GUJCET 2018 Chemistry Question Paper with Answer and Solution in Gujarati

27 QuestionsGujaratiWith Solutions

ChemistryQ127 of 27 questions

Page 1 of 1 · Gujarati

1
ChemistryEasyMCQGUJCET · 2018
નીચેનામાંથી કયું સંયોજન ઓક્સિડેશન પામીને આઇસોપ્થેલિક એસિડ આપે છે?
A
$p-$ઝાયલીન
B
$m-$ઝાયલીન
C
$o-$ઝાયલીન
D
$m-$ક્રેસોલ

Solution

(B) $KMnO_4$ જેવા પ્રબળ ઓક્સિડેશનકર્તા વડે આલ્કાઇલ બેન્ઝીનનું આલ્કલાઇન માધ્યમમાં ઓક્સિડેશન અને ત્યારબાદ એસિડિકરણ કરવાથી એરોમેટિક કાર્બોક્સિલિક એસિડ મળે છે.
$m-$ઝાયલીન ($1$,$3$-ડાયમિથાઈલબેન્ઝીન) માં મેટા સ્થાન પર બે મિથાઈલ સમૂહ હોય છે.
$KMnO_4/KOH$ અને ત્યારબાદ $H_3O^+$ સાથેના ઓક્સિડેશનથી બંને મિથાઈલ સમૂહનું કાર્બોક્સિલિક એસિડ $(-COOH)$ સમૂહમાં રૂપાંતર થાય છે.
આ પ્રક્રિયા $m-$ઝાયલીનનું બેન્ઝીન$-1,3-$ડાયકાર્બોક્સિલિક એસિડમાં રૂપાંતર કરે છે,જેને સામાન્ય રીતે આઇસોપ્થેલિક એસિડ કહેવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
2
ChemistryEasyMCQGUJCET · 2018
નીચેનામાંથી કયું સંયોજન પ્રકાશીય રીતે નિષ્ક્રિય (optically inactive) છે?
A
$3-$ક્લોરોબ્યુટ$-1-$ઈન
B
$2,3-$ડાયક્લોરોબ્યુટેન
C
$2-$હાઈડ્રોક્સીપ્રોપેનોઈક એસિડ
D
$2,2-$ડાયક્લોરોપેન્ટેન

Solution

(D) જો કોઈ સંયોજનમાં કાઈરલ કેન્દ્ર ન હોય અથવા તેમાં સંમિતિનું તલ (plane of symmetry) હોય,તો તે પ્રકાશીય રીતે નિષ્ક્રિય હોય છે.
$1$. $3-$ક્લોરોબ્યુટ$-1-$ઈન: $C3$ કાર્બન પરમાણુ ચાર અલગ-અલગ સમૂહો સાથે જોડાયેલ છે,તેથી તે કાઈરલ છે.
$2$. $2,3-$ડાયક્લોરોબ્યુટેન: આમાં મેસો સ્વરૂપ હોઈ શકે છે,પરંતુ $2,2-$ડાયક્લોરોપેન્ટેન સ્પષ્ટપણે અકાઈરલ છે.
$3$. $2-$હાઈડ્રોક્સીપ્રોપેનોઈક એસિડ: $C2$ કાર્બન કાઈરલ છે.
$4$. $2,2-$ડાયક્લોરોપેન્ટેન: $C2$ કાર્બન પર બે સમાન ક્લોરિન પરમાણુઓ જોડાયેલા છે. કાઈરલ કેન્દ્રના અભાવને કારણે તે પ્રકાશીય રીતે નિષ્ક્રિય છે.
3
ChemistryEasyMCQGUJCET · 2018
$pH = 1$ ધરાવતા $H_2SO_4$ ના જલીય દ્રાવણની નોર્માલિટી (normality) કેટલી થાય ($N$ માં)?
A
$0.1$
B
$0.05$
C
$1$
D
$0.5$

Solution

(A) $H_2SO_4$ નું આયનીકરણ નીચે મુજબ થાય છે: $H_2SO_4 \rightarrow 2H^+ + SO_4^{2-}$.
આપેલ $pH = 1$ હોવાથી,$[H^+] = 10^{-pH} = 10^{-1} = 0.1 \ M$.
$1 \ mol$ $H_2SO_4$ માંથી $2 \ mol$ $H^+$ ઉત્પન્ન થાય છે,તેથી $H_2SO_4$ ની મોલારિટી $(M)$ = $[H^+] / 2 = 0.1 / 2 = 0.05 \ M$.
નોર્માલિટી $(N)$ = $\text{મોલારિટી} \times n\text{-ફેક્ટર}$.
$H_2SO_4$ માટે $n\text{-ફેક્ટર} = 2$ છે.
તેથી,$N = 0.05 \times 2 = 0.1 \ N$.
4
ChemistryEasyMCQGUJCET · 2018
સાચા વિધાન માટે $T$ અને ખોટા વિધાન માટે $F$ મૂકીને સાચો વિકલ્પ પસંદ કરો.
$(i)$ ઇથેનોલની સરખામણીમાં ફિનોલ વધુ એસિડિક છે.
$(ii)$ $o$-નાઇટ્રોફિનોલનું ગલનબિંદુ $p$-નાઇટ્રોફિનોલ કરતા ઓછું છે.
$(iii)$ ફિનોલનું તટસ્થીકરણ $NaHCO_3$ સાથે કરવામાં આવે છે.
$(iv)$ ફિનોલની એરોમેટિક રીંગમાં ન્યુક્લિયોફિલિક વિસ્થાપન પ્રતિક્રિયા થાય છે.
A
$TTFT$
B
$TFTF$
C
$TTFF$
D
$TFFT$

