GUJCET 2023 Biology Question Paper with Answer and Solution in Gujarati

(A) ક્રાયોપ્રિઝર્વેશન એ વનસ્પતિ જનીનિક સંસાધનોના લાંબા ગાળાના સંરક્ષણ માટે વપરાતી એક તકનીક છે. આ પ્રક્રિયામાં,બીજ અથવા અન્ય વનસ્પતિ સામગ્રીને $-196^{\circ} C$ તાપમાને પ્રવાહી નાઈટ્રોજનમાં સંગ્રહિત કરવામાં આવે છે. આ અત્યંત નીચા તાપમાને,બીજની તમામ ચયાપચયની પ્રવૃત્તિઓ અટકી જાય છે,જેના કારણે તેઓ તેમની જીવંતતા ગુમાવ્યા વિના અનિશ્ચિત સમય માટે સંગ્રહિત કરી શકાય છે.

(D) સાચો જવાબ $D$ છે. પારજનીનિક પ્રાણીઓનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે જૈવિક સંશોધન,રોગની પદ્ધતિઓનો અભ્યાસ,રસીની સુરક્ષા ચકાસવા અને માનવ પ્રોટીન (જેમ કે એમફિસેમા માટે આલ્ફા-$1$ એન્ટિટ્રિપ્સિન) જેવા જૈવિક ઉત્પાદનો બનાવવા માટે થાય છે. જોકે તેઓ રોગોના જનીનિક આધારને સમજવામાં મદદ કરે છે,પરંતુ તેનો ઉપયોગ મનુષ્યોમાં જનીનિક રોગોના સીધા નિદાન માટે થતો નથી.

(D) $Cry I Ac$ અને $Cry II Ab$ જનીનો એવા પ્રોટીનનું સંકેતન કરવા માટે જવાબદાર છે જે કપાસના બોલવર્મ્સને નિયંત્રિત કરે છે.
આ જનીનોને ટ્રાન્સજેનિક $Bt$ કપાસ બનાવવા માટે કપાસના છોડમાં દાખલ કરવામાં આવે છે.
આ જનીનો દ્વારા ઉત્પન્ન થતા પ્રોટીન ચોક્કસ જીવાતો માટે ઝેરી હોય છે,ખાસ કરીને લેપિડોપ્ટેરાન (lepidopterans) જેવા કે કપાસના બોલવર્મ્સ.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $Cry I Ac$ અને $Cry II Ab$ છે.

(B) પ્રાણી કોષોમાં કોષરસસ્તર લિપિડ્સ અને પ્રોટીનનું બનેલું હોય છે,પરંતુ તેમાં કોષદીવાલનો અભાવ હોય છે. તેથી,$DNA$ અલગ કરવાની પ્રક્રિયા દરમિયાન $Proteases$ (પ્રોટીન તોડવા માટે) અને $Ribonucleases$ ($RNA$ દૂર કરવા માટે) જેવા ઉત્સેચકોનો ઉપયોગ થાય છે. $Cellulase$ એ વનસ્પતિ કોષોમાં રહેલી સેલ્યુલોઝની કોષદીવાલને તોડવા માટે ખાસ વપરાતો ઉત્સેચક છે. પ્રાણી કોષોમાં સેલ્યુલોઝની કોષદીવાલ હોતી નથી,તેથી તેમનામાંથી $DNA$ અલગ કરવા માટે $Cellulase$ ની જરૂર પડતી નથી. આમ,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(C) પ્લાઝમિડ વેક્ટર $pBR322$ માં,$amp^R$ (એમ્પિસિલિન પ્રતિરોધક) જનીન $Pst I$ અને $Pvu I$ ઉત્સેચકો માટેની રિસ્ટ્રિક્શન સાઇટ્સ ધરાવે છે.
આ સાઇટ્સનો ઉપયોગ પ્લાઝમિડમાં વિદેશી $DNA$ દાખલ કરવા માટે થાય છે,જેના પરિણામે $amp^R$ જનીનનું ઇન્સર્શનલ ઇનએક્ટિવેશન (નિવેશિત નિષ્ક્રિયતા) થાય છે,જે રીકોમ્બિનન્ટ કોલોનીઓની પસંદગી કરવામાં મદદ કરે છે.

