Phylum-Arthropoda Questions in Gujarati

(A) કાનખજૂરો (વર્ગ $Chilopoda$) અને ભરવાડ (વર્ગ $Diplopoda$) એ સંધિપાદ $(Arthropoda)$ સમુદાયના ઉપસમુદાય $Myriapoda$ ના સભ્યો છે. 'માયરીયાપોડા' શબ્દનો અર્થ એવા સજીવો થાય છે જેમને ઘણા બધા પગ હોય છે. તેથી,તેઓ $Myriapoda$ સમૂહના સભ્યો છે.

(D) કીટકો એ $Arthropoda$ સમુદાયના $Insecta$ વર્ગમાં આવે છે. કીટકોનું સૌથી મુખ્ય લાક્ષણિક લક્ષણ તેમના ઉરસ (thorax) ભાગ સાથે જોડાયેલા $3$ જોડ સાંધાવાળા ઉપાંગો (કુલ $6$ પગ) છે. જોકે પાંખો,સ્પર્શકો અને સંયુક્ત આંખો ઘણા કીટકોમાં જોવા મળે છે,પરંતુ તે માત્ર કીટકો પૂરતી મર્યાદિત નથી (દા.ત.,કેટલાક કરોળિયામાં સંયુક્ત આંખો હોય છે અને અન્ય ઘણા સંધિપાદ પ્રાણીઓમાં સ્પર્શકો હોય છે). તેથી,સાંધાવાળા ઉપાંગો (ખાસ કરીને $3$ જોડ પગ) એ કીટકોની ઓળખ માટેનું મુખ્ય લક્ષણ છે.

(A) હરિત ગ્રંથિઓ,જેને એન્ટેનરી ગ્રંથિઓ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે કેટલાક ક્રસ્ટેશિયન્સ (જેમ કે ઝીંગા) માં જોવા મળતા વિશિષ્ટ ઉત્સર્જન અંગો છે (ક્રસ્ટેશિયન્સ એ સંધિપાદ સમુદાયનો એક વર્ગ છે).
આ ગ્રંથિઓ મુખ્યત્વે હિમોલિમ્ફમાંથી ચયાપચયના નકામા પદાર્થોને ફિલ્ટર કરીને અને તેને શરીરમાંથી બહાર કાઢીને ઉત્સર્જનની પ્રક્રિયામાં કાર્ય કરે છે.
તેથી,સાચો જવાબ ઉત્સર્જન છે.

(C) $Arachnida$ (એરેકનીડા) વર્ગ (જેમાં કરોળિયા,વીંછી,ઈતરડી અને માઈટ્સનો સમાવેશ થાય છે) એ સંધિપાદ (Arthropoda) સમુદાયનું એક જૂથ છે જે ચોક્કસ બાહ્ય રચનાત્મક લક્ષણો દ્વારા ઓળખાય છે.
$1$. તેમનું શરીર બે મુખ્ય ભાગોમાં વહેંચાયેલું હોય છે: શીર્ષવક્ષ (cephalothorax) અને ઉદર (abdomen).
$2$. તેમની પાસે શીર્ષવક્ષ સાથે જોડાયેલા ચાર જોડ ચાલવાના પગ (કુલ $8$ પગ) હોય છે.
$3$. તેમની પાસે એન્ટેના (સ્પર્શકો) અને પાંખો હોતી નથી,જે તેમને $Insecta$ (કીટક) વર્ગથી અલગ પાડે છે (જેમાં ત્રણ જોડ પગ અને એન્ટેના હોય છે).
તેથી,પગની ચાર જોડ હોવી એ $Arachnida$ વર્ગના સભ્યોને ઓળખવા માટેનું સૌથી મુખ્ય લક્ષણ છે.

(A) યુથચર જીવાત એટલે એવું કીટક જે મોટા સમૂહમાં રહે છે અને પાકને ભારે નુકસાન પહોંચાડે છે.
લોકયુસ્ટા (Locust) એ સંધિપાદ (Arthropoda) સમુદાય અને કીટક (Insecta) વર્ગનું જાણીતું યુથચર જીવાત છે.
તે તેના ટોળામાં રહેવાની વર્તણૂક માટે પ્રખ્યાત છે,જે વનસ્પતિના વિશાળ વિસ્તારોનો નાશ કરી શકે છે.
કયુલેકસ અને એડિસ એ મચ્છરો (વાહકો) છે,અને એપિસ એ મધમાખી (ઉપયોગી કીટક) છે.

(B) ખુલ્લું રુધિરાભિસરણતંત્ર એ રુધિરાભિસરણતંત્રનો એક પ્રકાર છે જેમાં રુધિર રુધિરવાહિનીઓમાં સીમિત રહેવાને બદલે શરીરની ગુહાઓમાં વહે છે,જેને સાઇનસ (sinuses) અથવા હિમોસીલ (hemocoels) કહેવામાં આવે છે.
આ પ્રકારની તંત્ર રચના સંધિપાદ (Arthropoda) સમુદાયના પ્રાણીઓ (જેમ કે કીટકો,કરોળિયા,કવચયુક્ત પ્રાણીઓ) અને મોટાભાગના મૃદુકાય પ્રાણીઓમાં જોવા મળે છે.
તેની સામે,મત્સ્ય,ઉભયજીવી અને અળસિયામાં બંધ રુધિરાભિસરણતંત્ર હોય છે,જેમાં રુધિર રુધિરવાહિનીઓના જાળા દ્વારા વહે છે.