Solution

(C) $(i)$ ફિનોલ ઇથેનોલ કરતા વધુ એસિડિક છે કારણ કે ફિનોક્સાઇડ આયન સંસ્પંદન દ્વારા સ્થિર થાય છે,જ્યારે ઇથોક્સાઇડ આયન આલ્કાઇલ ગ્રુપની $+I$ અસરને કારણે અસ્થિર થાય છે. વિધાન $T$ છે.
$(ii)$ $o$-નાઇટ્રોફિનોલમાં આંતઃઆણ્વીય હાઇડ્રોજન બંધ જોવા મળે છે,જ્યારે $p$-નાઇટ્રોફિનોલમાં આંતરઆણ્વીય હાઇડ્રોજન બંધ જોવા મળે છે,જેના કારણે $p$-નાઇટ્રોફિનોલનું ગલનબિંદુ ઊંચું હોય છે. વિધાન $T$ છે.
$(iii)$ ફિનોલ એ કાર્બોનિક એસિડ $(H_2CO_3)$ કરતા નિર્બળ એસિડ છે,તેથી તે $NaHCO_3$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $CO_2$ મુક્ત કરતું નથી. વિધાન $F$ છે.
$(iv)$ $-OH$ ગ્રુપની $+M$ અસરને કારણે ફિનોલની એરોમેટિક રીંગ ઇલેક્ટ્રોનથી સમૃદ્ધ હોય છે,જે તેને ઇલેક્ટ્રોફિલિક વિસ્થાપન માટે સક્રિય બનાવે છે,ન્યુક્લિયોફિલિક વિસ્થાપન માટે નહીં. વિધાન $F$ છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $TTFF$ છે.
5
ChemistryEasyMCQGUJCET · 2018
એસ્પિરિનનું સાચું બંધારણીય સૂત્ર કયું છે?
A
Option A
B
Option B
C
Option C
D
Option D

Solution

(C) એસ્પિરિનને રાસાયણિક રીતે $2$-એસીટોક્સીબેન્ઝોઈક એસિડ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તે સેલિસિલિક એસિડ ($2$-હાઈડ્રોક્સીબેન્ઝોઈક એસિડ) નું એસિટિક એનહાઈડ્રાઈડનો ઉપયોગ કરીને એસિટિલેશન કરીને બનાવવામાં આવે છે.
તેના બંધારણમાં બેન્ઝીન રિંગ પર ઓર્થો સ્થાન પર કાર્બોક્સિલિક એસિડ સમૂહ $(-COOH)$ અને એસીટોક્સી સમૂહ $(-OCOCH_3)$ જોડાયેલા હોય છે.
તેથી,સાચું બંધારણીય સૂત્ર વિકલ્પ $C$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવ્યું છે.
6
ChemistryEasyMCQGUJCET · 2018
ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક ઇથાઇલ મેગ્નેશિયમ બ્રોમાઇડની પ્રોપેનોન સાથેની પ્રક્રિયાથી મળતી અંતિમ નીપજ કઈ છે?
A
$2-$મિથાઇલબ્યુટેન$-1-$ઓલ
B
$2-$મિથાઇલબ્યુટેન$-2-$ઓલ
C
પેન્ટેન$-1-$ઓલ
D
$3-$મિથાઇલબ્યુટેન$-2-$ઓલ

Solution

(B) ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક $(CH_3CH_2MgBr)$ અને કીટોન $(CH_3COCH_3)$ વચ્ચેની પ્રક્રિયા કાર્બોનિલ સમૂહ પર ન્યુક્લિયોફિલિક યોગશીલ પ્રક્રિયા દ્વારા થાય છે.
$1$. ઇથાઇલ સમૂહ $(CH_3CH_2^-)$ ન્યુક્લિયોફાઇલ તરીકે વર્તે છે અને પ્રોપેનોનના ઇલેક્ટ્રોન-અનુરાગી કાર્બોનિલ કાર્બન પર હુમલો કરે છે.
$2$. આનાથી મધ્યવર્તી મેગ્નેશિયમ આલ્કોક્સાઇડ બને છે: $(CH_3)_2C(OMgBr)(CH_2CH_3)$.
$3$. આ મધ્યવર્તી સંયોજનના એસિડિક જળવિભાજનથી તૃતીયક આલ્કોહોલ મળે છે: $(CH_3)_2C(OH)(CH_2CH_3)$.
$4$. નીપજ $(CH_3)_2C(OH)CH_2CH_3$ નું $IUPAC$ નામ $2-$મિથાઇલબ્યુટેન$-2-$ઓલ છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
7
ChemistryEasyMCQGUJCET · 2018
નીચેનામાંથી કઈ પ્રક્રિયામાં મળતી કાર્બનિક નીપજનું ઉત્કલનબિંદુ સૌથી ઓછું છે?
A
$A$. $CH_3-CH_2-COOH \xrightarrow[H_2O]{LiAlH_4} CH_3-CH_2-CH_2OH$
B
$B$. $CH_3-CO-CH_3 \xrightarrow[H_2O]{NaBH_4} CH_3-CH(OH)-CH_3$
C
$C$. $CH_3-CH_2-CHO \xrightarrow[H_2O]{NaBH_4} CH_3-CH_2-CH_2OH$
D
$D$. $CH_3-CH=CH_2 \xrightarrow[H_2O_2, OH^-]{(BH_3)_2} CH_3-CH_2-CH_2OH$

