Internal structure of root Questions in Gujarati

(B) પાર્શ્વ મૂળ અંતર્જાત (endogenous) ઉદ્ભવ ધરાવે છે,જેનો અર્થ છે કે તે અંતઃસ્તરની અંદર આવેલા પેશીઓમાંથી ઉદ્ભવે છે.
ચોક્કસ રીતે કહીએ તો,તે આદિદારુ (protoxylem) બિંદુઓની સામે આવેલા પરિચક્ર (pericycle) ના કોષોમાંથી ઉદ્ભવે છે.
આ પરિચક્રના કોષો વારંવાર વિભાજન પામીને મૂળના આદિમૂળ (root primordium) ની રચના કરે છે,જે અંતે અંતઃસ્તર અને બાહ્યકને ચીરીને પાર્શ્વ મૂળ તરીકે બહાર આવે છે.

(C) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં,પાર્શ્વ મૂળ અંતર્જાત (endogenous) ઉદ્ભવ ધરાવે છે.
તેઓ પરિચક્ર (pericycle) ના કોષોમાંથી ઉદ્ભવે છે,જે અંતઃસ્તરની બરાબર અંદરની તરફ આવેલા હોય છે.
આ કોષો વિભાજન પામીને પાર્શ્વ મૂળના આદિપિંડ (primordium) બનાવે છે,જે ત્યારબાદ બાહ્યક અને અધિસ્તરમાંથી બહાર નીકળે છે.

(C) કેસ્પેરિયન પટ્ટીઓ વનસ્પતિના મૂળના અંતઃસ્તરના કોષોમાં જોવા મળતી પાણી માટે અપ્રવેશ્ય પટ્ટીઓ છે.
આ પટ્ટીઓ મુખ્યત્વે સુબેરિન નામના મીણ જેવા જલવિરાગી પદાર્થની બનેલી હોય છે.
કેટલાક કિસ્સાઓમાં,વધારાના માળખાકીય ટેકા અને અપ્રવેશ્યતા પૂરી પાડવા માટે સુબેરિનની સાથે લિગ્નિન પણ જમા થઈ શકે છે.
તેથી,સાચું બંધારણ લિગ્નિન અને સુબેરિનનું મિશ્રણ છે.

(A) વનસ્પતિઓમાં,ઝાયલેમની ગોઠવણી મેટાઝાયલેમની સાપેક્ષમાં પ્રોટોઝાયલેમના સ્થાનના આધારે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
જ્યારે પ્રોટોઝાયલેમ પરિઘ (બહારની તરફ) તરફ નિર્દેશિત હોય અને મેટાઝાયલેમ કેન્દ્ર તરફ હોય,ત્યારે આ સ્થિતિને $Exarch$ (બહિરારંભી) કહેવામાં આવે છે.
આ પ્રકારની ગોઠવણી મૂળની લાક્ષણિકતા છે અને તેને $Centripetal \ xylem$ (કેન્દ્રગામી જલવાહક) તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે કારણ કે ઝાયલેમનો વિકાસ કેન્દ્ર તરફ થાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(A) સપુષ્પી વનસ્પતિઓના મૂળમાં,જલવાહક અને અન્નવાહક પેશીઓ અલગ-અલગ ત્રિજ્યા પર એકાંતરે ગોઠવાયેલી હોય છે.
આ વાહક પુલો મૃદુતકીય કોષો દ્વારા અલગ પડે છે.
જલવાહક અને અન્નવાહક પેશીના પુલોની વચ્ચે આવેલી આ વિશિષ્ટ પેશીને સંયોજક પેશી (Conjunctive tissue) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(C) હેન્સ્ટીન દ્વારા પ્રસ્તાવિત હિસ્ટોજેન સિદ્ધાંત મુજબ,મૂળનો અગ્રભાગ ત્રણ અલગ-અલગ વર્ધનશીલ પેશીના સ્તરોનો બનેલો હોય છે જેને હિસ્ટોજેન્સ કહેવામાં આવે છે.
આ ત્રણ હિસ્ટોજેન્સ નીચે મુજબ છે:
$1$. ડર્મેટોજેન (ત્વચાજન): સૌથી બહારનું સ્તર જે અધિસ્તર (એપિબ્લેમા) બનાવે છે.
$2$. પેરિબ્લેમ (વલ્કપુટજન): મધ્યનું સ્તર જે બાહ્યક (cortex) માં વિકસે છે.
$3$. પ્લ્યુરોમ (રંભજન): કેન્દ્રીય ભાગ જે રંભ (વાહક નળાકાર) બનાવે છે.
તેથી,મૂળના અગ્રભાગે $3$ હિસ્ટોજેન્સ હાજર હોય છે.

