AIPMT 2000 Biology Question Paper with Answer and Solution in Gujarati

167 QuestionsGujaratiWith Solutions

BiologyQ51103 of 167 questions

Page 2 of 3 · Gujarati

51
BiologyMediumMCQAIPMT · 2000
માયોપિયા (લઘુદ્રષ્ટિની ખામી) માં,પ્રકાશના કિરણો
A
આંખમાં પ્રવેશતા જ નથી
B
રેટિનાની પાછળ કેન્દ્રિત થાય છે
C
રેટિનાની આગળ કેન્દ્રિત થાય છે
D
રેટિના અને આઈરિસની વચ્ચે કેન્દ્રિત થાય છે

Solution

(C) માયોપિયા,જેને લઘુદ્રષ્ટિની ખામી તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે આંખની એક વક્રીભવનની ખામી છે.
આ સ્થિતિમાં,આંખનો ડોળો ખૂબ લાંબો થઈ જાય છે અથવા કોર્નિયાનો વળાંક ખૂબ વધારે હોય છે.
પરિણામે,આંખમાં પ્રવેશતા પ્રકાશના કિરણો રેટિના પર પડવાને બદલે રેટિનાની આગળ એક બિંદુ પર કેન્દ્રિત થાય છે.
આના કારણે દૂરની વસ્તુઓ ઝાંખી દેખાય છે,જ્યારે નજીકની વસ્તુઓ સ્પષ્ટ દેખાય છે.
52
BiologyMediumMCQAIPMT · 2000
ફીડબેક કંટ્રોલ મિકેનિઝમ (પ્રતિપોષણ નિયંત્રણ પ્રણાલી) શેની સાથે સંબંધિત છે?
A
પિત્તનો સ્ત્રાવ
B
$HCl$ નો સ્ત્રાવ
C
અંતઃસ્ત્રાવી સ્ત્રાવ
D
હેરિંગ-બ્રુઅર રિફ્લેક્સ

Solution

(C) ફીડબેક કંટ્રોલ મિકેનિઝમ એ અંતઃસ્ત્રાવી તંત્રમાં રુધિરમાં અંતઃસ્ત્રાવોના સ્તરને નિયંત્રિત કરવા માટે વપરાતી એક પાયાની પ્રક્રિયા છે.
આ પ્રક્રિયામાં,સિસ્ટમનું આઉટપુટ પ્રક્રિયાને નિયંત્રિત કરવા માટે ઇનપુટ તરીકે કાર્ય કરે છે,જે સુનિશ્ચિત કરે છે કે અંતઃસ્ત્રાવનું સ્તર ચોક્કસ શારીરિક મર્યાદામાં રહે.
નકારાત્મક ફીડબેક એ સૌથી સામાન્ય પ્રકાર છે,જેમાં અંતઃસ્ત્રાવની સાંદ્રતામાં વધારો તેના વધુ ઉત્પાદનને અટકાવે છે,જ્યારે હકારાત્મક ફીડબેક ઓછું સામાન્ય છે.
તેથી,હોમિયોસ્ટેસિસ જાળવવા માટે અંતઃસ્ત્રાવી સ્ત્રાવ આ પ્રક્રિયા દ્વારા સીધી રીતે નિયંત્રિત થાય છે.
53
BiologyMediumMCQAIPMT · 2000
પ્રાણી કોષમાં પ્રોટીન સંશ્લેષણ ક્યાં થાય છે?
A
માત્ર કોષરસમાં હાજર રિબોઝોમ્સ પર
B
કોષરસ તેમજ કણાભસૂત્રમાં હાજર રિબોઝોમ્સ પર
C
માત્ર કોષકેન્દ્રપટલ અને અંતઃકોષરસજાળ સાથે જોડાયેલા રિબોઝોમ્સ પર
D
કોષકેન્દ્રિકા તેમજ કોષરસમાં હાજર રિબોઝોમ્સ પર

Solution

(B) સાચો જવાબ $B$ છે. પ્રોટીન સંશ્લેષણ રિબોઝોમ્સ પર થાય છે. પ્રાણી કોષમાં,રિબોઝોમ્સ કોષરસમાં (મુક્ત અથવા અંતઃકોષરસજાળ સાથે જોડાયેલા) અને કણાભસૂત્રની અંદર જોવા મળે છે. કણાભસૂત્ર એ અર્ધ-સ્વાયત્ત અંગિકાઓ છે જે પોતાનું $DNA$,$RNA$ અને $70S$ રિબોઝોમ્સ ધરાવે છે,જે તેમને તેમના જરૂરી પ્રોટીનનો અમુક ભાગ સ્વતંત્ર રીતે સંશ્લેષિત કરવાની મંજૂરી આપે છે.
54
BiologyMediumMCQAIPMT · 2000
કોલેરાથી પીડાતા દર્દીને સલાઈન ડ્રિપ આપવામાં આવે છે કારણ કે:
A
$Cl^-$ આયનો રુધિરરસના મહત્વના ઘટકો છે.
B
$Na^+$ આયનો શરીરમાં પાણી જાળવી રાખવામાં મદદ કરે છે.
C
$Na^+$ આયનો કોષરસસ્તરની આરપાર પદાર્થોના વહનમાં મહત્વના છે.
D
$Cl^-$ આયનો પાચન માટે જઠરમાં $HCl$ ના નિર્માણમાં મદદ કરે છે.

Solution

(B) કોલેરા એ $Vibrio$ $cholerae$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થતો ગંભીર ઝાડાનો રોગ છે.
કોલેરા દરમિયાન,દર્દી ઝાડા દ્વારા પાણી અને ઇલેક્ટ્રોલાઇટ્સ (ખાસ કરીને $Na^+$ અને $Cl^-$) ગુમાવે છે.
$Na^+$ આયનો મુખ્ય બાહ્યકોષીય ધન આયનો છે જે શરીરમાં આસૃતિનું દબાણ અને પ્રવાહીનું સંતુલન જાળવવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
સલાઈન ડ્રિપ ($NaCl$ નું આઈસોટોનિક દ્રાવણ) આપીને,શરીરના પ્રવાહીનું પ્રમાણ પુનઃસ્થાપિત કરવામાં આવે છે,અને $Na^+$ આયનો બાહ્યકોષીય પ્રવાહીમાં પાણીને જાળવી રાખવામાં મદદ કરે છે,જેથી ગંભીર નિર્જલીકરણ અને રુધિરાભિસરણ તંત્રની નિષ્ફળતા અટકાવી શકાય છે.
55
BiologyMediumMCQAIPMT · 2000
બધા જ જીવંત તંત્રોનું સૌથી અગત્યનું લક્ષણ કયું છે?
A
શક્તિ ઉત્પન્ન કરવા માટે ઑક્સિજનનો ઉપયોગ
B
જનીનિક માહિતીનું સ્વયંજનન
C
જન્યુઓનું નિર્માણ
D
ચયાપચયિક ક્રિયાઓ માટે સૂર્યશક્તિનો ઉપયોગ

Solution

(B) બધા જ જીવંત તંત્રોનું સૌથી પાયાનું અને આવશ્યક લક્ષણ જનીનિક માહિતીનો સંગ્રહ કરવાની અને સ્વયંજનન (self-replication) દ્વારા તેને આગળ વધારવાની ક્ષમતા છે. આ પ્રક્રિયા જીવનની સાતત્યતા અને એક પેઢીમાંથી બીજી પેઢીમાં આનુવંશિક લક્ષણોના વહન માટે જવાબદાર છે. જોકે ચયાપચયિક ક્રિયાઓ અને શક્તિનો ઉપયોગ જીવન માટે મહત્વપૂર્ણ છે,પરંતુ આણ્વિય સ્તરે સજીવોને નિર્જીવ પદાર્થોથી અલગ પાડતું મુખ્ય લક્ષણ સ્વયંજનન છે.
56
BiologyMediumMCQAIPMT · 2000
ઘઉંમાં બ્લેક રસ્ટ (કાળો ગેરુ) $..........$ ને કારણે થાય છે.
A
$Puccinia$
B
$Mucor$
C
$Aspergillus$
D
$Rhizopus$

Solution

(A) ઘઉંમાં બ્લેક રસ્ટ (કાળો ગેરુ) એ $Puccinia \, graminis \, tritici$ નામના ફૂગના રોગકારક દ્વારા થતો રોગ છે.
આ ફૂગ બેસિડિયોમાયસેટીસ (Basidiomycetes) વર્ગની છે.
આ ફૂગ ઘઉંના છોડને સંક્રમિત કરે છે, જેના કારણે પાંદડા અને થડ પર લાલ-ભૂરા રંગના ફોલ્લાઓ (પસ્ટ્યુલ્સ) બને છે, જે સમય જતાં ટેલિયોસ્પોરના વિકાસને કારણે કાળા રંગના થઈ જાય છે.
તેથી, સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
57
BiologyEasyMCQAIPMT · 2000
ફૂગમાં સંગ્રહિત ખોરાકનું દ્રવ્ય $........$ છે.
A
ગ્લાયકોજન
B
સ્ટાર્ચ
C
સુક્રોઝ
D
ગ્લુકોઝ