Solution

(B) પ્રક્રિયાઓની નીપજો નીચે મુજબ છે:
$A$. $CH_3-CH_2-CH_2OH$ (પ્રોપેન$-1-$ઓલ,ઉત્કલનબિંદુ $\approx 97 \ ^\circ C$)
$B$. $CH_3-CH(OH)-CH_3$ (પ્રોપેન$-2-$ઓલ,ઉત્કલનબિંદુ $\approx 82 \ ^\circ C$)
$C$. $CH_3-CH_2-CH_2OH$ (પ્રોપેન$-1-$ઓલ,ઉત્કલનબિંદુ $\approx 97 \ ^\circ C$)
$D$. $CH_3-CH_2-CH_2OH$ (પ્રોપેન$-1-$ઓલ,ઉત્કલનબિંદુ $\approx 97 \ ^\circ C$)
આઈસોમર્સમાં,શાખિત શૃંખલા ધરાવતા આલ્કોહોલનું ઉત્કલનબિંદુ સીધી શૃંખલા ધરાવતા આલ્કોહોલ કરતા ઓછું હોય છે કારણ કે તેમનું સપાટીનું ક્ષેત્રફળ ઓછું હોય છે,જેનાથી વાન્ડર વાલ્સ બળો નબળા પડે છે.
તેથી,પ્રોપેન$-2-$ઓલ $(B)$ નું ઉત્કલનબિંદુ સૌથી ઓછું છે.
8
ChemistryEasyMCQGUJCET · 2018
નીચેનામાંથી કયું સંયોજન ન્યુક્લિયોફિલિક એડિશન પ્રતિક્રિયાઓ પ્રત્યે સૌથી ઓછું સક્રિય છે?
A
એસીટોફેનોન
B
બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ
C
ફોર્માલ્ડિહાઈડ
D
બેન્ઝોફેનોન

Solution

(D) કાર્બોનિલ સંયોજનોની ન્યુક્લિયોફિલિક એડિશન પ્રત્યેની સક્રિયતા અવકાશી અવરોધ (steric hindrance) અને ઇલેક્ટ્રોનિક અસરો પર આધાર રાખે છે.
$1$. અવકાશી અવરોધ: કાર્બોનિલ કાર્બન સાથે જોડાયેલા આલ્કાઈલ અથવા એરાઈલ જૂથોની સંખ્યા અને કદ વધતા,ન્યુક્લિયોફાઈલનો હુમલો મુશ્કેલ બને છે.
$2$. ઇલેક્ટ્રોનિક અસરો: ઇલેક્ટ્રોન-ડોનેટિંગ જૂથો કાર્બોનિલ કાર્બનની ઇલેક્ટ્રોફિલીસીટી ઘટાડે છે.
ફોર્માલ્ડિહાઈડ $(HCHO)$ સૌથી વધુ સક્રિય છે કારણ કે તેમાં કોઈ મોટા જૂથો હોતા નથી.
બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ $(C_6H_5CHO)$ એ કીટોન કરતા વધુ સક્રિય છે.
કીટોન્સમાં,એસીટોફેનોન $(C_6H_5COCH_3)$ માં એક ફિનાઈલ અને એક મિથાઈલ જૂથ છે,જ્યારે બેન્ઝોફેનોન $(C_6H_5COC_6H_5)$ માં બે મોટા ફિનાઈલ જૂથો છે.
મહત્તમ અવકાશી અવરોધ અને બે ફિનાઈલ વલયો દ્વારા કાર્બોનિલ જૂથની રેઝોનન્સ સ્થિરતાને કારણે,બેન્ઝોફેનોન સૌથી ઓછું સક્રિય છે.
9
ChemistryEasyMCQGUJCET · 2018
એક્રોલીન $(Acrolein)$ માં મુખ્ય ક્રિયાશીલ સમૂહ કયો છે?
A
આલ્ડિહાઈડ
B
આલ્કીન
C
નાઈટ્રાઈલ
D
એસ્ટર

Solution

(A) એક્રોલીનનું રાસાયણિક સૂત્ર $CH_2=CH-CHO$ છે.
તેમાં કાર્બન-કાર્બન દ્વિબંધ (આલ્કીન) અને આલ્ડિહાઈડ સમૂહ $(-CHO)$ બંને હાજર હોય છે.
$IUPAC$ પ્રાથમિકતા ક્રમ મુજબ,આલ્ડિહાઈડ સમૂહને આલ્કીન સમૂહ કરતા વધુ પ્રાથમિકતા આપવામાં આવે છે.
તેથી,એક્રોલીનમાં મુખ્ય ક્રિયાશીલ સમૂહ આલ્ડિહાઈડ છે.
10
ChemistryEasyMCQGUJCET · 2018
ઇથેનાલ અને પ્રોપેનાલના ક્રોસ આલ્ડોલ સંઘનન દ્વારા નીચેનામાંથી કઈ અંતિમ નીપજ મળતી નથી?
A
$3-$મિથાઇલબ્યુટ$-2-$ઈનાલ
B
$2-$મિથાઇલપેન્ટ$-2-$ઈનાલ
C
બ્યુટ$-2-$ઈનાલ
D
પેન્ટ$-2-$ઈનાલ

