GUJCET 2024 Biology Question Paper with Answer and Solution in Gujarati

(D) સાચો જવાબ $D$ છે. થાયલેસિન (ટાસ્મેનિયન વુલ્ફ) એ ઓસ્ટ્રેલિયા,ટાસ્મેનિયા અને ન્યુ ગિનીનું લુપ્ત થયેલું માંસાહારી માર્સુપિયલ પ્રાણી હતું,થાઈલેન્ડનું નહીં. અન્ય જોડીઓ સાચી છે: ડોડો મોરેશિયસનું હતું,સ્ટેલરની સી કાઉ રશિયાની હતી અને ક્વાગ્ગા આફ્રિકાનું હતું.

(C) વિશ્વ ટકાઉ વિકાસ પરિષદ $(2002)$ જોહાનિસબર્ગ,દક્ષિણ આફ્રિકા ખાતે યોજાઈ હતી. આ પરિષદમાં $190$ દેશોએ $2010$ સુધીમાં વૈશ્વિક,પ્રાદેશિક અને સ્થાનિક સ્તરે જૈવવિવિધતાના નુકસાનના વર્તમાન દરમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો કરવા માટે તેમની પ્રતિબદ્ધતા વ્યક્ત કરી હતી.

(C) $RNAi$ ($RNA$ ઇન્ટરફરન્સ) એ તમામ સુકોષકેન્દ્રી સજીવોમાં જોવા મળતી એક કોષીય સંરક્ષણ પદ્ધતિ છે. આ પ્રક્રિયામાં,પૂરક $dsRNA$ (દ્વિ-શૃંખલામય $RNA$) અણુના નિર્માણને કારણે વિશિષ્ટ $mRNA$ નું ભાષાંતર અટકી જાય છે. આ $dsRNA$ એ $mRNA$ સાથે જોડાઈને તેને નિષ્ક્રિય કરે છે,જેનાથી વિશિષ્ટ જનીનની અભિવ્યક્તિ અટકે છે.

(A) $ELISA$ નું પૂરું નામ Enzyme-Linked Immunosorbent Assay છે.
તે નમૂનામાં ચોક્કસ એન્ટિજન અથવા એન્ટિબોડીની હાજરી શોધવા માટે વપરાતી નિદાન પદ્ધતિ છે.
$ELISA$ નો મૂળભૂત સિદ્ધાંત એન્ટિજન અને એન્ટિબોડી વચ્ચેની ચોક્કસ આંતરક્રિયા છે.
આ પ્રક્રિયામાં,એક ઉત્સેચક (enzyme) ને એન્ટિબોડી અથવા એન્ટિજન સાથે જોડવામાં આવે છે,અને જ્યારે લક્ષ્ય અણુ હાજર હોય ત્યારે આ પ્રતિક્રિયા એક શોધી શકાય તેવો સંકેત (સામાન્ય રીતે રંગમાં ફેરફાર) ઉત્પન્ન કરે છે.

(B) જેલ ઇલેક્ટ્રોફોરેસિસમાં,એગરોઝ,જે સમુદ્રી ઘાસ (જેમ કે Gelidium અને Gracilaria) માંથી મેળવેલ એક કુદરતી પોલિમર છે,તેનો ઉપયોગ મેટ્રિક્સ અથવા જેલ માધ્યમ તરીકે થાય છે.
વિકલ્પ $A$ ખોટો છે કારણ કે $DNA$ ના ટુકડાઓ અભિરંજિત કર્યા વગર અદ્રશ્ય હોય છે.
વિકલ્પ $C$ ખોટો છે કારણ કે ઇથિડિયમ બ્રોમાઇડથી અભિરંજિત $DNA$ પટ્ટાઓ માત્ર $UV$ પ્રકાશમાં જ ચમકે છે,દ્રશ્ય પ્રકાશમાં નહીં.
વિકલ્પ $D$ ખોટો છે કારણ કે જેલ ઇલેક્ટ્રોફોરેસિસમાં,નાના $DNA$ ટુકડાઓ મોટા ટુકડાઓ કરતા એગરોઝ મેટ્રિક્સમાં વધુ ઝડપથી અને વધુ દૂર ગતિ કરે છે.