Solution

(A) ફૂગ એ વિષમપોષી સજીવો છે જે શોષણ દ્વારા પોષણ મેળવે છે.
વનસ્પતિઓથી વિપરીત,જે ખોરાકનો સંગ્રહ સ્ટાર્ચ સ્વરૂપે કરે છે,ફૂગ તેમનો સંગ્રહિત ખોરાક $Glycogen$ (ગ્લાયકોજન) અને તેલના ટીપાં સ્વરૂપે કરે છે.
$Glycogen$ એ ગ્લુકોઝનું પોલિસેકેરાઈડ છે,જે પ્રાણીઓમાં જોવા મળતા સંગ્રહિત સ્વરૂપ જેવું જ છે.
58
BiologyEasyMCQAIPMT · 2000
સૌથી મોટા અંડક,સૌથી મોટા નર અને માદા જન્યુઓ અને સૌથી મોટી વનસ્પતિઓ ........ માં જોવા મળે છે.
A
આવૃત બીજધારી
B
વૃક્ષીય હંસરાજ અને કેટલાક એકદળી
C
અનાવૃત બીજધારી
D
દ્વિદળી વનસ્પતિઓ

Solution

(C) અનાવૃત બીજધારી (Gymnosperms) એવી વનસ્પતિઓ છે જેમાં અંડક કોઈ પણ બીજાશયની દીવાલ દ્વારા આવરિત હોતા નથી અને ફલન પહેલાં અને પછી ખુલ્લા રહે છે.
તેમાં સૌથી મોટી જીવંત વનસ્પતિઓનો સમાવેશ થાય છે,જેમ કે વિશાળ રેડવુડ વૃક્ષ $Sequoia$.
$Cycas$ જેવા અનાવૃત બીજધારીઓમાં,નર અને માદા જન્યુઓ વનસ્પતિ સૃષ્ટિમાં સૌથી મોટા હોય છે,અને તેમાં સૌથી મોટા અંડક પણ જોવા મળે છે.
59
BiologyMediumMCQAIPMT · 2000
$Dryopteris$ (હંસરાજ) માં અર્ધીકરણ (meiosis) ક્યારે થાય છે?
A
બીજાણુ અંકુરણ દરમિયાન
B
જન્યુ નિર્માણ દરમિયાન
C
બીજાણુ નિર્માણ દરમિયાન
D
પુંજન્યુધાની અને સ્ત્રીજન્યુધાની નિર્માણ દરમિયાન

Solution

(C) $Dryopteris$ (એક ત્રિઅંગી વનસ્પતિ) માં મુખ્ય વનસ્પતિ દેહ બીજાણુજનક $(2n)$ હોય છે.
તે બીજાણુધાની ઉત્પન્ન કરે છે,જેમાં બીજાણુ માતૃકોષો આવેલા હોય છે.
આ બીજાણુ માતૃકોષો અર્ધીકરણ દ્વારા એકકીય $(n)$ બીજાણુઓ ઉત્પન્ન કરે છે.
તેથી,અર્ધીકરણની પ્રક્રિયા બીજાણુ નિર્માણ દરમિયાન થાય છે.
60
BiologyMediumMCQAIPMT · 2000
એક સંશોધક વિદ્યાર્થી કેટલીક લીલ એકત્ર કરે છે અને તેનું અવલોકન કરે છે. તેના કોષોમાં ક્લોરોફિલ $a, b, c$ અને ક્લોરોફિલ $d$ ઉપરાંત ફાયકોઈરીથ્રીન જોવા મળે છે. આ લીલ કયા વર્ગમાં આવે છે?
A
રોડોફાયસી
B
બેસીલારીઓફાયસી
C
ક્લોરોફાયસી
D
ફીઓફાયસી

Solution

(A) ફાયકોઈરીથ્રીનની હાજરી એ લાલ લીલનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે,જે રોડોફાયસી વર્ગમાં આવે છે.
લાલ લીલમાં સામાન્ય રીતે ક્લોરોફિલ $a$ અને $d$ હોય છે,તેની સાથે ફાયકોઈરીથ્રીન (લાલ રંજકદ્રવ્ય) અને ફાયકોસાયનિન પણ જોવા મળે છે.
જોકે પ્રશ્નમાં ક્લોરોફિલ $a, b, c$ અને $d$ નો ઉલ્લેખ છે,પરંતુ સહાયક રંજકદ્રવ્ય ફાયકોઈરીથ્રીનની હાજરી એ રોડોફાયસી માટેનું મુખ્ય નિદાન લક્ષણ છે.
તેથી,સાચો વર્ગ રોડોફાયસી છે.
61
BiologyEasyMCQAIPMT · 2000
નીચેનામાંથી કયું અંડપ્રસવી સસ્તન છે?
A
કાંગારુ
B
પ્લેટીપસ
C
કોઆલા
D
વ્હેલ

Solution

(B) સસ્તન પ્રાણીઓ સામાન્ય રીતે અપત્યપ્રસવી (viviparous) હોય છે,એટલે કે તેઓ જીવંત બચ્ચાંને જન્મ આપે છે. જોકે,સસ્તન પ્રાણીઓનો એક નાનો સમૂહ છે જેને મોનોટ્રીમ્સ (monotremes) કહેવામાં આવે છે,જે ઈંડા મૂકે છે. $Ornithorhynchus$ (પ્લેટીપસ) અને $Tachyglossus$ (એકિડના) એ અંડપ્રસવી સસ્તન પ્રાણીઓના ઉદાહરણો છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
62
BiologyMediumMCQAIPMT · 2000
વ્હેલ,ચામાચીડિયા અને ઉંદરમાં શું સમાન છે?
A
ગરદનનો અભાવ
B
ઉરસ અને ઉદર વચ્ચે સ્નાયુલ ઉરોદરપટલ
C
શરીરના ઊંચા તાપમાનથી રક્ષણ માટે ઉદરની બહાર શુક્રપિંડ
D
બાહ્ય કર્ણની હાજરી

Solution

(B) વ્હેલ,ચામાચીડિયા અને ઉંદર એ બધા સસ્તન વર્ગ $(Mammalia)$ ના સભ્યો છે.
સસ્તન પ્રાણીઓનું એક મુખ્ય લક્ષણ એ છે કે તેમની પાસે સ્નાયુલ ઉરોદરપટલ (diaphragm) હોય છે જે ઉરસ ગુહાને ઉદર ગુહાથી અલગ કરે છે.
આ રચના શ્વસનની પ્રક્રિયામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
જોકે કેટલાક સસ્તન પ્રાણીઓમાં બાહ્ય કર્ણ (pinnae) હોય છે,પરંતુ બધામાં હોતા નથી (દા.ત.,વ્હેલમાં આંતરિક કર્ણ છિદ્રો હોય છે).
ઉદરની બહાર શુક્રપિંડ હોવા એ બધા સસ્તન પ્રાણીઓનું સાર્વત્રિક લક્ષણ નથી (દા.ત.,વ્હેલમાં શુક્રપિંડ ઉદરની અંદર હોય છે).
તેથી,સ્નાયુલ ઉરોદરપટલની હાજરી એ આ સજીવો વચ્ચેનું સૌથી સચોટ સમાન લક્ષણ છે.
63
BiologyMediumMCQAIPMT · 2000
$Ascaris$ $lumbricoides$ (એસ્કેરીસ લુમ્બ્રીકોઇડ્સ) અને $Anopheles$ $stephensi$ (એનોફિલિસ સ્ટીફીન્સી) વચ્ચે શું સામાન્ય છે?
A
સુષુપ્તાવસ્થા (Diapause)
B
સમખંડતા (Metamerism)
C
અજારક શ્વસન (Anaerobic respiration)
D
લિંગીભેદ (Sexual dimorphism)

Solution

(D) $Ascaris$ $lumbricoides$ (ગોળ કૃમિ) એ $Aschelminthes$ (નેમેટોડા) સમુદાયનું પ્રાણી છે,અને $Anopheles$ $stephensi$ (મચ્છર) એ $Arthropoda$ સમુદાયનું પ્રાણી છે.
આ બંને સજીવોમાં લિંગીભેદ જોવા મળે છે,જેનો અર્થ છે કે નર અને માદા સજીવોને બાહ્ય રચનાના આધારે એકબીજાથી અલગ ઓળખી શકાય છે.
$Ascaris$ માં,નર માદા કરતા કદમાં નાનો હોય છે અને તેનો પાછળનો છેડો વળેલો હોય છે.
$Anopheles$ માં,માદા કદમાં મોટી હોય છે અને નરની સરખામણીમાં અલગ પ્રકારના એન્ટેના ધરાવે છે.
તેથી,લિંગીભેદ એ તેમની વચ્ચેની સામાન્ય લાક્ષણિકતા છે.
64
BiologyMediumMCQAIPMT · 2000
નીચેની કુળની વનસ્પતિઓને તેમના પ્રતિનિધિ છોડ સાથે જોડો અને સાચી જોડી ઓળખો.
A
કુકરબીટેસી $-$ નારંગી
B
માલ્વેસી $-$ કપાસ
C
બ્રાસીકાએસી $-$ ઘઉં
D
લેગ્યુમીનોસી $-$ સૂર્યમુખી