(D) ખુલ્લું રુધિરાભિસરણતંત્ર એવા પ્રકારનું તંત્ર છે જેમાં રુધિર હૃદયમાંથી બહાર પંપ થઈને શરીરની ગુહાઓમાં (જેને હિમોસીલ કહેવાય છે) જાય છે,જ્યાં પેશીઓ અને અંગો રુધિરમાં ડૂબેલા રહે છે.
આ પ્રકારનું તંત્ર સંધિપાદ (દા.ત.,કીટકો,કવચયુક્ત પ્રાણીઓ) અને મોટાભાગના મૃદુકાય પ્રાણીઓમાં જોવા મળે છે.
નૂપુરક (જળો સિવાય) અને મેરુદંડી પ્રાણીઓમાં બંધ રુધિરાભિસરણતંત્ર હોય છે,જેમાં રુધિર વિવિધ વ્યાસ ધરાવતી નલિકાઓ (ધમની,શિરા અને રુધિરકેશિકાઓ) દ્વારા વહે છે.
તેથી,ખુલ્લું રુધિરાભિસરણતંત્ર સંધિપાદ $(1)$ માં જોવા મળે છે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $D$ (માત્ર $a$) છે.

(B) વર્ગ $Insecta$ (અથવા સંધિપાદ સમુદાય હેઠળના કીટકો) અનેક લાક્ષણિકતાઓ ધરાવે છે.
જોકે,સંધિપાદ સમુદાય $(Arthropoda)$ ની સૌથી મુખ્ય અને સાર્વત્રિક લાક્ષણિકતા,જેમાં કીટકોનો સમાવેશ થાય છે,તે કઠણ અને રક્ષણાત્મક $Chitinous$ $exoskeleton$ (કાઈટીનયુક્ત બહિકંકાલ) ની હાજરી છે.
આ બહિકંકાલ શરીરને માળખાકીય આધાર અને રક્ષણ આપે છે તેમજ પાણીના વ્યયને અટકાવે છે.
સંયુક્ત ઉપાંગો અને સંયુક્ત આંખો પણ સંધિપાદોની લાક્ષણિકતાઓ છે,પરંતુ કાઈટીનયુક્ત બહિકંકાલ એ તેની પ્રાથમિક ઓળખ છે.

(C) વર્ગ $Insecta$ (સમુદાય $Arthropoda$) નું મુખ્ય લક્ષણ તેના શરીરના ઉરસ (thorax) ભાગમાં ત્રણ જોડ સાંધાવાળા ઉપાંગો (કુલ $6$ પગ) ની હાજરી છે.
જોકે ખંડોયુક્ત શરીર,કાઈટીનનું બનેલું બાહ્ય કંકાલ અને સંયુક્ત આંખો એ ઘણા સંધિપાદ પ્રાણીઓના લક્ષણો છે,પરંતુ ત્રણ જોડ પગની હાજરી એ કીટકને ઓળખવા માટેનું વિશિષ્ટ નિદાન લક્ષણ છે.

(D) પતંગિયા,ફૂદાં,મધમાખી અને ભૃંગ જેવા કીટકો દ્વારા મૂકવામાં આવતા ઈંડાને $Centrolecithal$ (કેન્દ્રસ્થ જરદીય) ઈંડા તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
$Centrolecithal$ ઈંડામાં,જરદી (yolk) ઈંડાના કેન્દ્રમાં કેન્દ્રિત હોય છે,જ્યારે કોષરસ (cytoplasm) પરિઘીય સ્તર સુધી મર્યાદિત હોય છે.
આ પ્રકારના ઈંડા મોટાભાગના સંધિપાદ (arthropods),જેમાં કીટકોનો સમાવેશ થાય છે,તેની લાક્ષણિકતા છે.

(C) પેરિપેટસને $Annelida$ (નુપૂરક) અને $Arthropoda$ (સંધિપાદ) સમુદાય વચ્ચેની જોડતી કડી માનવામાં આવે છે. તે બંને સમૂહોના લક્ષણો દર્શાવે છે: તેમાં ખંડિત શરીર અને ઉત્સર્ગિકાઓ જોવા મળે છે,જે $Annelida$ ના લાક્ષણિક લક્ષણો છે,અને તેમાં શ્વસનતંત્ર (વાતનિકા) તથા ખુલ્લું રુધિરાભિસરણ તંત્ર જોવા મળે છે,જે $Arthropoda$ ના લાક્ષણિક લક્ષણો છે.

(D) પેરીપેટસ એ ઓનિકોફોરા સમુદાયના વેલ્વેટ વોર્મ્સનું એક પ્રજાતિ છે. તે $Annelida$ (જેમ કે ખંડિત શરીર,પાતળું ક્યુટિકલ અને ખંડીય રીતે ગોઠવાયેલા ઉત્સર્ગિકાઓ) અને $Arthropoda$ (જેમ કે શ્વસન માટે શ્વાસનળી તંત્ર,ખુલ્લું રુધિરાભિસરણ તંત્ર અને સાંધાવાળા ઉપાંગો) બંનેના લક્ષણો દર્શાવે છે. તેથી,તેને $Annelida$ અને $Arthropoda$ વચ્ચેની જોડતી કડી માનવામાં આવે છે.

