Gujarati

Textbook - Triangles Questions in Gujarati

Class 9 Mathematics · Triangles · Textbook - Triangles

40+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 40 of 40 questions in Gujarati

1
Medium
આકૃતિમાં,$OA = OB$ અને $OD = OC$ છે. સાબિત કરો કે
$(i)$ $\Delta AOD \cong \Delta BOC$ અને
$(ii)$ $AD \parallel BC$.
Question diagram

Solution

(N/A) $(i)$ $\Delta AOD$ અને $\Delta BOC$ માં:
$OA = OB$ (આપેલ છે)
$OD = OC$ (આપેલ છે)
વળી,$\angle AOD = \angle BOC$ (અભિકોણો).
તેથી,$SAS$ એકરૂપતાની શરત મુજબ,$\Delta AOD \cong \Delta BOC$.
$(ii)$ $\Delta AOD \cong \Delta BOC$ હોવાથી,તેમના અનુરૂપ અંગો સમાન હોય છે $(CPCT)$.
તેથી,$\angle OAD = \angle OBC$.
આ ખૂણાઓ રેખાખંડ $AD$ અને $BC$ ની છેદિકા $AB$ દ્વારા બનતા યુગ્મકોણો છે.
યુગ્મકોણો સમાન હોવાથી,$AD \parallel BC$ થાય.
2
Medium
$AB$ એક રેખાખંડ છે અને રેખા $l$ તેનો લંબદ્વિભાજક છે. જો બિંદુ $P$ એ $l$ પર આવેલું હોય,તો સાબિત કરો કે $P$ એ $A$ અને $B$ થી સમાન અંતરે છે.

Solution

(N/A) રેખા $l$ એ $AB$ નો લંબદ્વિભાજક છે અને તે $C$ માંથી પસાર થાય છે,જે $AB$ નું મધ્યબિંદુ છે (આકૃતિ જુઓ).
આપણે સાબિત કરવાનું છે કે $PA = PB$.
$\Delta PCA$ અને $\Delta PCB$ નો વિચાર કરો.
આ ત્રિકોણોમાં:
$AC = BC$ ($C$ એ $AB$ નું મધ્યબિંદુ છે)
$\angle PCA = \angle PCB = 90^\circ$ (આપેલ છે,કારણ કે $l$ લંબદ્વિભાજક છે)
$PC = PC$ (સામાન્ય બાજુ)
તેથી,$SAS$ એકરૂપતાની શરત મુજબ,$\Delta PCA \cong \Delta PCB$.
ત્રિકોણો એકરૂપ હોવાથી,તેમના અનુરૂપ અંગો સમાન હોય છે $(CPCT)$.
આમ,$PA = PB$,જેનો અર્થ છે કે $P$ એ $A$ અને $B$ થી સમાન અંતરે છે.
Solution diagram
3
Medium
રેખાખંડ $AB$ એ બીજા રેખાખંડ $CD$ ને સમાંતર છે. $O$ એ $AD$ નું મધ્યબિંદુ છે (આકૃતિ જુઓ). સાબિત કરો કે $(i)$ $\Delta AOB \cong \Delta DOC$ $(ii)$ $O$ એ $BC$ નું પણ મધ્યબિંદુ છે.
Question diagram

Solution

$(i)$ $\Delta AOB$ અને $\Delta DOC$ ને ધ્યાનમાં લો.
$\angle OAB = \angle ODC$ (યુગ્મકોણ,કારણ કે $AB \parallel CD$ અને $AD$ એ છેદિકા છે)
$\angle AOB = \angle DOC$ (અભિકોણ)
$OA = OD$ (આપેલ છે,કારણ કે $O$ એ $AD$ નું મધ્યબિંદુ છે)
તેથી,$ASA$ એકરૂપતાની શરત મુજબ,$\Delta AOB \cong \Delta DOC$.
$(ii)$ કારણ કે $\Delta AOB \cong \Delta DOC$,તેથી $CPCT$ (એકરૂપ ત્રિકોણના અનુરૂપ અંગો) મુજબ,
$OB = OC$
આમ,$O$ એ $BC$ નું મધ્યબિંદુ છે.
4
Medium
ચતુષ્કોણ $ACBD$ માં,$AC = AD$ છે અને $AB$ એ $\angle A$ નો દ્વિભાજક છે (આકૃતિ જુઓ). સાબિત કરો કે $\Delta ABC \cong \Delta ABD$. તમે $BC$ અને $BD$ વિશે શું કહી શકો?
Question diagram

Solution

(N/A) ચતુષ્કોણ $ACBD$ માં,આપણને આપેલ છે:
$AC = AD$
$AB$ એ $\angle A$ નો દ્વિભાજક છે,જેનો અર્થ છે કે $\angle CAB = \angle DAB$.
હવે,$\Delta ABC$ અને $\Delta ABD$ ને ધ્યાનમાં લો:
$1$. $AC = AD$ (આપેલ છે)
$2$. $\angle CAB = \angle DAB$ (કારણ કે $AB$ એ $\angle A$ નો દ્વિભાજક છે)
$3$. $AB = AB$ (સામાન્ય બાજુ)
$SAS$ (બાજુ-ખૂણો-બાજુ) એકરૂપતાની શરત મુજબ,$\Delta ABC \cong \Delta ABD$.
ત્રિકોણો એકરૂપ હોવાથી,$CPCT$ (એકરૂપ ત્રિકોણોના અનુરૂપ અંગો) દ્વારા તેમના અનુરૂપ ભાગો સમાન થાય છે.
તેથી,$BC = BD$.
5
Medium
$ABCD$ એક ચતુષ્કોણ છે જેમાં $AD = BC$ અને $\angle DAB = \angle CBA$ છે (આકૃતિ જુઓ). સાબિત કરો કે:
$(i)$ $\Delta ABD \cong \Delta BAC$
$(ii)$ $BD = AC$
$(iii)$ $\angle ABD = \angle BAC$
Question diagram