Solution

(B) સાચી જોડી $Malvaceae - \text{કપાસ}$ છે।
$1$. $Cucurbitaceae$ કુળમાં કાકડી અને દૂધી જેવી વનસ્પતિઓનો સમાવેશ થાય છે, નારંગી $(Rutaceae)$ નહીં।
$2$. $Malvaceae$ કુળમાં $Gossypium$ (કપાસ) અને જાસૂદનો સમાવેશ થાય છે।
$3$. $Brassicaceae$ કુળમાં રાઈનો સમાવેશ થાય છે, ઘઉં $(Poaceae)$ નહીં।
$4$. $Leguminosae$ $(Fabaceae)$ કુળમાં કઠોળ અને વટાણાનો સમાવેશ થાય છે, સૂર્યમુખી $(Asteraceae)$ નહીં।
65
BiologyMediumMCQAIPMT · 2000
વનસ્પતિઓમાં વાહિપુલના નિર્માણ દરમિયાન શું જોવા મળે છે?
A
પૂર્વએધાનું વિભેદન તરત જ દ્વિતીય જલવાહક અને અન્નવાહકમાં થાય છે.
B
જલવાહક અને અન્નવાહકના વિકાસ સાથે પૂર્વએધાનું વિભેદન થાય છે.
C
પૂર્વએધા,જલવાહક અને અન્નવાહક ક્રમશઃ વિભેદન પામે છે.
D
પૂર્વએધાના વિભેદન બાદ પ્રાથમિક અન્નવાહકનો વિકાસ થાય છે અને ત્યારબાદ પ્રાથમિક જલવાહકનો વિકાસ થાય છે.

Solution

(D) વનસ્પતિઓમાં વાહિપુલના વિકાસ દરમિયાન,પૂર્વએધા (procambium) એ વર્ધનશીલ પેશી છે જે વાહક પેશીઓનું નિર્માણ કરે છે.
જેમ પૂર્વએધાનું વિભેદન થાય છે,તેમ તે પ્રાથમિક વાહક પેશીઓને જન્મ આપે છે.
ચોક્કસ રીતે કહીએ તો,પૂર્વએધા પ્રાથમિક અન્નવાહક અને પ્રાથમિક જલવાહકમાં વિભેદિત થાય છે.
મોટાભાગના વાહિપુલમાં,પ્રાથમિક અન્નવાહકનો વિકાસ પહેલા થાય છે (આદિ અન્નવાહક),ત્યારબાદ પ્રાથમિક જલવાહકનો વિકાસ થાય છે (આદિ જલવાહક).
66
BiologyEasyMCQAIPMT · 2000
કાસ્થિના આધારકમાં જોવા મળતાં પોલીસેકેરાઈડને .......... તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
A
કાર્ટીલેજીન
B
ઓસીન
C
કોન્ડ્રીઓટીન
D
કેસીન

Solution

(C) કાસ્થિનું આધારક મજબૂત પરંતુ લવચીક પદાર્થનું બનેલું હોય છે. તેમાં કોન્ડ્રીન નામનું પ્રોટીન અને કોન્ડ્રીઓટીન સલ્ફેટ નામનો પોલીસેકેરાઈડ જોવા મળે છે. કોન્ડ્રીઓટીન સલ્ફેટ એ ગ્લાયકોસેમિનોગ્લાયકેન છે જે કાસ્થિ પેશીને બંધારણીય આધાર અને સ્થિતિસ્થાપકતા પૂરી પાડે છે. ઓસીન અસ્થિના આધારકમાં જોવા મળે છે,જ્યારે કેસીન એ દૂધમાં જોવા મળતું પ્રોટીન છે.
67
BiologyMediumMCQAIPMT · 2000
સરળ અધિચ્છદ પેશીના કોષો . . . . . . હોય છે.
A
અંગોને આધાર આપવા માટે સખત બનેલા હોય છે.
B
એકબીજા સાથે સીધા જ સિમેન્ટથી જોડાઈને એક સ્તર બનાવે છે.
C
અંગોના નિર્માણ માટે સતત વિભાજન પામે છે.
D
અનિયમિત અંગો બનાવવા માટે એકબીજા સાથે શિથિલ રીતે જોડાયેલા હોય છે.

Solution

(B) સરળ અધિચ્છદ પેશી કોષોના એક જ સ્તરની બનેલી હોય છે જે એકબીજા સાથે સીધા જ સિમેન્ટથી જોડાયેલા હોય છે. આ કોષો આધારકલા (basement membrane) પર ગોઠવાયેલા હોય છે અને શરીરની ગુહાઓ,નલિકાઓ અને નળીઓના અસ્તર તરીકે કાર્ય કરે છે. તેઓ એક સળંગ સ્તર બનાવતા હોવાથી,તેઓ શોષણ,સ્ત્રાવ અને ગાળણ જેવી પ્રક્રિયાઓ માટે વિશિષ્ટ હોય છે.
68
BiologyMediumMCQAIPMT · 2000
જો અસ્થિનો ટુકડો,જેમ કે દેડકાનું ઉર્વસ્થિ (femur),એક અઠવાડિયા માટે મંદ $HCl$ માં રાખવામાં આવે,તો તે .......
A
કાળા રંગનું થઈ જશે
B
કદમાં સંકોચાઈ જશે
C
સ્થિતિસ્થાપક (flexible) બની જશે
D
ટુકડાઓ થઈ તૂટી જશે

Solution

(C) અસ્થિ કાર્બનિક આધારક (કોલેજન) અને અકાર્બનિક ખનિજ ઘટક (કેલ્શિયમ ક્ષાર/હાઈડ્રોક્સિએપેટાઈટ) નું બનેલું હોય છે.
જ્યારે અસ્થિને મંદ $HCl$ માં રાખવામાં આવે છે,ત્યારે એસિડ કેલ્શિયમ ક્ષારો (અકાર્બનિક ઘટક) સાથે પ્રક્રિયા કરીને તેને ઓગાળી નાખે છે.
આ પ્રક્રિયાને 'ડીકેલ્સિફિકેશન' (decalcification) કહેવામાં આવે છે.
કેલ્શિયમ દૂર થયા પછી,માત્ર સ્થિતિસ્થાપક કાર્બનિક આધારક (કોલેજન) બાકી રહે છે.
પરિણામે,અસ્થિ તેની કઠિનતા ગુમાવે છે અને સ્થિતિસ્થાપક બની જાય છે,જેથી તેને સરળતાથી વાળી શકાય છે.
69
BiologyMediumMCQAIPMT · 2000
કયા કોષો સ્તર બનાવતા નથી અને બંધારણીય રીતે અલગ રહે છે?
A
અધિચ્છદીય કોષો
B
સ્નાયુકોષો
C
ચેતાકોષો
D
ગ્રંથિકોષો

Solution

(C) ચેતાકોષો (Neurons) એ ચેતાપેશીના બંધારણીય અને કાર્યાત્મક એકમો છે. અધિચ્છદીય કોષોથી વિપરીત,જે સપાટીને આવરી લેવા અથવા પોલાણને અસ્તર કરવા માટે સતત સ્તરો બનાવે છે,ચેતાકોષો વિશિષ્ટ કોષો છે જે બંધારણીય રીતે અલગ રહે છે. તેઓ સમગ્ર શરીરમાં વિદ્યુત આવેગોને પ્રાપ્ત કરવા,પ્રક્રિયા કરવા અને પ્રસારિત કરવા માટે રચાયેલ છે. જોકે તેમને ચેતાધારક કોષો (Neuroglial cells) દ્વારા ટેકો મળે છે,પરંતુ તેઓ પોતે સ્તરો બનાવતા નથી.
70
BiologyMediumMCQAIPMT · 2000
કોષની કઈ અંગિકા પ્રોટીનના ગ્લાયકોઝાયલેશન સાથે સંકળાયેલ છે?
A
રિબોઝોમ
B
પેરૉક્સિઝોમ
C
અંતઃકોષરસજાળ
D
કણાભસૂત્ર

Solution

(C) ગ્લાયકોઝાયલેશન એ પ્રોટીનમાં કાર્બોહાઈડ્રેટ શૃંખલાઓ ઉમેરીને ગ્લાયકોપ્રોટીન બનાવવાની પ્રક્રિયા છે.
આ પ્રક્રિયા મુખ્યત્વે અંતઃકોષરસજાળ $(ER)$ ના પોલાણમાં થાય છે અને ત્યારબાદ ગોલ્ગી પ્રસાધનમાં તેમાં ફેરફાર કરવામાં આવે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,અંતઃકોષરસજાળ એ સાચું સ્થાન છે જ્યાં પ્રોટીનનું પ્રારંભિક ગ્લાયકોઝાયલેશન થાય છે.
71
BiologyMediumMCQAIPMT · 2000
લાયસોઝોમ .......... ના સંગ્રહસ્થાન છે.
A
$RNA$ અને પ્રોટીન
B
ચરબી
C
સ્રાવી ગ્લાયકોપ્રોટીન્સ
D
હાઈડ્રોલાયટિક ઉત્સેચકો

