ષણ અને આધાર આપે છે અને શરીરમાંથી પાણીનું પ્રમાણ જળવાઈ રહે તે માટે (desiccation) અટકાવવામાં પણ મદદ કરે છે.

(D) : સમુદાય $Arthropoda$ એ $Animalia$ (પ્રાણીસૃષ્ટિ) નો સૌથી મોટો સમુદાય છે જેમાં કીટકોનો સમાવેશ થાય છે.
તેના ઉદાહરણોમાં $Apis$ (મધમાખી),રેશમના કીડા,$Laccifer$ (લાખના કીડા),સિલ્વર ફિશ $(Lepisma)$,તીડ વગેરેનો સમાવેશ થાય છે.
પફર ફિશ અને ફ્લાઈંગ ફિશ $(Exocoetus)$ એ સુપરક્લાસ $Pisces$ (મત્સ્ય) ના ઉદાહરણો છે,જ્યારે કટલ ફિશ $(Sepia)$ એ સમુદાય $Mollusca$ (મૃદુકાય) માં આવે છે.

(C) સાચો જવાબ છે. સંધિપાદ (Arthropoda) એ પ્રાણીસૃષ્ટિનો સૌથી મોટો સમુદાય છે,જે કાઈટિનયુક્ત બાહ્ય કંકાલ દ્વારા લાક્ષણિક રીતે ઓળખાય છે. તેમનું શરીર સામાન્ય રીતે ત્રણ સ્પષ્ટ ભાગોમાં વિભાજિત હોય છે: શીર્ષ,ઉરસ અને ઉદર. સ્થળજ સંધિપાદોમાં શ્વસન શ્વાસનળી (tracheae),બુક લંગ્સ અથવા બુક ગિલ્સ જેવી વિશિષ્ટ રચનાઓ દ્વારા થાય છે.

(C) : કંસારી,વંદા અને કરચલા એ બધા જ $Arthropoda$ સમુદાયના પ્રાણીઓ છે,જેનું મુખ્ય લક્ષણ સાંધાવાળા ઉપાંગો (jointed legs) અને કાઈટિનયુક્ત બાહ્ય કંકાલ (chitinous exoskeleton) છે.
આર્થ્રોપોડા સમુદાયના પ્રાણીઓ દ્વિપાર્શ્વસ્થ સંમિતિ ધરાવે છે અને તેમનું શરીર ખંડમય હોય છે,જેમાં હિમોસીલ અને ખુલ્લા પ્રકારનું રુધિરાભિસરણ તંત્ર જોવા મળે છે.

(C) કીટકોનું તેમના ગોત્ર (orders) ના આધારે વર્ગીકરણ નીચે મુજબ છે:
$1$. લેપિડોપ્ટેરન્સમાં તમાકુની ઇયળ (tobacco budworm) અને આર્મીવોર્મનો સમાવેશ થાય છે.
$2$. કોલિયોપ્ટેરન્સમાં ભમરાનો સમાવેશ થાય છે.
$3$. ડિપ્ટેરન્સમાં માખીઓ અને મચ્છરોનો સમાવેશ થાય છે.
$4$. કરચલા એ સંધિપાદ (Arthropoda) સમુદાયના સભ્યો છે,પરંતુ તેઓ ક્રસ્ટેશિયા (Crustacea) વર્ગમાં આવે છે,કીટક (Insecta) વર્ગમાં નહીં. તેથી,'કીટકો - કરચલો' જોડી ખોટી છે.

(C) સજીવોનું વર્ગીકરણ વિવિધ શ્રેણીઓમાં કરવામાં આવે છે: સૃષ્ટિ,સમુદાય,વર્ગ,ગોત્ર,કુળ,પ્રજાતિ અને જાતિ.
$Insecta$ એ $Arthropoda$ સમુદાયનો એક વર્ગ છે.
$Diptera$ એ $Insecta$ વર્ગનું એક ગોત્ર છે.
$Musca$ એ $Muscidae$ કુળની એક પ્રજાતિ છે.
તેથી,$Insecta$ માટેનો સાચો સમુદાય $Arthropoda$ છે.