(D) એકેરોલોજી એ પ્રાણીશાસ્ત્રની એક શાખા છે જે ખાસ કરીને ઈતરડી (ticks) અને માઇટ્‌સ (mites) ના અભ્યાસ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે,જે $Arachnida$ વર્ગના $Acari$ ઉપવર્ગનો ભાગ છે. આ કીટકશાસ્ત્ર અને કરોળિયાશાસ્ત્રનું એક વિશિષ્ટ ક્ષેત્ર છે.

(D) $Culex$ $fatigans$ (જેને હવે સામાન્ય રીતે $Culex$ $quinquefasciatus$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે) એ મચ્છરની એક પ્રજાતિ છે. તે મનુષ્યોમાં લસિકા ફાઈલેરિયાસિસ (હાથીપગો) રોગ ફેલાવતા ફાઈલેરિયલ કૃમિ $Wuchereria$ $bancrofti$ ના વાહક તરીકે કાર્ય કરે છે.

(D) $Culex$ $fatigans$ (જેને $Culex$ $quinquefasciatus$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) એ મચ્છરની એક પ્રજાતિ છે. તે મનુષ્યોમાં ફાઈલેરિયાસિસ (હાથીપગો) માટે જવાબદાર પરોપજીવી $Wuchereria$ $bancrofti$ ના પ્રસારણ માટેનું પ્રાથમિક વાહક છે. તેથી,તેને ડિપ્ટેરા શ્રેણીના કીટક તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.

(A) જે સજીવોમાં ખુલ્લું પરિવહન તંત્ર જોવા મળે છે,જેમ કે સંધિપાદ (Arthropoda) અને મૃદુકાય (Mollusca) સમુદાયના પ્રાણીઓ,તેમાં રૂધિર શરીરની ગુહાઓમાં પંપ કરવામાં આવે છે જેને રૂધિર કોટરો (sinuses) અથવા હિમોસીલ (hemocoel) કહે છે.
રૂધિર સતત નલિકાઓના જાળામાં બંધાયેલું ન હોવાથી,તે ખૂબ જ ઓછા દબાણે વહે છે.
વધુમાં,આ પ્રવાહ અનિયમિત હોય છે કારણ કે તે બંધ રુધિરાભિસરણ તંત્રની જેમ ઉચ્ચ દબાણ કે લયબદ્ધ સંકોચન દ્વારા સંચાલિત થતું નથી,પરંતુ શરીરના હલનચલન અને હૃદય દ્વારા ખુલ્લી જગ્યાઓમાં રૂધિર પંપ થવાને કારણે વહે છે.
તેથી,રૂધિર કોટરોમાં રૂધિરનું દબાણ ઓછું અને અનિયમિત હોય છે.

(D) સંધિપાદ $(Arthropoda)$ સમુદાયના પ્રાણીઓમાં રુધિરાભિસરણ તંત્ર ખુલ્લા પ્રકારનું હોય છે. ખુલ્લા રુધિરાભિસરણ તંત્રમાં,હૃદય દ્વારા રુધિરને રુધિરવાહિનીઓમાં પંપ કરવામાં આવે છે જે શરીરની ગુહાઓ (કોટર અથવા હિમોસીલ) માં ખુલે છે. રુધિર બંધ રુધિરવાહિનીઓના જાળામાં સીમિત હોતું નથી,તેથી રુધિરનું દબાણ ઓછું અને અનિયમિત હોય છે.

(B) બંધ પ્રકારનું પરિવહનતંત્ર એટલે એવું તંત્ર જેમાં રુધિર રુધિરવાહિનીઓની શ્રેણી (ધમની,શિરા અને કેશિકાઓ) દ્વારા વહે છે.
$1$. નુપૂરકો (જેમ કે અળસિયું) માં બંધ પ્રકારનું પરિવહનતંત્ર જોવા મળે છે.
$2$. સંધિપાદ સમુદાયના પ્રાણીઓમાં ખુલ્લા પ્રકારનું પરિવહનતંત્ર જોવા મળે છે,જેમાં રુધિર (હિમોલિમ્ફ) શરીરની ગુહાઓમાં વહે છે જેને સાઇનસ કહેવાય છે.
$3$. શીર્ષપાદીઓ (મૃદુકાય સમુદાયનો એક વર્ગ) મૃદુકાય સમુદાયમાં અપવાદ છે કારણ કે તેમની પાસે બંધ પ્રકારનું પરિવહનતંત્ર હોય છે.
$4$. પૃષ્ઠવંશીઓમાં બંધ પ્રકારનું પરિવહનતંત્ર હોય છે.
તેથી,સાચો જવાબ સંધિપાદ છે.