Solution

(D) લાયસોઝોમ એ ગોલ્ગી પ્રસાધનમાં પેકેજિંગની પ્રક્રિયા દ્વારા નિર્મિત પટલમય પુટિકામય રચનાઓ છે.
આ અંગિકાઓ વિવિધ હાઈડ્રોલાયટિક ઉત્સેચકો (જેમ કે લાઈપેઝ,પ્રોટીએઝ અને કાર્બોહાઈડ્રેઝ જેવા હાઈડ્રોલેઝ) થી સમૃદ્ધ હોય છે.
આ ઉત્સેચકો એસિડિક $pH$ સ્તરે મહત્તમ સક્રિય હોય છે.
તેથી,લાયસોઝોમને હાઈડ્રોલાયટિક ઉત્સેચકોના સંગ્રહસ્થાન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,જે કાર્બોદિતો,પ્રોટીન,લિપિડ્સ અને ન્યુક્લિક એસિડનું પાચન કરવામાં સક્ષમ છે.
72
BiologyMediumMCQAIPMT · 2000
કૉલેરાથી પીડાતા દર્દીને સેલાઇન ડ્રીપ આપવામાં આવે છે કારણ કે:
A
$Cl^-$ આયનો રુધિરરસના મહત્વના ઘટકો છે.
B
$Na^+$ આયનો શરીરમાં પાણી જાળવી રાખવામાં મદદ કરે છે.
C
$Na^+$ આયનો કોષરસપટલની આરપાર પદાર્થોના વહનમાં ભાગ ભજવે છે.
D
$Cl^-$ આયનો જઠરમાં પાચન માટે $HCl$ ના નિર્માણમાં મદદ કરે છે.

Solution

(B) કૉલેરા $Vibrio$ $\text{cholerae}$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થાય છે, જે ગંભીર ઝાડા અને ઉલટીનું કારણ બને છે. આના પરિણામે શરીરમાંથી પાણી અને ઇલેક્ટ્રોલાઇટ્સનો મોટો વ્યય થાય છે, જે નિર્જલીકરણ (dehydration) તરફ દોરી જાય છે. ગુમાવેલ પાણી અને ઇલેક્ટ્રોલાઇટ્સને ફરીથી મેળવવા માટે સેલાઇન ડ્રીપ ($NaCl$ નું દ્રાવણ) આપવામાં આવે છે. ખાસ કરીને, $Na^+$ આયનો ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે કારણ કે તે આસૃતિ સંતુલન જાળવવામાં અને શરીરમાં પાણીને જાળવી રાખવામાં મદદ કરે છે, જેનાથી નિર્જલીકરણને કારણે થતા પરિભ્રમણના ઘટાડાને અટકાવી શકાય છે.
73
BiologyMediumMCQAIPMT · 2000
પૃષ્ઠવંશીઓમાં અધિસાંદ્ર મૂત્ર ઉત્પન્ન કરવાની ક્ષમતા સામાન્ય રીતે ............ સાથે સંકળાયેલ છે.
A
બાઉમેનની કોથળીનો અધિચ્છદીય વિસ્તાર
B
હેન્લેના પાશની લંબાઈ
C
નિકટવર્તી ગૂંચળાકાર નલિકાની લંબાઈ
D
રુધિરકેશિકાઓની જાળી જે રુધિરકેશિકાગુચ્છ બનાવે છે

Solution

(B) પૃષ્ઠવંશીઓમાં મૂત્રને સાંદ્ર બનાવવાની ક્ષમતા મુખ્યત્વે પ્રતિપ્રવાહ વિધિ (counter-current mechanism) પર આધારિત છે. આ વિધિ $Loop$ $of$ $Henle$ (હેન્લેનો પાશ) અને $vasa$ $recta$ દ્વારા સરળ બને છે. હેન્લેના પાશની લંબાઈ જેટલી વધારે હોય,તેટલું મૂત્રપિંડના મજ્જક (renal medulla) માં આસૃતિનું ઢાળ (osmotic gradient) વધારે હોય છે,જે સંગ્રહણ નલિકામાંથી વધુ પાણીનું પુનઃશોષણ કરવામાં મદદ કરે છે,પરિણામે સાંદ્ર મૂત્ર ઉત્પન્ન થાય છે. તેથી,હેન્લેના પાશની લંબાઈ મૂત્રપિંડની સાંદ્રતા કરવાની ક્ષમતા સાથે સીધી રીતે સંકળાયેલી છે.
74
BiologyMediumMCQAIPMT · 2000
અળસિયામાં આંત્રોત્સર્ગી મૂત્રપિંડ નલિકા (septal nephridia) મુખ્યત્વે ........ સાથે સંબંધિત છે.
A
પાચન
B
શ્વસન
C
આસૃતિ નિયમન
D
નાઈટ્રોજનયુક્ત ઉત્સર્ગ દ્રવ્યોનો નિકાલ

Solution

(D) અળસિયા ($Pheretima$ $posthuma$) માં,મૂત્રપિંડ નલિકાઓ ઉત્સર્ગ અંગો તરીકે કાર્ય કરે છે.
આંત્રોત્સર્ગી મૂત્રપિંડ નલિકાઓ $15$ મા ખંડથી છેલ્લા ખંડ સુધીના આંતરખંડીય પટલની બંને બાજુએ આવેલી હોય છે.
આ મૂત્રપિંડ નલિકાઓ આંતરડામાં ખુલે છે અને મુખ્યત્વે યુરિયા અને એમોનિયા જેવા નાઈટ્રોજનયુક્ત ઉત્સર્ગ દ્રવ્યોના નિકાલ માટે જવાબદાર છે.
જોકે તે આસૃતિ નિયમનમાં પણ ભૂમિકા ભજવે છે,પરંતુ તેમનું પ્રાથમિક કાર્ય ચયાપચય દરમિયાન ઉત્પન્ન થતા નાઈટ્રોજનયુક્ત કચરાનો નિકાલ કરવાનું છે.
75
BiologyEasyMCQAIPMT · 2000
સજીવોમાં,એમોનિયાનું યુરિયામાં રૂપાંતર ............ ચક્ર દ્વારા થાય છે.
A
ઓર્નિથિન ચક્ર
B
સીટુલીન ચક્ર
C
ફયુમેરીન ચક્ર
D
આર્જિનીન ચક્ર

Solution

(A) સસ્તન પ્રાણીઓ અને અન્ય કેટલાક સજીવોમાં,યકૃત ઝેરી એમોનિયાને ઓછા ઝેરી યુરિયામાં રૂપાંતરિત કરે છે,જે ચયાપચયના માર્ગ દ્વારા થાય છે જેને $Ornithine$ ચક્ર તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,જેને સામાન્ય રીતે $Urea$ ચક્ર અથવા $Krebs-Henseleit$ ચક્ર તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયામાં $ATP$ અને ચોક્કસ ઉત્સેચકોનો ઉપયોગ કરીને એમોનિયા અને કાર્બન ડાયોક્સાઇડનું યુરિયામાં રૂપાંતર થાય છે.
76
BiologyMediumMCQAIPMT · 2000
મનુષ્યમાં નીચેનામાંથી કઈ જોડ તેના સ્ત્રાવ અને તેની પ્રાથમિક દેહધાર્મિક ભૂમિકા માટે યોગ્ય રીતે જોડાયેલી છે?
A
સીબમ - જાતીય આકર્ષણ
B
પરસેવો - તાપમાનનું નિયમન (થર્મોરેગ્યુલેશન)
C
લાળ - ખોરાકનો સ્વાદ
D
આંસુ - ક્ષારનું ઉત્સર્જન

Solution

(B) સાચી જોડ $\text{પરસેવો } - \text{તાપમાનનું નિયમન}$ છે।
$1$. પરસેવો પરસેવાની ગ્રંથિઓ દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે અને તેની પ્રાથમિક દેહધાર્મિક ભૂમિકા બાષ્પીભવન દ્વારા શરીરની સપાટીને ઠંડુ રાખવાની છે, જે તાપમાનના નિયમન (થર્મોરેગ્યુલેશન) માટે આવશ્યક છે।
$2$. સીબમ એ એક તેલી સ્ત્રાવ છે જે ત્વચા અને વાળને લુબ્રિકેટ કરે છે, તે મુખ્યત્વે જાતીય આકર્ષણ માટે નથી।
$3$. લાળ ખોરાકના લુબ્રિકેશન અને પાચનમાં મદદ કરે છે, પરંતુ તેની પ્રાથમિક ભૂમિકા ખોરાકનો 'સ્વાદ' આપવાની નથી (જે સ્વાદ કલિકાઓ દ્વારા થાય છે)।
$4$. આંસુ મુખ્યત્વે આંખોને લુબ્રિકેટ કરવા અને સાફ કરવા માટે છે, ક્ષારના ઉત્સર્જન માટે નહીં।
77
BiologyMediumMCQAIPMT · 2000
મનુષ્યમાં પાંસળીઓ અને ઉરોસ્થિ વચ્ચેનો સાંધો .......... છે.
A
મીંજા સાંધો (Hinge joint)
B
તંતુમય સાંધો (Fibrous joint)
C
કાસ્થિજાત સાંધો (Cartilaginous joint)
D
સરકતો સાંધો (Gliding joint)