(C) પોલિમરેઝ ચેઈન રિએક્શન $(PCR)$ માં વપરાતા $DNA$ પોલિમરેઝને $Taq$ પોલિમરેઝ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ ઉત્સેચક $Thermus$ $aquaticus$ નામના થર્મોફિલિક (ગરમી સહન કરી શકતા) બેક્ટેરિયામાંથી મેળવવામાં આવે છે.
$Taq$ પોલિમરેઝ ઉષ્મા-સ્થાયી (heat-stable) છે,જેનો અર્થ છે કે તે $PCR$ ના ડિનેચ્યુરેશન તબક્કા માટે જરૂરી ઊંચા તાપમાનને સહન કરી શકે છે અને પોતે નિષ્ક્રિય થતું નથી.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(B) જેલ ઇલેક્ટ્રોફોરેસીસમાં,$DNA$ ના ટુકડાઓને તેમના કદના આધારે અલગ કરવામાં આવે છે. એગરોઝ,જે દરિયાઈ વનસ્પતિ (લાલ શેવાળ) માંથી મેળવવામાં આવતો કુદરતી પોલિમર છે,તેનો ઉપયોગ મેટ્રિક્સ તરીકે થાય છે. $DNA$ ના ટુકડાઓ ઋણ વીજભારિત હોય છે અને એનોડ તરફ ગતિ કરે છે. નાના ટુકડાઓ મોટા ટુકડાઓ કરતા મેટ્રિક્સમાં ઝડપથી અને વધુ દૂર ગતિ કરે છે. $DNA$ ને સ્ટેનિંગ વગર દ્રશ્ય પ્રકાશમાં જોઈ શકાતા નથી; તેમને ઇથિડિયમ બ્રોમાઇડથી અભિરંજિત કરીને પછી $UV$ કિરણોત્સર્ગ હેઠળ જોતા તે તેજસ્વી નારંગી રંગના પટ્ટાઓ તરીકે દેખાય છે.

(D) પેલિન્ડ્રોમિક ન્યુક્લિયોટાઇડ શૃંખલા એ $DNA$ માં બેઝ જોડીનો એવો ક્રમ છે જે એક શૃંખલા પર $5' \rightarrow 3'$ દિશામાં વાંચતા અને તેની પૂરક શૃંખલા પર $5' \rightarrow 3'$ દિશામાં વાંચતા સમાન રહે છે.
વિકલ્પ $D$ માટે,શૃંખલા $5'-GAATTC-3'$ છે.
તેની પૂરક શૃંખલા $3'-CTTAAG-5'$ થશે,જેને $5' \rightarrow 3'$ દિશામાં વાંચતા તે $5'-GAATTC-3'$ મળે છે.
આમ,બંને શૃંખલાઓ $5' \rightarrow 3'$ દિશામાં સમાન વંચાતી હોવાથી,આ એક પેલિન્ડ્રોમિક શૃંખલા છે.

(D) ડેટ્રિટસ આહાર શૃંખલા $(DFC)$ ની શરૂઆત મૃત કાર્બનિક દ્રવ્યોથી થાય છે,જેને ડેટ્રિટસ કહેવામાં આવે છે. ફૂગ અને બેક્ટેરિયા જેવા વિઘટકો આ મૃત કાર્બનિક દ્રવ્યોનું વિઘટન કરવા માટે જવાબદાર છે,જેના દ્વારા $DFC$ માં ઊર્જાના પ્રવાહની શરૂઆત થાય છે.

(C) જલીય નિવસનતંત્રમાં,જેમ કે $Sea$ (દરિયો),જૈવભારનો પિરામિડ સામાન્ય રીતે ઉલટો હોય છે. આનું કારણ એ છે કે ફાઈટોપ્લાન્કટન (ઉત્પાદકો) નો જૈવભાર ઝૂપ્લાન્કટન અને નાની માછલીઓ (પ્રાથમિક ઉપભોક્તાઓ) તથા મોટી માછલીઓ (દ્વિતીય ઉપભોક્તાઓ) કે જે તેમના પર આધાર રાખે છે,તેના કરતા ઘણો ઓછો હોય છે. ફાઈટોપ્લાન્કટનનો ઝડપી ટર્નઓવર દર એક નાના સ્ટેન્ડિંગ ક્રોપને ઉપભોક્તાઓના મોટા જૈવભારને ટેકો આપવા માટે સક્ષમ બનાવે છે.