Solution

(N/A) $(i)$ ચતુષ્કોણ $ABCD$ માં,આપણી પાસે $AD = BC$ અને $\angle DAB = \angle CBA$ છે.
$\Delta ABD$ અને $\Delta BAC$ ને ધ્યાનમાં લેતા:
$AD = BC$ (આપેલ છે)
$AB = BA$ (સામાન્ય બાજુ)
$\angle DAB = \angle CBA$ (આપેલ છે)
તેથી,$SAS$ (બાજુ-ખૂણો-બાજુ) એકરૂપતાની શરત મુજબ,$\Delta ABD \cong \Delta BAC$ થાય.
$(ii)$ કારણ કે $\Delta ABD \cong \Delta BAC$,તેથી તેમના અનુરૂપ અંગો સમાન હોય છે $(CPCT)$.
તેથી,$BD = AC$.
$(iii)$ કારણ કે $\Delta ABD \cong \Delta BAC$,તેથી તેમના અનુરૂપ અંગો સમાન હોય છે $(CPCT)$.
તેથી,$\angle ABD = \angle BAC$.
6
Medium
$AD$ અને $BC$ એ રેખાખંડ $AB$ પરના સમાન લંબ છે (આકૃતિ જુઓ). સાબિત કરો કે $CD$ એ $AB$ ને દુભાગે છે.
Question diagram

Solution

(N/A) આપેલ છે: $AD \perp AB$,$BC \perp AB$ અને $AD = BC$.
સાબિત કરવાનું છે: $CD$ એ $AB$ ને દુભાગે છે,એટલે કે $OA = OB$.
સાબિતી:
$\Delta OBC$ અને $\Delta OAD$ માં:
$1$. $\angle OBC = \angle OAD = 90^\circ$ (આપેલ છે)
$2$. $\angle BOC = \angle AOD$ (અભિકોણો)
$3$. $BC = AD$ (આપેલ છે)
$AAS$ એકરૂપતાની શરત મુજબ,$\Delta OBC \cong \Delta OAD$.
તેથી,$OB = OA$ ($c.p.c.t.$ દ્વારા).
કારણ કે $OB = OA$,તેથી $O$ એ $AB$ નું મધ્યબિંદુ છે.
આમ,$CD$ એ $AB$ ને દુભાગે છે.
7
Medium
$l$ અને $m$ બે સમાંતર રેખાઓ છે જે અન્ય બે સમાંતર રેખાઓ $p$ અને $q$ દ્વારા છેદાય છે (આકૃતિ જુઓ). સાબિત કરો કે $\Delta ABC \cong \Delta CDA$.
Question diagram

Solution

(N/A) આપેલ છે: $l \parallel m$ અને $p \parallel q$.
સાબિત કરવાનું છે: $\Delta ABC \cong \Delta CDA$.
સાબિતી:
અહીં $l \parallel m$ છે અને $AC$ તેમની છેદિકા છે,
તેથી,$\angle BAC = \angle DCA$ [યુગ્મકોણ]
તે જ રીતે,$p \parallel q$ છે અને $AC$ તેમની છેદિકા છે,
તેથી,$\angle BCA = \angle DAC$ [યુગ્મકોણ]
હવે,$\Delta ABC$ અને $\Delta CDA$ માં:
$\angle BAC = \angle DCA$ [ઉપર સાબિત કર્યા મુજબ]
$\angle BCA = \angle DAC$ [ઉપર સાબિત કર્યા મુજબ]
$AC = CA$ [સામાન્ય બાજુ]
તેથી,$ASA$ (ખૂબાખૂ) એકરૂપતાની શરત મુજબ,$\Delta ABC \cong \Delta CDA$.
8
Medium
રેખા $l$ એ ખૂણા $\angle A$ નો દ્વિભાજક છે અને $B$ એ $l$ પરનું કોઈ બિંદુ છે. $BP$ અને $BQ$ એ $B$ માંથી $\angle A$ ની બાજુઓ પરના લંબ છે (આકૃતિ જુઓ). સાબિત કરો કે:
$(i)$ $\Delta APB \cong \Delta AQB$
$(ii)$ $BP = BQ$ અથવા $B$ એ $\angle A$ ની બાજુઓથી સમાન અંતરે આવેલું છે.
Question diagram

Solution

(N/A) આપેલ છે: રેખા $l$ એ $\angle A$ નો દ્વિભાજક છે. $BP \perp AQ$ અને $BQ \perp AP$.
$(i)$ $\Delta APB$ અને $\Delta AQB$ માં:
$\angle APB = \angle AQB = 90^{\circ}$ (આપેલ છે)
$\angle PAB = \angle QAB$ ($l$ એ $\angle A$ નો દ્વિભાજક છે)
$AB = AB$ (સામાન્ય બાજુ)
તેથી,$AAS$ એકરૂપતાની શરત મુજબ,$\Delta APB \cong \Delta AQB$.
$(ii)$ કારણ કે $\Delta APB \cong \Delta AQB$,તેથી $CPCT$ મુજબ તેમના અનુરૂપ ભાગો સમાન છે.
તેથી,$BP = BQ$.
આ દર્શાવે છે કે બિંદુ $B$ એ $\angle A$ ની બાજુઓથી સમાન અંતરે આવેલું છે.
9
Medium
આકૃતિમાં,$AC = AE$,$AB = AD$ અને $\angle BAD = \angle EAC$ છે. સાબિત કરો કે $BC = DE$.
Question diagram

Solution

(N/A) આપણને આપેલ છે કે $\angle BAD = \angle EAC$.
બંને બાજુ $\angle DAC$ ઉમેરતા,આપણને મળે છે:
$\angle BAD + \angle DAC = \angle EAC + \angle DAC$
$\Rightarrow \angle BAC = \angle DAE$
હવે,$\triangle ABC$ અને $\triangle ADE$ માં,આપણી પાસે છે:
$\angle BAC = \angle DAE$ [ઉપર સાબિત કર્યા મુજબ]
$AB = AD$ [આપેલ છે]
$AC = AE$ [આપેલ છે]
$\therefore \triangle ABC \cong \triangle ADE$ [$SAS$ એકરૂપતાની શરતનો ઉપયોગ કરતા]
કારણ કે $\triangle ABC \cong \triangle ADE$,તેથી,તેમના અનુરૂપ ભાગો સમાન હોય છે $(CPCT)$.
$\Rightarrow BC = DE$.
10
Medium
$AB$ એક રેખાખંડ છે અને $P$ તેનું મધ્યબિંદુ છે. $D$ અને $E$ એ $AB$ ની એક જ બાજુ પર આવેલા બિંદુઓ છે જેથી $\angle BAD = \angle ABE$ અને $\angle EPA = \angle DPB$ થાય. સાબિત કરો કે:
$(i)$ $\Delta DAP \cong \Delta EBP$
$(ii)$ $AD = BE$
Question diagram