(B) કોર્પર-કેપ સિદ્ધાંત મૂળના અગ્રસ્થ વર્ધનશીલ પેશી (root apical meristem) ના આયોજનને સમજાવવા માટે શ્યુપ (Schüepp,$1917$) દ્વારા આપવામાં આવ્યો હતો.
આ સિદ્ધાંતમાં,'કોર્પર' (જર્મન ભાષામાં 'શરીર') શબ્દ મૂળના અગ્ર ભાગના મુખ્ય શરીર માટે વપરાય છે,જ્યારે 'કેપ' (જર્મન ભાષામાં 'ટોપ') શબ્દ મૂળ ટોપ (root cap) માટે વપરાય છે.
તેથી,કેપ (Kappe) શબ્દનો અર્થ મૂળ ટોપ (Cap) થાય છે.

(B) $\text{પરિચક્ર}$ $(Pericycle)$ એ મૂળમાં અંતઃસ્તર અને વાહક પુલની વચ્ચે આવેલું કોષોનું સ્તર છે। તે પાતળી દીવાલવાળા અથવા જાડી દીવાલવાળા કોષોનું એક સ્તર અથવા બહુસ્તરીય નળાકાર સ્વરૂપે હોય છે। તે પાર્શ્વ મૂળના ઉદભવ અને દ્વિતીય વૃદ્ધિમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે।

(B) વનસ્પતિઓમાં,ઝાયલેમની ગોઠવણી અંગના કેન્દ્રની સાપેક્ષમાં પ્રોટોઝાયલેમ અને મેટાઝાયલેમના સ્થાનના આધારે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
જ્યારે પ્રોટોઝાયલેમ પરિઘ તરફ સ્થિત હોય અને મેટાઝાયલેમ કેન્દ્ર તરફ વિકસે (કેન્દ્રગામી વિકાસ),ત્યારે આ સ્થિતિને $Exarch$ (એક્સાર્ક) કહેવામાં આવે છે.
આ પ્રકારની ગોઠવણી સપુષ્પી વનસ્પતિઓના મૂળમાં જોવા મળે છે.
તેનાથી વિપરીત,$Endarch$ (એન્ડાર્ક) એ સ્થિતિ દર્શાવે છે જ્યાં પ્રોટોઝાયલેમ કેન્દ્ર તરફ અને મેટાઝાયલેમ પરિઘ તરફ હોય (કેન્દ્રત્યાગી વિકાસ),જે પ્રકાંડમાં સામાન્ય છે.

(C) પેસેજ કોષો એ મૂળના અંતઃસ્તરમાં જોવા મળતા પાતળી દીવાલવાળા કોષો છે,જે ખાસ કરીને આદિદારુ (protoxylem) ની સામે આવેલા હોય છે.
આ કોષો બાહ્યકમાંથી જલવાહક પેશીમાં પાણી અને ઓગળેલા ખનિજોના ત્રિજ્યાવર્તી વહનમાં મદદ કરે છે.
તેઓ એકદળી મૂળની લાક્ષણિકતા છે,જ્યાં અંતઃસ્તર કેસ્પેરિયન પટ્ટીઓ સિવાય પાતળી દીવાલવાળું રહે છે,અને આ વિશિષ્ટ કોષોમાં સુબેરિનનું જમાવટ હોતું નથી.

(C) મૂળમાં અંતઃસ્તર એ બાહ્યકનું સૌથી અંદરનું સ્તર છે.
તે પીપળાકાર કોષોની એક જ હરોળનું બનેલું હોય છે જે આંતરકોષીય અવકાશ વગર ચુસ્ત રીતે ગોઠવાયેલા હોય છે.
આ કોષોની લાક્ષણિકતા એ છે કે તેમાં કેસ્પેરિયન પટ્ટીઓ જોવા મળે છે,જે તેમની અરીય અને સ્પર્શકીય દીવાલો પર પાણી માટે અપ્રવેશ્ય મીણ જેવો પદાર્થ (સુબેરિન) જમા થયેલો હોય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે.
મૂળમાં $Endodermis$ (અંતઃસ્તર) એ બાહ્યકનું સૌથી અંદરનું સ્તર છે.
તે પીપળા આકારના,સઘન રીતે ગોઠવાયેલા મૃદુતકીય કોષોનું બનેલું એક સ્તર છે.
આ કોષોની અરીય અને સ્પર્શકીય દીવાલોમાં $Suberin$ (સ્યુબેરિન) નામનું પાણી માટે અપ્રવેશ્ય મીણ જેવું દ્રવ્ય હોય છે,જે $Casparian$ પટ્ટીઓ બનાવે છે.

(D) મૂળમાં,જલવાહક અને અન્નવાહક પેશીઓ અલગ-અલગ ત્રિજ્યા પર એકાંતરે ગોઠવાયેલી હોય છે.
આ પ્રકારના વાહકપેશી પુલોને અરીય (Radial) વાહકપેશી પુલો કહેવામાં આવે છે.
આ ગોઠવણી વનસ્પતિઓના મૂળની અંતસ્થ રચનાનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે.