(D) હાર્ડી-વેઈનબર્ગનો સિદ્ધાંત જણાવે છે કે ઉત્ક્રાંતિના પરિબળોની ગેરહાજરીમાં વસ્તીમાં જનીન આવૃત્તિઓ સ્થિર રહે છે અને પેઢી દર પેઢી અચળ રહે છે.
હાર્ડી-વેઈનબર્ગ સંતુલનને ખલેલ પહોંચાડતા પરિબળોમાં નીચેનાનો સમાવેશ થાય છે:
$1$. જનીન સ્થળાંતર અથવા જનીન પ્રવાહ: વસ્તીમાં જનીનોનું આવવું કે બહાર જવું.
$2$. ઉત્પરિવર્તન: $DNA$ ક્રમમાં અચાનક થતા વારસાગત ફેરફારો.
$3$. જનીનિક વિચલન: આકસ્મિક ઘટનાઓને કારણે જનીન આવૃત્તિઓમાં થતા રેન્ડમ ફેરફારો.
$4$. જનીનિક પુનઃસંયોજન: લિંગી પ્રજનન દરમિયાન જનીનોની અદલાબદલી.
$5$. પ્રાકૃતિક પસંદગી: સજીવોનું વિભેદક અસ્તિત્વ અને પ્રજનન.
અનુકૂલિત પ્રસરણ એ એક ઉત્ક્રાંતિની પ્રક્રિયા છે જેમાં સજીવો પૂર્વજ જાતિમાંથી ઝડપથી વિવિધ નવા સ્વરૂપોમાં વિકસે છે,ખાસ કરીને જ્યારે પર્યાવરણમાં ફેરફાર થવાથી નવા સંસાધનો ઉપલબ્ધ થાય છે. તે ઉત્ક્રાંતિનું પરિણામ છે,કોઈ એક વસ્તીના જનીન પૂલના સંતુલનને ખોરવતું પરિબળ નથી.

(B) કાર્યસદૃશતા એટલે એવી રચનાઓ કે જેની ઉત્પત્તિ અલગ હોય પરંતુ અભિસારી ઉત્ક્રાંતિને કારણે સમાન કાર્ય કરતી હોય.
$1$. શક્કરિયા એ મૂળનું રૂપાંતરણ છે,જ્યારે બટાકા એ પ્રકાંડનું રૂપાંતરણ છે.
$2$. બંને ખોરાક સંગ્રહ કરવાનું કાર્ય કરે છે.
$3$. તેમની ઉત્પત્તિ અલગ હોવાથી (મૂળ વિરુદ્ધ પ્રકાંડ) પરંતુ કાર્ય સમાન હોવાથી (સંગ્રહ),તેમને કાર્યસદૃશ અંગો ગણવામાં આવે છે.
$4$. અન્ય વિકલ્પો જેવા કે બટાકા અને આદુ (બંને પ્રકાંડ) અથવા શક્કરિયા અને મૂળા (બંને મૂળ) એ રચનાસદૃશતા (homology) દર્શાવે છે.

(D) 'ભ્રૂણ ક્યારેય અન્ય પ્રાણીઓની પુખ્ત અવસ્થામાંથી પસાર થતું નથી' તેવું વિધાન $Karl \ Ernst \ von \ Baer$ દ્વારા આપવામાં આવ્યું હતું.
તેમને આધુનિક ભ્રૂણવિજ્ઞાનના પિતા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેમણે અવલોકન કર્યું હતું કે વિવિધ પૃષ્ઠવંશીઓના ભ્રૂણ પ્રારંભિક તબક્કે સામાન્ય લક્ષણો ધરાવે છે,પરંતુ તેઓ તેમના પૂર્વજોના પુખ્ત સ્વરૂપો જેવા દેખાતા નથી,જે $Ernst \ Haeckel$ દ્વારા પ્રસ્તાવિત પુનરાવર્તન સિદ્ધાંત (recapitulation theory) થી વિપરીત હતું.

(A) સિરોસિસ એ યકૃતનો એક લાંબાગાળાનો રોગ છે,જેમાં સ્વસ્થ યકૃતના પેશીઓનું સ્થાન ડાઘાવાળા પેશીઓ (ફાઈબ્રોસિસ) લે છે. સિરોસિસનું સૌથી સામાન્ય કારણ લાંબા સમય સુધી વધુ પડતું આલ્કોહોલનું સેવન છે,જે સમય જતાં યકૃતના કોષોમાં સોજો અને નુકસાન પહોંચાડે છે. તેથી,વિકલ્પ $A$ સાચું વર્ણન છે.

(B) ગૌણ લસિકા અંગો એવા સ્થાનો છે જ્યાં લસિકા કોષો (lymphocytes) એન્ટિજન સાથે પ્રતિક્રિયા આપે છે અને ત્યારબાદ સક્રિય કોષો બનવા માટે વિભાજન પામે છે. આમાં બરોળ,લસિકા ગાંઠો,કાકડા,નાના આંતરડાના પેયરના પેચ અને એપેન્ડિક્સનો સમાવેશ થાય છે. અસ્થિમજ્જા અને થાઇમસ એ પ્રાથમિક લસિકા અંગો છે જ્યાં અપરિપક્વ લસિકા કોષો એન્ટિજન-સંવેદનશીલ લસિકા કોષોમાં વિભેદિત થાય છે. તેથી,એપેન્ડિક્સ,કાકડા અને નાના આંતરડાના પેયરના પેચ ધરાવતું જૂથ ગૌણ લસિકા અંગોનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.