Solution

(C) મનુષ્યમાં,પાંસળીઓ ઉરોસ્થિ (sternum) સાથે કાચવત કાસ્થિ (hyaline cartilage) દ્વારા જોડાયેલી હોય છે.
આ પ્રકારનો સાંધો,જેમાં સાંધાના હાડકાં કાસ્થિ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે,તેને કાસ્થિજાત સાંધો કહેવામાં આવે છે.
ચોક્કસ રીતે કહીએ તો,આ સાંધા ખૂબ જ મર્યાદિત હલનચલન માટે જવાબદાર છે,જે શ્વસન દરમિયાન ઉરોદરપટલ અને છાતીના પાંજરાને લવચીકતા પ્રદાન કરે છે.
તેથી,પાંસળીઓ અને ઉરોસ્થિ વચ્ચેનો સાંધો એ કાસ્થિજાત સાંધો છે.
78
BiologyEasyMCQAIPMT · 2000
નીચેનામાંથી કયું ખોપરીનું અસ્થિ છે?
A
એટલાસ
B
કોરાકોઇડ
C
એરીટીનોઇડ
D
ટેરીગોઇડ

Solution

(D) ખોપરી મસ્તિષ્ક અને ચહેરાના અસ્થિઓની બનેલી હોય છે. $Pterygoid$ (ટેરીગોઇડ) અસ્થિ એ ખોપરીનો એક ભાગ છે,જે મુખ્યત્વે ખોપરીના પાયાના ભાગમાં આવેલું હોય છે.
$Atlas$ (એટલાસ) એ પ્રથમ ગ્રીવા કશેરુકા $(C1)$ છે.
$Coracoid$ (કોરાકોઇડ) એ અંસમેખલા (scapula) સાથે જોડાયેલ પ્રવર્ધ અથવા અસ્થિ છે.
$Arytenoid$ (એરીટીનોઇડ) એ સ્વરપેટી (larynx) માં જોવા મળતી કાસ્થિ છે,તે ખોપરીનું અસ્થિ નથી.
79
BiologyMediumMCQAIPMT · 2000
જો કોઈ વ્યક્તિમાં દૃષ્ટિ રંજકદ્રવ્ય $Rhodopsin$ (રોડોપ્સિન) ની ખામી હોય, તો તેમને નીચેનામાંથી શું વધુ લેવાની સલાહ આપવામાં આવે છે?
A
ગાજર અને બટાકા
B
સફરજન અને દ્રાક્ષ
C
ગાજર અને પાકાં પપૈયાં
D
જામફળ અને પાકાં કેળા

Solution

(C) $Rhodopsin$ (રોડોપ્સિન), જેને વિઝ્યુઅલ પર્પલ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તે આંખના નેત્રપટલના દંડકોષો (rod cells) માં જોવા મળતું જૈવિક રંજકદ્રવ્ય છે જે ઓછી પ્રકાશની સ્થિતિમાં દ્રષ્ટિ માટે જવાબદાર છે。
$Rhodopsin$ એ $Opsin$ (ઓપ્સિન) નામના પ્રોટીન અને $Vitamin A$ (વિટામિન $A$) ના વ્યુત્પન્ન $Retinal$ (રેટિનલ) થી બનેલું છે。
$Vitamin A$ ની ઉણપને કારણે $Rhodopsin$ નું સંશ્લેષણ ઘટે છે, જેનાથી રતાંધળાપણું (night blindness) થાય છે。
ગાજર અને પાકાં પપૈયાં એ $\beta$-carotene ($\beta$-કેરોટીન) ના સમૃદ્ધ સ્ત્રોત છે, જે $Vitamin A$ નું પુરોગામી (precursor) છે。
તેથી, આ ખોરાક લેવાથી $Rhodopsin$ ના સંશ્લેષણમાં મદદ મળે છે અને ઓછી પ્રકાશમાં દ્રષ્ટિ સુધરે છે。
80
BiologyMediumMCQAIPMT · 2000
ચેતાતંતુમાં એક્શન પોટેન્શિયલ ત્યારે ઉત્પન્ન થાય છે જ્યારે અક્ષતંતુ પટલની બહાર અને અંદરના $+ve$ અને $-ve$ વીજભાર ઉલટાય છે કારણ કે ...........
A
સોડિયમ આયનો બહાર નીકળે તેના કરતા પોટેશિયમ આયનો ચેતાતંતુમાં વધુ પ્રવેશે છે.
B
પોટેશિયમ આયનો બહાર નીકળે તેના કરતા સોડિયમ આયનો ચેતાતંતુમાં વધુ પ્રવેશે છે.
C
બધા જ પોટેશિયમ આયનો ચેતાતંતુમાંથી બહાર નીકળી જાય છે.
D
બધા જ સોડિયમ આયનો ચેતાતંતુમાં પ્રવેશે છે.

Solution

(B) જ્યારે ધ્રુવીભૂત પટલના કોઈ સ્થાન પર ઉત્તેજના આપવામાં આવે છે,ત્યારે પટલની $Na^+$ આયનો માટેની પારગમ્યતા ઝડપથી વધે છે.
આના પરિણામે કોષબાહ્ય પ્રવાહીમાંથી $Na^+$ આયનો અક્ષતંતુમાં મોટા પ્રમાણમાં પ્રવેશે છે.
પરિણામે,પટલની અંદરની બાજુ બહારની બાજુની સાપેક્ષમાં ધન વીજભારિત બને છે,જેને વિધ્રુવીકરણ (depolarization) કહેવામાં આવે છે.
$Na^+$ આયનોનો આ ઝડપી પ્રવેશ $K^+$ આયનોના બહાર નીકળવાના દર કરતા ઘણો વધારે હોય છે,જેના કારણે ધ્રુવીયતા ઉલટાય છે (એક્શન પોટેન્શિયલ).
81
BiologyEasyMCQAIPMT · 2000
સસ્તનોમાં સુગંધ ઉત્પન્ન કરતી ગ્રંથિઓ કઈ છે?
A
મળાશય ગ્રંથિ
B
પ્રોસ્ટેટ ગ્રંથિ
C
એડ્રિનલ ગ્રંથિ
D
બાર્થોલિન ગ્રંથિ

Solution

(A) ઘણા સસ્તન પ્રાણીઓમાં,સુગંધ ઉત્પન્ન કરતી ગ્રંથિઓ એ વિશિષ્ટ રચનાઓ છે જેનો ઉપયોગ સંદેશાવ્યવહાર,પ્રદેશ ચિહ્નિત કરવા અથવા સંરક્ષણ માટે થાય છે. આ ઘણીવાર રૂપાંતરિત ત્વચીય અથવા પરસેવાની ગ્રંથિઓ હોય છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,મળાશય ગ્રંથિઓ (અથવા ગુદા ગ્રંથિઓ) ઘણા સસ્તન પ્રાણીઓમાં,જેમ કે માંસાહારી પ્રાણીઓમાં,પ્રદેશ ચિહ્નિત કરવા માટે જાણીતી સુગંધ ઉત્પન્ન કરતી ગ્રંથિઓ છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
82
BiologyMediumMCQAIPMT · 2000
મેલેનોસાઇટ સ્ટિમ્યુલેટિંગ અંતઃસ્ત્રાવ $(MSH)$ ...... દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે.
A
અગ્ર પિટ્યુટરી
B
પશ્ચ પિટ્યુટરી
C
પિટ્યુટરીનો મધ્યભાગ (Pars intermedia)
D
પેરાથાઇરૉઇડ

Solution

(C) પિટ્યુટરી ગ્રંથિ ત્રણ ભાગોમાં વહેંચાયેલી છે: અગ્ર પિટ્યુટરી (pars distalis),મધ્ય ભાગ (pars intermedia) અને પશ્ચ પિટ્યુટરી (pars nervosa).
મનુષ્યોમાં,pars intermedia લગભગ pars distalis સાથે ભળી જાય છે.
pars intermedia માત્ર એક જ અંતઃસ્ત્રાવનો સ્ત્રાવ કરે છે જેને મેલેનોસાઇટ સ્ટિમ્યુલેટિંગ અંતઃસ્ત્રાવ $(MSH)$ કહેવાય છે,જે મેલેનોસાઇટ્સને ઉત્તેજિત કરીને ત્વચાના રંજકદ્રવ્યનું નિયમન કરે છે.
83
BiologyMediumMCQAIPMT · 2000
મેલેટોનીનનો સ્રાવ .......... દ્વારા થાય છે.
A
ત્વચા
B
થાયમસ
C
પિટ્યુટરી
D
પિનિયલ ગ્રંથિ