(B) સાચો સમૂહ નક્કી કરવા માટે,આપણે દરેક સજીવનો સમુદાય ઓળખવો જોઈએ:
$1$. વિકલ્પ $A$: અળસિયું (નૂપુરક/Annelida),યકૃતકૃમિ (પૃથુકૃમિ/Platyhelminthes),પટ્ટીકૃમિ (પૃથુકૃમિ/Platyhelminthes). આ બધા એક જ સમુદાયના નથી.
$2$. વિકલ્પ $B$: ઝીંગા (સંધિપાદ/Arthropoda),વીંછી (સંધિપાદ/Arthropoda),તીડ (સંધિપાદ/Arthropoda). આ તમામ સજીવો $Arthropoda$ સમુદાયમાં આવે છે.
$3$. વિકલ્પ $C$: વાદળી (સછિદ્ર/Porifera),સમુદ્રફૂલ (કોષ્ઠાંત્ર/Cnidaria),તારામાછલી (શૂળત્વચી/Echinodermata). આ અલગ-અલગ સમુદાયના છે.
$4$. વિકલ્પ $D$: મેલેરિયાના પરોપજીવી (પ્રજીવ/Protozoa),અમીબા (પ્રજીવ/Protozoa),મચ્છર (સંધિપાદ/Arthropoda). આ અલગ-અલગ સમુદાયના છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(A) સમુદાય $Arthropoda$ માં સાંધાવાળા ઉપાંગો અને કાઈટિનયુક્ત બાહ્ય કંકાલ ધરાવતા પ્રાણીઓનો સમાવેશ થાય છે.
સિલ્વરફિશ ($Lepisma$ $saccharina$) એ પાંખવિહીન કીટક છે જે સમુદાય $Arthropoda$ ના વર્ગ $Insecta$ માં આવે છે.
પફરફિશ એ અસ્થિમત્સ્ય છે જે સમુદાય $Chordata$ (મેરુદંડી) માં આવે છે.
ફ્લાઈંગ ફિશ $(Exocoetus)$ એ અસ્થિમત્સ્ય છે જે સમુદાય $Chordata$ માં આવે છે.
કટલફિશ $(Sepia)$ એ મૃદુકાય પ્રાણી છે જે સમુદાય $Mollusca$ માં આવે છે.
તેથી,$Arthropoda$ નો સાચો પ્રતિનિધિ સિલ્વરફિશ છે.

(B) $Arthropoda$ સમુદાયમાં,વાહક (vector) એવા સજીવો છે જે રોગકારકોને એક યજમાનમાંથી બીજા યજમાનમાં ફેલાવે છે.
$Anopheles$ એ $Arthropoda$ સમુદાય અને $Insecta$ વર્ગના મચ્છરોની એક પ્રજાતિ છે.
$Anopheles$ મચ્છર મેલેરિયાના પરોપજીવી $(Plasmodium)$ ના ફેલાવા માટે વાહક તરીકે કાર્ય કરે છે.
$Locusta$ (તડતી) એ એક વિનાશક જીવાત છે અને $Limulus$ (કિંગ ક્રેબ) એ જીવંત અશ્મિ છે; આ બંને રોગના વાહક તરીકે કાર્ય કરતા નથી.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(D) વંદો $Arthropoda$ (સંધિપાદ) સમુદાયમાં આવે છે.
$Arthropoda$ એ પ્રાણીસૃષ્ટિનો સૌથી મોટો સમુદાય છે.
$Arthropoda$ ના મુખ્ય લક્ષણોમાં સાંધાવાળા ઉપાંગો,કાઈટીનયુક્ત બાહ્ય કંકાલ અને ખંડિત શરીરનો સમાવેશ થાય છે.
વંદાને ખાસ કરીને $Arthropoda$ સમુદાયના $Insecta$ (કીટક) વર્ગમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.

(B) ઇકડીસીસ,જેને નિર્મોચન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે સંધિપાદ (Arthropods) અને અન્ય કેટલાક અપૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓમાં જૂના બાહ્ય કંકાલ અથવા ક્યુટિકલને દૂર કરવાની પ્રક્રિયા છે.
આ સજીવોમાં,શરીરનું બહારનું પડ,જે અધિસ્તર (Epidermis) છે (ખાસ કરીને અધિસ્તર દ્વારા સ્ત્રવિત ક્યુટિકલ),વૃદ્ધિ માટે તેને દૂર કરવું જરૂરી છે.
તેથી,ઇકડીસીસ એ અધિસ્તર અથવા તેના વ્યુત્પન્ન (ક્યુટિકલ) ને દૂર કરવાની પ્રક્રિયા છે.

(A) સંધિપાદ (Arthropoda) સમુદાયમાં,શરીર સામાન્ય રીતે ત્રણ ભાગોમાં વિભાજિત હોય છે: શીર્ષ,ઉરસ અને ઉદર.
કીટક (Insecta) વર્ગમાં,શરીર સ્પષ્ટપણે આ ત્રણ અલગ ભાગોમાં વિભાજિત થયેલું જોવા મળે છે.
તેની સામે,સ્તરકવચી (Crustacea) અને અરાકનીડા (Arachnida) વર્ગના ઘણા સભ્યોમાં શીર્ષ અને ઉરસ જોડાઈને શીર્ષોરસ (Cephalothorax) બનાવે છે.