(B) ન્યુમોનિયા એ $Streptococcus$ $pneumoniae$ અને $Haemophilus$ $influenzae$ જેવા બેક્ટેરિયા દ્વારા થતો શ્વસનતંત્રનો રોગ છે.
ન્યુમોનિયાના ગંભીર કિસ્સાઓમાં,ફેફસાના વાયુકોષ્ઠો પ્રવાહીથી ભરાઈ જાય છે,જેના કારણે શ્વસનમાં ગંભીર સમસ્યાઓ સર્જાય છે.
વાયુઓના વિનિમયમાં અવરોધ આવવાને કારણે,લોહીમાં ઓક્સિજનનું પ્રમાણ ઘટી જાય છે,જેના પરિણામે દર્દીના હોઠ અને નખનો રંગ રાખોડીથી વાદળી થઈ જાય છે.
વિકલ્પ $A$ એ મેલેરિયાના લક્ષણો દર્શાવે છે.
વિકલ્પ $C$ એ ટાઈફોઈડના લક્ષણો દર્શાવે છે.
વિકલ્પ $D$ એ દાદ (ringworm) ના લક્ષણો દર્શાવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(B) માનવ માદા પ્રજનન તંત્રમાં,અંડવાહિની (fallopian tube) ત્રણ ભાગોની બનેલી હોય છે: ઇન્ફન્ડીબ્યુલમ,તુમ્બિકા (ampulla) અને ઇસ્થમસ.
$1$. અંડાશયની નજીકનો ભાગ ગળણી આકારનો ઇન્ફન્ડીબ્યુલમ છે.
$2$. અંડવાહિનીનો પહોળો ભાગ તુમ્બિકા (ampulla) છે.
$3$. અંડવાહિનીનો છેલ્લો ભાગ,જે સાંકડી લ્યુમેન ધરાવે છે અને ગર્ભાશય સાથે જોડાય છે,તે ઇસ્થમસ છે.
આપેલ આકૃતિમાં,'$X$' અંડવાહિનીના તે સાંકડા ભાગ તરફ નિર્દેશ કરે છે જે ગર્ભાશય સાથે જોડાય છે,જે ઇસ્થમસ છે.

(D) અંડપાતની પ્રક્રિયા દરમિયાન,માદા જનનકોષને મુક્ત કરવા માટે ગ્રાફિયન પુટિકા તૂટે છે. આ તબક્કે,અંડકોષ અર્ધીકરણ-$II$ (meiosis-$II$) ની ભાજન અવસ્થા (metaphase) માં અટકેલો હોય છે અને તેને દ્વિતીય પૂર્વ અંડકોષ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. દ્વિતીય પૂર્વ અંડકોષ ઝોના પેલ્યુસિડા અને કોરોના રેડિએટા દ્વારા ઘેરાયેલો હોય છે. તેથી,સાચો જવાબ $D$ છે.

(C) લેડિગ કોષો,જેમને આંતરાલીય કોષો તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે વૃષણની અંદર શુક્રઉત્પાદક નલિકાઓની બહારના ભાગમાં આવેલા આંતરાલીય અવકાશમાં જોવા મળે છે. આ કોષો એન્ડ્રોજન્સ તરીકે ઓળખાતા વૃષણના અંતઃસ્ત્રાવો,મુખ્યત્વે ટેસ્ટોસ્ટેરોનનું સંશ્લેષણ અને સ્ત્રાવ કરવા માટે જવાબદાર છે.

(D) સાચું વિધાન એ છે કે $Glomus$ પ્રજાતિના ઘણા સભ્યો માયકોરાઈઝા બનાવે છે.
$1$. $Glomus$ એ ફૂગની પ્રજાતિ છે જે વનસ્પતિના મૂળ સાથે સહજીવી સંબંધ બનાવે છે જેને માયકોરાઈઝા કહેવાય છે,જે જમીનમાંથી ફોસ્ફરસના શોષણમાં મદદ કરે છે.
$2$. $Azospirillum$ અને $Azotobacter$ એ મુક્તજીવી નાઈટ્રોજન સ્થાપક બેક્ટેરિયા છે,સહજીવી નથી.
$3$. $Monascus$ $purpureus$ એ ઈસ્ટ છે જેનો ઉપયોગ રક્તમાં કોલેસ્ટ્રોલ ઘટાડતી સ્ટેટિન દવા બનાવવા માટે થાય છે,માયકોરાઈઝા માટે નહીં.
$4$. $Anabaena$ અને $Nostoc$ જેવા સાયનોબેક્ટેરિયા સ્વયંપોષી છે,વિષમપોષી નથી,અને તેનો ઉપયોગ ડાંગરના ખેતરોમાં જૈવિક ખાતર તરીકે થાય છે.