Solution

(D) પિનિયલ ગ્રંથિ અગ્ર મગજની પૃષ્ઠ બાજુએ આવેલી હોય છે.
તે મેલેટોનીન નામનું અંતઃસ્ત્રાવ ઉત્પન્ન કરે છે.
મેલેટોનીન આપણા શરીરના $24$ કલાકના (દૈનિક) લયના નિયમનમાં ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે.
ઉદાહરણ તરીકે,તે ઊંઘ-જાગવાની ચક્રની સામાન્ય લય,શરીરનું તાપમાન જાળવવામાં મદદ કરે છે અને ચયાપચય,રંજકદ્રવ્ય,માસિક ચક્ર તેમજ આપણી રોગપ્રતિકારક ક્ષમતાને પણ અસર કરે છે.
84
BiologyMediumMCQAIPMT · 2000
ગર્ભકોષ્ઠી છિદ્ર (Blastopore) એ .................... છે.
A
ચેતાનાલીનું છિદ્ર
B
આંત્રકોષ્ઠ (Archenteron) નું છિદ્ર
C
ભ્રૂણનો ભાવિ અગ્ર છેડો
D
ગર્ભકોષ્ઠ (Blastocoel) માં જોવા મળતું છિદ્ર

Solution

(B) ગર્ભકોષ્ઠી છિદ્ર એ છિદ્ર છે જે ગર્ભીય વિકાસના ગેસ્ટ્રુલેશન તબક્કા દરમિયાન આંત્રકોષ્ઠ (આદિ આંતરડું) ને ભ્રૂણની બહારની સપાટી સાથે જોડે છે.
પ્રોટોસ્ટોમ્સમાં,ગર્ભકોષ્ઠી છિદ્ર મુખમાં વિકસે છે,જ્યારે ડ્યુટેરોસ્ટોમ્સમાં,તે મળદ્વારમાં વિકસે છે.
85
BiologyEasyMCQAIPMT · 2000
"સિગ્નલ હાઇપોથેસિસ" (Signal Hypothesis) - સ્ત્રાવી પ્રોટીનના જૈવ સંશ્લેષણ માટે કોણે સૂચવી હતી?
A
કેમીલો ગોલ્ગી
B
બ્લોબેલ અને સબાટીની
C
બાલ્ટીમોર
D
શીલર અને બીઆચી

Solution

(B) "સિગ્નલ હાઇપોથેસિસ" $1970$ ના દાયકામાં $Gunter$ $Blobel$ અને $David$ $Sabatini$ દ્વારા સૂચવવામાં આવી હતી।
આ સિદ્ધાંત સમજાવે છે કે કેવી રીતે સ્ત્રાવી પ્રોટીન તેમના સંશ્લેષણ દરમિયાન અંતઃકોષરસજાળ (Endoplasmic Reticulum) તરફ દોરી જાય છે।
તે જણાવે છે કે ઉદ્ભવતા પોલીપેપ્ટાઈડ શૃંખલાના $N$-ટર્મિનસ પર એક વિશિષ્ટ સિગ્નલ ક્રમ હોય છે,જે રાઈબોઝોમ-mRNA સંકુલને અંતઃકોષરસજાળની પટલ તરફ માર્ગદર્શન આપે છે।
86
BiologyMediumMCQAIPMT · 2000
$ATP$ એટલે નીચેનામાંથી શું?
A
ન્યુક્લિઓટાઇડ
B
ન્યુક્લિઓઝોમ
C
ન્યુક્લિઓસાઈડ
D
યુરિન

Solution

(A) $ATP$ એટલે એડેનોસિન ટ્રાયફોસ્ફેટ.
તે એડેનાઈન બેઝ,રાઈબોઝ શર્કરા અને ત્રણ ફોસ્ફેટ સમૂહોનું બનેલું છે.
તેમાં નાઈટ્રોજનયુક્ત બેઝ,પેન્ટોઝ શર્કરા અને ફોસ્ફેટ સમૂહો હોવાથી,તેને ન્યુક્લિઓટાઇડ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
ન્યુક્લિઓસાઈડમાં માત્ર નાઈટ્રોજનયુક્ત બેઝ અને શર્કરા હોય છે,જ્યારે ન્યુક્લિઓટાઇડમાં ફોસ્ફેટ સમૂહ પણ સામેલ હોય છે.
87
BiologyMediumMCQAIPMT · 2000
નીચેનામાંથી કયું આવશ્યક એમિનો ઍસિડ છે?
A
સેરીન
B
એસ્પાર્ટિક ઍસિડ
C
ગ્લાયસીન
D
ફિનાઇલ એલેનીન

Solution

(D) આવશ્યક એમિનો ઍસિડ એવા એમિનો ઍસિડ છે જેનું સંશ્લેષણ માનવ શરીરમાં થઈ શકતું નથી અને તેને ખોરાક દ્વારા મેળવવા પડે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Phenylalanine$ (ફિનાઇલ એલેનીન) એક આવશ્યક એમિનો ઍસિડ છે.
$Serine$ (સેરીન),$Aspartic$ $acid$ (એસ્પાર્ટિક ઍસિડ) અને $Glycine$ (ગ્લાયસીન) એ બિન-આવશ્યક એમિનો ઍસિડ છે કારણ કે તેનું સંશ્લેષણ માનવ શરીરમાં થઈ શકે છે.
88
BiologyMediumMCQAIPMT · 2000
ઉત્સેચકીય પ્રક્રિયા કોના દ્વારા અવરોધાય છે?
A
અંતિમ નીપજ
B
પ્રક્રિયક
C
ઉત્સેચક
D
તાપમાનમાં વધારો

Solution

(A) જ્યારે ચયાપચયના પથની અંતિમ નીપજ તે જ પથના કોઈ અગાઉના તબક્કાના ઉત્સેચકની પ્રક્રિયાને અવરોધે છે,ત્યારે તેને ફીડબેક અવરોધન (feedback inhibition) કહેવામાં આવે છે. આ કોષોમાં હોમિયોસ્ટેસિસ જાળવવા અને ચયાપચયની નીપજોનું વધુ પડતું ઉત્પાદન અટકાવવા માટેની એક સામાન્ય નિયમનકારી પદ્ધતિ છે. તેથી,અંતિમ નીપજ અવરોધક તરીકે કાર્ય કરે છે.
89
BiologyMediumMCQAIPMT · 2000
ઉત્સેચકીય પ્રક્રિયાનો દર કેવી રીતે વધે છે?
A
ઉત્સેચક-નીપજ સંકુલ બનાવીને.
B
પ્રક્રિયાના સંતુલન બિંદુમાં ફેરફાર કરીને.
C
જોડાણ કરીને અને તરત જ નીપજ બનાવીને.
D
પ્રક્રિયાની સક્રિયકરણ ઊર્જા ઘટાડીને.

Solution

(D) ઉત્સેચકો જૈવિક ઉદ્દીપકો છે જે રાસાયણિક પ્રક્રિયાઓને ઝડપી બનાવે છે.
તેઓ સક્રિયકરણ ઊર્જા $(E_a)$ ઘટાડીને વૈકલ્પિક પ્રક્રિયા માર્ગ પૂરો પાડે છે.
પ્રક્રિયકોને સંક્રાંતિ અવસ્થા સુધી પહોંચવા માટે જે ઊર્જા અવરોધ પાર કરવો પડે છે, તેને ઘટાડીને, ચોક્કસ તાપમાને અણુઓનો મોટો ભાગ સફળતાપૂર્વક નીપજમાં રૂપાંતરિત થઈ શકે છે.
ઉત્સેચકો પ્રક્રિયાના સંતુલન બિંદુને બદલતા નથી, કે તેઓ પ્રક્રિયાની કુલ મુક્ત ઊર્જામાં ફેરફાર $(\Delta G)$ કરતા નથી.
90
BiologyEasyMCQAIPMT · 2000
જ્યારે સંયુગ્મી પ્રોટીન કાર્બોદિતને પ્રોસ્થેટીક જૂથ તરીકે ધરાવે છે,ત્યારે તેને શું કહેવાય છે?
A
ક્રોમોપ્રોટીન
B
ગ્લાયકોપ્રોટીન
C
લાયપોપ્રોટીન
D
ન્યુક્લિઓપ્રોટીન