(B) પોલિમરેઝ ચેઈન રિએક્શન $(PCR)$ માં,પ્રાઈમર્સ એ ટૂંકા,એક-શૃંખલામય $DNA$ ક્રમ છે જે લક્ષિત $DNA$ ક્રમની બાજુના વિસ્તારો સાથે પૂરક હોય છે.
$1$. $DNA$ શૃંખલાઓ પ્રતિસમાંતર (antiparallel) હોય છે,જેનો અર્થ છે કે એક શૃંખલા $5' \rightarrow 3'$ દિશામાં અને બીજી $3' \rightarrow 5'$ દિશામાં હોય છે.
$2$. પ્રાઈમર્સ ટેમ્પલેટ $DNA$ શૃંખલાઓ સાથે એવી રીતે જોડાય છે કે તેઓ ટેમ્પલેટ સાથે પૂરક અને પ્રતિસમાંતર હોય.
$3$. ખાસ કરીને,પ્રાઈમર ટેમ્પલેટ શૃંખલાના $3'$ છેડા સાથે જોડાવું જોઈએ જેથી $DNA$ પોલિમરેઝ તેને $5' \rightarrow 3'$ દિશામાં લંબાવી શકે.
$4$. આકૃતિ $B$ માં,પ્રાઈમર્સ યોગ્ય રીતે ગોઠવાયેલા છે: ઉપરની શૃંખલા $(5' \rightarrow 3')$ પરનું પ્રાઈમર ટેમ્પલેટના $3'$ છેડા સાથે જોડાય છે,અને નીચેની શૃંખલા $(3' \rightarrow 5')$ પરનું પ્રાઈમર તેના ટેમ્પલેટના $3'$ છેડા સાથે જોડાય છે,જે યોગ્ય વિસ્તરણ માટે જરૂરી છે.
તેથી,સાચી આકૃતિ $B$ છે.

(C) ચકલી એક મિશ્રાહારી પક્ષી છે. જ્યારે તે બીજ,અનાજ અથવા ફળો ખાય છે,ત્યારે તે પ્રાથમિક ગ્રાહક (તૃણાહારી) તરીકે કાર્ય કરે છે કારણ કે તે સીધા ઉત્પાદકોનો ખોરાક તરીકે ઉપયોગ કરે છે. જ્યારે તે જીવજંતુઓ અથવા નાના કૃમિઓ ખાય છે,ત્યારે તે દ્વિતીય ગ્રાહક (માંસાહારી) તરીકે કાર્ય કરે છે કારણ કે તે પ્રાથમિક ગ્રાહકોનો ખોરાક તરીકે ઉપયોગ કરે છે. તેથી,ચકલી તેના ખોરાકના આધારે પ્રાથમિક અને દ્વિતીય બંને પોષક સ્તરો પર રહી શકે છે.

(B) વિઘટનનો દર ડેટ્રિટસના રાસાયણિક બંધારણ અને આબોહવાકીય પરિબળો દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે. જો ડેટ્રિટસ લિગ્નિન અને કાઈટિનથી સમૃદ્ધ હોય તો વિઘટન ધીમું થાય છે,કારણ કે આ જટિલ અને અવરોધક કાર્બનિક સંયોજનો છે જેને વિઘટકો માટે તોડવા મુશ્કેલ હોય છે. તેનાથી વિપરીત,જો ડેટ્રિટસ નાઈટ્રોજન અને શર્કરા જેવા પાણીમાં દ્રાવ્ય પદાર્થોથી સમૃદ્ધ હોય તો વિઘટન ઝડપી થાય છે.

(A) આપેલી આકૃતિ એક એવી વસ્તી દર્શાવે છે જેમાં મધ્યવર્તી સ્વરૂપ પ્રકારો ધરાવતા સજીવો કરતા અંતિમ (extreme) સ્વરૂપ પ્રકારો ધરાવતા સજીવોને વધુ પસંદ કરવામાં આવે છે,જેના પરિણામે બે શિખરોનું નિર્માણ થાય છે. આ પ્રક્રિયાને વિભંજનકારી (Disruptive) પસંદગી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ પ્રકારની પ્રાકૃતિક પસંદગીમાં,મધ્યવર્તી લક્ષણની વિરુદ્ધ પસંદગી થાય છે,જ્યારે બંને અંતિમ લક્ષણોને પસંદ કરવામાં આવે છે,જેના પરિણામે દ્વિ-શિખર વિતરણ (bimodal distribution) જોવા મળે છે.