(C) સંધિપાદ (Arthropods) માં ખુલ્લા પ્રકારનું પરિવહન તંત્ર જોવા મળે છે. ખુલ્લા પરિવહન તંત્રમાં,રુધિર (હિમોલિમ્ફ) રુધિરવાહિનીઓમાં સીમિત રહેવાને બદલે શરીરની ગુહાઓમાં વહે છે જેને સાઇનસ અથવા હિમોસીલ કહેવામાં આવે છે. રુધિર ઉચ્ચ દબાણવાળી બંધ નળીઓના નેટવર્ક દ્વારા પંપ થતું ન હોવાથી,પૃષ્ઠવંશીઓ અથવા શીર્ષપાદીઓ જેવા સજીવોના બંધ પરિવહન તંત્રની તુલનામાં તેમાં રુધિરનું દબાણ સામાન્ય રીતે ઓછું અને અનિયમિત હોય છે.

(D) આપેલ આકૃતિ સંધિપાદ (આર્થ્રોપોડા) સમુદાયના પ્રાણી (ખાસ કરીને કીટક) ના પરિવહન તંત્રને દર્શાવે છે.
આ તંત્રમાં,હૃદય રુધિરલસિકાના પરિવહન માટે $Pump$ $(A)$ તરીકે કાર્ય કરે છે.
રુધિરલસિકાથી ભરેલી શરીરની ગુહાને $Haemocoel$ (રૂધિરગુહા) કહેવામાં આવે છે.
આકૃતિમાં દર્શાવેલ લેબલ્સ મુજબ,$A$ એ હૃદય/પમ્પની રચના દર્શાવે છે અને $B$ એ છિદ્ર અથવા $Ostia$ દર્શાવે છે જેના દ્વારા રુધિરલસિકા હૃદયમાં પ્રવેશે છે.
તેથી,$A$ એ $Pump$ અને $B$ એ $Ostia$ (છિદ્ર) દર્શાવે છે.

(C) ખુલ્લા પ્રકારના રુધિરાભિસરણતંત્રમાં,રુધિર હૃદયમાંથી બહાર નીકળીને શરીરની ગુહાઓમાં (જેને સાઇનસ અથવા લેક્યુના કહેવાય છે) ઠલવાય છે,તે રુધિરવાહિનીઓમાં સીમિત હોતું નથી.
આ તંત્રની મુખ્ય લાક્ષણિકતા એ છે કે તેમાં ધમનીઓ અને શિરાઓ નબળી રીતે વિકસિત હોય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,સમુદાય $Arthropoda$ (સંધિપાદ) જેમાં કીટકો,કરોળિયા અને ક્રસ્ટેશિયન્સનો સમાવેશ થાય છે,તે ખુલ્લા પ્રકારનું રુધિરાભિસરણતંત્ર ધરાવવા માટે જાણીતો છે.
$Coelenterata$ (કોષ્ઠાંત્રિ) અને $Platyhelminthes$ (પૃથુકૃમિ) માં રુધિરાભિસરણતંત્રનો સંપૂર્ણ અભાવ હોય છે,જ્યારે $Porifera$ (સછિદ્ર) માં પાણીનું પરિવહનતંત્ર જોવા મળે છે.

(B) દ્વિપાર્શ્વ સમમિતિ એ શરીરનું એવું આયોજન છે જેમાં સજીવને એક જ સમતલ દ્વારા બે સમાન ડાબા અને જમણા ભાગમાં વિભાજિત કરી શકાય છે.
$1$. $Porifera$ (સછિદ્ર) મોટાભાગે અસમમિતિય હોય છે.
$2$. $Cnidaria$ (કોષ્ઠાંત્રિ) અરિય સમમિતિ ધરાવે છે.
$3$. $Echinodermata$ (શૂળચર્મિ) ના પુખ્ત પ્રાણીઓ અરિય સમમિતિ દર્શાવે છે,જોકે તેમની ડિંભ અવસ્થા દ્વિપાર્શ્વ સમમિતિય હોય છે.
$4$. $Arthropoda$ (સંધિપાદ) ત્રિગર્ભસ્તરીય,દેહકોષ્ઠધારી પ્રાણીઓ છે જે દ્વિપાર્શ્વ સમમિતિ દર્શાવે છે.

(C) $Arthropoda$ (સંધિપાદ) સમુદાય એ પ્રાણી સૃષ્ટિનો સૌથી મોટો સમુદાય છે.
તેમાં કીટકો,કરોળિયા,મિલિપેડ્સ અને ક્રસ્ટેશિયન્સનો સમાવેશ થાય છે.
પૃથ્વી પરની તમામ નામિત જાતિઓમાંથી લગભગ બે-તૃતીયાંશ જાતિઓ સંધિપાદ સમુદાયની છે,જે તેને જાતિઓની સંખ્યાની દ્રષ્ટિએ સૌથી વૈવિધ્યસભર અને વિશાળ સમુદાય બનાવે છે.

(A) સંધિપાદ (Arthropoda) સમુદાયના પ્રાણીઓ સાંધાવાળા ઉપાંગો ધરાવે છે. '$Arthropoda$' શબ્દ ગ્રીક શબ્દો '$arthros$' એટલે કે 'સાંધા' અને '$podos$' એટલે કે 'પગ' પરથી ઉતરી આવ્યો છે. આ સજીવો કાઈટીનયુક્ત બાહ્ય કંકાલ અને ખંડિત શરીર પણ ધરાવે છે.