(B) પેસેજ કોષો એ મૂળના અંતઃસ્તરમાં જોવા મળતા વિશિષ્ટ પાતળી દીવાલવાળા કોષો છે.
અંતઃસ્તરમાં,મોટાભાગના કોષોમાં $Casparian$ પટ્ટીઓ (સુબેરિનથી જાડી થયેલી) હોય છે,જે પાણી માટે અપ્રવેશ્ય હોય છે.
જોકે,આદિદારુ (protoxylem) ઘટકોની સામે આવેલા કોષો પાતળી દીવાલવાળા રહે છે અને તેમાં $Casparian$ પટ્ટીઓનો અભાવ હોય છે.
આ કોષોને પેસેજ કોષો કહેવામાં આવે છે,અને તે બાહ્યકમાંથી વાહકપેશી (stele) માં પાણી અને ઓગળેલા ખનિજોના વહન માટે માર્ગ પૂરો પાડે છે.

(B) અરીય વાહક પુલમાં,જલવાહક અને અન્નવાહક પેશીઓ અલગ-અલગ ત્રિજ્યા પર એકાંતરે ગોઠવાયેલી હોય છે.
આ પ્રકારની વાહક પેશીઓની ગોઠવણી મૂળની લાક્ષણિકતા છે,જેમાં દ્વિદળી અને એકદળી બંને મૂળનો સમાવેશ થાય છે.
પ્રકાંડ અને પર્ણમાં,વાહક પુલ સામાન્ય રીતે સંયુક્ત (Conjoint) પ્રકારના હોય છે (જલવાહક અને અન્નવાહક એક જ ત્રિજ્યા પર આવેલા હોય છે).
તેથી,સાચો જવાબ $B$ (દ્વિદળી મૂળ) છે.

(B) કેસ્પેરિયન પટ્ટીઓ એ મૂળના અંતઃસ્તરના કોષોની ત્રિજ્યાવર્તી અને સ્પર્શકીય દીવાલોમાં જોવા મળતા સુબેરિનના પાણી માટે અપ્રવેશ્ય જમાવડા છે.
આ રચનાઓનું સૌપ્રથમ વર્ણન અને ઓળખ જર્મન વનસ્પતિશાસ્ત્રી રોબર્ટ કેસ્પરી દ્વારા $1865$ માં કરવામાં આવી હતી.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(C) અંતઃસ્તર એ મૂળમાં બાહ્યકના સૌથી અંદરના સ્તર તરીકે ઓળખાય છે.
તેના કોષોની મુખ્ય લાક્ષણિકતા કેસ્પેરિયન પટ્ટીઓની હાજરી છે,જે સુબેરિનના બનેલા પાણી માટે અપ્રવેશ્ય સ્તરો છે.
આ પટ્ટીઓ પાણી અને દ્રાવ્ય પદાર્થોના એપોપ્લાસ્ટિક વહનને અટકાવે છે,જેથી તેમને સિમ્પ્લાસ્ટિક માર્ગે પ્રવેશવાની ફરજ પડે છે.
તેથી,સુબેરિન લેમેલા અને કેસ્પેરિયન પટ્ટીઓની હાજરી એ અંતઃસ્તરના કોષોની સૌથી મહત્વની લાક્ષણિકતા છે.

(B) વનસ્પતિઓમાં,વાહક પુલનું વર્ગીકરણ આદિદારુ (protoxylem) ના સ્થાન અને જલવાહક પુલોની સંખ્યાના આધારે કરવામાં આવે છે.
$Exarch$ (એક્સાર્ક) સ્થિતિ એટલે એવી ગોઠવણી જેમાં આદિદારુ પરિઘ તરફ અને અનુદારુ (metaxylem) કેન્દ્ર તરફ હોય છે,જે મૂળની લાક્ષણિકતા છે.
$Polyarch$ (પોલીઆર્ક) સ્થિતિ એટલે છ કરતાં વધુ જલવાહક પુલોની હાજરી.
એકદળી મૂળમાં સામાન્ય રીતે $polyarch$ ગોઠવણી (સામાન્ય રીતે છથી વધુ જલવાહક પુલો) અને $exarch$ જલવાહક જોવા મળે છે.
તેથી,$exarch$ અને $polyarch$ વાહક પુલ એકદળી મૂળની લાક્ષણિકતા છે.

(B) મૂળમાં,જલવાહક પેશીની ગોઠવણી $Exarch$ (બહિરારંભી) પ્રકારની હોય છે.
$Exarch$ સ્થિતિમાં,$protoxylem$ (આદિદારુ) પરિઘ તરફ (બહારની તરફ) અને $metaxylem$ (અનુદારુ) અંગના કેન્દ્ર તરફ હોય છે.
આ વાહક પેશીધારી વનસ્પતિઓના મૂળની અંતસ્થ રચનાનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે.

(C) દ્વિદળી મૂળમાં,વાહકપુલ ત્રિજ્યાવર્તી (radial) હોય છે,જેનો અર્થ છે કે જલવાહક અને અન્નવાહક અલગ-અલગ ત્રિજ્યા પર એકાંતરે ગોઠવાયેલા હોય છે. તેઓ મૃદુતકીય કોષો દ્વારા અલગ પડે છે. આ ત્રિજ્યાવર્તી ગોઠવણી મૂળની લાક્ષણિકતા છે,જ્યારે સહસ્થ વાહકપુલ (એધા સાથે) પ્રકાંડની લાક્ષણિકતા છે.