(D) માનવ ઉત્ક્રાંતિનો સાચો કાલક્રમિક ક્રમ નીચે મુજબ છે:
$1$. રામાપિથેકસ: આશરે $15$ mya પહેલા અસ્તિત્વમાં હતા.
$2$. ઓસ્ટ્રેલોપિથેકસ: આશરે $2$ mya પહેલા અસ્તિત્વમાં હતા.
$3$. હોમો ઇરેક્ટસ: આશરે $1.5$ mya પહેલા અસ્તિત્વમાં હતા.
$4$. નિયાન્ડરથલ માનવ: આશરે $100,000$ થી $40,000$ વર્ષ પહેલા અસ્તિત્વમાં હતા.
તેથી,સાચો ક્રમ રામાપિથેકસ $\rightarrow$ ઓસ્ટ્રેલોપિથેકસ $\rightarrow$ હોમો ઇરેક્ટસ $\rightarrow$ નિયાન્ડરથલ છે.

(A) કોલોસ્ટ્રમ એ સ્તનપાનના શરૂઆતના દિવસોમાં માતા દ્વારા સ્ત્રવિત પીળાશ પડતું પ્રવાહી છે.
તેમાં પુષ્કળ પ્રમાણમાં એન્ટિબોડીઝ,ખાસ કરીને $IgA$ હોય છે,જે નવજાત શિશુમાં રોગપ્રતિકારક શક્તિ વિકસાવવા માટે જરૂરી છે.
કારણ કે એન્ટિબોડીઝ શિશુના પોતાના રોગપ્રતિકારક તંત્ર દ્વારા ઉત્પન્ન થવાને બદલે સીધા જ શિશુને આપવામાં આવે છે,તેથી આ નિષ્ક્રિય પ્રતિકારકતાનું ઉદાહરણ છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(C) આકૃતિમાં દર્શાવેલ રાસાયણિક બંધારણ કેનાબીનોઇડનું છે, ખાસ કરીને કેનાબિનોલ અથવા ટેટ્રાહાઇડ્રોકેનાબિનોલ $(THC)$ જેવું સંયોજન.
આ રસાયણો $Cannabis \text{ } sativa$ (ભાંગ) વનસ્પતિના પુષ્પવિન્યાસમાંથી મેળવવામાં આવે છે.
કેનાબીનોઇડ્સ શરીરની રુધિરાભિસરણ તંત્ર પર તેમની અસરો માટે જાણીતા છે.

(C) $IgE$ એન્ટિબોડીઝ મુખ્યત્વે એલર્જીક પ્રતિક્રિયાઓમાં સામેલ હોય છે.
જ્યારે કોઈ એલર્જન શરીરમાં પ્રવેશ કરે છે,ત્યારે તે માસ્ટ કોષો અને બેસોફિલ્સની સપાટી પર જોડાયેલા $IgE$ એન્ટિબોડીઝ સાથે જોડાય છે.
આ જોડાણ આ કોષોના ડિગ્રેન્યુલેશનને ઉત્તેજિત કરે છે,જેના પરિણામે હિસ્ટામાઇન અને સેરોટોનિન જેવા બળતરા પેદા કરતા મધ્યસ્થીઓ મુક્ત થાય છે,જે એલર્જીના લક્ષણોનું કારણ બને છે.
તેથી,$IgE$ એલર્જન સામે રોગપ્રતિકારક પ્રતિભાવ પૂરો પાડવા માટે જવાબદાર છે.