(C) સંધિપાદ (Arthropoda) એ પ્રાણીસૃષ્ટિનો સૌથી મોટો સમુદાય છે.
તેમાં કીટકો,કરોળિયા,મિલિપેડ્સ અને ક્રસ્ટેશિયન્સનો સમાવેશ થાય છે.
જૈવિક માહિતી મુજબ,પૃથ્વી પરની તમામ નામકરણ પામેલી જાતિઓમાંથી બે-તૃતીયાંશ $(2/3)$ થી વધુ જાતિઓ સંધિપાદ છે.
તેથી,સાચું પ્રમાણ $2/3$ છે.

(D) સંધિપાદ (Arthropoda) સમુદાય એ પ્રાણીસૃષ્ટિનો સૌથી મોટો સમુદાય છે જેમાં કીટકોનો સમાવેશ થાય છે.
તેમનું શરીર એક મજબૂત,રક્ષણાત્મક બાહ્ય આવરણ દ્વારા ઢંકાયેલું હોય છે જેને બર્હિકંકાલ કહેવામાં આવે છે.
આ બર્હિકંકાલ $Chitin$ (કાઈટીન) નામના પોલીસેકેરાઈડનું બનેલું હોય છે.
$Chitin$ સજીવને માળખાકીય આધાર અને રક્ષણ પૂરું પાડે છે,તેમજ સાંધાવાળા ઉપાંગો દ્વારા હલનચલનમાં મદદ કરે છે.

(C) સંધિપાદ $(Arthropoda)$ સમુદાયના પ્રાણીઓમાં શરીર સખત કાઈટિનયુક્ત બર્હિકંકાલ દ્વારા આવરિત હોય છે.
આ બર્હિકંકાલ પ્રાણીની સાથે વૃદ્ધિ પામતું નથી,તેથી વૃદ્ધિ માટે તેને સમયાંતરે ત્યાગવું પડે છે.
જૂના બર્હિકંકાલને ત્યાગવાની આ પ્રક્રિયાને તકનીકી રીતે $Ecdysis$ (નિર્મોચન) કહેવામાં આવે છે.
$Metamorphosis$ (રૂપાંતરણ) એ અપરિપક્વ સ્વરૂપમાંથી પુખ્ત સ્વરૂપમાં થતા ફેરફારને સૂચવે છે,જ્યારે $Metamerism$ (સમખંડન) એ શરીરના ખંડીય આયોજનને સૂચવે છે.

(D) $Cephalothorax$ શબ્દ ગ્રીક શબ્દો $kephale$ (માથું) અને $thorax$ (છાતી) પરથી ઉતરી આવ્યો છે.
તે ઘણા સંધિપાદ (arthropods) પ્રાણીઓ,જેમ કે ક્રસ્ટેશિયન્સ અને એરેકનિડ્સમાં જોવા મળતો શરીરનો એક જોડાયેલો ભાગ છે,જ્યાં માથું અને ઉરસ એકબીજા સાથે જોડાઈને એક જ કાર્યાત્મક એકમ બનાવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(A) સ્થિતકોષ્ઠ (Book lung) એ સંધિપાદ (Arthropoda) સમુદાયના ઘણા સજીવો,જેમ કે કરોળિયા અને વીંછીમાં જોવા મળતું એક પ્રકારનું શ્વસન અંગ છે.
તેમાં પુસ્તકના પાનાની જેમ ગોઠવાયેલા પાતળા,પર્ણ જેવા હવાના કોષો (lamellae) હોય છે,જે વાયુ વિનિમય માટે સપાટીનું ક્ષેત્રફળ વધારે છે.
તેથી,તે સંધિપાદ (Arthropoda) નું શ્વસન અંગ છે.

(B) સમુદાય $Arthropoda$ (સંધિપાદ) એ પ્રાણીસૃષ્ટિનો સૌથી મોટો સમુદાય છે,જેમાં કીટકોનો સમાવેશ થાય છે.
પૃથ્વી પરની તમામ નામિત જાતિઓમાંથી બે-તૃતીયાંશ કરતાં વધુ જાતિઓ સંધિપાદ છે.
તેઓ પ્રજનનની વિવિધ પદ્ધતિઓ દર્શાવે છે,જેમાં અંડપ્રસવી (ઈંડા મૂકતા) અને અપત્યઅંડપ્રસવી (માતાના શરીરમાં ઈંડામાંથી બચ્ચાં બહાર આવે છે) બંને પ્રકારની જાતિઓનો સમાવેશ થાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(A) અસંયોગીજનન એ અલિંગી પ્રજનનનો એક પ્રકાર છે જેમાં અફલિત અંડકોષમાંથી ગર્ભનો વિકાસ થાય છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,સંધિપાદ (Arthropoda) સમુદાય વિવિધ જાતિઓમાં અસંયોગીજનન દર્શાવવા માટે જાણીતો છે,જેમ કે મધમાખી ($Apis$ $mellifera$),મોલો (aphids) અને અમુક પ્રકારની ભમરી. મધમાખીમાં,અફલિત અંડકોષો નર ડ્રોન (drones) માં વિકસે છે.