(A) કાનખજૂરો,વંદો અને કરચલા એ બધા જ $Arthropoda$ (સંધિપાદ) સમુદાયના પ્રાણીઓ છે.
$Arthropoda$ સમુદાયના મુખ્ય લક્ષણોમાં સાંધાવાળા ઉપાંગો ($arthros$ = સાંધા,$poda$ = પગ) અને મજબૂત,રક્ષણાત્મક કાઈટીનયુક્ત બાહ્યકંકાલની હાજરીનો સમાવેશ થાય છે.
હરિતપિંડ અમુક કવચધારી પ્રાણીઓમાં જોવા મળે છે,શ્વાસવાહિની કીટકો અને મિરિયાપોડામાં જોવા મળે છે,અને ફેફસાંપોથી કરોળિયા જેવા પ્રાણીઓમાં જોવા મળે છે,પરંતુ સાંધાવાળા ઉપાંગો અને કાઈટીનયુક્ત બાહ્યકંકાલ એ આ સમુદાયના તમામ વર્ગોમાં જોવા મળતા સામાન્ય લક્ષણો છે.

(A) સાચો જવાબ $A$ છે.
$1$. આર્થ્રોપોડા સમુદાયના સભ્યોમાં શરીર સામાન્ય રીતે શીર્ષ,ઉરસ અને ઉદરમાં વિભાજિત હોય છે અને તેમાં શ્વસન માટે શ્વાસનળી (tracheae) જેવી રચનાઓ જોવા મળે છે.
$2$. કોર્ડેટામાં મેરુદંડ હાજર હોય છે,પરંતુ મળદ્વાર અને પ્રજનન માર્ગ હંમેશા સામાન્ય અવસારણીમાં ખુલતા નથી; આ લક્ષણ બધામાં સમાન નથી.
$3$. ઇકાઇનોડર્મેટામાં પુખ્ત અવસ્થામાં પંચ-અરીય સમમિતિ હોય છે,પરંતુ ફલન મુખ્યત્વે બાહ્ય હોય છે,અંતઃફલન નહીં.
$4$. જોકે ઘણા મોલસ્કા અંડપ્રસવી હોય છે અને ડિંભ અવસ્થાઓ ધરાવે છે,વિકલ્પ $A$ એ આર્થ્રોપોડા સમુદાયનું સૌથી સચોટ અને લાક્ષણિક વર્ણન છે.

(D) સાચું વર્ગીકરણ નક્કી કરવા માટે:
$A$. કિડીખાઉ સસ્તન છે,જ્યારે સમુદ્ર-અર્ચિન અને સમુદ્ર-કાકડી શૂળચર્મી છે. આ જૂથ ખોટું છે.
$B$. ઊડતી માછલી એ મત્સ્ય છે,સેપિયા એ મૃદુકાય (Mollusc) છે અને સિલ્વરફિશ એ કીટક છે. આ જૂથ ખોટું છે.
$C$. કાનખજૂરો,સહસ્ત્રપાદ,કરોળિયો અને વીંછી એ સંધિપાદ (Arthropoda) છે,પરંતુ તેઓ અલગ-અલગ વર્ગોમાં આવે છે. તેઓ બધા કીટક નથી. આ જૂથ ખોટું છે.
$D$. ઘરમાખી,પતંગિયું,ત્સેત્સે માખી અને સિલ્વરફિશ એ બધા સંધિપાદ સમુદાયના $Insecta$ વર્ગમાં આવે છે. આ જૂથ સાચું છે.