(B) $Plasmodium$ ના જીવનચક્રમાં બે યજમાનનો સમાવેશ થાય છે: મનુષ્ય અને માદા $Anopheles$ મચ્છર.
$1$. જ્યારે ચેપગ્રસ્ત માદા $Anopheles$ મચ્છર મનુષ્યને કરડે છે,ત્યારે તે રુધિરમાં સ્પોરોઝોઈટ નામના ચેપી તબક્કાને દાખલ કરે છે.
$2$. આ સ્પોરોઝોઈટ્સ શરૂઆતમાં યકૃતમાં જાય છે,જ્યાં તેઓ મેરોઝોઈટ્સ બનાવવા માટે અલિંગી પ્રજનન (શિઝોગોની) કરે છે.
$3$. ત્યારબાદ મેરોઝોઈટ્સ રુધિરમાં પ્રવેશે છે અને $R.B.C.s$ (રક્તકણો) ને ચેપ લગાડે છે,જ્યાં તેઓ અલિંગી પ્રજનન કરવાનું ચાલુ રાખે છે,જેના પરિણામે $R.B.C.s$ તૂટી જાય છે અને હિમોઝોઈન જેવા ઝેરી તત્વો મુક્ત થાય છે,જે મેલેરિયાના લાક્ષણિક તાવ અને ઠંડીનું કારણ બને છે.
$4$. તેથી,અલિંગી પ્રજનન યકૃતના કોષો અને $R.B.C.s$ માં થાય છે.

(C) નર પ્રજનન તંત્રમાં શુક્રકોષોના વહનનો સાચો માર્ગ નીચે મુજબ છે:
$1$. શુક્રકોષો શુક્રઉત્પાદક નલિકાઓમાં ઉત્પન્ન થાય છે.
$2$. તેઓ રીટે ટેસ્ટીસમાં જાય છે.
$3$. રીટે ટેસ્ટીસમાંથી,તેઓ વાસા એફરન્ટિયા દ્વારા પસાર થાય છે.
$4$. ત્યારબાદ તેઓ પરિપક્વતા અને સંગ્રહ માટે અધિવૃષણનલિકા (Epididymis) માં પ્રવેશ કરે છે.
$5$. અંતે,તેઓ મૂત્રમાર્ગ તરફ વહન માટે શુક્રવાહિની (Vas deferens) માં જાય છે.
આમ,સાચો ક્રમ છે: રીટે ટેસ્ટીસ $\rightarrow$ વાસા એફરન્ટિયા $\rightarrow$ અધિવૃષણનલિકા (Epididymis) $\rightarrow$ શુક્રવાહિની (Vas deferens).

(B) ફલન દરમિયાન, શુક્રકોષ અંડકોષના $Zona$ $\text{pellucida}$ સ્તરના સંપર્કમાં આવે છે અને પટલમાં એવા ફેરફારો પ્રેરે છે જે વધારાના શુક્રકોષોના પ્રવેશને અટકાવે છે.
આ સુનિશ્ચિત કરે છે કે માત્ર એક જ શુક્રકોષ અંડકોષને ફલિત કરી શકે, જેને પોલિસ્પર્મી બ્લોક તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેથી, $Zona$ $\text{pellucida}$ પોલિસ્પર્મીને રોકવા માટે પ્રાથમિક અવરોધ તરીકે કાર્ય કરે છે।

(B) ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન,જરાયુ (placenta) અંતઃસ્ત્રાવી પેશી તરીકે કાર્ય કરે છે અને ઘણા અંતઃસ્ત્રાવો ઉત્પન્ન કરે છે જે ગર્ભાવસ્થા જાળવી રાખવા માટે જરૂરી છે.
ખાસ કરીને,હ્યુમન કોરિઓનિક ગોનાડોટ્રોપિન $(hCG)$,હ્યુમન પ્લેસેન્ટલ લેક્ટોજન $(hPL)$,અને રિલેક્સિન એવા અંતઃસ્ત્રાવો છે જે સ્ત્રીઓમાં માત્ર ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન જ ઉત્પન્ન થાય છે.
જોકે ઇસ્ટ્રોજન અને પ્રોજેસ્ટોજેન્સ પણ ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન જરાયુ દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે,પરંતુ તે ગર્ભવતી ન હોય તેવી સ્ત્રીઓમાં અંડપિંડ દ્વારા પણ ઉત્પન્ન થાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(B) જ્યારે એલેક્ઝાન્ડર ફ્લેમિંગે પેનિસિલિન નામની એન્ટિબાયોટિકની શોધ કરી ત્યારે તેઓ $Staphylococci$ નામના બેક્ટેરિયા પર કામ કરી રહ્યા હતા.
તેમણે અવલોકન કર્યું કે તેમની એક અસ્વચ્છ કલ્ચર પ્લેટમાં $Penicillium$ $notatum$ નામની ફૂગ ઉગી રહી હતી,જે $Staphylococci$ બેક્ટેરિયાની વૃદ્ધિને અટકાવતી હતી.
આ આકસ્મિક શોધને કારણે પ્રથમ એન્ટિબાયોટિક,પેનિસિલિનનો વિકાસ થયો.