Solution

(N/A) આપેલ છે: $P$ એ $AB$ નું મધ્યબિંદુ છે.
$\therefore AP = BP$
$\angle EPA = \angle DPB$ [આપેલ છે]
બંને બાજુ $\angle EPD$ ઉમેરતા,આપણને મળે છે:
$\angle EPA + \angle EPD = \angle DPB + \angle EPD$
$\Rightarrow \angle APD = \angle BPE$
$(i)$ $\Delta DAP$ અને $\Delta EBP$ માં:
$AP = BP$ [ઉપર સાબિત કર્યું]
$\angle PAD = \angle PBE$ [આપેલ છે કે $\angle BAD = \angle ABE$]
$\angle APD = \angle BPE$ [ઉપર સાબિત કર્યું]
$ASA$ એકરૂપતાની શરત મુજબ:
$\Delta DAP \cong \Delta EBP$
$(ii)$ કારણ કે $\Delta DAP \cong \Delta EBP$,તેથી તેમના અનુરૂપ ભાગો સમાન હોય છે $(CPCT)$:
$\Rightarrow AD = BE$
11
Difficult
કાટકોણ ત્રિકોણ $ABC$ માં,$C$ આગળ કાટખૂણો છે,$M$ એ કર્ણ $AB$ નું મધ્યબિંદુ છે. $C$ ને $M$ સાથે જોડીને $D$ સુધી એવી રીતે લંબાવવામાં આવે છે કે જેથી $DM = CM$ થાય. બિંદુ $D$ ને બિંદુ $B$ સાથે જોડવામાં આવે છે (આકૃતિ જુઓ). સાબિત કરો કે:
$(i)$ $\Delta AMC \cong \Delta BMD$
$(ii)$ $\angle DBC$ કાટખૂણો છે.
$(iii)$ $\Delta DBC \cong \Delta ACB$
$(iv)$ $CM = \frac{1}{2} AB$
Question diagram

Solution

(N/A) આપેલ છે: $\Delta ABC$ માં,$\angle C = 90^\circ$ અને $M$ એ $AB$ નું મધ્યબિંદુ છે $(AM = BM)$. $CM$ ને $D$ સુધી એવી રીતે લંબાવવામાં આવે છે કે $DM = CM$ થાય.
$(i)$ $\Delta AMC$ અને $\Delta BMD$ માં:
$AM = BM$ (આપેલ છે,$M$ એ $AB$ નું મધ્યબિંદુ છે)
$\angle AMC = \angle BMD$ (અભિકોણો)
$CM = DM$ (આપેલ છે)
તેથી,$SAS$ એકરૂપતાની શરત મુજબ,$\Delta AMC \cong \Delta BMD$.
$(ii)$ કારણ કે $\Delta AMC \cong \Delta BMD$,તેથી તેમના અનુરૂપ અંગો સમાન છે $(c.p.c.t.)$.
તેથી,$\angle MAC = \angle MBD$. આ યુગ્મકોણો છે,જે સૂચવે છે કે $AC \parallel DB$.
કારણ કે $AC \parallel DB$ અને $BC$ એ છેદિકા છે,તેથી ક્રમિક અંતઃકોણોનો સરવાળો $180^\circ$ થાય.
$\angle ACB + \angle DBC = 180^\circ$
$90^\circ + \angle DBC = 180^\circ$
$\angle DBC = 180^\circ - 90^\circ = 90^\circ$.
$(iii)$ $\Delta DBC$ અને $\Delta ACB$ માં:
$DB = AC$ ($\Delta AMC \cong \Delta BMD$ પરથી $c.p.c.t.$)
$\angle DBC = \angle ACB = 90^\circ$ (ઉપર સાબિત કર્યું)
$BC = CB$ (સામાન્ય બાજુ)
તેથી,$SAS$ એકરૂપતાની શરત મુજબ,$\Delta DBC \cong \Delta ACB$.
$(iv)$ કારણ કે $\Delta DBC \cong \Delta ACB$,તેથી તેમના અનુરૂપ અંગો સમાન છે $(c.p.c.t.)$.
તેથી,$DC = AB$.
કારણ કે $DM = CM$,તેથી $CM = \frac{1}{2} DC$.
$DC = AB$ મૂકતા,આપણને $CM = \frac{1}{2} AB$ મળે છે.
12
Medium
$\Delta ABC$ માં,$\angle A$ નો દ્વિભાજક $AD$ એ બાજુ $BC$ ને લંબ છે (આકૃતિ જુઓ). સાબિત કરો કે $AB = AC$ અને $\Delta ABC$ સમদ্বિબાજુ ત્રિકોણ છે.
Question diagram

Solution

(N/A) $\Delta ABD$ અને $\Delta ACD$ માં:
$\angle BAD = \angle CAD$ (આપેલ છે,કારણ કે $AD$ એ $\angle A$ નો દ્વિભાજક છે)
$AD = AD$ (સામાન્ય બાજુ)
$\angle ADB = \angle ADC = 90^\circ$ (આપેલ છે,કારણ કે $AD \perp BC$)
તેથી,$ASA$ (ખૂણો-બાજુ-ખૂણો) એકરૂપતાની શરત મુજબ,$\Delta ABD \cong \Delta ACD$.
ત્રિકોણો એકરૂપ હોવાથી,તેમના અનુરૂપ અંગો સમાન હોય છે $(CPCT)$.
આમ,$AB = AC$.
$\Delta ABC$ ની બે બાજુઓ સમાન હોવાથી,$\Delta ABC$ એ સમদ্বિબાજુ ત્રિકોણ છે.
13
Easy
$E$ અને $F$ એ $\Delta ABC$ ની સમાન બાજુઓ $AB$ અને $AC$ ના મધ્યબિંદુઓ છે (આકૃતિ જુઓ). સાબિત કરો કે $BF = CE$.
Question diagram

Solution

(N/A) $\Delta ABF$ અને $\Delta ACE$ માં:
$AB = AC$ (આપેલ છે)
$\angle A = \angle A$ (સામાન્ય ખૂણો)
$AF = AE$ (કારણ કે $F$ અને $E$ એ સમાન બાજુઓ $AC$ અને $AB$ ના મધ્યબિંદુઓ છે,તેથી $AF = \frac{1}{2} AC$ અને $AE = \frac{1}{2} AB$. $AB = AC$ હોવાથી,$AF = AE$ થાય.)
તેથી,$SAS$ એકરૂપતાની શરત મુજબ,$\Delta ABF \cong \Delta ACE$ થાય.
એકરૂપ ત્રિકોણોના અનુરૂપ અંગો સમાન હોય છે.
આમ,$BF = CE$ ($CPCT$ દ્વારા).
14
Medium
એક સમદ્વિબાજુ ત્રિકોણ $ABC$ માં $AB = AC$ છે,$D$ અને $E$ એ $BC$ પરના એવા બિંદુઓ છે કે જેથી $BE = CD$ થાય (આકૃતિ જુઓ). સાબિત કરો કે $AD = AE$.
Question diagram