(C) સંધિપાદ $(Arthropoda)$ સમુદાયમાં એવા પ્રાણીઓનો સમાવેશ થાય છે જેમના ઉપાંગો સાંધાવાળા હોય છે અને તેમનું શરીર કાઈટિનયુક્ત બાહ્ય કંકાલ ધરાવે છે.
$A$. ફ્લાઈંગ ફિશ $(Exocoetus)$ એ મેરુદંડી $(Chordata)$ સમુદાય (વર્ગ: $Osteichthyes$) નું પ્રાણી છે.
$B$. સેપિયા (કટલફિશ) એ મૃદુકાય $(Mollusca)$ સમુદાય (વર્ગ: $Cephalopoda$) નું પ્રાણી છે.
$C$. સિલ્વર ફિશ $(Lepisma)$ એ એક કીટક છે,જે સંધિપાદ $(Arthropoda)$ સમુદાય (વર્ગ: $Insecta$) માં આવે છે.
$D$. પફર ફિશ એ મેરુદંડી $(Chordata)$ સમુદાય (વર્ગ: $Osteichthyes$) નું પ્રાણી છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(D) સાચો સમૂહ નક્કી કરવા માટે,દરેક પ્રાણીના સમુદાયનું વિશ્લેષણ કરીએ:
$A$. વાદળી (સછિદ્ર/Porifera),સમુદ્રફૂલ (કોષ્ઠાંત્રિ/Cnidaria),તારામત્સ્ય (શૂળત્વચી/Echinodermata) - અલગ સમુદાય.
$B$. મેલેરિયાનો પ્રજીવ (પ્રજીવ/Protozoa),અમીબા (પ્રજીવ/Protozoa),મચ્છર (સંધિપાદ/Arthropoda) - અલગ સમુદાય.
$C$. અળસિયું (નૂપુરક/Annelida),પીનવર્મ (સૂત્રકૃમિ/Aschelminthes),પટ્ટીકૃમિ (પૃથુકૃમિ/Platyhelminthes) - અલગ સમુદાય.
$D$. ઝિંગા (સંધિપાદ/Arthropoda),વીંછી (સંધિપાદ/Arthropoda),તીડ (સંધિપાદ/Arthropoda) - આ તમામ પ્રાણીઓ $Arthropoda$ સમુદાયના છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(B) સમુદાય $Arthropoda$ ના પ્રાણીઓ સાંધાવાળા ઉપાંગો,કાઈટિનનું બનેલું બહિર્કંકાલ અને સમખંડીય ખંડતા ધરાવે છે.
અભિચરણ પાદ (Parapodia) એ સમુદાય $Annelida$ (ખાસ કરીને $Polychaeta$ વર્ગ,જેમ કે $Nereis$) ના પ્રાણીઓમાં જોવા મળતા પાર્શ્વ ઉપાંગો છે,જે તરવા અને શ્વસન માટે ઉપયોગી છે.
તેથી,અભિચરણ પાદ એ સંધિપાદ સમુદાયનું લાક્ષણિક લક્ષણ નથી.

(C) પેરિપેટ્રસ એ ઓનિકોફોરા (Onychophora) સમુદાયનું એક પ્રાણી છે.
તે નુપૂરક (Annelida) સમુદાયના લક્ષણો (જેમ કે ખંડિત શરીર,પાતળું ક્યુટિકલ અને ખંડીય ઉત્સર્ગિકાઓ) અને સંધિપાદ (Arthropoda) સમુદાયના લક્ષણો (જેમ કે શ્વસનનળી દ્વારા શ્વસન,ખુલ્લું રુધિરાભિસરણ તંત્ર અને સાંધાવાળા ઉપાંગો) બંને ધરાવે છે.
તેથી,તે નુપૂરક અને સંધિપાદ વચ્ચેની જીવંત જોડતી કડી તરીકે કાર્ય કરે છે.

(A) ઈતરડી અને માઈટ્સ એ સંધિપાદ (Phylum $Arthropoda$) સમુદાયના એરેકનિડા $(Arachnida)$ વર્ગમાં આવે છે. આ વર્ગના અન્ય સભ્યોમાં વીંછી અને કરોળિયાનો સમાવેશ થાય છે,જેની મુખ્ય લાક્ષણિકતા એ છે કે તેમાં ચાર જોડ ચાલવાના પગ હોય છે અને તેમાં એન્ટેના (સ્પર્શકો) હોતા નથી.

(N/A) સમૂહ $Arthropoda$ પૃથ્વી પરના બે-તૃતીયાંશ કરતા વધુ પ્રાણીઓની જાતિઓ ધરાવે છે.
સંધિપાદોની સફળતાના કારણો નીચે મુજબ છે:
$1$. સાંધાવાળા ઉપાંગો જમીન પર વધુ ગતિશીલતા અને વિવિધતા પ્રદાન કરે છે.
$2$. $chitin$ (કાઈટિન) થી બનેલું સખત બાહ્ય કંકાલ શરીરને રક્ષણ અને આધાર આપે છે.
$3$. સખત બાહ્ય કંકાલ શરીરના પાણીના વ્યયને ઘટાડે છે,જે તેમને વિવિધ પાર્થિવ પરિસ્થિતિઓમાં અનુકૂલિત થવામાં મદદ કરે છે.
$4$. તેમની પાસે વિવિધ સંવેદનાંગો અને જટિલ વર્તણૂક પદ્ધતિઓ છે જે અસ્તિત્વ ટકાવી રાખવામાં મદદ કરે છે.