(A) ઓપેરોન એ $DNA$ નો એક કાર્યાત્મક એકમ છે જેમાં એક જ પ્રમોટરના નિયંત્રણ હેઠળ જનીનોનો સમૂહ હોય છે. તે સામાન્ય રીતે સ્ટ્રક્ચરલ જનીનો,એક ઓપરેટર અને એક પ્રમોટરનો બનેલો હોય છે. જોકે રેગ્યુલેટરી જનીન ઘણીવાર ઓપેરોન સાથે સંકળાયેલું હોય છે,પરંતુ તે તકનીકી રીતે ઓપેરોન એકમની બહાર સ્થિત હોય છે. આપેલા વિકલ્પોમાં,વિકલ્પ $A$ એ ઓપેરોન સિસ્ટમના મુખ્ય ઘટકોને દર્શાવે છે,તેથી તે સાચો જવાબ છે.

(C) $(i)$ જનીનિક કોડ mRNA માં સળંગ રીતે વંચાય છે,એટલે કે કોડોન વચ્ચે કોઈ વિરામચિહ્નો હોતા નથી. આ વિધાન સાચું $(T)$ છે.
(ii) જનીનિક કોડ અવનત (degenerate) છે,જેનો અર્થ છે કે કેટલાક એમિનો એસિડ એક કરતા વધુ કોડોન દ્વારા સંકેતિત થાય છે. આ વિધાન સાચું $(T)$ છે.
(iii) $UUU$ એ ફિનાઈલએલેનાઈન માટેનો કોડોન છે. આ વિધાન સાચું $(T)$ છે.
(iv) $GAA$ એ ગ્લુટામિક એસિડ માટે સંકેત આપે છે,સ્ટોપ કોડોન નથી. સ્ટોપ કોડોન $UAA$,$UAG$ અને $UGA$ છે. આ વિધાન ખોટું $(F)$ છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $T, T, T, F$ છે.

(D) આકૃતિમાં $tRNA$ અણુને $mRNA$ શૃંખલા સાથે આંતરક્રિયા કરતું દર્શાવવામાં આવ્યું છે. $tRNA$ પરનું એન્ટિકોડોન $UCA$ છે,જે $mRNA$ શૃંખલા પરના કોડોન $AGU$ સાથે બેઝ-પેરિંગ કરે છે.
જનીનિક કોડ મુજબ,કોડોન $AGU$ એ એમિનો એસિડ સેરીન (Ser) માટે સંકેત આપે છે.
તેથી,'$X$' એ એમિનો એસિડ સેરીન (Ser) દર્શાવે છે.

(C) વસ્તી ગીચતા $(N)$ ચાર મૂળભૂત પ્રક્રિયાઓ દ્વારા અસર પામે છે. વસ્તી ગીચતામાં વધારો કરતા બે પરિબળો નીચે મુજબ છે:
$1$. જન્મદર (Natality): આપેલ સમયગાળા દરમિયાન વસ્તીમાં થતા નવા જન્મ,જે પ્રારંભિક ગીચતામાં ઉમેરાય છે.
$2$. સ્થળાંતર (Immigration): આપેલ સમયગાળા દરમિયાન અન્ય વિસ્તારમાંથી તે જ જાતિના સજીવોનું વસવાટમાં આવવું.
તેનાથી વિપરીત,મૃત્યુદર (Mortality) અને સ્થળાંતર (Emigration - બહાર જવું) વસ્તી ગીચતામાં ઘટાડો કરે છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(A) સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
$1$. અંજીર અને ભમરી વચ્ચે સહજીવન (Mutualism) જોવા મળે છે,જેમાં ભમરી અંજીરના પુષ્પવિન્યાસનું પરાગનયન કરે છે અને અંજીર ભમરીને ઈંડા મૂકવા માટે સ્થાન પૂરું પાડે છે.
$2$. મોનાર્ક પતંગિયું અને શિકારી પક્ષીઓ વચ્ચે શિકારની પ્રક્રિયા જોવા મળે છે,સ્પર્ધા નહીં.
$3$. સી એનિમોન અને ક્લાઉન માછલી વચ્ચે સહભોજિત્વ (Commensalism) જોવા મળે છે,જેમાં ક્લાઉન માછલી એનિમોનના ડંખ મારતા સ્પર્શકો વચ્ચે શિકારીઓથી રક્ષણ મેળવે છે,જ્યારે એનિમોનને કોઈ અસર થતી નથી.
$4$. બગલો અને ચરતા ઢોર વચ્ચે સહભોજિત્વ જોવા મળે છે,જેમાં બગલો ઢોર દ્વારા બહાર કાઢવામાં આવતા કીટકોનો ખોરાક તરીકે ઉપયોગ કરે છે,જ્યારે ઢોરને કોઈ અસર થતી નથી.