(C) દ્વિદળી મૂળમાં મજ્જા (pith) ખૂબ જ નાની હોય છે અથવા ગેરહાજર હોય છે. તેની સરખામણીમાં,એકદળી મૂળમાં વાહીપુલના કેન્દ્રમાં મોટી અને સુવિકસિત મજ્જા જોવા મળે છે. તેથી,સુવિકસિત મજ્જાની હાજરી એ એકદળી મૂળનું વિશિષ્ટ લક્ષણ છે.

(B) પોલીઆર્ક સ્થિતિ એટલે મૂળમાં ઘણા બધા વાહકપૂલો (સામાન્ય રીતે $6$ થી વધુ) ની હાજરી.
આ સ્થિતિ એકદળી મૂળનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે.
તેની સરખામણીમાં,દ્વિદળી મૂળમાં સામાન્ય રીતે ડાયઆર્ક (diarch) થી હેક્સાઆર્ક (hexarch) સ્થિતિ જોવા મળે છે (જેમાં વાહકપૂલોની સંખ્યા ઓછી હોય છે).

(D) દ્વિદળી મૂળમાં,જલવાહક અને અન્નવાહક પુલની (વાહીપુલ) સંખ્યા સામાન્ય રીતે $2$ થી $6$ ની વચ્ચે હોય છે (દ્વિ-આદિ થી ષટ્-આદિ). વાહીપુલની વધુ સંખ્યા (બહુ-આદિ,સામાન્ય રીતે $6$ થી વધુ) એ એકદળી મૂળનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે. તેથી,$15-20$ વાહીપુલ હોવા તે દ્વિદળી મૂળનું લક્ષણ નથી.

(A) એકદળી મૂળમાં,બાહ્યક એ આંતરકોષીય અવકાશ ધરાવતા પાતળી દીવાલવાળા મૃદુતકીય કોષોના અનેક સ્તરોનું બનેલું હોય છે.
આ કોષો ખોરાક અને પાણીના સંગ્રહ માટે જવાબદાર છે.
તેથી,બાહ્યક મુખ્યત્વે મૃદુતકીય કોષોનું બનેલું હોય છે.

(C) દ્વિદળી મૂળમાં દ્વિતીય વૃદ્ધિ દરમિયાન વાહી એધા (vascular cambium) વિકસે છે,જે દ્વિતીય જલવાહક અને દ્વિતીય અન્નવાહક પેશીના નિર્માણમાં પરિણમે છે.
એકદળી મૂળમાં દ્વિતીય વૃદ્ધિ જોવા મળતી નથી કારણ કે તેમાં વાહી એધાનો અભાવ હોય છે.
તેથી,એધાની ગેરહાજરી એ એકદળી અને દ્વિદળી મૂળ વચ્ચેનો મુખ્ય શરીરરચનાકીય તફાવત છે.

(A) બાહ્યકદિત $(exarch)$ જલવાહક પેશીમાં,આદિદારુ $(protoxylem)$ પરિઘ તરફ અને અનુદારુ $(metaxylem)$ અંગના કેન્દ્ર તરફ આવેલું હોય છે.
આ ગોઠવણી સપુષ્પી વનસ્પતિઓના મૂળનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે.
તેનાથી વિપરીત,અંતઃકદિત $(endarch)$ જલવાહક પેશી,જેમાં આદિદારુ કેન્દ્ર તરફ અને અનુદારુ પરિઘ તરફ હોય છે,તે પ્રકાંડનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે.

(D) દ્વિદળી મૂળમાં વાહક પુલોની સંખ્યા સામાન્ય રીતે મર્યાદિત હોય છે,જે સામાન્ય રીતે $2$ થી $6$ (દ્વિ-આદિ થી ષટ-આદિ) ની વચ્ચે હોય છે.
ચોક્કસ રીતે કહીએ તો,દ્વિદળી મૂળમાં ઘણીવાર $2$ થી $5$ જલવાહક પુલ જોવા મળે છે.
તેની સરખામણીમાં,એકદળી મૂળમાં સામાન્ય રીતે $6$ કરતા વધારે જલવાહક પુલ હોય છે,જેને બહુ-આદિ (polyarch) સ્થિતિ કહેવામાં આવે છે.
એકદળી અને દ્વિદળી પ્રકાંડમાં વાહક પુલો વલયાકાર અથવા વિખરાયેલા હોય છે,જે સંયુક્ત અને પાર્શ્વસ્થ હોય છે,અને તેમાં મૂળની જેમ જલવાહક પુલોની સંખ્યાના આધારે વર્ગીકરણ કરવામાં આવતું નથી.