Solution

(A) ઇથેનાલ $(CH_3CHO)$ અને પ્રોપેનાલ $(CH_3CH_2CHO)$ ના ક્રોસ આલ્ડોલ સંઘનનમાં ચાર સંભવિત નીપજો મળે છે:
$1$. ઇથેનાલનું સેલ્ફ-આલ્ડોલ: $CH_3CH=CHCHO$ (બ્યુટ$-2-$ઈનાલ)
$2$. પ્રોપેનાલનું સેલ્ફ-આલ્ડોલ: $CH_3CH_2CH=C(CH_3)CHO$ ($2-$મિથાઇલપેન્ટ$-2-$ઈનાલ)
$3$. ક્રોસ-આલ્ડોલ (ઇથેનાલ ન્યુક્લિયોફાઇલ તરીકે): $CH_3CH_2CH=CHCHO$ (પેન્ટ$-2-$ઈનાલ)
$4$. ક્રોસ-આલ્ડોલ (પ્રોપેનાલ ન્યુક્લિયોફાઇલ તરીકે): $CH_3CH=C(CH_3)CHO$ ($2-$મિથાઇલબ્યુટ$-2-$ઈનાલ)
આ વિકલ્પો સાથે સરખાવતા,$3-$મિથાઇલબ્યુટ$-2-$ઈનાલ બનતું નથી.
11
ChemistryEasyMCQGUJCET · 2018
નીચેનામાંથી કયા એમિનો એસિડનો $pH$ $7$ કરતા વધારે હોય છે?
A
ગ્લુટામિક એસિડ
B
લાઈસીન
C
ગ્લાયસીન
D
એલેનાઈન

Solution

(B)
લાઈસીન એ બેઝિક એમિનો એસિડનું ઉદાહરણ છે કારણ કે તેમાં બે એમિનો ગ્રુપ અને એક કાર્બોક્સિલ ગ્રુપ હોય છે,જેના પરિણામે તેનો આઈસોઈલેક્ટ્રિક પોઈન્ટ $(pI)$ $7$ કરતા વધારે હોય છે.
12
ChemistryEasyMCQGUJCET · 2018
નીચેનામાંથી કયો પ્યુરિન બેઇઝ છે?
A
યુરેસિલ
B
થાયમિન
C
સાયટોસિન
D
ગ્વાનિન

Solution

(D) નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઇઝને બે પ્રકારમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે: પ્યુરિન અને પિરિમિડિન.
પ્યુરિનમાં $Adenine$ $(A)$ અને $Guanine$ $(G)$ નો સમાવેશ થાય છે.
પિરિમિડિનમાં $Cytosine$ $(C)$,$Thymine$ $(T)$ અને $Uracil$ $(U)$ નો સમાવેશ થાય છે.
તેથી,$Guanine$ એ પ્યુરિન બેઇઝ છે.
સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
13
ChemistryEasyMCQGUJCET · 2018
ઉદ્દીપક (catalyst) માટે કયું વિધાન ખોટું છે?
A
તે પ્રક્રિયાની સક્રિયકરણ ઊર્જા (activation energy) ઘટાડે છે.
B
તે ઓછા સમયમાં નીપજોનું પ્રમાણ વધારે છે.
C
તે સંતુલન અચળાંકને અસર કરતું નથી.
D
તે પ્રક્રિયા માટે મુક્ત ઊર્જા ફેરફાર (free energy change) વધારે છે.

Solution

(D) ઉદ્દીપક એવો પદાર્થ છે જે ઓછી સક્રિયકરણ ઊર્જા સાથે વૈકલ્પિક માર્ગ પૂરો પાડીને રાસાયણિક પ્રક્રિયાનો દર વધારે છે.
તે પ્રક્રિયાના ઉષ્માગતિશાસ્ત્રીય ગુણધર્મો જેવા કે ગિબ્સ મુક્ત ઊર્જા ફેરફાર $(\Delta G)$ અથવા સંતુલન અચળાંક $(K_{eq})$ ને બદલતું નથી.
તેથી,તે પ્રક્રિયા માટે મુક્ત ઊર્જા ફેરફાર વધારે છે તે વિધાન ખોટું છે.
14
ChemistryEasyMCQGUJCET · 2018
$27^{\circ} C$ તાપમાને,પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા $75 \%$ પૂર્ણ થવા માટે લાગતો સમય $20 \ s$ છે. તેનો વેગ અચળાંક કેટલો હશે?
A
$0.693 \ s^{-1}$
B
$0.0693 \ s^{-1}$
C
$0.693 \ s^{-1} \ mol^{-1} \ L$
D
$0.0693 \ s^{-1} \ mol^{-1} \ L$

Solution

(B) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,વેગ અચળાંક $K$ નું સૂત્ર: $K = \frac{2.303}{t} \log \left( \frac{[A]_0}{[A]_t} \right)$ છે.
અહીં પ્રક્રિયા $75 \%$ પૂર્ણ થાય છે,તેથી બાકી રહેલી સાંદ્રતા $[A]_t = [A]_0 - 0.75 [A]_0 = 0.25 [A]_0$ થાય.
કિંમતો મૂકતા: $K = \frac{2.303}{20} \log \left( \frac{[A]_0}{0.25 [A]_0} \right)$.
$K = \frac{2.303}{20} \log (4) = \frac{2.303}{20} \times 0.6021 \approx \frac{1.386}{20} = 0.0693 \ s^{-1}$.
વૈકલ્પિક રીતે,$t_{75\%} = 2 \times t_{1/2}$. કારણ કે $t_{1/2} = \frac{0.693}{K}$,તેથી $20 = 2 \times \frac{0.693}{K}$,જે આપણને $K = \frac{1.386}{20} = 0.0693 \ s^{-1}$ આપે છે.
15
ChemistryEasyMCQGUJCET · 2018
એક પ્રક્રિયા માટે વેગ અચળાંક અને પ્રક્રિયાના વેગના એકમો સમાન છે. પ્રક્રિયાનો ક્રમ શું હશે?
A
પ્રથમ
B
શૂન્ય
C
દ્વિતીય
D
તૃતીય