(A) આકૃતિમાં દર્શાવેલ સજીવો સંધિપાદ (Arthropoda) સમુદાયના છે (તીડ,પતંગિયું,વીંછી અને ઝીંગો).
સંધિપાદ સમુદાયના મુખ્ય લક્ષણો નીચે મુજબ છે:
$1$. તેઓ અંગતંત્ર સ્તરીય આયોજન ધરાવે છે.
$2$. તેઓ દ્વિપાર્શ્વસ્થ સમમિતિ,ત્રિગર્ભસ્તરીય,ખંડિત અને દેહકોષ્ઠી પ્રાણીઓ છે.
$3$. શરીર કાઈટીનયુક્ત બાહ્ય કંકાલ દ્વારા આવરિત હોય છે.
$4$. શરીર શીર્ષ,ઉરસ અને ઉદરમાં વિભાજિત હોય છે.
$5$. તેઓ સાંધાવાળા ઉપાંગો ધરાવે છે (Arthropoda એટલે સાંધાવાળા ઉપાંગો).
$6$. શ્વસન ઝાલર,પુસ્તક ઝાલર,પુસ્તક ફેફસાં અથવા શ્વાસનળી તંત્ર દ્વારા થાય છે.
$7$. પરિવહન તંત્ર ખુલ્લા પ્રકારનું હોય છે.
$8$. સંવેદી અંગો જેવા કે એન્ટેના,આંખો (સંયુક્ત અને સાદી),સ્ટેટોસિસ્ટ અથવા સંતુલન અંગો હાજર હોય છે.
$9$. ઉત્સર્જન માલ્પિઘિયન નલિકાઓ દ્વારા થાય છે.
$10$. તેઓ મોટે ભાગે એકલિંગી હોય છે અને ફલન સામાન્ય રીતે અંતઃફલન હોય છે.

(N/A) $\rightarrow$ સંધિપાદ (Arthropoda) એ પ્રાણીસૃષ્ટિનો સૌથી મોટો સમુદાય છે જેમાં કીટકોનો સમાવેશ થાય છે.
$\rightarrow$ પૃથ્વી પરની તમામ નામિત પ્રજાતિઓમાંથી બે-તૃતીયાંશ કરતાં વધુ પ્રજાતિઓ સંધિપાદ છે.
$\rightarrow$ તેઓ અંગતંત્ર સ્તરીય આયોજન ધરાવે છે.
$\rightarrow$ તેઓ દ્વિપાર્શ્વસ્થ સંમિતિ,ત્રિગર્ભસ્તરીય,ખંડિત અને દેહકોષ્ઠી પ્રાણીઓ છે.
$\rightarrow$ સંધિપાદનું શરીર કાઈટિનયુક્ત બાહ્યકંકાલ દ્વારા આવરિત હોય છે.
$\rightarrow$ શરીર શીર્ષ,ઉરસ અને ઉદરમાં વિભાજિત હોય છે.
$\rightarrow$ તેઓ સાંધાવાળા ઉપાંગો ધરાવે છે (arthros-સાંધા,poda-ઉપાંગો).
$\rightarrow$ શ્વસન અંગો ઝાલર,પુસ્તક ઝાલર,પુસ્તક ફેફસાં અથવા શ્વાસનળી તંત્ર છે.
$\rightarrow$ પરિવહન તંત્ર ખુલ્લા પ્રકારનું હોય છે.
$\rightarrow$ સંવેદી અંગો જેવા કે એન્ટેના,આંખો (સંયુક્ત અને સાદી),અને સંતુલન અંગો (statocysts) હાજર હોય છે.
$\rightarrow$ ઉત્સર્જન માલ્પિઘિયન નલિકાઓ દ્વારા થાય છે.
$\rightarrow$ તેઓ મોટે ભાગે એકલિંગી હોય છે.
$\rightarrow$ ફલન સામાન્ય રીતે અંતઃફલન હોય છે.
$\rightarrow$ તેઓ મોટે ભાગે અંડપ્રસવી હોય છે.
$\rightarrow$ વિકાસ સીધો અથવા પરોક્ષ હોઈ શકે છે.
$\rightarrow$ ઉદાહરણો: આર્થિક રીતે મહત્વના કીટકો -
$\rightarrow$ Apis (મધમાખી)
$\rightarrow$ Bombyx (રેશમનો કીડો)
$\rightarrow$ Laccifer (લાખનો કીડો)

(A) ખુલ્લા પ્રકારનું પરિવહન તંત્ર એ એક એવું પરિવહન તંત્ર છે જેમાં રુધિરને શરીરની ગુહાઓ (હિમોસીલ) માં પમ્પ કરવામાં આવે છે અને પેશીઓ સીધી રુધિરમાં ડૂબેલી રહે છે. આ પ્રકારનું પરિવહન તંત્ર સંધિપાદ (Arthropods) અને મોટાભાગના મૃદુકાય (Molluscs) પ્રાણીઓમાં જોવા મળે છે.