(C) $1$. $S$ (વિધાન) સાચું છે: માલ્પીઘિયન નલિકાઓ એ કીટકો અને અન્ય ઘણા $Arthropods$ (સંધિપાદો) માં મુખ્ય ઉત્સર્જન અંગો છે.
$2$. $R$ (કારણ) ખોટું છે: $Arthropoda$ એ $Mollusca$ થી અલગ સમુદાય છે. $Arthropoda$ એ પ્રાણીસૃષ્ટિનો સૌથી મોટો સમુદાય છે,જે સાંધાવાળા ઉપાંગો અને કાઈટીનયુક્ત બાહ્ય કંકાલ દ્વારા ઓળખાય છે,જ્યારે $Mollusca$ એ બીજો સૌથી મોટો સમુદાય છે,જે નરમ શરીર અને કેલ્શિયમયુક્ત કવચ દ્વારા ઓળખાય છે.
$3$. તેથી,$S$ સાચું છે અને $R$ ખોટું છે,માટે સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(D) સમુદાય $Arthropoda$ (સંધિપાદ) ના મુખ્ય લક્ષણોમાં સાંધાવાળાં ઉપાંગો,ખંડીય શરીરરચના અને કાઈટીનયુક્ત બાહ્ય કંકાલનો સમાવેશ થાય છે.
તેમની પાસે ખુલ્લા પ્રકારનું પરિવહન તંત્ર હોય છે,જેનો અર્થ છે કે રુધિર રુધિરવાહિનીઓમાં વહેવાને બદલે શરીરની ગુહાઓ (હિમોસીલ) માં વહે છે.
તેથી,બંધ પરિવહન તંત્ર એ $Arthropoda$ નું લક્ષણ નથી.

(A) સંધિપાદ (Arthropoda) સમુદાય નીચે મુજબની લાક્ષણિકતાઓ ધરાવે છે:
$1$. તેમનું શરીર ખંડયુક્ત હોય છે (માથું,ઉરસ અને ઉદરમાં વિભાજિત).
$2$. તેઓ સાંધાવાળા ઉપાંગો ધરાવે છે.
$3$. તેઓ સંયુક્ત અથવા સાદી આંખો ધરાવે છે.
$4$. તેઓ ખુલ્લા પ્રકારનું પરિવહન તંત્ર અને સાચો દેહકોષ્ઠ (હિમોસીલ) ધરાવે છે.
$5$. ઉત્સર્જન માલ્પિઘિયન નલિકાઓ દ્વારા થાય છે,ઉત્સર્ગિકા દ્વારા નહીં (ઉત્સર્ગિકા એ નૂપુરક (Annelida) સમુદાયની લાક્ષણિકતા છે).
જોકે,આપેલા વિકલ્પોમાંથી,વિકલ્પ $A$ એ સંધિપાદની લાક્ષણિકતાઓનું સૌથી નજીકનું વર્ણન છે,જોકે 'ઉત્સર્ગિકા' શબ્દ તકનીકી રીતે ખોટો છે.

(D) $Sandfly$ (કીટક),$Scorpion$ (અરાકનિડા),$Cockroach$ (કીટક) અને $Silverfish$ (કીટક) એ બધા $Arthropoda$ (સંધિપાદ) સમુદાયના પ્રાણીઓ છે.
$Arthropoda$ સમુદાયના મુખ્ય લક્ષણો નીચે મુજબ છે:
$1$. તેઓ સાંધાવાળાં ઉપાંગો ધરાવે છે ($Arthro$ = સાંધાવાળું,$poda$ = પગ).
$2$. તેઓ પૃષ્ઠ હૃદય ધરાવે છે.
$3$. તેઓ ખુલ્લું રુધિરાભિસરણ તંત્ર ધરાવે છે.
આ તમામ પ્રાણીઓ $Arthropoda$ સમુદાયના સભ્યો હોવાથી,તેઓ આ સામાન્ય લક્ષણો ધરાવે છે. તેથી,વિકલ્પ $A$,$C$ અને $D$ ત્રણેય આ પ્રાણીઓ માટે સાચા છે,પરંતુ સામાન્ય રીતે સંધિપાદ સમુદાયનું મુખ્ય લક્ષણ સાંધાવાળાં ઉપાંગો છે.

(B) $Arthropoda$ (સંધિપાદ) સમુદાય એ પ્રાણીસૃષ્ટિનો સૌથી મોટો સમુદાય છે.
તેમાં કીટકો અને અન્ય સંબંધિત સજીવોનો સમાવેશ થાય છે.
પૃથ્વી પરની તમામ નામકરણ પામેલી જાતિઓમાંથી બે-તૃતીયાંશ કરતાં વધુ જાતિઓ સંધિપાદ સમુદાયની છે.

(C) નિર્મોચન (ecdysis) એ વૃદ્ધિ માટે જૂના બાહ્યકંકાલને ત્યાગવાની પ્રક્રિયા છે. આ $Arthropoda$ (સંધિપાદ) સમુદાયનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે,જ્યાં કાઈટિનયુક્ત બાહ્યકંકાલ સમયાંતરે ત્યાગવું પડે છે કારણ કે તે પ્રાણીની સાથે વૃદ્ધિ પામતું નથી. જોકે $Nematoda$ (સૂત્રકૃમિ) જેવા અન્ય સમૂહો પણ નિર્મોચન દર્શાવે છે,પરંતુ જૈવિક વર્ગીકરણના સંદર્ભમાં $Arthropoda$ આ પ્રક્રિયા સાથે સંકળાયેલ સૌથી મુખ્ય સમુદાય છે.