Solution

(B)
વેગ અચળાંકનો એકમ $(k) = (\text{mol L}^{-1})^{1-n} \text{s}^{-1}$
પ્રક્રિયાના વેગનો એકમ $= \text{mol L}^{-1} \text{s}^{-1}$
આપેલ છે કે એકમો સમાન છે,તેથી આપણે તેમને સરખાવીએ:
$(\text{mol L}^{-1})^{1-n} \text{s}^{-1} = \text{mol L}^{-1} \text{s}^{-1}$
આ સૂચવે છે કે $1-n = 1$,જે $n = 0$ આપે છે.
તેથી,પ્રક્રિયાનો ક્રમ $0$ છે.
16
ChemistryEasyMCQGUJCET · 2018
કયા સંકીર્ણ સંયોજનમાં ફેશિયલ $(fac)$ સમઘટકતા જોવા મળે છે?
A
$[Co(NH_3)_4CO_3]Cl$
B
$[Co(NH_3)_3(NO_2)_3]$
C
$K[Fe(NH_3)_2(CN)_4]$
D
$[Ni(H_2O)_4(NH_3)_2]SO_4$

Solution

(B) ફેશિયલ $(fac)$ સમઘટકતા એ $[MA_3B_3]$ પ્રકારના અષ્ટફલકીય સંકીર્ણોમાં જોવા મળતી ભૌમિતિક સમઘટકતાનો એક પ્રકાર છે.
$fac$ સમઘટકમાં,ત્રણ સમાન લિગેન્ડ્સ અષ્ટફલકના એક ત્રિકોણીય ફલકના ખૂણાઓ પર ગોઠવાયેલા હોય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$[Co(NH_3)_3(NO_2)_3]$ એ $[MA_3B_3]$ પ્રકારનું અષ્ટફલકીય સંકીર્ણ છે,જ્યાં $A = NH_3$ અને $B = NO_2^-$.
તેથી,તે $fac$ (ફેશિયલ) અને $mer$ (મેરિડિયોનલ) બંને સમઘટકતા દર્શાવી શકે છે.
17
ChemistryEasyMCQGUJCET · 2018
સમાન પરિસ્થિતિઓમાં નીચેનામાંથી કયા સંકીર્ણના જલીય દ્રાવણની વાહકતા સૌથી ઓછી હોય છે?
A
$[Cr(H_2O)_6]Cl_3$
B
$[Cr(H_2O)_4Cl_2]Cl \cdot 2H_2O$
C
$[Cr(H_2O)_5Cl]Cl_2 \cdot H_2O$
D
$[Cr(H_2O)_3Cl_3]$

Solution

(D) સંકીર્ણ સંયોજનના જલીય દ્રાવણની વાહકતા પાણીમાં વિયોજન પામતા આયનોની સંખ્યા પર આધાર રાખે છે.
$1$. $[Cr(H_2O)_6]Cl_3 \rightarrow [Cr(H_2O)_6]^{3+} + 3Cl^-$ (કુલ $4$ આયનો)
$2$. $[Cr(H_2O)_5Cl]Cl_2 \cdot H_2O \rightarrow [Cr(H_2O)_5Cl]^{2+} + 2Cl^-$ (કુલ $3$ આયનો)
$3$. $[Cr(H_2O)_4Cl_2]Cl \cdot 2H_2O \rightarrow [Cr(H_2O)_4Cl_2]^+ + Cl^-$ (કુલ $2$ આયનો)
$4$. $[Cr(H_2O)_3Cl_3]$ જલીય દ્રાવણમાં આયનોમાં વિયોજન પામતું નથી (કુલ $0$ આયનો).
તેથી,$[Cr(H_2O)_3Cl_3]$ સૌથી ઓછી વાહકતા ધરાવે છે.
18
ChemistryEasyMCQGUJCET · 2018
નીચેનામાંથી કયું વિધાન ખોટું છે?
A
$K_4[Ni(CN)_4]$ સમતલીય ચોરસ છે જ્યારે $K_2[Ni(CN)_4]$ પેરામેગ્નેટિક છે.
B
$K_2[Ni(CN)_4]$ ડાયામેગ્નેટિક છે જ્યારે $K_2[NiCl_4]$ પેરામેગ્નેટિક છે.
C
$K_4[Ni(CN)_4]$ અને $K_2[Ni(CN)_4]$ બંને સમાન ચુંબકીય મોમેન્ટ ધરાવે છે.
D
$K_2[NiCl_4]$ અને $K_4[Ni(CN)_4]$ બંને સમાન ભૌમિતિક આકારો ધરાવે છે.