(C) બે લક્ષણો (ફૂલનો રંગ અને ફૂલનું સ્થાન) ને સાંકળતા દ્વિ-સંકરણ પ્રયોગમાં,$F_1$ પેઢીમાં $VvAa$ જનીન પ્રકાર ધરાવતા દ્વિ-સંકર છોડ ઉત્પન્ન થાય છે.
જ્યારે આ $F_1$ સંતતિઓનું સ્વ-ફલન કરાવીને $F_2$ પેઢી મેળવવામાં આવે છે,ત્યારે સ્વરૂપ પ્રકારનું પ્રમાણ મેન્ડલના દ્વિ-સંકરણના $9:3:3:1$ ના પ્રમાણ મુજબ મળે છે.
લક્ષણો નીચે મુજબ છે:
$9$ (જાંબલી,અક્ષીય)
$3$ (જાંબલી,અંતિમ)
$3$ (સફેદ,અક્ષીય)
$1$ (સફેદ,અંતિમ)
સફેદ ફૂલ એ પ્રચ્છન્ન લક્ષણ $(vv)$ છે. $F_2$ પેઢીમાં,સફેદ ફૂલ ધરાવતા છોડનું કુલ પ્રમાણ એ સફેદ-અક્ષીય અને સફેદ-અંતિમ છોડનો સરવાળો છે,જે $3/16 + 1/16 = 4/16$ (અથવા $1/4$) થાય છે.
તેથી,સફેદ ફૂલોનું સ્વરૂપ પ્રકારનું પ્રમાણ $4/16$ છે.

(B) ટર્નર સિન્ડ્રોમ એ એક આનુવંશિક વિકાર છે જે સ્ત્રીઓમાં $X$ રંગસૂત્રોમાંથી એકની ગેરહાજરીને કારણે થાય છે.
આ સ્થિતિને $45, XO$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે,જેનો અર્થ છે કે વ્યક્તિમાં $44$ દૈહિક રંગસૂત્રો અને માત્ર એક $X$ રંગસૂત્ર હોય છે.
રંગસૂત્રીય સંકેતની દ્રષ્ટિએ,આને $(2n - 1)$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે,જ્યાં $2n$ એ દ્વિતીય રંગસૂત્ર સંખ્યા છે અને $-1$ એ એક રંગસૂત્રના ઘટાડા (મોનોસોમી) ને સૂચવે છે.
તેથી,જોવા મળતી એન્યુપ્લોઇડીનો સાચો પ્રકાર $(2n - 1)$ છે.

(B) મનુષ્યોમાં,જાતિ નિર્ધારણ ચોક્કસ લિંગી રંગસૂત્રોની હાજરી દ્વારા નક્કી થાય છે (સ્ત્રીઓમાં $XX$ અને પુરુષોમાં $XY$). આ રંગસૂત્રો જનન કોષો (જન્યુઓ) માં હાજર હોય છે જે ફલન પછી સંતતિની જાતિ નક્કી કરે છે. જોકે દૈહિક કોષોમાં પણ આ રંગસૂત્રો હોય છે,પરંતુ જાતિ નિર્ધારણની મૂળભૂત પ્રક્રિયા જનન કોષો (શુક્રકોષ અને અંડકોષ) ના રંગસૂત્રીય બંધારણ દ્વારા વ્યાખ્યાયિત થાય છે જે ફલિતાંડ બનાવવા માટે જોડાય છે.