Solution

(N/A) $\Delta ABD$ અને $\Delta ACE$ માં:
$AB = AC$ (આપેલ છે) ........... $(1)$
$\angle B = \angle C$ (સમાન બાજુઓની સામેના ખૂણાઓ) ........... $(2)$
વળી,$BE = CD$
બંને બાજુથી $DE$ બાદ કરતાં:
$BE - DE = CD - DE$
$BD = CE$ ........... $(3)$
તેથી,$\Delta ABD \cong \Delta ACE$ ($(1)$,$(2)$,$(3)$ અને $SAS$ એકરૂપતાની શરતનો ઉપયોગ કરતાં).
આથી $AD = AE$ ($CPCT$ - એકરૂપ ત્રિકોણના અનુરૂપ અંગો).
15
Medium
એક સમદ્વિબાજુ ત્રિકોણ $ABC$ માં,જ્યાં $AB = AC$ છે,$\angle B$ અને $\angle C$ ના દ્વિભાજકો એકબીજાને $O$ માં છેદે છે. $A$ ને $O$ સાથે જોડો. સાબિત કરો કે:
$(i)$ $OB = OC$
$(ii)$ $AO$ એ $\angle A$ નો દ્વિભાજક છે.

Solution

(N/A) $(i)$ $\Delta ABC$ માં,આપણી પાસે છે
$AB = AC$ [આપેલ છે]
$\therefore \angle C = \angle B$ [સમાન બાજુઓની સામેના ખૂણા સમાન હોય છે]
$\Rightarrow \frac{1}{2} \angle C = \frac{1}{2} \angle B$
અથવા $\angle OCB = \angle OBC$
$\Rightarrow OB = OC$ [સમાન ખૂણાઓની સામેની બાજુઓ સમાન હોય છે]
$(ii)$ $\Delta ABO$ અને $\Delta ACO$ માં,આપણી પાસે છે
$AB = AC$ [આપેલ છે]
$OB = OC$ [ઉપર સાબિત કર્યું]
$\angle OBA = \angle OCA$ [કારણ કે $\frac{1}{2} \angle B = \frac{1}{2} \angle C$]
$\therefore SAS$ એકરૂપતાની શરતનો ઉપયોગ કરતા,
$\Delta ABO \cong \Delta ACO$
$\Rightarrow \angle OAB = \angle OAC$ [c.p.c.t. દ્વારા]
$\Rightarrow AO$ એ $\angle A$ નો દ્વિભાજક છે.
Solution diagram
16
Medium
$\Delta ABC$ માં,$AD$ એ $BC$ નો લંબદ્વિભાજક છે (આકૃતિ જુઓ). સાબિત કરો કે $\Delta ABC$ એક સમદ્વિબાજુ ત્રિકોણ છે જેમાં $AB = AC$ છે.
Question diagram

Solution

(N/A) આપેલ છે: $AD$ એ $BC$ નો લંબદ્વિભાજક છે,જેનો અર્થ છે કે $BD = CD$ અને $\angle ADB = \angle ADC = 90^o$.
$\Delta ABD$ અને $\Delta ACD$ માં:
$AD = AD$ (સામાન્ય બાજુ)
$\angle ADB = \angle ADC = 90^o$ (આપેલ છે)
$BD = CD$ (કારણ કે $AD$ એ $BC$ નો દ્વિભાજક છે)
તેથી,$SAS$ એકરૂપતાની શરત મુજબ $\Delta ABD \cong \Delta ACD$ થાય.
ત્રિકોણો એકરૂપ હોવાથી,તેમના અનુરૂપ ભાગો સમાન હોય છે $(CPCT)$.
આમ,$AB = AC$.
$\Delta ABC$ ની બે બાજુઓ સમાન હોવાથી,તે એક સમદ્વિબાજુ ત્રિકોણ છે.
17
Medium
$\Delta ABC$ એક સમদ্বિબાજુ ત્રિકોણ છે જેમાં સમાન બાજુઓ $AC$ અને $AB$ પર અનુક્રમે વેધ $BE$ અને $CF$ દોરવામાં આવ્યા છે. સાબિત કરો કે આ વેધ સમાન છે.
Question diagram

Solution

(N/A) આપેલ છે: $\Delta ABC$ એ એક સમদ্বિબાજુ ત્રિકોણ છે જેમાં $AB = AC$ છે.
વેધ $BE \perp AC$ અને $CF \perp AB$ છે.
સાબિત કરવાનું છે: $BE = CF$.
સાબિતી:
$\Delta ABE$ અને $\Delta ACF$ માં:
$1$. $\angle A = \angle A$ (સામાન્ય ખૂણો)
$2$. $AB = AC$ (આપેલ છે)
$3$. $\angle AEB = \angle AFC = 90^\circ$ (કારણ કે $BE$ અને $CF$ વેધ છે)
તેથી,$AAS$ એકરૂપતાની શરત મુજબ,$\Delta ABE \cong \Delta ACF$ થાય.
ત્રિકોણો એકરૂપ હોવાથી,તેમના અનુરૂપ અંગો સમાન હોય છે $(CPCT)$.
આમ,$BE = CF$.
18
Medium
$ABC$ એક ત્રિકોણ છે જેમાં બાજુઓ $AC$ અને $AB$ પરના વેધ $BE$ અને $CF$ સમાન છે (આકૃતિ જુઓ). સાબિત કરો કે
$(i)$ $\Delta ABE \cong \Delta ACF$
$(ii)$ $AB = AC$,એટલે કે $ABC$ એક સમદ્વિબાજુ ત્રિકોણ છે.
Question diagram

Solution

(N/A) $(i)$ $\Delta ABE$ અને $\Delta ACF$ માં,આપણી પાસે છે:
$\angle AEB = \angle AFC = 90^\circ$ (કારણ કે $BE \perp AC$ અને $CF \perp AB$)
$\angle A = \angle A$ (સામાન્ય ખૂણો)
$BE = CF$ (આપેલ છે)
તેથી,$AAS$ એકરૂપતાની શરત મુજબ,$\Delta ABE \cong \Delta ACF$.
$(ii)$ કારણ કે $\Delta ABE \cong \Delta ACF$,તેથી તેમના અનુરૂપ ભાગો સમાન હોય છે $(CPCT)$.
તેથી,$AB = AC$.
આમ,$ABC$ એક સમદ્વિબાજુ ત્રિકોણ છે.
19
Medium
$ABC$ અને $DBC$ એ સમાન પાયા $BC$ પર આવેલા બે સમদ্বિબાજુ ત્રિકોણો છે (આકૃતિ જુઓ). સાબિત કરો કે $\angle ABD = \angle ACD$.
Question diagram