(B) $(i)$ બેક્યુલોવાયરસ એ રોગકારકો છે જે કીટકો અને અન્ય સંધિપાદો પર હુમલો કરે છે. તેઓ જાતિ-વિશિષ્ટ,સાંકડી શ્રેણી ધરાવતા જંતુનાશક ઉપયોગો માટે ઉત્તમ છે કારણ કે તેઓ વનસ્પતિઓ,સસ્તન પ્રાણીઓ,પક્ષીઓ,માછલીઓ અથવા બિન-લક્ષિત કીટકોને નુકસાન પહોંચાડતા નથી.
(ii) બેસિલસ થુરિન્જિએન્સિસ $(Bt)$ એ એક બેક્ટેરિયા છે જેના બીજાણુઓનો ઉપયોગ પતંગિયાની ઈયળોને નિયંત્રિત કરવા માટે થાય છે.
(iii) લેડીબર્ડ ભૃંગ એ એફિડ્સથી છુટકારો મેળવવા માટે ઉપયોગી છે,મચ્છરો માટે નહીં.
(iv) ટ્રાયકોડર્મા પ્રજાતિઓ મુક્તજીવી ફૂગ છે જે મૂળના નિવસનતંત્રમાં ખૂબ સામાન્ય છે અને તે વનસ્પતિના અનેક રોગકારકો માટે અસરકારક જૈવ-નિયંત્રક છે,પ્રાણીઓના રોગકારકો માટે નહીં.
તેથી,માત્ર વિધાન $(i)$ અને (ii) સાચા છે.

(D) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$1$. પેક્ટિનેઝ: ફળોના રસને શુદ્ધ કરવા માટે વપરાય છે,તેથી તે $(B)$ સાથે જોડાય છે.
$2$. સ્ટેટિન્સ: મોનાસ્કસ પર્પ્યુરિયસ દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે,તે રુધિરમાં કોલેસ્ટ્રોલનું પ્રમાણ ઘટાડનાર ઘટક તરીકે કાર્ય કરે છે,તેથી તે $(D)$ સાથે જોડાય છે.
$3$. સાયક્લોસ્પોરિન-$A$: ટ્રાયકોડર્મા પોલિસ્પોરમ દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે,તે અંગ પ્રત્યારોપણ કરાવનાર દર્દીઓમાં રોગપ્રતિકારક શક્તિ ઘટાડનાર (immunosuppressive) ઘટક તરીકે કાર્ય કરે છે,તેથી તે $(C)$ સાથે જોડાય છે.
$4$. સ્ટ્રેપ્ટોકાઈનેઝ: સ્ટ્રેપ્ટોકોકસ દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે,તે માયોકાર્ડિયલ ઇન્ફાર્ક્શન ધરાવતા દર્દીઓની રુધિરવાહિનીઓમાંથી ગંઠાઈ ગયેલા રુધિરને દૂર કરવા માટે 'ક્લોટ બસ્ટર' તરીકે વપરાય છે,તેથી તે $(A)$ સાથે જોડાય છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $(1-B), (2-D), (3-C), (4-A)$ છે.

(B) જિનેટિક કોડમાં કુલ $64$ કોડોન્સ હોય છે,જેમાંથી $61$ કોડોન્સ એમિનો એસિડ માટે સંકેત આપે છે. બાકીના $3$ કોડોન્સ $(UAA, UAG, UGA)$ સ્ટોપ કોડોન્સ (નોનસેન્સ કોડોન્સ) છે અને તે કોઈપણ એમિનો એસિડ માટે સંકેત આપતા નથી. સ્ટોપ કોડોન્સ માટે કોઈ અનુરૂપ tRNA એન્ટિકોડોન્સ હોતા નથી,તેથી કોષમાં $61$ સેન્સ કોડોન્સને ઓળખવા માટે માત્ર $61$ પ્રકારના એન્ટિકોડોન્સ હાજર હોય છે.