(A) એકદળી મૂળમાં કેન્દ્રમાં મોટી અને સુવિકસિત મજ્જા (pith) જોવા મળે છે. આ મજ્જા છૂટી રીતે ગોઠવાયેલા મૃદુતકીય કોષોની બનેલી હોય છે,જેમાં પુષ્કળ પ્રમાણમાં સ્ટાર્ચના કણો હોય છે. એકદળી મૂળમાં વાહક એધાનો અભાવ હોય છે,જલવાહક પેશી બહિઃસ્થ આદિદારુ (exarch) પ્રકારની હોય છે (અંતઃસ્થ આદિદારુ નહીં),અને મજ્જા કિરણો સામાન્ય રીતે પ્રકાંડમાં જોવા મળે છે,મૂળમાં નહીં.

(C) દ્વિદળી મૂળમાં,પરિચક્ર પાતળી દીવાલ ધરાવતા મૃદુતકી કોષોનું બનેલું હોય છે. તે દ્વિતીય વૃદ્ધિ દરમિયાન પાર્શ્વ મૂળ અને વાહક એધાના ઉદભવનું સ્થાન છે.
તેની સરખામણીમાં,ઘણા દ્વિદળી પ્રકાંડમાં,પરિચક્ર ઘણીવાર અર્ધચંદ્રાકાર દ્રઢોતકી કોષોના સમૂહ તરીકે અન્નવાહક પુલની ઉપર જોવા મળે છે.

(A) મૂળમાં,જલવાહક પેશીનો વિકાસ $exarch$ (બહિરારંભી) પ્રકારનો હોય છે,જેનો અર્થ છે કે આદિદારુ (protoxylem) પરિઘ તરફ અને અનુદારુ (metaxylem) કેન્દ્ર તરફ હોય છે. આ ગોઠવણીને $centripetal$ $xylem$ (કેન્દ્રગામી જલવાહક) વિકાસ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,જેમાં જલવાહક પેશીનું પરિપક્વન પરિઘથી કેન્દ્ર તરફ થાય છે. તેનાથી વિપરીત,પ્રકાંડમાં $endarch$ (અંતરારંભી) જલવાહક વિકાસ જોવા મળે છે,જેમાં આદિદારુ કેન્દ્ર તરફ અને અનુદારુ પરિઘ તરફ હોય છે.

(B) એકદળી મૂળમાં,વાહીપુલ અરીય (radial) હોય છે,જેનો અર્થ છે કે જલવાહક અને અન્નવાહક પેશીઓ અલગ-અલગ ત્રિજ્યા પર એકાંતરે ગોઠવાયેલી હોય છે.
મૂળમાં,જલવાહક પેશી બાહ્યઆદિદારૂ (exarch) પ્રકારની હોય છે,જેનો અર્થ છે કે આદિદારૂ (protoxylem) પરિઘ તરફ અને અનુદારૂ (metaxylem) કેન્દ્ર તરફ હોય છે.
તેથી,એકદળી મૂળમાં બાહ્યઆદિદારૂ સાથે અરીય વાહીપુલ જોવા મળે છે.

(B) $Casparian$ પટ્ટીઓ મૂળના $Endodermis$ (અંતઃસ્તર) ની લાક્ષણિકતા છે.
આ પાણી માટે અપ્રવેશ્ય,$suberin$ (સ્યુબેરિન) થી બનેલી મીણ જેવી પટ્ટીઓ છે જે અંતઃસ્તરના કોષોની ત્રિજ્યાવર્તી અને સ્પર્શકીય દીવાલોમાં જમા થાય છે.
તે પાણી અને દ્રાવ્ય પદાર્થોના એપોપ્લાસ્ટિક વહનને અટકાવે છે,જેનાથી તેમને સિમ્પ્લાસ્ટિક માર્ગ દ્વારા વાહક પેશીમાં પ્રવેશવાની ફરજ પડે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(A) દ્વિદળી મૂળના $T.S.$ ની અંતસ્થ રચનાના આધારે:
$A$ એ બાહ્યકના સૌથી અંદરના સ્તરને દર્શાવે છે,જે અંતઃસ્તર છે.
$B$ એ જલવાહક અને અન્નવાહકની વચ્ચે રહેલી મૃદુતકીય કોષોને દર્શાવે છે,જેને સંયુગ્મી પેશી કહેવાય છે.
$C$ એ કેન્દ્ર તરફ આવેલા મોટા જલવાહક ઘટકોને દર્શાવે છે,જે મેટાઝાયલેમ છે.
$D$ એ પરિઘ તરફ આવેલા નાના જલવાહક ઘટકોને દર્શાવે છે,જે પ્રોટોઝાયલેમ છે.
$E$ એ ખોરાકના વહન માટે જવાબદાર વાહક પેશી,અન્નવાહકને દર્શાવે છે.
$F$ એ કેન્દ્રના ભાગને દર્શાવે છે,જે મજ્જા છે.
તેથી,સાચી જોડ $A =$ અંતઃસ્તર,$B =$ સંયુગ્મી પેશી,$C =$ મેટાઝાયલેમ,$D =$ પ્રોટોઝાયલેમ,$E =$ અન્નવાહક,$F =$ મજ્જા છે.