Solution

(N/A) $\Delta ABC$ માં,આપણી પાસે છે
$AB = AC$ (આપેલ છે,કારણ કે $\Delta ABC$ એ સમদ্বિબાજુ ત્રિકોણ છે)
સમાન બાજુઓની સામેના ખૂણાઓ સમાન હોવાથી,આપણને મળે છે:
$\angle ABC = \angle ACB$ .......... $(1)$
$\Delta BDC$ માં,આપણી પાસે છે
$BD = CD$ (આપેલ છે,કારણ કે $\Delta BDC$ એ સમদ্বિબાજુ ત્રિકોણ છે)
સમાન બાજુઓની સામેના ખૂણાઓ સમાન હોવાથી,આપણને મળે છે:
$\angle CBD = \angle BCD$ .......... $(2)$
સમીકરણ $(1)$ અને $(2)$ નો સરવાળો કરતા,આપણને મળે છે:
$\angle ABC + \angle CBD = \angle ACB + \angle BCD$
$\Rightarrow \angle ABD = \angle ACD$
આમ,સાબિત થાય છે.
20
Difficult
$\Delta ABC$ એક સમદ્વિબાજુ ત્રિકોણ છે જેમાં $AB = AC$ છે. બાજુ $BA$ ને $D$ સુધી એવી રીતે લંબાવવામાં આવે છે કે જેથી $AD = AB$ થાય (આકૃતિ જુઓ). સાબિત કરો કે $\angle BCD$ કાટખૂણો છે.
Question diagram

Solution

(N/A) $\Delta ABC$ માં,$AB = AC$ હોવાથી,$\angle ABC = \angle ACB$ (સમાન બાજુઓની સામેના ખૂણા). ધારો કે $\angle ABC = \angle ACB = x$. તેથી $\angle BAC = 180^\circ - 2x$ થાય.
$\Delta ACD$ માં,$AD = AB$ અને $AB = AC$ હોવાથી,$AD = AC$ થાય. તેથી,$\angle ADC = \angle ACD$ (સમાન બાજુઓની સામેના ખૂણા). ધારો કે $\angle ADC = \angle ACD = y$.
બાજુ $BA$ ને $D$ સુધી લંબાવેલ હોવાથી,$BD$ એક સીધી રેખા છે. તેથી,$\angle BAC + \angle CAD = 180^\circ$ થાય.
$\angle CAD = 180^\circ - 2y$ ($\Delta ACD$ પરથી) હોવાથી,$(180^\circ - 2x) + (180^\circ - 2y) = 180^\circ$ મળે.
$360^\circ - 2(x + y) = 180^\circ$.
$2(x + y) = 180^\circ$.
$x + y = 90^\circ$.
$\angle BCD = \angle ACB + \angle ACD = x + y$ હોવાથી,આપણે કહી શકીએ કે $\angle BCD = 90^\circ$.
21
Medium
$ABC$ એક કાટકોણ ત્રિકોણ છે જેમાં $\angle A = 90^o$ અને $AB = AC$ છે. $\angle B$ અને $\angle C$ શોધો.
Question diagram

Solution

(N/A) $\triangle ABC$ માં,આપણી પાસે છે:
$AB = AC$ [આપેલ છે]
જેથી તેમની સામેના ખૂણાઓ સમાન હોય છે.
$\Rightarrow \angle ACB = \angle ABC$
આપણે જાણીએ છીએ કે ત્રિકોણના ત્રણેય ખૂણાઓનો સરવાળો $180^o$ થાય છે.
$\angle A + \angle B + \angle C = 180^o$
$90^o + \angle B + \angle C = 180^o$ [કારણ કે $\angle A = 90^o$]
$\angle B + \angle C = 180^o - 90^o = 90^o$
કારણ કે $\angle B = \angle C$,આપણે લખી શકીએ:
$2 \angle B = 90^o$
$\angle B = \frac{90^o}{2} = 45^o$
તેથી,$\angle B = 45^o$ અને $\angle C = 45^o$.
Solution diagram
22
Difficult
સાબિત કરો કે સમબાજુ ત્રિકોણના દરેક ખૂણાનું માપ $60^o$ હોય છે.

Solution

(N/A) $\Delta ABC$ માં,આપણી પાસે છે:
$AB = BC = CA$ $[\because \Delta ABC$ એક સમબાજુ ત્રિકોણ છે$]$
કારણ કે $AB = BC$,તેથી આ બાજુઓની સામેના ખૂણા સમાન હોય છે,તેથી $\angle A = \angle C$ ......... $(1)$
તે જ રીતે,કારણ કે $AC = BC$,તેથી આ બાજુઓની સામેના ખૂણા સમાન હોય છે,તેથી $\angle A = \angle B$ ......... $(2)$
$(1)$ અને $(2)$ પરથી,આપણને મળે છે:
$\angle A = \angle B = \angle C$
ધારો કે $\angle A = \angle B = \angle C = x$
ત્રિકોણના ત્રણેય ખૂણાઓનો સરવાળો $180^o$ હોવાથી:
$\angle A + \angle B + \angle C = 180^o$
દરેક ખૂણા માટે $x$ મૂકતા:
$x + x + x = 180^o$
$3x = 180^o$
$x = \frac{180^o}{3} = 60^o$
તેથી,$\angle A = \angle B = \angle C = 60^o$.
આમ,સમબાજુ ત્રિકોણનો દરેક ખૂણો $60^o$ નો હોય છે.
Solution diagram
23
Difficult
$AB$ એક રેખાખંડ છે. $P$ અને $Q$ એ $AB$ ની વિરુદ્ધ બાજુઓ પર આવેલા એવા બિંદુઓ છે કે જેથી તે દરેક બિંદુઓ $A$ અને $B$ થી સમાન અંતરે છે (આકૃતિ જુઓ). સાબિત કરો કે રેખા $PQ$ એ $AB$ નો લંબદ્વિભાજક છે.
Question diagram