Solution

(B) સંયુગ્મી પ્રોટીન એવા પ્રોટીન છે જે પ્રોટીન સિવાયનો ઘટક ધરાવે છે જેને પ્રોસ્થેટીક જૂથ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
જ્યારે પ્રોસ્થેટીક જૂથ કાર્બોદિત હોય,ત્યારે તે પ્રોટીનને $Glycoprotein$ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
$Chromoproteins$ રંજકદ્રવ્ય ધરાવે છે,$Lipoproteins$ લિપિડ્સ ધરાવે છે,અને $Nucleoproteins$ ન્યુક્લિક એસિડને તેમના પ્રોસ્થેટીક જૂથ તરીકે ધરાવે છે.
91
BiologyEasyMCQAIPMT · 2000
કોષવિભાજન દરમિયાન,ત્રાકતંતુઓ રંગસૂત્રો સાથે જે રચના દ્વારા જોડાય છે,તેને શું કહેવાય છે?
A
ક્રોમોસેન્ટર
B
કાઇનેટોકોર
C
સેન્ટ્રિઓલ
D
ક્રોમોમીયર

Solution

(B) કોષવિભાજન દરમિયાન,ત્રાકતંતુઓ રંગસૂત્રો સાથે સેન્ટ્રોમિયર પર આવેલી એક વિશિષ્ટ તકતી જેવી પ્રોટીન રચના દ્વારા જોડાય છે,જેને $Kinetochore$ (કાઇનેટોકોર) કહેવામાં આવે છે.
આ રચનાઓ સમભાજન અને અર્ધીકરણ દરમિયાન રંગસૂત્રોની યોગ્ય ગોઠવણી અને વિભાજન માટે અત્યંત આવશ્યક છે.
92
BiologyEasyMCQAIPMT · 2000
કોષચક્રના $S$ તબક્કા દરમિયાન શું થાય છે?
A
દરેક કોષમાં $DNA$ નું પ્રમાણ બમણું થાય છે.
B
દરેક કોષમાં $DNA$ નું પ્રમાણ સમાન રહે છે.
C
રંગસૂત્રોની સંખ્યામાં વધારો થાય છે.
D
દરેક કોષમાં $DNA$ નું પ્રમાણ અડધું થાય છે.

Solution

(A) $S$ તબક્કો (સંશ્લેષણ તબક્કો) એ આંતરાવસ્થા દરમિયાન થતો કોષચક્રનો એક મહત્વપૂર્ણ તબક્કો છે. આ તબક્કા દરમિયાન $DNA$ નું સ્વયંજનન (replication) થાય છે. પરિણામે,દરેક કોષમાં $DNA$ નું પ્રમાણ બમણું થાય છે,જોકે રંગસૂત્રોની સંખ્યા સમાન રહે છે (સિસ્ટર ક્રોમેટિડ્સનું નિર્માણ થાય છે).
93
BiologyMediumMCQAIPMT · 2000
વનસ્પતિ મૅગ્નેશિયમની ઊણપવાળી જમીનમાં ઊગે છે,પરંતુ જો જમીનમાં યુરિયા ઉમેરવામાં આવે તો શું જોવા મળે છે?
A
પર્ણો ઘેરા લીલા રંગના બને છે
B
પુષ્પસર્જન વહેલું થાય છે
C
પર્ણો પીળાં પડે છે
D
દલપત્રોમાંથી રંજકદ્રવ્યો દૂર થાય છે

Solution

(C) મૅગ્નેશિયમ એ ક્લોરોફિલ અણુનો મુખ્ય ઘટક છે. તેની ઊણપને કારણે ક્લોરોસિસ (હરિતકણક્ષય) થાય છે,જેમાં પર્ણો પીળાં પડી જાય છે કારણ કે ક્લોરોફિલનું સંશ્લેષણ થઈ શકતું નથી.
યુરિયા એ નાઈટ્રોજનયુક્ત ખાતર છે. જ્યારે જમીનમાં યુરિયા ઉમેરવામાં આવે છે,ત્યારે તે નાઈટ્રોજન પૂરો પાડે છે,જે વાનસ્પતિક વૃદ્ધિને પ્રોત્સાહન આપે છે અને ક્લોરોફિલના સંશ્લેષણમાં વધારો કરે છે.
જોકે,જો જમીનમાં મૅગ્નેશિયમની ઊણપ ચાલુ રહે,તો નાઈટ્રોજનની હાજરી હોવા છતાં વનસ્પતિ કાર્યક્ષમ ક્લોરોફિલ બનાવી શકતી નથી. ઘણી પરિસ્થિતિઓમાં,મૅગ્નેશિયમની અપૂરતી માત્રામાં નાઈટ્રોજન દ્વારા પ્રેરાતી ઝડપી વૃદ્ધિ ક્લોરોસિસને વધુ ગંભીર બનાવે છે,જેના કારણે પર્ણો વધુ સ્પષ્ટ રીતે પીળાં પડી જાય છે.
94
BiologyEasyMCQAIPMT · 2000
વનસ્પતિઓ જમીનમાંથી ઝિંકનું શોષણ ......... સ્વરૂપે કરે છે.
A
$Zn$
B
$Zn^{2+}$
C
$ZnO$
D
$ZnSO_4$

Solution

(B) વનસ્પતિઓ જમીનમાંથી ખનીજ પોષક તત્વોનું શોષણ મુખ્યત્વે આયનોના સ્વરૂપમાં કરે છે.
ઝિંક એ વનસ્પતિઓ માટે એક આવશ્યક લઘુપોષક તત્વ છે.
વનસ્પતિઓ જમીનમાંથી ઝિંકનું શોષણ દ્વિ-સંયોજક ઝિંક આયનોના સ્વરૂપમાં કરે છે,જેને $Zn^{2+}$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે.
95
BiologyMediumMCQAIPMT · 2000
$C_4$ વનસ્પતિઓમાં $CO_2$ ના સ્થાપન માટે કયો ઉત્સેચક ઉદ્દીપનનું કાર્ય કરે છે?
A
$RuBP$ કાર્બોક્ઝાયલેઝ
B
$PEP$ કાર્બોક્ઝાયલેઝ
C
કાર્બોનિક એનહાઇડ્રેઝ
D
કાર્બોક્સિડાયસ્યુઝ

Solution

(B) $C_4$ વનસ્પતિઓમાં,પ્રાથમિક $CO_2$ સ્થાપન પર્ણમધ્ય (mesophyll) કોષોમાં થાય છે.
આ પ્રારંભિક સ્થાપન માટે જવાબદાર ઉત્સેચક $PEP$ કાર્બોક્ઝાયલેઝ (Phosphoenolpyruvate carboxylase) છે.
આ ઉત્સેચક $CO_2$ અને $PEP$ ($3$-કાર્બન સંયોજન) વચ્ચેની પ્રતિક્રિયાને ઉદ્દીપ્ત કરીને ઓક્ઝેલોએસેટિક એસિડ $(OAA)$ બનાવે છે,જે $4$-કાર્બન ધરાવતું સંયોજન છે.
$RuBP$ કાર્બોક્ઝાયલેઝ (Rubisco) પુલકંચુક (bundle sheath) કોષોમાં કેલ્વિન ચક્રમાં ભાગ લે છે,પરંતુ $C_4$ વનસ્પતિઓમાં પ્રાથમિક સ્થાપન $PEP$ કાર્બોક્ઝાયલેઝ દ્વારા થાય છે.
96
BiologyMediumMCQAIPMT · 2000
પ્રકાશસંશ્લેષણની પ્રકાશ-આધારિત પ્રક્રિયામાં,હરિતકણ નીચેનામાંથી કઈ પ્રક્રિયામાં સીધી રીતે સંકળાયેલ છે?
A
ફૉસ્ફોગ્લિસરિક એસિડનું નિર્માણ
B
$CO_2$ નું સ્થાપન
C
ગ્લુકોઝ અને સ્ટાર્ચનું નિર્માણ
D
પાણીનું પ્રકાશ પ્રેરિત વિઘટન અને ફૉસ્ફોરાયલેશન

Solution

(D) પ્રકાશસંશ્લેષણની પ્રકાશ-આધારિત પ્રક્રિયા (પ્રકાશ પ્રક્રિયા) હરિતકણના થાઇલેકોઇડ પટલમાં થાય છે.
આ પ્રક્રિયા દરમિયાન,ક્લોરોફિલ રંજકદ્રવ્યો દ્વારા પ્રકાશ ઉર્જાનું શોષણ થાય છે.
આ ઉર્જાનો ઉપયોગ બે મુખ્ય ઘટનાઓ માટે થાય છે:
$1$. પાણીનું પ્રકાશ પ્રેરિત વિઘટન (Photolysis) $(H_2O \rightarrow 2H^+ + 2e^- + 1/2 O_2)$,જે આડપેદાશ તરીકે ઓક્સિજન મુક્ત કરે છે.
$2$. ફોટોફોસ્ફોરાયલેશન,જેમાં ઇલેક્ટ્રોન ટ્રાન્સપોર્ટ ચેઇનમાંથી મેળવેલી ઉર્જાનો ઉપયોગ કરીને $ATP$ અને $NADPH$ નું સંશ્લેષણ થાય છે.
વિકલ્પો $A$,$B$,અને $C$ એ પ્રકાશ-સ્વતંત્ર પ્રક્રિયા (કેલ્વિન ચક્ર) સાથે સંકળાયેલા છે,જે હરિતકણના સ્ટ્રોમામાં થાય છે.
97
BiologyMediumMCQAIPMT · 2000
કેલ્વિન ચક્રમાં એક $CO_2$ અણુના સ્થાપન માટે શું જરૂરી છે?
A
$1\, ATP$ અને $2\, NADPH$
B
$2\, ATP$ અને $2\, NADPH$
C
$3\, ATP$ અને $2\, NADPH$
D
$2\, ATP$ અને $1\, NADPH$