(N/A) $\rightarrow$ આર્થ્રોપોડા એ પ્રાણીસૃષ્ટિનો સૌથી મોટો સમુદાય છે,જેમાં કીટકોનો સમાવેશ થાય છે.
$\rightarrow$ પૃથ્વી પરની તમામ નામકરણ પામેલી જાતિઓમાંથી બે-તૃતીયાંશ કરતાં વધુ જાતિઓ આર્થ્રોપોડ્સ છે.
$\rightarrow$ તેઓ અંગતંત્ર સ્તરીય આયોજન ધરાવે છે.
$\rightarrow$ તેઓ દ્વિપાર્શ્વસ્થ સંમિત,ત્રિગર્ભસ્તરીય,ખંડિત અને દેહકોષ્ઠી પ્રાણીઓ છે.
$\rightarrow$ આર્થ્રોપોડ્સનું શરીર કાઈટિનયુક્ત બાહ્ય કંકાલ દ્વારા આવરિત હોય છે.
$\rightarrow$ શરીર શીર્ષ,ઉરસ અને ઉદરમાં વિભાજિત હોય છે.
$\rightarrow$ તેઓ સાંધાવાળા ઉપાંગો ધરાવે છે (arthros = સાંધા,poda = ઉપાંગો).
$\rightarrow$ શ્વસનાંગો તરીકે ઝાલર,પુસ્તક ઝાલર,પુસ્તક ફેફસાં અથવા શ્વાસનળી તંત્ર જોવા મળે છે.
$\rightarrow$ રુધિરાભિસરણ તંત્ર ખુલ્લા પ્રકારનું હોય છે.
$\rightarrow$ સંવેદી અંગો જેવા કે એન્ટેના,આંખો (સંયુક્ત અને સાદી) અને સંતુલન અંગો (સ્ટેટોસિસ્ટ) હાજર હોય છે.
$\rightarrow$ ઉત્સર્જન માલ્પિઘિયન નલિકાઓ દ્વારા થાય છે.
$\rightarrow$ તેઓ મોટે ભાગે એકલિંગી હોય છે.
$\rightarrow$ ફલન સામાન્ય રીતે અંતઃફલન હોય છે.
$\rightarrow$ તેઓ મોટે ભાગે અંડપ્રસવી હોય છે.
$\rightarrow$ વિકાસ પ્રત્યક્ષ અથવા પરોક્ષ હોઈ શકે છે.
$\rightarrow$ આર્થિક રીતે મહત્વના કીટકોના ઉદાહરણો:
$\rightarrow$ $Apis$ (મધમાખી)
$\rightarrow$ $Bombyx$ (રેશમનો કીડો)
$\rightarrow$ $Laccifer$ (લાખનો કીડો)

(D) $Coleoptera$ શ્રેણીમાં સામાન્ય રીતે ભુંગ (Beetles) તરીકે ઓળખાતા કીટકોનો સમાવેશ થાય છે.
તમાકુની કલિકાકીટકો અને સૈનિક કીટકો $Lepidoptera$ શ્રેણીમાં આવે છે.
મચ્છરો $Diptera$ શ્રેણીમાં આવે છે.
તેથી,ભુંગ (Beetles) એ $Coleoptera$ શ્રેણીમાં આવતા સજીવો છે.

(D) સંધિપાદ (Arthropoda) એ પ્રાણી સૃષ્ટિનો સૌથી મોટો સમુદાય છે.
સંધિપાદ પ્રાણીઓ દ્વિપાર્શ્વસ્થ સંમિતિ ધરાવે છે,તેઓ ત્રિગર્ભસ્તરીય છે અને તેમનું શરીર ખંડમય હોય છે.
તેમની મુખ્ય લાક્ષણિકતા સાંધાવાળા ઉપાંગો છે (Arthropoda નામ 'arthros' એટલે સાંધા અને 'poda' એટલે પગ પરથી પડ્યું છે).
વધુમાં,તેઓ ખુલ્લું રુધિરાભિસરણ તંત્ર ધરાવે છે જેમાં રુધિર દેહગુહા (hemocoel) માં વહે છે.
આમ,આપેલા તમામ વિકલ્પો સંધિપાદ સમુદાયના લક્ષણો હોવાથી,સાચો જવાબ $D$ છે.