Solution

(A) $1$. $K_4[Ni(CN)_4]$ માં,$Ni$ નો ઓક્સિડેશન આંક $0$ છે. ઇલેક્ટ્રોન રચના $[Ar] 3d^8 4s^2$ છે. પ્રબળ લિગેન્ડ $CN^-$ ને કારણે,$4s$ ના ઇલેક્ટ્રોન $3d$ કક્ષકમાં યુગ્મિત થાય છે,પરિણામે $d^{10}$ રચના મળે છે. તે ટેટ્રાહેડ્રલ અને ડાયામેગ્નેટિક છે.
$2$. $K_2[Ni(CN)_4]$ માં,$Ni$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+2$ છે. ઇલેક્ટ્રોન રચના $[Ar] 3d^8$ છે. $CN^-$ પ્રબળ લિગેન્ડ હોવાથી,તે ઇલેક્ટ્રોનનું યુગ્મન કરે છે,પરિણામે $dsp^2$ સંકરણ (સમતલીય ચોરસ) મળે છે અને તે ડાયામેગ્નેટિક છે.
$3$. $K_2[NiCl_4]$ માં,$Ni$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+2$ છે. ઇલેક્ટ્રોન રચના $[Ar] 3d^8$ છે. $Cl^-$ નિર્બળ લિગેન્ડ હોવાથી,તે $sp^3$ સંકરણ (ટેટ્રાહેડ્રલ) આપે છે અને તે પેરામેગ્નેટિક છે.
$4$. વિકલ્પ $A$ ખોટું છે કારણ કે $K_4[Ni(CN)_4]$ ટેટ્રાહેડ્રલ છે,સમતલીય ચોરસ નથી,અને $K_2[Ni(CN)_4]$ ડાયામેગ્નેટિક છે,પેરામેગ્નેટિક નથી.
19
ChemistryEasyMCQGUJCET · 2018
નીચેનામાંથી કયું મિશ્રણ મિશ્રધાતુ (alloy) બનાવી શકે છે?
A
$Fe, Mn, Mg$
B
$Cr, Co, Na$
C
$Fe, Ni, Cr$
D
$Ni, Mg, Na$

Solution

(C) મિશ્રધાતુ એ બે કે તેથી વધુ ધાતુઓ અથવા ધાતુ અને અધાતુનું સમાંગ મિશ્રણ છે.
સંક્રાંતિ ધાતુઓ તેમના સમાન પરમાણ્વીય કદને કારણે એકબીજા સાથે સરળતાથી મિશ્રધાતુ બનાવે છે.
$Fe$,$Ni$,અને $Cr$ એ તમામ સંક્રાંતિ ધાતુઓ છે જેની પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા સમાન છે,જે તેમને સ્ટેનલેસ સ્ટીલ તરીકે ઓળખાતું સ્થિર ઘન દ્રાવણ બનાવવાની મંજૂરી આપે છે.
તેથી,સાચું મિશ્રણ $Fe, Ni, Cr$ છે.
20
ChemistryEasyMCQGUJCET · 2018
કયા આયનનું સૈદ્ધાંતિક ચુંબકીય મોમેન્ટનું મૂલ્ય સૌથી ઓછું છે?
A
$Ti^{3+}$
B
$Co^{3+}$
C
$Cr^{3+}$
D
$V^{3+}$

Solution

(A) સૈદ્ધાંતિક ચુંબકીય મોમેન્ટ $\mu = \sqrt{n(n+2)} \text{ BM}$ સૂત્ર દ્વારા ગણવામાં આવે છે,જ્યાં $n$ એ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા છે.
$1$. $Ti^{3+}$ $(3d^1)$ માટે: $n = 1$,$\mu = \sqrt{3} \approx 1.73 \text{ BM}$.
$2$. $Co^{3+}$ $(3d^6)$ માટે: $n = 4$ (હાઈ સ્પિન),$\mu = \sqrt{24} \approx 4.90 \text{ BM}$.
$3$. $Cr^{3+}$ $(3d^3)$ માટે: $n = 3$,$\mu = \sqrt{15} \approx 3.87 \text{ BM}$.
$4$. $V^{3+}$ $(3d^2)$ માટે: $n = 2$,$\mu = \sqrt{8} \approx 2.83 \text{ BM}$.
આમ,$Ti^{3+}$ માં અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા સૌથી ઓછી હોવાથી તેનું ચુંબકીય મોમેન્ટ સૌથી ઓછું છે.
21
ChemistryEasyMCQGUJCET · 2018
$1 \ bar$ દબાણ અને $25^{\circ} C$ તાપમાને નીચેના હાઇડ્રોજન હાફ સેલ માટે ઓક્સિડેશન પોટેન્શિયલ શું હશે ($V$ માં)?
$Pt \mid H_{2(g)} (1 \ bar) \mid HCl_{(aq)} \ pH = 3$
A
$0.177$
B
$0.188$
C
$0.059$
D
$0.000$

Solution

(A) હાઇડ્રોજન ઇલેક્ટ્રોડ માટે ઓક્સિડેશન અર્ધ-પ્રક્રિયા છે:
$H_{2(g)} \rightarrow 2H^+_{(aq)} + 2e^-$
ઓક્સિડેશન પોટેન્શિયલ માટે નર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા:
$E_{ox} = E^{\circ}_{ox} - \frac{0.0591}{n} \log Q$
પ્રમાણિત હાઇડ્રોજન ઇલેક્ટ્રોડ માટે,$E^{\circ}_{ox} = 0.00 \ V$ અને $n = 2$ છે.
પ્રક્રિયા ભાગફળ $Q = [H^+]^2 / P_{H_2}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ $pH = 3$,તેથી $[H^+] = 10^{-3} \ M$.
$Q = \frac{(10^{-3})^2}{1} = 10^{-6}$.
$E_{ox} = 0 - \frac{0.0591}{2} \log(10^{-6})$
$E_{ox} = -0.02955 \times (-6) = 0.1773 \ V$.
આમ,ઓક્સિડેશન પોટેન્શિયલ આશરે $0.177 \ V$ છે.
22
ChemistryEasyMCQGUJCET · 2018
નિષ્ક્રિય ઇલેક્ટ્રોડનો ઉપયોગ કરીને વિદ્યુતવિભાજન દરમિયાન મંદ જલીય $NiSO_4$ દ્રાવણમાંથી $5.85 \ g$ નિકલ મેળવવા માટે $10 \ A$ વિદ્યુત પ્રવાહ કેટલા સમય માટે પસાર કરવો જોઈએ ($s$ માં)?
[પરમાણ્વીય દળ $Ni = 58.5 \ g/mol$]
A
$1930$
B
$3860$
C
$965$
D
$9650$