Solution

(N/A) આપેલ છે: $PA = PB$ અને $QA = QB$. આપણે સાબિત કરવાનું છે કે $PQ \perp AB$ અને $PQ$ એ $AB$ ને દુભાગે છે. ધારો કે $PQ$ એ $AB$ ને $C$ માં છેદે છે.
$\Delta PAQ$ અને $\Delta PBQ$ ને ધ્યાનમાં લો:
$AP = BP$ (આપેલ છે)
$AQ = BQ$ (આપેલ છે)
$PQ = PQ$ (સામાન્ય બાજુ)
તેથી,$SSS$ એકરૂપતાની શરત મુજબ $\Delta PAQ \cong \Delta PBQ$.
આનો અર્થ એ છે કે $CPCT$ મુજબ $\angle APQ = \angle BPQ$.
હવે,$\Delta PAC$ અને $\Delta PBC$ ને ધ્યાનમાં લો:
$AP = BP$ (આપેલ છે)
$\angle APC = \angle BPC$ (કારણ કે $\angle APQ = \angle BPQ$)
$PC = PC$ (સામાન્ય બાજુ)
તેથી,$SAS$ એકરૂપતાની શરત મુજબ $\Delta PAC \cong \Delta PBC$.
આનો અર્થ એ છે કે $CPCT$ મુજબ $AC = BC$ અને $\angle ACP = \angle BCP$.
કારણ કે $\angle ACP + \angle BCP = 180^o$ (રૈખિક જોડના ખૂણા),
$2 \angle ACP = 180^o \implies \angle ACP = 90^o$.
$AC = BC$ અને $\angle ACP = 90^o$ હોવાથી,$PQ$ એ $AB$ નો લંબદ્વિભાજક છે.
24
Medium
$P$ એ બિંદુ $A$ માં છેદતી બે રેખાઓ $l$ અને $m$ થી સમાન અંતરે આવેલું બિંદુ છે. સાબિત કરો કે રેખા $AP$ તેમની વચ્ચેના ખૂણાને દુભાગે છે.
Question diagram

Solution

(N/A) આપેલ છે: રેખાઓ $l$ અને $m$ બિંદુ $A$ માં છેદે છે. $P$ એવું બિંદુ છે કે જેથી $PB \perp l$ અને $PC \perp m$ થાય,જ્યાં $PB = PC$ છે.
સાબિત કરવાનું છે: રેખા $AP$ એ રેખાઓ $l$ અને $m$ વચ્ચેના ખૂણાને દુભાગે છે,એટલે કે $\angle PAB = \angle PAC$.
સાબિતી: $\Delta PAB$ અને $\Delta PAC$ નો વિચાર કરો.
આ બે ત્રિકોણોમાં:
$1$. $PB = PC$ (આપેલ છે,કારણ કે $P$ રેખાઓથી સમાન અંતરે છે)
$2$. $\angle PBA = \angle PCA = 90^o$ (આપેલ છે,કારણ કે $PB \perp l$ અને $PC \perp m$)
$3$. $PA = PA$ (સામાન્ય બાજુ)
તેથી,$RHS$ એકરૂપતાની શરત મુજબ,$\Delta PAB \cong \Delta PAC$.
ત્રિકોણો એકરૂપ હોવાથી,તેમના અનુરૂપ અંગો સમાન હોય છે $(CPCT)$.
આમ,$\angle PAB = \angle PAC$.
આ દર્શાવે છે કે રેખા $AP$ એ રેખાઓ $l$ અને $m$ વચ્ચેના ખૂણાને દુભાગે છે.
25
Difficult
$\Delta ABC$ અને $\Delta DBC$ એ એક જ પાયા $BC$ પર આવેલા બે સમદ્વિબાજુ ત્રિકોણ છે અને શિરોબિંદુઓ $A$ અને $D$ એ $BC$ ની એક જ બાજુએ આવેલા છે (આકૃતિ જુઓ). જો $AD$ ને લંબાવતા તે $BC$ ને $P$ માં છેદે,તો સાબિત કરો કે:
$(i)$ $\Delta ABD \cong \Delta ACD$
$(ii)$ $\Delta ABP \cong \Delta ACP$
$(iii)$ $AP$ એ $\angle A$ અને $\angle D$ બંનેનો દ્વિભાજક છે.
$(iv)$ $AP$ એ $BC$ નો લંબદ્વિભાજક છે.
Question diagram

Solution

(N/A) $(i)$ $\Delta ABD$ અને $\Delta ACD$ માં:
$AB = AC$ [આપેલ છે]
$AD = AD$ [સામાન્ય બાજુ]
$BD = CD$ [આપેલ છે]
$\therefore \Delta ABD \cong \Delta ACD$ [$SSS$ એકરૂપતાની શરત]
$(ii)$ $\Delta ABP$ અને $\Delta ACP$ માં:
$AB = AC$ [આપેલ છે]
$\angle BAP = \angle CAP$ [કારણ કે $\Delta ABD \cong \Delta ACD$,તેથી તેમના અનુરૂપ ભાગો સમાન છે]
$AP = AP$ [સામાન્ય બાજુ]
$\therefore \Delta ABP \cong \Delta ACP$ [$SAS$ એકરૂપતાની શરત]
$(iii)$ $\Delta ABP \cong \Delta ACP$ હોવાથી,તેમના અનુરૂપ ભાગો એકરૂપ છે.
$\Rightarrow \angle BAP = \angle CAP$,તેથી $AP$ એ $\angle A$ નો દ્વિભાજક છે.
વળી,$\Delta BDP$ અને $\Delta CDP$ માં:
$BD = CD$ [આપેલ છે]
$DP = DP$ [સામાન્ય બાજુ]
$BP = CP$ [કારણ કે $\Delta ABP \cong \Delta ACP$,તેથી $CPCT$ મુજબ $BP = CP$]
$\therefore \Delta BDP \cong \Delta CDP$ [$SSS$ એકરૂપતાની શરત]
$\Rightarrow \angle BDP = \angle CDP$,તેથી $AP$ એ $\angle D$ નો દ્વિભાજક છે.
$(iv)$ $\Delta ABP \cong \Delta ACP$ હોવાથી,$\angle APB = \angle APC$ [$CPCT$ મુજબ].
$\angle APB + \angle APC = 180^\circ$ [રેખિક જોડના ખૂણા],
તેથી $\angle APB = \angle APC = 90^\circ$.
વળી $BP = CP$ [$CPCT$ મુજબ].
આમ,$AP$ એ $BC$ નો લંબદ્વિભાજક છે.
26
Medium
$AD$ એ સમદ્વિબાજુ ત્રિકોણ $ABC$ નો વેધ છે જેમાં $AB = AC$ છે. સાબિત કરો કે:
$(i)$ $AD$ એ $BC$ ને દુભાગે છે.
$(ii)$ $AD$ એ $\angle A$ ને દુભાગે છે.
Question diagram