(C) $Arthropoda$ સમુદાયના સભ્યોનું બાહ્ય કંકાલ સખત,કાઈટિનયુક્ત ક્યુટિકલનું બનેલું હોય છે.
આ ક્યુટિકલ શરીરને રક્ષણ અને આધાર આપે છે.
જેમ જેમ સજીવ વૃદ્ધિ પામે છે,તેમ તેમ તેને વૃદ્ધિ અને વિકાસ માટે સમયાંતરે આ બાહ્ય કંકાલનો ત્યાગ કરવો પડે છે,જેને $ecdysis$ (નિમોચન) કહેવામાં આવે છે.

(A) વીંછી એ સંધિપાદ (Arthropoda) સમુદાયના અરકનિડા (Arachnida) વર્ગનો સભ્ય છે.
ઈતરડી (Ticks) પણ અરકનિડા (Arachnida) વર્ગમાં આવે છે.
કરચલા એ ક્રસ્ટેશિયા (Crustacea) વર્ગના સભ્યો છે.
વંદા એ કીટક (Insecta) વર્ગના સભ્યો છે.
તેથી,સાચો જવાબ ઈતરડી (Ticks) છે.

(D) સમુદાય-$Arthropoda$ એ પ્રાણી સૃષ્ટિનો સૌથી મોટો સમુદાય છે,જે પૃથ્વી પરની તમામ નામિત પ્રજાતિઓના બે-તૃતીયાંશ કરતા પણ વધુ હિસ્સો ધરાવે છે.
સમુદાય-$Mollusca$ એ પ્રાણી સૃષ્ટિનો બીજો સૌથી મોટો સમુદાય છે.

(C) ઉધઈ (White ants),જેને ટર્માઈટ્સ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે સામાજિક,વસાહતી અને બહુરૂપી (polymorphic) કીટકો છે. તેઓ અત્યંત વ્યવસ્થિત વસાહતોમાં રહે છે,જેમાં કામદારો,સૈનિકો અને પ્રજનનક્ષમ સભ્યો જેવા વિવિધ વર્ગો વચ્ચે કાર્યનું વિભાજન જોવા મળે છે.

(D) બુક લંગ્સ એ વીંછી જેવા અરકનિડ્સમાં જોવા મળતા વિશિષ્ટ શ્વસન અંગો છે.
બુક ગિલ્સ એ કિંગ ક્રેબ્સ (Limulus) જેવા જલીય સંધિપાદ પ્રાણીઓમાં જોવા મળતી વિશિષ્ટ શ્વસન રચનાઓ છે.

(D) મચ્છર અને અન્ય $Dipteran$ કીટકોમાં,મેટાથોરેક્સ (પશ્ચવક્ષ) પર એક જોડી નાના,ક્લબ-આકારના અંગો હોય છે જેને $Halteres$ અથવા સંતુલન અંગો કહેવામાં આવે છે. આ અંગો ઉડાન દરમિયાન સંતુલન જાળવવામાં મદદ કરતા ગાયરોસ્કોપિક સેન્સર તરીકે કાર્ય કરે છે. જોકે તે મુખ્યત્વે સ્થિરતા માટેના સંવેદનાત્મક અંગો છે,કેટલીક પ્રજાતિઓમાં તે ઉડાન દરમિયાન સંભળાતા લાક્ષણિક ગુંજારવના અવાજ ઉત્પન્ન કરવા સાથે પણ સંકળાયેલા છે.

(D) કીટકોનું વર્ગીકરણ તેમના બાહ્યાકાર લક્ષણો અને ઉત્ક્રાંતિના ઇતિહાસ પર આધારિત છે.
$1$. $Lepidoptera$: આ ગોત્રમાં પતંગિયા અને ફૂદાંઓનો સમાવેશ થાય છે,જેની પાંખો પર સૂક્ષ્મ ભીંગડાં (scales) આવેલા હોય છે.
$2$. $Hemiptera$: આ ગોત્રમાં સાચા બગ્સ (true bugs) નો સમાવેશ થાય છે,જેમ કે $Cimex$ (બેડ બગ).
$3$. $Homoptera$: આ ગોત્રમાં $Aphis$ (મોલો) જેવા કીટકોનો સમાવેશ થાય છે.
તેથી,પતંગિયું $Lepidoptera$ ગોત્રમાં આવે છે.