(A) એમિનો એસિડની સંખ્યા નક્કી કરવા માટે,આપણે પ્રારંભિક કોડોન $(AUG)$ થી શરૂ કરીને સમાપ્તિ કોડોન ($UAA, UAG,$ અથવા $UGA$) પર સમાપ્ત થતા ઓપન રીડિંગ ફ્રેમ $(ORF)$ ને ઓળખવા પડશે.
આપેલ $m-RNA$ ક્રમ છે: $5'-UUUUCUAUGCUGGUGGCUUGAUUUUCCCCU-3'$.
$1$. પ્રારંભિક કોડોન $(AUG)$ શોધો: આ ક્રમમાં $AUG$ સાતમા સ્થાને છે.
$2$. $AUG$ પછીના કોડોન્સ ઓળખો: $AUG$ (Met) - $CUG$ (Leu) - $GUG$ (Val) - $GCU$ (Ala) - $UGA$ (Stop).
$3$. ભાષાંતર $UGA$ કોડોન પર અટકે છે.
$4$. કોડોન્સ આ મુજબ છે: $AUG, CUG, GUG, GCU$.
$5$. $UGA$ કોડોન એ સ્ટોપ કોડોન છે અને તે કોઈ એમિનો એસિડ માટે કોડ કરતું નથી.
$6$. તેથી,પોલીપેપ્ટાઇડમાં $4$ એમિનો એસિડ (મિથિઓનાઇન,લ્યુસીન,વેલાઇન અને એલનાઇન) હોય છે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(C) આ આકૃતિ આદિકોષકેન્દ્રી સજીવોમાં પ્રત્યાંકન (transcription) ની પ્રક્રિયા દર્શાવે છે.
આદિકોષકેન્દ્રી પ્રત્યાંકનમાં, $RNA$ પોલિમરેઝ ઉત્સેચકને $DNA$ ટેમ્પલેટના પ્રમોટર વિસ્તાર સાથે જોડાવા માટે એક વિશિષ્ટ પ્રારંભિક કારકની જરૂર હોય છે.
આ પ્રારંભિક કારકને $Sigma$ $(\sigma)$ કારક તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
જ્યારે $Sigma$ કારક $RNA$ પોલિમરેઝ સાથે જોડાય છે, ત્યારે તે પ્રમોટર સાઇટને ઓળખવામાં મદદ કરે છે અને પ્રત્યાંકનની પ્રક્રિયા શરૂ કરે છે.
તેથી, $X$ એ $Sigma$ કારક દર્શાવે છે.

(B) દ્વિ-શૃંખલિત $DNA$ માટે ચાર્ગાફના નિયમ મુજબ,એડેનાઇન $(A)$ નું પ્રમાણ થાઇમિન $(T)$ ના પ્રમાણ જેટલું હોય છે અને ગ્વાનિન $(G)$ નું પ્રમાણ સાયટોસિન $(C)$ ના પ્રમાણ જેટલું હોય છે.
આપેલ છે: $A = 30 \%$.
જેમ કે $A = T$,તેથી $T = 30 \%$.
બધા બેઝનો સરવાળો $A + T + G + C = 100 \%$ થાય છે.
કિંમતો મૂકતા: $30 \% + 30 \% + G + C = 100 \%$.
$60 \% + G + C = 100 \%$.
$G + C = 100 \% - 60 \% = 40 \%$.
જેમ કે $G = C$,આપણે $2C = 40 \%$ લખી શકીએ.
તેથી,$C = 20 \%$.
આમ,સાયટોસિનની ટકાવારી $20 \%$ છે.