(D) એકદળી મૂળ સામાન્ય રીતે 'polyarch' જલવાહક સ્થિતિ દર્શાવે છે,જેનો અર્થ છે કે તેમાં છ કરતા વધુ જલવાહક પુલ હોય છે,જ્યારે દ્વિદળી મૂળમાં સામાન્ય રીતે બે થી ચાર (diarch થી tetrarch) હોય છે.
એકદળી મૂળમાં મોટી અને સુવિકસિત મધ્યસ્થ મજ્જા (pith) હોય છે,જે દ્વિદળી મૂળમાં ગેરહાજર હોય છે અથવા ખૂબ નાની હોય છે.
વધુમાં,એકદળી મૂળમાં દ્વિતીય વૃદ્ધિ જોવા મળતી નથી,જ્યારે દ્વિદળી મૂળમાં વાહક એધાની સક્રિયતાને કારણે દ્વિતીય વૃદ્ધિ થાય છે.
તેથી,આપેલા તમામ વિધાનો એકદળી અને દ્વિદળી મૂળ વચ્ચેના તફાવતને યોગ્ય રીતે વર્ણવે છે.

(C) એકદળી મૂળની આંતરિક રચનામાં,બહારની સપાટીથી કેન્દ્ર તરફ જોતા સ્તરોનો ક્રમ નીચે મુજબ છે:
$1$. $Epiblema$ (અધિસ્તર): સૌથી બહારનું એકસ્તરીય પડ.
$2$. $Cortex$ (બાહ્યક): $Epiblema$ ની નીચે આવેલો મૃદુતક કોષોનો બહુસ્તરીય પ્રદેશ.
$3$. $Endodermis$ (અંતઃસ્તર): બાહ્યકનું સૌથી અંદરનું સ્તર,જેમાં કેસ્પેરિયન પટ્ટીઓ જોવા મળે છે.
$4$. $Pericycle$ (પરિચક્ર): $Endodermis$ ની તરત જ અંદર આવેલું સ્તર,જે પાર્શ્વમૂળના નિર્માણ માટે જવાબદાર છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $Epiblema \rightarrow Cortex \rightarrow Endodermis \rightarrow Pericycle$ છે.

(D) વનસ્પતિઓમાં,અરીય વાહક પુલ એ મૂળની લાક્ષણિકતા છે.
દ્વિદળી મૂળમાં,વાહક પુલોની સંખ્યા (જલવાહક અને અન્નવાહકના પટ્ટાઓ) સામાન્ય રીતે $2$ થી $4$ હોય છે.
જ્યારે $4$ અરીય વાહક પુલ હોય,ત્યારે તેને ટેટ્રાર્ક (tetrarch) સ્થિતિ કહેવામાં આવે છે.
એકદળી મૂળમાં સામાન્ય રીતે $6$ થી વધુ વાહક પુલ હોય છે,જેને પોલીઆર્ક (polyarch) કહેવાય છે.
પ્રકાંડમાં સંયુક્ત (conjoint) વાહક પુલ હોય છે,અરીય નહીં.
તેથી,ચાર અરીય વાહક પુલ ધરાવતી રચના એ દ્વિદળી મૂળ છે.

(C) એકદળી વનસ્પતિના મૂળના અગ્રભાગમાં,અગ્રસ્થ વર્ધનશીલ પેશીનું આયોજન સામાન્ય રીતે કોર્પર-કેપ સિદ્ધાંત અથવા ચોક્કસ પ્રારંભિક જૂથો દ્વારા સમજાવવામાં આવે છે.
એકદળી મૂળના અગ્રભાગના શાસ્ત્રીય દૃષ્ટિકોણ મુજબ,પ્રારંભિક કોષોના ત્રણ અલગ જૂથો હોય છે:
$1$. પ્રારંભિક કોષોનું અંતિમ જૂથ મૂળટોપ (કેલિપ્ટ્રોજન) બનાવે છે.
$2$. પ્રારંભિક કોષોનું મધ્યમ જૂથ ડર્મેટોજન (અધિસ્તર) અને પેરિબ્લેમ (વલ્ક) બનાવે છે.
$3$. પ્રારંભિક કોષોનું સૌથી અંદરનું જૂથ પ્લેરોમ (વાહકપેશી) બનાવે છે.
તેથી,વિકલ્પ $C$ સાચું વર્ણન છે.

(A) દ્વિદળી મૂળમાં,જલવાહક પેશીની ગોઠવણીને 'બહિરારંભી' (exarch) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
બહિરારંભી સ્થિતિમાં,આદિદારુ (protoxylem) વાહિનીઓ મૂળના પરિઘ (બહારની બાજુ) તરફ આવેલી હોય છે,જ્યારે અનુદારુ (metaxylem) વાહિનીઓ કેન્દ્ર (અંદરની બાજુ) તરફ આવેલી હોય છે.
આ ગોઠવણી મૂળના રોમ દ્વારા શોષાયેલા પાણીને વાહક નળાકાર તરફ કાર્યક્ષમ રીતે વહન કરવામાં મદદ કરે છે.