(B) સંધિપાદ (phylum-$Arthropoda$) સમુદાયના સભ્યો દ્વિપાર્શ્વ સમમિતિ,શરીરની દીવાલમાં ત્રણ ગર્ભસ્તરો,બાહ્ય ખંડન,સાંધાવાળા અને જોડમાં ઉપાંગો,હિમોસીલ (haemocoel) અને પૃષ્ઠ હૃદય સાથે ખુલ્લા પ્રકારનું પરિવહન તંત્ર ધરાવે છે.

(B) સમુદાય-$Arthropoda$ એ પ્રાણી સૃષ્ટિનો સૌથી મોટો સમુદાય છે.
તેમાં લગભગ $900,000$ જેટલી પ્રજાતિઓનો સમાવેશ થાય છે જે તમામ પ્રકારના નિવાસસ્થાનોમાં જોવા મળે છે.
આ પ્રજાતિઓ પૃથ્વી પરના તમામ જાણીતા પ્રાણીઓની પ્રજાતિઓના લગભગ $70 \%$ જેટલો હિસ્સો ધરાવે છે.

(A) વીંછી $(Arachnida)$,વંદો $(Insecta)$ અને સિલ્વર ફિશ $(Insecta)$ બધા $Arthropoda$ સમુદાયના સભ્યો છે.
$Arthropoda$ સમુદાયના પ્રાણીઓની મુખ્ય લાક્ષણિકતા તેમનામાં જોવા મળતા સાંધાવાળા ઉપાંગો છે.
તેથી,તે બધામાં સાંધાવાળા યુગ્મિત ઉપાંગો હોય છે તે વિધાન સાચું છે.

(B) $Crustacea$ વર્ગમાં $Daphnia$,કરચલો,ઝીંગા,લોબસ્ટર વગેરે જેવા સજીવોનો સમાવેશ થાય છે.
મિલીપીડ (દા.ત.,$Julus$) એ $Diplopoda$ વર્ગમાં આવે છે.
સેન્ટિપીડ (દા.ત.,$Scolopendra$) એ $Chilopoda$ વર્ગમાં આવે છે.
તેથી,મિલીપીડ અને સેન્ટિપીડ એવા પ્રાણીઓ છે જે $Crustacea$ વર્ગમાં આવતા નથી.

(D) $Crustacea$ વર્ગના પ્રાણીઓ (સંધિપાદ સમુદાયનો એક ભાગ) સામાન્ય રીતે શરીરની સપાટી અથવા ઝાલર દ્વારા શ્વસન કરે છે.
આ સજીવોમાં ઉત્સર્જન મુખ્યત્વે એન્ટેનલ ગ્રંથિઓ દ્વારા થાય છે,જેને હરિત ગ્રંથિઓ (green glands) તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
તેથી,$Crustacea$ માં શ્વસન અને ઉત્સર્જન માટેના લાક્ષણિક અંગો ઝાલર અને એન્ટેનલ ગ્રંથિઓ છે.

(C) સંધિપાદ (Arthropoda) સમુદાયના સભ્યો સંધિવાળા ઉપાંગો અને કાઈટિનયુક્ત બાહ્ય કંકાલ ધરાવે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,લોબસ્ટર,કરોળિયા અને ઝીંગા એ ત્રણેય સંધિપાદ સમુદાયના સભ્યો છે.
કટલફિશ (મૃદુકાય),જેલીફિશ (કોષ્ઠાંત્રી) અને સિલ્વરફિશ (સંધિપાદ) એ મિશ્ર જૂથ છે.
ચામાચીડિયું (સસ્તન),કબૂતર (વિહગ) અને સમડી (વિહગ) એ મેરુદંડી (Chordata) પ્રાણીઓ છે.
ઓયસ્ટર (મૃદુકાય),ઓટર (સસ્તન) અને ઓક્ટોપસ (મૃદુકાય) પણ સંધિપાદ સમુદાયના નથી.

(C) ખોટું વિધાન $(c)$ છે.
સંધિપાદ (Arthropods) ત્રિગર્ભસ્તરીય પ્રાણીઓ છે,દ્વિગર્ભસ્તરીય નથી.
જોકે તેમનું શરીર શીર્ષ,ઉરસ અને ઉદરમાં વિભાજિત હોય છે તે સાચું છે,પરંતુ તેમને દ્વિગર્ભસ્તરીય ગણવા તે વૈજ્ઞાનિક રીતે ખોટું છે.