(D) સી એનિમોન અને ક્લાઉન ફિશ વચ્ચેની આંતરક્રિયા એ $Commensalism$ (સહભોજિતા) નું ઉદાહરણ છે. આ સંબંધમાં,ક્લાઉન ફિશ સી એનિમોનના ડંખ મારતા ટેન્ટેકલ્સ (સ્પર્શકો) ની વચ્ચે રહીને શિકારીઓથી રક્ષણ મેળવે છે,જ્યારે સી એનિમોનને માછલીની હાજરીથી કોઈ ફાયદો કે નુકસાન થતું નથી. તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(A) Verhulst-Pearl લોજિસ્ટિક વૃદ્ધિ સમીકરણ $dN/dt = rN \left(\frac{K-N}{K}\right)$ માં:
$1$. $N$ એ સમય $t$ પર વસ્તી ગીચતા દર્શાવે છે.
$2$. $r$ એ કુદરતી વધારાનો આંતરિક દર દર્શાવે છે.
$3$. $K$ એ વહન ક્ષમતા (Carrying capacity) દર્શાવે છે,જે ઉપલબ્ધ સંસાધનોને આધારે પર્યાવરણ દ્વારા ટકાવી શકાતી મહત્તમ વસ્તીનું કદ છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(C) આપેલ આકૃતિમાં વસ્તી ગીચતા $(N)$ ને અસર કરતા પરિબળો દર્શાવેલ છે:
$I$ એટલે ઈમિગ્રેશન (અંદર આવતા સજીવો,$+$).
$B$ એટલે જન્મદર (વસ્તીમાં ઉમેરો,$+$).
$D$ એટલે મૃત્યુદર (વસ્તીમાંથી ઘટાડો,$-$).
$E$ એટલે એમિગ્રેશન (વસ્તીમાંથી બહાર જતા સજીવો,$-$).
તેથી,$P$ એ મૃત્યુદર $(D)$ દર્શાવે છે અને $Q$ એ એમિગ્રેશન $(E)$ દર્શાવે છે.
$P$ અને $Q$ બંને વસ્તી ગીચતા ઘટાડતા પરિબળો છે,તેથી બંનેને ઋણ ચિહ્ન $(-)$ સાથે દર્શાવવામાં આવે છે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(A) $\beta$-થેલેસેમિયા એ રક્ત સંબંધિત ઓટોસોમલ રિસેસિવ (દૈહિક પ્રચ્છન્ન) આનુવંશિક વિકાર છે.
તે $HBB$ જનીનમાં થતા પરિવર્તનને કારણે થાય છે.
મનુષ્યોમાં $HBB$ જનીન ${11}$ મા રંગસૂત્ર પર આવેલું હોય છે.
તેની સરખામણીમાં, $\alpha$-થેલેસેમિયાનું નિયંત્રણ ${16}$ મા રંગસૂત્ર પર આવેલા જનીનો દ્વારા થાય છે.
તેથી, સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(A) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(p)$ મેન્ડલે વિશ્લેષણનો નિયમ (Law of Segregation) આપ્યો હતો,જે $(iv)$ સાથે સુસંગત છે.
$(q)$ થોમસ હન્ટ મોર્ગને ડ્રોસોફિલા પર વ્યાપક કાર્ય કર્યું હતું અને સહલગ્નતા (Linkage) ની ઘટના શોધી હતી,જે $(iii)$ સાથે સુસંગત છે.
$(r)$ આલ્ફ્રેડ સ્ટર્ટેવન્ટે,જે મોર્ગનના વિદ્યાર્થી હતા,રંગસૂત્ર પરના જનીન જોડ વચ્ચેના પુનઃસંયોજનની આવૃત્તિનો ઉપયોગ જનીનો વચ્ચેના અંતરને માપવા માટે કર્યો હતો,જેને પુનઃસંયોજન નકશો (Recombination map) કહેવાય છે,જે $(ii)$ સાથે સુસંગત છે.
$(s)$ સટને,બોવેરી સાથે મળીને,આનુવંશિકતાનો રંગસૂત્રીય વાદ (Chromosomal theory of Inheritance) રજૂ કર્યો હતો,જે $(i)$ સાથે સુસંગત છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $(p-iv), (q-iii), (r-ii), (s-i)$ છે.

(A) આપેલ વંશાવળી એક દૈહિક પ્રભાવી લક્ષણ દર્શાવે છે કારણ કે રોગ દરેક પેઢીમાં જોવા મળે છે અને અસરગ્રસ્ત વ્યક્તિઓના માતા-પિતા પણ અસરગ્રસ્ત છે।
$1$. $\text{હિમોફિલિયા}$ અને $\text{વર્ણાંધતા}$ એ $X$-લિંક્ડ પ્રચ્છન્ન વિકૃતિઓ છે।
$2$. $\text{સિકલ-સેલ એનિમિયા}$ એ દૈહિક પ્રચ્છન્ન વિકૃતિ છે।
$3$. $\text{માયોટોનિક ડિસ્ટ્રોફી}$ એ દૈહિક પ્રભાવી વિકૃતિ છે।
તેથી, સાચો વિકલ્પ $A$ છે।

(C) માતાનું રુધિરજૂથ $A$ છે,જેનું જનીન પ્રકાર $I^A I^A$ અથવા $I^A i$ હોઈ શકે છે. પિતાનું રુધિરજૂથ $O$ છે,જેનો જનીન પ્રકાર $ii$ છે.
જો માતા $I^A I^A$ હોય,તો સંતાનનો જનીન પ્રકાર $I^A i$ (રુધિરજૂથ $A$) હશે.
જો માતા $I^A i$ હોય,તો સંતાનનો જનીન પ્રકાર $I^A i$ (રુધિરજૂથ $A$) અને $ii$ (રુધિરજૂથ $O$) હોઈ શકે છે.
તેથી,સંતાનનું સંભવિત રુધિરજૂથ $A$ અથવા $O$ હોઈ શકે છે.