Solution

(C) કેલ્વિન ચક્રમાં,એક $CO_2$ અણુના સ્થાપન માટે $3\, ATP$ અણુઓ અને $2\, NADPH$ અણુઓની જરૂર પડે છે.
ચોક્કસ રીતે,આ પ્રક્રિયામાં ઉર્જા વપરાશના બે તબક્કાઓનો સમાવેશ થાય છે:
$1$. રિડક્શન તબક્કો: પ્રતિ $CO_2$ અણુ દીઠ $2\, ATP$ અને $2\, NADPH$ વપરાય છે.
$2$. પુનઃસર્જન તબક્કો: $RuBP$ ના પુનઃસર્જન માટે પ્રતિ $CO_2$ અણુ દીઠ $1\, ATP$ વપરાય છે.
તેથી,એક $CO_2$ અણુના સ્થાપન માટે કુલ જરૂરિયાત $3\, ATP$ અને $2\, NADPH$ છે.
98
BiologyMediumMCQAIPMT · 2000
પ્રકાશસંશ્લેષણનું પ્રથમ પગથિયું કયું છે?
A
પ્રકાશના ફોટોન દ્વારા ક્લોરોફિલમાંથી ઇલેક્ટ્રૉનનું ઉત્તેજન.
B
$ATP$ નું નિર્માણ.
C
$5$ કાર્બન ધરાવતી શર્કરા સાથે $CO_2$ નું જોડાણ.
D
પાણીનું આયનીકરણ.

Solution

(A) પ્રકાશસંશ્લેષણનું પ્રથમ પગથિયું ક્લોરોફિલના અણુઓ દ્વારા પ્રકાશ ઉર્જાનું શોષણ છે.
જ્યારે પ્રકાશનો ફોટોન ક્લોરોફિલના અણુ સાથે અથડાય છે,ત્યારે તે ઇલેક્ટ્રૉનને ઉચ્ચ ઉર્જા અવસ્થામાં ઉત્તેજિત કરે છે,જેના કારણે તે ક્લોરોફિલના અણુમાંથી મુક્ત થાય છે.
આ પ્રક્રિયાને ક્લોરોફિલનું ફોટો-એક્સાઇટેશન (પ્રકાશ-ઉત્તેજન) કહેવામાં આવે છે,જે પ્રકાશ-આધારિત પ્રક્રિયાઓની શરૂઆત કરે છે.
99
BiologyMediumMCQAIPMT · 2000
ગ્લુકોઝના એક અણુના નિર્માણ માટે કેલ્વિન ચક્રના કેટલા ચક્રોની જરૂર પડે છે?
A
આઠ
B
બે
C
D
ચાર

Solution

(C) કેલ્વિન ચક્ર $CO_2$ ને કાર્બનિક સંયોજનોમાં સ્થાપિત કરવા માટે કાર્ય કરે છે.
કેલ્વિન ચક્રનું દરેક ચક્ર $CO_2$ ના એક અણુને ત્રણ-કાર્બન ધરાવતી શર્કરા $(G3P)$ માં સ્થાપિત કરે છે.
ગ્લુકોઝ $(C_6H_{12}O_6)$ ના એક અણુમાં $6$ કાર્બન પરમાણુઓ હોવાથી,ગ્લુકોઝનો એક અણુ બનાવવા માટે $6$ અણુ $CO_2$ ના સ્થાપન માટે આ ચક્ર $6$ વાર ફરવું પડે છે.
તેથી,$6$ ચક્રોની જરૂર પડે છે.
100
BiologyEasyMCQAIPMT · 2000
એબ્સિસિક ઍસિડ $(ABA)$ નીચેનામાંથી કોનું નિયંત્રણ કરે છે?
A
કોષવિભાજન
B
પર્ણપતન અને સુષુપ્તતા
C
પ્રરોહનું વિસ્તરણ
D
કોષવિસ્તરણ અને કોષદીવાલનું નિર્માણ

Solution

(B) એબ્સિસિક ઍસિડ $(ABA)$ એ વનસ્પતિ વૃદ્ધિ અવરોધક છે.
તે પર્ણો અને ફળોના પતનમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
તે બીજ અને કલિકાઓમાં સુષુપ્તતા પ્રેરે છે,જે વનસ્પતિને પ્રતિકૂળ પર્યાવરણીય પરિસ્થિતિઓમાં જીવંત રહેવામાં મદદ કરે છે.
તેથી,$ABA$ મુખ્યત્વે પર્ણપતન અને સુષુપ્તતાના નિયંત્રણ સાથે સંકળાયેલું છે.
101
BiologyEasyMCQAIPMT · 2000
નાશપ્રાયઃ સૌથી મોટું લેમુર,$Indri$ $indri$,કયા પ્રદેશનું મૂળ નિવાસી છે?
A
મડાગાસ્કર
B
મોરેશિયસ
C
શ્રીલંકા
D
ભારત

Solution

(A) $Indri$ $indri$,જેને બાબકોટો તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે લેમુરની સૌથી મોટી જીવંત પ્રજાતિ છે. તે મડાગાસ્કર ટાપુનું સ્થાનિક પ્રાણી છે,જે ખાસ કરીને ટાપુના પૂર્વીય વર્ષાવનોમાં જોવા મળે છે. લેમુર એ પ્રાઈમેટ છે જે ફક્ત મડાગાસ્કરમાં જ જોવા મળે છે.
102
BiologyMediumMCQAIPMT · 2000
સાપેક્ષ જૈવ અસર $(RBE)$ ને સામાન્ય રીતે .......... ને કારણે થતા નુકસાન તરીકે ગણવામાં આવે છે.
A
નીચું તાપમાન
B
ઊંચું તાપમાન
C
વિકિરણ
D
પ્રદૂષણ

Solution

(C) સાપેક્ષ જૈવ અસર $(RBE)$ એ વિવિધ પ્રકારના આયનીકરણ વિકિરણોની જૈવિક અસરકારકતાની તુલના છે.
તેને પ્રમાણભૂત વિકિરણ (સામાન્ય રીતે $250 \text{ kV}$ $X$-કિરણો) ના ડોઝ અને પ્રશ્નમાં રહેલા વિકિરણના ડોઝના ગુણોત્તર તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે જે સમાન જૈવિક અસર ઉત્પન્ન કરે છે.
તેથી,$RBE$ નો ઉપયોગ ખાસ કરીને વિકિરણના સંપર્કને કારણે થતા નુકસાનને માપવા માટે થાય છે.
103
BiologyMediumMCQAIPMT · 2000
કોપર-$T$ (Copper-$T$) નું કાર્ય શું છે?
A
ઉત્પરિવર્તન (Mutation) અટકાવે છે
B
ફલન (Fertilization) અટકાવે છે
C
યુગ્મનજ (Zygote) નિર્માણ અટકાવે છે
D
બ્લાસ્ટોસીલનું વિલોપન અટકાવે છે

Solution

(B) કોપર-$T$ એ કોપર મુક્ત કરતું ગર્ભાશયનું સાધન $(IUD)$ છે. તે ગર્ભાશયની અંદર શુક્રકોષોનું ભક્ષણ (phagocytosis) વધારે છે,શુક્રકોષોની ગતિશીલતાને દબાવે છે અને શુક્રકોષોની ફલન ક્ષમતામાં ઘટાડો કરે છે,જેનાથી ફલન અટકે છે.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real AIPMT style covering Biology with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D Biology papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Run live AIPMT mock exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo

Frequently Asked Questions

How many Biology questions are in AIPMT 2000?

There are 167 Biology questions from the AIPMT 2000 paper on Vedclass, each with a detailed step-by-step solution in Gujarati.

Are AIPMT 2000 Biology solutions available in Gujarati?

Yes. All solutions on this page are in Gujarati. You can also switch to English or Hindi using the language buttons above the questions.

Can I practice AIPMT 2000 Biology as a timed test?

Yes. Use the Vedclass Test Series to attempt a full AIPMT mock test covering Biology with time limits and instant score analysis.

Can teachers create Biology papers from AIPMT previous year questions?

Yes. The Vedclass Exam Paper Generator lets teachers mix AIPMT Biology questions and generate Set A/B/C/D papers in minutes.

For Teachers & Institutes

Build a Custom Biology Paper

Pick AIPMT 2000 Biology questions, set difficulty, and generate Set A/B/C/D in 2 minutes.