(A) અસંયોગીજનન એ અલિંગી પ્રજનનનો એક પ્રકાર છે જેમાં અફલિત અંડકોષમાંથી ભ્રૂણનો વિકાસ થાય છે.
સંધિપાદ (Arthropoda) સમુદાયમાં,ખાસ કરીને મધમાખી ($Apis$ $mellifera$),મોલો (aphids) અને કેટલીક ભમરીઓમાં અસંયોગીજનન જોવા મળે છે.
ઉદાહરણ તરીકે,મધમાખીમાં અફલિત અંડકોષો નર (ડ્રોન) માં વિકસે છે,જ્યારે ફલિત અંડકોષો માદા (રાણી અથવા કામદાર) માં વિકસે છે.
તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાંથી સંધિપાદ (Arthropoda) એ સાચો સમુદાય છે જે અસંયોગીજનન દર્શાવે છે.

(A) કીટકોમાં સાંધાવાળા ઉપાંગો અને કાઈટીનયુક્ત બાહ્ય કંકાલની હાજરી જોવા મળે છે. આ લક્ષણો સમુદાય $Arthropoda$ (સંધિપાદ) ના મુખ્ય લક્ષણો છે. તેથી,કીટકો $Arthropoda$ સમુદાયમાં આવે છે.

(C) કરચલો,વીંછી,કાનખજૂરો અને ઝીંગા એ બધા જ $Arthropoda$ (સંધિપાદ) સમુદાયના પ્રાણીઓ છે.
$Arthropoda$ સમુદાયના મુખ્ય લક્ષણો નીચે મુજબ છે:
$1$. તેઓ સાંધાવાળા ઉપાંગો ધરાવે છે ($Arthro$ = સાંધાવાળું,$poda$ = પગ).
$2$. તેમનું શરીર સખત,કાઇટીનયુક્ત બહિર્કંકાલ દ્વારા આવરિત હોય છે.
$3$. તેઓ ખંડમય શરીર ધરાવે છે.
$4$. તેઓ ખુલ્લા પ્રકારનું પરિવહન તંત્ર ધરાવે છે.
વિકલ્પ $A$ ખોટો છે કારણ કે ત્રણ જોડી પગ એ માત્ર કીટક વર્ગનું લક્ષણ છે,બધા સંધિપાદોનું નહીં.
વિકલ્પ $B$ ખોટો છે કારણ કે બધા સંધિપાદોમાં સ્પર્શકોની બે જોડી હોતી નથી.
વિકલ્પ $D$ ખોટો છે કારણ કે બધા સંધિપાદોમાં શિરોરસ કે શ્વસનનલિકા હોતી નથી.
તેથી,આ બધામાં સામાન્ય લક્ષણ સાંધાવાળા ઉપાંગો અને કાઇટીનયુક્ત બહિર્કંકાલ છે.

(D) આપેલ સજીવો છે: રેતીકીડો (કીટક),વિંછી (અરાકનિડ),વંદો (કીટક) અને સિલ્વર ફિશ (કીટક).
આ તમામ સજીવો સંધિપાદ (Arthropoda) સમુદાયમાં આવે છે.
સંધિપાદ સમુદાયનું મુખ્ય લક્ષણ સાંધાવાળા ઉપાંગોની હાજરી છે ($arthros$ = સાંધા,$poda$ = પગ).
તેથી,સાચું વિધાન એ છે કે તે બધાં સાંધાવાળા ઉપાંગો ધરાવે છે.

(C) ચાલો વિકલ્પોનું વિશ્લેષણ કરીએ:
$A$: પટ્ટીકૃમિ અને ચપટાકૃમિ એ પૃથુકૃમિ સમુદાયના સભ્યો છે,પરંતુ ગોળકૃમિ એ સૂત્રકૃમિ (Aschelminthes) સમુદાયમાં આવે છે. તેથી,આ જૂથ ખોટું છે.
$B$: કેટલફિશ એ મૃદુકાય (Mollusca),સિલ્વરફિશ એ સંધિપાદ (Arthropoda) અને સમુદ્રતારા એ શૂળત્વચી (Echinodermata) સમુદાયના પ્રાણીઓ છે. આમાંથી કોઈ પણ કોષ્ઠાંત્રિ (Coelenterata) નથી. તેથી,આ જૂથ ખોટું છે.
$C$: કાનખજૂરો,ભરવાડ (Millipede) અને સિલ્વરફિશ એ ત્રણેય સંધિપાદ (Arthropoda) સમુદાયના સભ્યો છે. તેથી,આ જૂથ સાચું છે.
$D$: વિકલ્પ $C$ સાચો હોવાથી,આ જવાબ નથી.

(C) સ્થિતકોષ્ઠ $(Statocyst)$,જેને $otocyst$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે ઘણા જલીય અપૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓમાં જોવા મળતું સંવેદી અંગ છે,જેમાં ક્રસ્ટેશિયન જેવા વિવિધ સંધિપાદ પ્રાણીઓનો સમાવેશ થાય છે.
તેનું મુખ્ય કાર્ય ગુરુત્વાકર્ષણને પારખવાનું અને પાણીમાં શરીરનું સંતુલન અથવા દિશા જાળવી રાખવાનું છે.
તેથી,સ્થિતકોષ્ઠ એ સમતોલન અંગ તરીકે કાર્ય કરે છે.