(A) દ્વિદળી આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં,મૂળના અગ્રસ્થ વર્ધનશીલ પ્રદેશનું વિભેદન અલગ-અલગ વિસ્તારોમાં થાય છે. ડર્મેટોજન એ મૂળના અગ્રસ્થ વર્ધનશીલ પેશીનું સૌથી બહારનું સ્તર છે,જે પ્રારંભિક કોષોના અંતિમ સમૂહમાંથી ઉદ્ભવે છે. આ સ્તર અંતે મૂળના અધિસ્તર અને અધિસ્તરીય પેશીતંત્રનું નિર્માણ કરે છે.

(A) $\text{અંતઃસ્તર}$ એ મૂળમાં બાહ્યકનું સૌથી અંદરનું સ્તર છે।
તેની ત્રિજ્યાવર્તી અને સ્પર્શકીય દીવાલો પર $\text{કેસ્પેરિયન}$ $\text{પટ્ટીઓ}$ (Casparian strips) ની હાજરી તેની મુખ્ય લાક્ષણિકતા છે।
આ $\text{કેસ્પેરિયન}$ $\text{પટ્ટીઓ}$ સુબેરીનથી બનેલી હોય છે, જે પાણી માટે અપ્રવેશ્ય એવો મીણ જેવો પદાર્થ છે।
આ સ્તર પાણીના એપોપ્લાસ્ટિક વહનને વાહક નળાકારમાં પ્રવેશતા અટકાવે છે, જેનાથી પાણીને સિમ્પ્લાસ્ટિક માર્ગમાં પ્રવેશવાની ફરજ પડે છે।

(C) દ્વિદળી મૂળમાં મજ્જા કાં તો ગેરહાજર હોય છે અથવા ખૂબ જ નાની અને અસ્પષ્ટ હોય છે.
તેની સરખામણીમાં,એકદળી મૂળમાં મજ્જા મોટી અને સુવિકસિત હોય છે.
એકદળી પ્રકાંડમાં વાહીપુલ વિખરાયેલા હોય છે અને તેમાં કોઈ સ્પષ્ટ મજ્જા હોતી નથી,જ્યારે દ્વિદળી પ્રકાંડમાં મધ્યમાં મોટી અને સુવિકસિત મજ્જા જોવા મળે છે.
તેથી,સાચો જવાબ દ્વિદળી મૂળ છે.

(B) કાસ્પેરીયન પટ્ટીઓ સપુષ્પી વનસ્પતિઓના મૂળમાં આવેલા $Endodermis$ (અંતઃસ્તર) ની લાક્ષણિકતા છે.
આ પટ્ટીઓ સુબેરિનની બનેલી હોય છે,જે પાણી માટે અપ્રવેશ્ય મીણ જેવો પદાર્થ છે,જે કોષદીવાલ દ્વારા પાણીના પરિઘવર્તી વહન (એપોપ્લાસ્ટિક માર્ગ) ને અટકાવે છે.
તેથી,પાણીએ આ અવરોધને પાર કરવા માટે અંતઃસ્તરના કોષોના કોષરસમાં પ્રવેશવું પડે છે,જે વનસ્પતિને વાહકપેશીઓમાં પાણી અને દ્રાવ્ય પદાર્થોના પ્રવાહનું નિયમન કરવામાં મદદ કરે છે.

(D) સપુષ્પી વનસ્પતિઓના મૂળમાં,જલવાહક પેશીની ગોઠવણી $exarch$ (બહિરારંભી) પ્રકારની હોય છે.
$exarch$ સ્થિતિમાં,આદિદારૂ $(protoxylem)$ પરિઘ તરફ (બહારની બાજુ) અને અનુદારૂ $(metaxylem)$ કેન્દ્ર તરફ (અંદરની બાજુ) ગોઠવાયેલ હોય છે.
આ મૂળની અંતસ્થ રચનાનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે,જે તેને પ્રકાંડની અંતસ્થ રચનાથી અલગ પાડે છે,જ્યાં ગોઠવણી $endarch$ (અંતરારંભી) પ્રકારની હોય છે.

(C) હેન્સ્ટીન દ્વારા આપવામાં આવેલા હિસ્ટોજન સિદ્ધાંત મુજબ, મૂળના અગ્રભાગમાં ત્રણ મુખ્ય હિસ્ટોજન હોય છે:
$1$. $Dermatogen$: જે અધિસ્તર બનાવે છે।
$2$. $Periblem$: જે બાહ્યક બનાવે છે।
$3$. $Plerome$: જે વાહકપેશી (સ્ટીલ) બનાવે છે।
એકદળી વનસ્પતિઓમાં, એક વધારાનો ચોથો હિસ્ટોજન જોવા મળે છે જેને $Calyptrogen$ કહેવામાં આવે છે, જે મૂળટોપ $(root \, cap)$ ના નિર્માણ માટે જવાબદાર છે। તેથી, $Calyptrogen$ એ એકદળી વનસ્પતિના મૂલાગ્રમાં જોવા મળતો વિશિષ્ટ હિસ્ટોજન છે।