(A) સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
પ્રોજેસ્ટોજેન્સ એકલા અથવા ઇસ્ટ્રોજન સાથેના મિશ્રણનો ઉપયોગ સ્ત્રીઓ દ્વારા ઇન્જેક્શન અથવા ત્વચાની નીચે ઇમ્પ્લાન્ટ તરીકે કરી શકાય છે.
આ પદ્ધતિઓ ખૂબ જ અસરકારક છે અને તે મુખ દ્વારા લેવાતી ગોળીઓની તુલનામાં લાંબા સમય સુધી અસરકારક રહે છે.
પ્રોજેસ્ટાસર્ટ એ ગર્ભાશયમાં મૂકવાનું સાધન $(IUD)$ છે,ઇન્જેક્શન કે ઇમ્પ્લાન્ટ નથી.
તેથી,માત્ર $(i)$ અને $(ii)$ સાચા છે.

(A) મેડિકલ ટર્મિનેશન ઓફ પ્રેગ્નન્સી $(MTP)$ ને પ્રથમ ત્રિમાસિક ગાળા દરમિયાન પ્રમાણમાં સુરક્ષિત માનવામાં આવે છે,જે ગર્ભાવસ્થાના પ્રથમ $12$ અઠવાડિયાને અનુરૂપ છે.
આ સમયગાળા પછી,ગૂંચવણોનું જોખમ નોંધપાત્ર રીતે વધી જાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(A) $Tapetum$ (પોષકસ્તર) એ લઘુબીજાણુધાનીની દીવાલનું સૌથી અંદરનું સ્તર છે.
તે વિકાસ પામતા પરાગરજને પોષણ પૂરું પાડે છે.
$Tapetum$ ના કોષો ઘણીવાર એન્ડોમાઈટોસિસ (કોષકેન્દ્રના વિભાજન વગર $DNA$ નું સ્વયંજનન) અથવા કોષોના જોડાણને કારણે બહુકોષકેન્દ્રીય બને છે,જે તેમને વિકાસ પામતા લઘુબીજાણુઓની ઉચ્ચ ચયાપચયની જરૂરિયાતોને પૂર્ણ કરવામાં મદદ કરે છે.

(A) સપુષ્પી વનસ્પતિઓમાં,બેવડા ફલનની પ્રક્રિયામાં બે ઘટનાઓનો સમાવેશ થાય છે: સંગમ (syngamy) અને ત્રિકીય જોડાણ. ત્રિકીય જોડાણ દરમિયાન,પરાગનલિકામાંથી મુક્ત થયેલા બે નર જન્યુઓમાંથી એક,ભ્રૂણપુટના મધ્યસ્થ કોષમાં આવેલા બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો (અથવા દ્વિતીયક કોષકેન્દ્ર) સાથે જોડાય છે. આ જોડાણમાં ત્રણ એકકીય કોષકેન્દ્રો સામેલ હોવાથી તેને 'ત્રિકીય જોડાણ' કહેવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયાના પરિણામે પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર $(PEN)$ બને છે,જે ત્રિકીય $(3n)$ હોય છે.

(B) આપેલ ભ્રૂણપુટની આકૃતિમાં, '$Y$' તરીકે દર્શાવેલ રચના એ સહાયક કોષોના અંડછિદ્રીય છેડે આવેલા આંગળી જેવા પ્રવર્ધો છે, જેને તંતુમય પ્રસાધન (Filiform apparatus) કહેવામાં આવે છે। '$X$' તરીકે દર્શાવેલ રચના એ અંડકોષની બાજુમાં આવેલા બે સહાયક કોષોમાંથી એક છે। તેથી, સાચી ઓળખ $X = \text{સહાયક કોષ}$ અને $Y = \text{તંતુમય પ્રસાધન}$ છે। આપેલા વિકલ્પોમાંથી, વિકલ્પ $(B)$ આ વર્ણન સાથે મેળ ખાય છે।