(B) નિર્મોચન (Ecdysis),જેને મોલ્ટિંગ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે સંધિપાદ પ્રાણીઓમાં જૂના બર્હિકંકાલને દૂર કરવાની પ્રક્રિયા છે.
બર્હિકંકાલ સખત હોવાથી તે પ્રાણીની સાથે વૃદ્ધિ પામતું નથી,તેથી વૃદ્ધિ અને વિકાસ માટે સંધિપાદ પ્રાણીઓએ સમયાંતરે તેને દૂર કરવું પડે છે.
આ પ્રક્રિયામાં જૂના બર્હિકંકાલને દૂર કરતા પહેલા તેની નીચે એક નવું અને મોટું બર્હિકંકાલ ઉત્પન્ન થાય છે.

(D) સંધિપાદ (Arthropoda) સમુદાયમાં,તેમના નિવાસસ્થાન અને જાતિના આધારે વિવિધ વિશિષ્ટ અંગો દ્વારા શ્વસન થાય છે.
સામાન્ય શ્વસન અંગોમાં ઝાલર (જલીય સ્વરૂપોમાં),બુક ગિલ્સ,બુક લંગ્સ અને શ્વસનનલિકા તંત્ર (સ્થલીય કીટકોમાં) નો સમાવેશ થાય છે.
પૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓમાં જોવા મળતા ફેફસાં (Lungs) સંધિપાદ સમુદાયના પ્રાણીઓમાં જોવા મળતા નથી.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(C) $Arthropoda$ (સંધિપાદ) સમુદાયના પ્રાણીઓમાં સૌપ્રથમ વખત સુવિકસિત અને સ્પષ્ટ શ્વસનાંગો જોવા મળે છે.
તેમાં ઝાલર,બુક ગિલ્સ,બુક લંગ્સ અથવા શ્વાસનળી તંત્ર જેવી રચનાઓ હોય છે,જે વિવિધ વાતાવરણમાં વાયુ વિનિમય માટે વિશિષ્ટ છે.
જ્યારે $Annelida$ (નૂપુરક) જેવા નિમ્ન કક્ષાના સમુદાયો ત્વચા દ્વારા શ્વસન કરે છે અને $Mollusca$ (મૃદુકાય) માં ઝાલરો હોય છે,ત્યારે $Arthropoda$ એ જલીય અને સ્થળજ બંને જીવન માટે અનુકૂલિત જટિલ શ્વસનતંત્ર તરફનું પ્રથમ મોટું ઉત્ક્રાંતિનું પગલું છે.

(A) સંયુક્ત આંખો એ $Arthropoda$ (સંધિપાદ) સમુદાયના પ્રાણીઓનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે.
આ આંખો હજારો વ્યક્તિગત પ્રકાશગ્રાહી એકમોની બનેલી હોય છે જેને $ommatidia$ (નેત્રિકાઓ) કહેવામાં આવે છે.
તેઓ હલનચલન પારખવામાં અત્યંત કાર્યક્ષમ હોય છે અને કીટકો,ક્રસ્ટેશિયન્સ અને અન્ય સંધિપાદોમાં જોવા મળે છે.

(D) હરિતપિંડ (Green glands),જેને એન્ટેનલ ગ્રંથિઓ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે અમુક કવચધારી પ્રાણીઓમાં જોવા મળતા ઉત્સર્ગ અંગો છે,જે $Arthropoda$ (સંધિપાદ) સમુદાયમાં આવે છે. આ ગ્રંથિઓ ઝીંગા (prawns) અને ક્રેફિશ જેવા સજીવોમાં નાઈટ્રોજનયુક્ત નકામા પદાર્થોના ગાળણ અને ઉત્સર્જન માટે જવાબદાર છે.

(B) ઘણા સંધિપાદ (Arthropods) પ્રાણીઓમાં, ખાસ કરીને ક્રસ્ટેશિયન્સ અને એરેકનિડ્સમાં, શીર્ષ અને ઉરસના ખંડો જોડાઈને એક જ કાર્યાત્મક એકમ બનાવે છે જેને $\text{શિરોરસ}$ $(Cephalothorax)$ કહેવામાં આવે છે। આ રચના એક સખત બાહ્ય કંકાલ દ્વારા ઢંકાયેલી હોય છે જેને કેરાપેસ $(Carapace)$ કહે છે।

(C) ખુલ્લા પ્રકારના પરિવહનતંત્રમાં,રુધિરને બંધ નલિકાઓને બદલે રુધિર કોટરો (અવકાશ) માં પંપ કરવામાં આવે છે.
સંધિપાદ સમુદાયના પ્રાણીઓ (જેમ કે $Cockroach$ અને $Silverfish$) અને મોટાભાગના મૃદુકાય પ્રાણીઓમાં ખુલ્લા પ્રકારનું પરિવહનતંત્ર હોય છે.
જળો અને અળસિયું (નૂપુરક),માણસ અને ચીંપાન્ઝી (સસ્તન),અને દેડકો તથા માછલી (પૃષ્ઠવંશી) માં બંધ પ્રકારનું પરિવહનતંત્ર હોય છે,જેમાં રુધિર રુધિરવાહિનીઓના જાળા દ્વારા વહન પામે છે.