Solution

(N/A) $(i)$ $\Delta ABD$ અને $\Delta ACD$ માં,આપણી પાસે છે:
$AB = AC$ [આપેલ છે]
$\angle ADB = \angle ADC = 90^\circ$ [કારણ કે $AD$ વેધ છે]
$AD = AD$ [સામાન્ય બાજુ]
તેથી,$RHS$ એકરૂપતાની શરત મુજબ,$\Delta ABD \cong \Delta ACD$.
ત્રિકોણો એકરૂપ હોવાથી,તેમના અનુરૂપ અંગો સમાન હોય છે $(CPCT)$.
તેથી,$BD = CD$,જેનો અર્થ છે કે $AD$ એ $BC$ ને દુભાગે છે.
$(ii)$ $\Delta ABD \cong \Delta ACD$ હોવાથી,તેમના અનુરૂપ ખૂણાઓ સમાન હોય છે $(CPCT)$.
તેથી,$\angle BAD = \angle CAD$,જેનો અર્થ છે કે $AD$ એ $\angle A$ ને દુભાગે છે.
Solution diagram
27
Medium
એક ત્રિકોણ $ABC$ ની બે બાજુઓ $AB$ અને $BC$ તથા મધ્યગા $AM$ એ બીજા ત્રિકોણ $PQR$ ની અનુક્રમે બાજુઓ $PQ$ અને $QR$ તથા મધ્યગા $PN$ ને સમાન છે (આકૃતિ જુઓ). સાબિત કરો કે:
$(i)$ $\Delta ABM \cong \Delta PQN$
$(ii)$ $\Delta ABC \cong \Delta PQR$
Question diagram

Solution

(N/A) $\Delta ABC$ માં,$AM$ એ મધ્યગા છે [આપેલ છે].
$\therefore BM = \frac{1}{2} BC$ ........... $(1)$
$\Delta PQR$ માં,$PN$ એ મધ્યગા છે.
$\therefore QN = \frac{1}{2} QR$ ........... $(2)$
$\because BC = QR$ [આપેલ છે]
$\therefore \frac{1}{2} BC = \frac{1}{2} QR$
$\Rightarrow BM = QN$ [$(1)$ અને $(2)$ પરથી]
$(i)$ $\Delta ABM$ અને $\Delta PQN$ માં,આપણી પાસે છે:
$AB = PQ$ [આપેલ છે]
$AM = PN$ [આપેલ છે]
$BM = QN$ [ઉપર સાબિત કર્યું]
$\therefore \Delta ABM \cong \Delta PQN$ [$SSS$ એકરૂપતાની શરત]
$(ii)$ $\because \Delta ABM \cong \Delta PQN$
$\therefore$ તેમના અનુરૂપ ભાગો એકરૂપ છે $(CPCT)$.
$\Rightarrow \angle B = \angle Q$
હવે,$\Delta ABC$ અને $\Delta PQR$ માં,આપણી પાસે છે:
$AB = PQ$ [આપેલ છે]
$\angle B = \angle Q$ [ઉપર સાબિત કર્યું]
$BC = QR$ [આપેલ છે]
$\therefore \Delta ABC \cong \Delta PQR$ [$SAS$ એકરૂપતાની શરત]
28
Difficult
$BE$ અને $CF$ એ ત્રિકોણ $ABC$ ના બે સમાન વેધ છે. $RHS$ એકરૂપતાની શરતનો ઉપયોગ કરીને સાબિત કરો કે ત્રિકોણ $ABC$ સમદ્વિબાજુ ત્રિકોણ છે.
Question diagram

Solution

(N/A) આપેલ છે: $BE \perp AC$ અને $CF \perp AB$ જ્યાં $BE = CF$ છે.
સાબિત કરવાનું છે: $\Delta ABC$ એક સમદ્વિબાજુ ત્રિકોણ છે,એટલે કે $AB = AC$.
સાબિતી:
કાટકોણ ત્રિકોણ $\Delta BEC$ અને $\Delta CFB$ માં:
$1$. $\angle BEC = \angle CFB = 90^\circ$ (વેધ બાજુઓને લંબ હોય છે).
$2$. $BC = CB$ (સામાન્ય કર્ણ).
$3$. $BE = CF$ (આપેલ છે).
તેથી,$RHS$ એકરૂપતાની શરત મુજબ,$\Delta BEC \cong \Delta CFB$.
ત્રિકોણો એકરૂપ હોવાથી,તેમના અનુરૂપ અંગો સમાન હોય છે $(CPCT)$:
$\angle BCE = \angle CBF$
આનો અર્થ એ છે કે $\angle BCA = \angle CBA$.
$\Delta ABC$ માં,સમાન ખૂણાઓની સામેની બાજુઓ સમાન હોય છે.
તેથી,$AB = AC$.
આમ,$\Delta ABC$ એક સમદ્વિબાજુ ત્રિકોણ છે.
Solution diagram
29
Medium
$ABC$ એક સમદ્વિબાજુ ત્રિકોણ છે જેમાં $AB = AC$ છે. $\angle B = \angle C$ સાબિત કરવા માટે $AP \perp BC$ દોરો.
Question diagram

Solution

(N/A) આપેલ છે: $ABC$ એક સમદ્વિબાજુ ત્રિકોણ છે જેમાં $AB = AC$ છે. $AP \perp BC$ છે.
સાબિત કરવાનું છે: $\angle B = \angle C$.
સાબિતી:
$\Delta ABP$ અને $\Delta ACP$ માં:
$1$. $\angle APB = \angle APC = 90^\circ$ (કારણ કે $AP \perp BC$)
$2$. $AB = AC$ (આપેલ છે)
$3$. $AP = AP$ (સામાન્ય બાજુ)
તેથી,$RHS$ એકરૂપતાની શરત મુજબ,$\Delta ABP \cong \Delta ACP$.
ત્રિકોણો એકરૂપ હોવાથી,તેમના અનુરૂપ ભાગો સમાન હોય છે $(CPCT)$.
આમ,$\angle B = \angle C$.
Solution diagram
30
Medium
$D$ એ $\Delta ABC$ ની બાજુ $BC$ પરનું એક બિંદુ છે,જેથી $AD = AC$ થાય (આકૃતિ જુઓ). સાબિત કરો કે $AB > AD$.
Question diagram