Solution

(A) $Ni^{2+}$ માટે રિડક્શન પ્રક્રિયા: $Ni^{2+} + 2e^- \rightarrow Ni(s)$.
ઉત્પન્ન થયેલ $Ni$ ના મોલ $n = \frac{5.85 \ g}{58.5 \ g/mol} = 0.1 \ mol$.
પ્રક્રિયા મુજબ,$1 \ mol$ $Ni$ માટે $2 \ mol$ ઇલેક્ટ્રોનની જરૂર પડે છે.
તેથી,$0.1 \ mol$ $Ni$ માટે $0.2 \ mol$ ઇલેક્ટ્રોનની જરૂર પડે.
કુલ વિદ્યુતભાર $Q = n \times F = 0.2 \times 96500 \ C = 19300 \ C$.
$Q = I \times t$ હોવાથી,$t = \frac{Q}{I} = \frac{19300 \ C}{10 \ A} = 1930 \ s$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
23
ChemistryEasyMCQGUJCET · 2018
$CuSO_4$ નું જલીય દ્રાવણ કયા ધાતુના પાત્રમાં સંગ્રહિત કરી શકાય છે?
$E^0_{Cu^{2+}/Cu} = 0.34 \ V$,$E^0_{Fe/Fe^{2+}} = 0.44 \ V$,$E^0_{Al/Al^{3+}} = 1.66 \ V$,$E^0_{Ni/Ni^{2+}} = 0.25 \ V$,$E^0_{Ag^{+}/Ag} = 0.80 \ V$
A
$Fe$
B
$Ni$
C
$Ag$
D
$Al$

Solution

(C) $CuSO_4$ ના જલીય દ્રાવણને સંગ્રહિત કરવા માટે,પાત્રની ધાતુ $Cu^{2+}$ આયનો સાથે પ્રક્રિયા ન કરવી જોઈએ.
જો પાત્રની ધાતુનો રિડક્શન પોટેન્શિયલ $Cu^{2+}/Cu$ $(0.34 \ V)$ કરતા ઓછો હોય,તો પ્રક્રિયા થશે.
રિડક્શન પોટેન્શિયલ $(E^0_{M^{n+}/M})$ નીચે મુજબ છે:
$E^0_{Fe^{2+}/Fe} = -0.44 \ V$
$E^0_{Ni^{2+}/Ni} = -0.25 \ V$
$E^0_{Al^{3+}/Al} = -1.66 \ V$
$E^0_{Ag^{+}/Ag} = 0.80 \ V$
પ્રક્રિયા $M + Cu^{2+} \rightarrow M^{n+} + Cu$ બિન-સ્વયંભૂ રહે તે માટે,$E^0_{cell}$ ઋણ હોવો જોઈએ.
$E^0_{cell} = E^0_{cathode} - E^0_{anode} = E^0_{Cu^{2+}/Cu} - E^0_{M^{n+}/M}$.
$E^0_{cell} < 0$ માટે,$E^0_{M^{n+}/M} > E^0_{Cu^{2+}/Cu}$ હોવું જરૂરી છે.
મૂલ્યોની સરખામણી કરતા,માત્ર $Ag$ નો રિડક્શન પોટેન્શિયલ $(0.80 \ V)$ એ $Cu$ $(0.34 \ V)$ કરતા વધારે છે.
તેથી,$CuSO_4$ ને $Ag$ ના પાત્રમાં સંગ્રહિત કરી શકાય છે.
24
ChemistryEasyMCQGUJCET · 2018
$2,2,2-$ટ્રાયક્લોરોઈથેનોલની કેલ્શિયમ હાઈડ્રોક્સાઈડ સાથેની પ્રક્રિયાથી મળતી મુખ્ય કાર્બનિક નીપજ કઈ છે?
A
મિથાઈલીન ક્લોરાઈડ
B
કાર્બન ટેટ્રાક્લોરાઈડ
C
ક્લોરોફોર્મ
D
ટ્રાયક્લોરોઈથેન

Solution

(C) $2,2,2-$ટ્રાયક્લોરોઈથેનોલ $(CCl_3CH_2OH)$ ની કેલ્શિયમ હાઈડ્રોક્સાઈડ $(Ca(OH)_2)$ સાથેની પ્રક્રિયા બેઈઝ-ઉદ્દીપિત વિઘટન પ્રક્રિયા છે.
$2CCl_3CH_2OH + Ca(OH)_2 \rightarrow 2CHCl_3 + Ca(HCOO)_2 + H_2O$.
આ પ્રક્રિયામાં,$2,2,2-$ટ્રાયક્લોરોઈથેનોલ હેલોફોર્મ જેવું વિભાજન અનુભવે છે અને મુખ્ય કાર્બનિક નીપજ તરીકે ક્લોરોફોર્મ $(CHCl_3)$ આપે છે.
25
ChemistryEasyMCQGUJCET · 2018
નીચેનામાંથી કયું એલાઈલિક હેલાઈડ નથી?
A
$3-$ક્લોરો સાયક્લોહેક્સ$-1-$ઈન
B
$1-$ક્લોરોબ્યુટ$-1-$ઈન
C
$1-$ક્લોરોબ્યુટ$-2-$ઈન
D
$3-$ક્લોરોપ્રોપ$-1-$ઈન