(D) મૂળમાં અંતઃસ્તર એ બાહ્યકના સૌથી અંદરના સ્તર તરીકે ઓળખાય છે. મોટાભાગના એકદળી મૂળમાં,આદિદારુ (protoxylem) ની સામે આવેલા અંતઃસ્તરના કોષો પાતળી દીવાલ ધરાવે છે અને તેમાં કેસ્પેરિયન પટ્ટીઓ (સુબેરીનનું જમાવટ) હોતી નથી. આવા વિશિષ્ટ કોષોને પથકોષો (passage cells) કહેવામાં આવે છે. તે બાહ્યકમાંથી પાણી અને દ્રાવ્ય ક્ષારોને વાહકપેશી (સ્ટીલ) માં વહન કરવામાં મદદ કરે છે. તેથી,પથકોષો એ એકદળી મૂળના અંતઃસ્તરની લાક્ષણિકતા છે.

(D) દ્વિદળી મૂળમાં,પરિવલય (Pericycle) પાર્શ્વ મૂળના ઉદ્ભવ માટે જવાબદાર છે.
દ્વિતીય વૃદ્ધિ દરમિયાન,આદિદારુ (Protoxylem) ની સામે આવેલી પરિવલયની કોષો વાહક એધાના વલયના નિર્માણમાં પણ ભાગ લે છે.
આમ,પરિવલય પાર્શ્વ મૂળ અને વાહક એધા બંનેના નિર્માણમાં ફાળો આપે છે,તેથી સાચો જવાબ $D$ છે.

(B) વનસ્પતિઓમાં,મૂળમાં વાહકપેશીની ગોઠવણી $exarch$ (આદિદારૂ પરિઘ તરફ) હોય છે,જ્યારે પ્રકાંડમાં તે $endarch$ (આદિદારૂ કેન્દ્ર તરફ) હોય છે.
મૂળની $exarch$ સ્થિતિમાંથી પ્રકાંડની $endarch$ સ્થિતિમાં આ સંક્રમણ $hypocotyl$ (બીજપત્રોની નીચેનો ભ્રૂણધરીનો ભાગ) તરીકે ઓળખાતા પ્રદેશમાં થાય છે.

(D) વનસ્પતિઓમાં,વાહિપુલની ગોઠવણી આદિદારુ (protoxylem) ના સ્થાનના આધારે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
$1$. મૂળમાં,આદિદારુ પરિઘ તરફ હોય છે,જેને $exarch$ (બહિરારંભી) સ્થિતિ કહેવામાં આવે છે.
$2$. પ્રકાંડમાં,આદિદારુ કેન્દ્ર તરફ હોય છે,જેને $endarch$ (અંતરારંભી) સ્થિતિ કહેવામાં આવે છે.
$3$. એકદળી મૂળમાં સામાન્ય રીતે કેન્દ્રમાં મોટી અને સુવિકસિત મજ્જા (pith) જોવા મળે છે,જ્યારે દ્વિદળી મૂળમાં મજ્જા નાની હોય છે અથવા ગેરહાજર હોય છે.
$4$. તેથી,$exarch$ વાહિપુલ અને સુવિકસિત મજ્જા એ $monocot$ (એકદળી) મૂળનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે.

(B) પથ કોષો (Passage cells) એ મૂળના અંતઃસ્તરમાં જોવા મળતા વિશિષ્ટ પાતળી દિવાલવાળા કોષો છે.
આ કોષો આદિદારુ (protoxylem) ના ઘટકોની બરાબર સામે આવેલા હોય છે.
તેમાં કેસ્પેરિયન પટ્ટીઓ (સુબેરિનનું જમાવટ) નો અભાવ હોય છે,જે અન્ય અંતઃસ્તરના કોષોમાં હાજર હોય છે.
તેથી,તેઓ બાહ્યકમાંથી પરિચક્રમાં અને ત્યારબાદ વાહક પેશીઓમાં પાણી અને ઓગળેલા ખનિજોના ત્રિજ્યાવર્તી વહન માટે માર્ગ પૂરો પાડે છે.

(D) દ્વિદળી મૂળમાં,વાહિપૂલો સામાન્ય રીતે અરીય હોય છે અને તેમની સંખ્યા મર્યાદિત હોય છે,જે સામાન્ય રીતે $2$ થી $6$ (દ્વિ-આદિ થી ષટ્-આદિ) હોય છે.
$15-20$ વાહિપૂલો (બહુ-આદિ સ્થિતિ) એ એકદળી મૂળનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે,દ્વિદળી મૂળનું નહીં.
અરીય વાહિપુલ,દ્વિતીયક વૃદ્ધિ અને અલ્પ વિકસિત કે ગેરહાજર મજ્જા એ દ્વિદળી મૂળના લાક્ષણિક લક્ષણો છે.