(D) સાચો જવાબ $D$ છે।
$in \, vitro$ ફલન $(IVF)$ માં, ગર્ભને પ્રયોગશાળામાં ઉછેરવામાં આવે છે।
જો ગર્ભમાં $8$ સુધીના ગર્ભકોષ્ઠી હોય, તો તેને ફેલોપિયન નળીમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે, જેને ઝાયગોટ ઇન્ટ્રા-ફેલોપિયન ટ્રાન્સફર $(ZIFT)$ કહેવાય છે।
જો ગર્ભમાં $8$ થી વધુ ગર્ભકોષ્ઠી હોય, તો તેને આગળના વિકાસ માટે સીધા ગર્ભાશયમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે, જેને ઇન્ટ્રા-યુટેરિન ટ્રાન્સફર $(IUT)$ કહેવામાં આવે છે।

(D) હિપેટાઇટિસ $B$ એ વાયરલ ચેપ છે જે માત્ર જાતીય સંપર્ક દ્વારા જ નહીં,પરંતુ ચેપગ્રસ્ત સોય,સિરીંજ,રક્ત ચઢાવવા અને ચેપગ્રસ્ત માતાથી તેના ગર્ભસ્થ શિશુમાં પણ ફેલાઈ શકે છે. આનાથી વિપરીત,ગોનોરિયા,ક્લેમિડિયાસિસ અને સિફિલિસ મુખ્યત્વે જાતીય સંભોગ દ્વારા ફેલાય છે.

(D) સાચો જવાબ $D$ છે.
$LNG-20$ એ અંતઃસ્ત્રાવ મુક્ત કરતું $IUD$ છે જે લેવોનોર્જેસ્ટ્રેલ (levonorgestrel) મુક્ત કરે છે,જે એક કૃત્રિમ પ્રોજેસ્ટોજેન છે.
લિપ્સ લૂપ એ બિન-ઔષધીય $IUD$ છે.
$CuT$ અને મલ્ટીલોડ $375$ એ કોપર મુક્ત કરતા $IUD$ છે.

(B) ક્લેઇસ્ટોગેમસ (સંવૃત) પુષ્પો એવા પુષ્પો છે જે ક્યારેય ખુલતા નથી. આવા પુષ્પોમાં પરાગાશય અને પરાગાસન એકબીજાની ખૂબ નજીક હોય છે. જ્યારે બંધ પુષ્પકલિકાઓમાં પરાગાશયનું સ્ફોટન થાય છે,ત્યારે પરાગરજ પરાગાસનના સંપર્કમાં આવે છે અને પરાગનયન થાય છે. આમ,ક્લેઇસ્ટોગેમસ પુષ્પો હંમેશા સ્વ-પરાગિત હોય છે કારણ કે તેમાં પર-પરાગનયનની કોઈ શક્યતા હોતી નથી. તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(C) અંડક એ જરાયુ સાથે જે દંડ જેવી રચના દ્વારા જોડાયેલું હોય છે તેને $Funicle$ (અંડકદંડ) કહે છે. અંડકના મુખ્ય દેહ અને $Funicle$ ના જોડાણ સ્થાનને $Hilum$ (નાભિ) કહેવામાં આવે છે. તેથી,$Funicle$ એ અંડકને જરાયુ સાથે જોડતા દંડ તરીકે કાર્ય કરે છે.

(D) પરાગરજ-સ્ત્રીકેસર આંતરક્રિયા એ એક ગતિશીલ પ્રક્રિયા છે જેમાં પરાગરજની ઓળખ અને ત્યારબાદ તેનું પ્રોત્સાહન અથવા અવરોધ સામેલ છે.
$1$. પરાગરજનું પરાગાસન પર સ્થાપન એ આ આંતરક્રિયાનું પ્રથમ પગલું છે.
$2$. પરાગરજનું અંકુરણ અને પરાગનલિકાની પરાગવાહિનીમાં વૃદ્ધિ એ આ આંતરક્રિયાની મુખ્ય ઘટનાઓ છે.
$3$. પરાગનલિકાનું અંડકમાં પ્રવેશવું એ પરાગરજ-સ્ત્રીકેસર આંતરક્રિયાનો અંતિમ તબક્કો છે.
$4$. ભ્રૂણનો વિકાસ એ ફલન (સંયુગ્મન અને ત્રિ-કીય જોડાણ) પછી થાય છે અને તે પરાગરજ-સ્ત્રીકેસર આંતરક્રિયાનો ભાગ નથી.