Solution

(B) એલાઈલિક હેલાઈડ એ એવું સંયોજન છે જેમાં હેલોજન પરમાણુ કાર્બન-કાર્બન દ્વિબંધ $(C=C)$ ની બાજુના $sp^3$ સંકરણ ધરાવતા કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ હોય છે.
$A$: $3-$ક્લોરો સાયક્લોહેક્સ$-1-$ઈનમાં ક્લોરિન દ્વિબંધની બાજુના કાર્બન પર છે (એલાઈલિક).
$B$: $1-$ક્લોરોબ્યુટ$-1-$ઈનમાં ક્લોરિન સીધો દ્વિબંધના કાર્બન સાથે જોડાયેલ છે ($sp^2$ સંકરણ),જે વિનાઈલિક હેલાઈડ છે,એલાઈલિક નથી.
$C$: $1-$ક્લોરોબ્યુટ$-2-$ઈન એ પ્રાથમિક આલ્કાઈલ હેલાઈડ છે.
$D$: $3-$ક્લોરોપ્રોપ$-1-$ઈન એ એલાઈલિક હેલાઈડ છે.
આમ,$1-$ક્લોરોબ્યુટ$-1-$ઈન એ વિનાઈલિક હેલાઈડ છે.
26
ChemistryEasyMCQGUJCET · 2018
$6 \% \ w/v$ યુરિયાના જલીય દ્રાવણ સાથે કયું દ્રાવણ આઈસોટોનિક (સમઅભિસારી) છે ($M \ NaCl$ માં)? [યુરિયાનું મોલર દળ $= 60 \ g \ mol^{-1}$]
A
$0.1$
B
$0.5$
C
$0.25$
D
$1$

Solution

(B) બે દ્રાવણો આઈસોટોનિક હોવા માટે,તેમની મોલર સાંદ્રતા સમાન હોવી જોઈએ.
પ્રથમ,$6 \% \ w/v$ યુરિયા દ્રાવણની મોલારિટી ગણો:
$M = \frac{6 \ g}{60 \ g \ mol^{-1} \times 0.1 \ L} = 1 \ M$.
યુરિયા અવિદ્યુતવિભાજ્ય હોવાથી,તેનો વોન્ટ હોફ અવયવ $i = 1$ છે.
$NaCl$ માટે,જે પ્રબળ વિદ્યુતવિભાજ્ય છે,$i = 2$ છે.
આઈસોટોનિકતા માટેની શરત $i_1 C_1 = i_2 C_2$ છે.
$1 \times 1 \ M = 2 \times C_2$.
$C_2 = 0.5 \ M$.
તેથી,$0.5 \ M \ NaCl$ નું દ્રાવણ $1 \ M$ યુરિયા દ્રાવણ સાથે આઈસોટોનિક છે.
27
ChemistryEasyMCQGUJCET · 2018
નીચેનામાંથી કયું મિશ્રણ બિન-આદર્શ દ્રાવણ છે?
A
ક્લોરોબેન્ઝીન અને બ્રોમોબેન્ઝીન
B
બેન્ઝીન અને ટોલ્યુઈન
C
ક્લોરોફોર્મ અને એસિટોન
D
બ્રોમોઈથેન અને ક્લોરોઈથેન

Solution

(C) બિન-આદર્શ દ્રાવણ એ છે જે સાંદ્રતાના સમગ્ર ગાળામાં રાઉલ્ટના નિયમનું પાલન કરતું નથી.
ક્લોરોફોર્મ $(CHCl_3)$ અને એસિટોન $(CH_3COCH_3)$ રાઉલ્ટના નિયમથી ઋણ વિચલન દર્શાવતું બિન-આદર્શ દ્રાવણ બનાવે છે.
આનું કારણ એ છે કે ક્લોરોફોર્મ અને એસિટોન વચ્ચેનું હાઇડ્રોજન બોન્ડિંગ શુદ્ધ ઘટકોમાં રહેલા આંતરઆણ્વિય બળો કરતા મજબૂત હોય છે.
ક્લોરોબેન્ઝીન અને બ્રોમોબેન્ઝીન,બેન્ઝીન અને ટોલ્યુઈન,તથા બ્રોમોઈથેન અને ક્લોરોઈથેન એ આદર્શ દ્રાવણના ઉદાહરણો છે.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real GUJCET style covering Chemistry with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D Chemistry papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Run live GUJCET mock exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo

Frequently Asked Questions

How many Chemistry questions are in GUJCET 2018?

There are 27 Chemistry questions from the GUJCET 2018 paper on Vedclass, each with a detailed step-by-step solution in Gujarati.

Are GUJCET 2018 Chemistry solutions available in Gujarati?

Yes. All solutions on this page are in Gujarati. You can also switch to English or Hindi using the language buttons above the questions.

Can I practice GUJCET 2018 Chemistry as a timed test?

Yes. Use the Vedclass Test Series to attempt a full GUJCET mock test covering Chemistry with time limits and instant score analysis.

Can teachers create Chemistry papers from GUJCET previous year questions?

Yes. The Vedclass Exam Paper Generator lets teachers mix GUJCET Chemistry questions and generate Set A/B/C/D papers in minutes.

For Teachers & Institutes

Build a Custom Chemistry Paper

Pick GUJCET 2018 Chemistry questions, set difficulty, and generate Set A/B/C/D in 2 minutes.