Solution

(N/A) $\Delta DAC$ માં,
$AD = AC$ (આપેલ છે)
તેથી,$\angle ADC = \angle ACD$ (સમાન બાજુઓની સામેના ખૂણાઓ સમાન હોય છે).
હવે,$\angle ADC$ એ $\Delta ABD$ માટે બહિષ્કોણ છે.
બહિષ્કોણના પ્રમેય મુજબ,$\angle ADC > \angle ABD$.
ચૂંકિ $\angle ADC = \angle ACD$ છે,તેથી $\angle ACD > \angle ABD$.
આનો અર્થ એ છે કે $\angle ACB > \angle ABC$.
$\Delta ABC$ માં,મોટા ખૂણાની સામેની બાજુ મોટી હોય છે. તેથી,$AB > AC$.
ચૂંકિ $AD = AC$ છે,તેથી આપણે સાબિત કરી શકીએ કે $AB > AD$.
31
Difficult
સાબિત કરો કે કાટકોણ ત્રિકોણમાં કર્ણ સૌથી મોટી બાજુ છે.
Question diagram

Solution

(N/A) ધારો કે આપણે $\Delta ABC$ વિચારીએ જેમાં $\angle B = 90^\circ$ છે.
ત્રિકોણના ત્રણેય ખૂણાઓનો સરવાળો $180^\circ$ હોવાથી,$\angle A + \angle B + \angle C = 180^\circ$ થાય.
$\angle B = 90^\circ$ મૂકતા,આપણને $\angle A + 90^\circ + \angle C = 180^\circ$ મળે,જેનો અર્થ છે કે $\angle A + \angle C = 90^\circ$.
કારણ કે $\angle A + \angle C = 90^\circ$ અને $\angle B = 90^\circ$ છે,તેથી $\angle B = \angle A + \angle C$ થાય.
આનો અર્થ એ છે કે $\angle B > \angle A$ અને $\angle B > \angle C$.
કોઈપણ ત્રિકોણમાં,મોટા ખૂણાની સામેની બાજુ મોટી હોય છે. તેથી,$\angle B$ ની સામેની બાજુ $(AC)$ એ $\angle A$ ની સામેની બાજુ $(BC)$ અને $\angle C$ ની સામેની બાજુ $(AB)$ કરતા મોટી છે.
આમ,$AC > BC$ અને $AC > AB$.
$AC$ એ કર્ણ હોવાથી,તે ત્રિકોણની સૌથી મોટી બાજુ છે.
Solution diagram
32
Medium
આકૃતિમાં,$\Delta ABC$ ની બાજુઓ $AB$ અને $AC$ ને અનુક્રમે બિંદુઓ $P$ અને $Q$ સુધી લંબાવવામાં આવી છે. વળી,$\angle PBC < \angle QCB$ છે. સાબિત કરો કે $AC > AB$.
Question diagram

Solution

(N/A) આપણે જાણીએ છીએ કે $\angle ABC + \angle PBC = 180^\circ$ [રેખિક જોડના ખૂણા].
તે જ રીતે,$\angle ACB + \angle QCB = 180^\circ$ [રેખિક જોડના ખૂણા].
તેથી,$\angle ABC + \angle PBC = \angle ACB + \angle QCB$.
આપેલ છે કે $\angle PBC < \angle QCB$.
ખૂણાઓનો સરવાળો અચળ $(180^\circ)$ હોવાથી,જો સરવાળામાં એક ખૂણો નાનો હોય,તો સમાનતા જાળવી રાખવા માટે બીજો ખૂણો મોટો હોવો જોઈએ.
આમ,$\angle ABC > \angle ACB$.
કોઈપણ ત્રિકોણમાં,મોટા ખૂણાની સામેની બાજુ લાંબી હોય છે.
તેથી,$\angle ABC$ ની સામેની બાજુ $(AC)$ એ $\angle ACB$ ની સામેની બાજુ $(AB)$ કરતા મોટી છે.
આમ,$AC > AB$ સાબિત થાય છે.
33
Difficult
આકૃતિમાં,$\angle B < \angle A$ અને $\angle C < \angle D$ છે. સાબિત કરો કે $AD < BC$.
Question diagram

Solution

(N/A) આપેલ છે: $\angle B < \angle A$ અને $\angle C < \angle D$.
$\triangle AOB$ માં,કારણ કે $\angle B < \angle A$,મોટા ખૂણાની સામેની બાજુ મોટી હોય છે. તેથી,$OA < OB$ ($\angle B$ ની સામેની બાજુ $OA$ છે અને $\angle A$ ની સામેની બાજુ $OB$ છે) ...... $(1)$
$\triangle COD$ માં,કારણ કે $\angle C < \angle D$,મોટા ખૂણાની સામેની બાજુ મોટી હોય છે. તેથી,$OD < OC$ ($\angle C$ ની સામેની બાજુ $OD$ છે અને $\angle D$ ની સામેની બાજુ $OC$ છે) ...... $(2)$
સમીકરણ $(1)$ અને $(2)$ નો સરવાળો કરતા,આપણને મળે છે:
$OA + OD < OB + OC$
કારણ કે $OA + OD = AD$ અને $OB + OC = BC$,તેથી:
$AD < BC$.
34
Medium
$AB$ અને $CD$ એ ચતુષ્કોણ $ABCD$ ની અનુક્રમે સૌથી નાની અને સૌથી મોટી બાજુઓ છે (આકૃતિ જુઓ). સાબિત કરો કે $\angle A > \angle C$ અને $\angle B > \angle D$.
Question diagram

Solution

(N/A) ધારો કે આપણે $AC$ ને જોડીએ છીએ.
$\Delta ABC$ માં,કારણ કે $AB$ એ ચતુષ્કોણ $ABCD$ ની સૌથી નાની બાજુ છે,તેથી $AB < BC$ અને $AB < AC$ થાય.
ખાસ કરીને,$BC > AB$.
મોટી બાજુની સામેનો ખૂણો મોટો હોવાથી,આપણને મળે છે $\angle BAC > \angle BCA$ ........... $(1)$
$\Delta ACD$ માં,કારણ કે $CD$ એ ચતુષ્કોણ $ABCD$ ની સૌથી મોટી બાજુ છે,તેથી $CD > AD$ અને $CD > AC$ થાય.
ખાસ કરીને,$CD > AD$.
મોટી બાજુની સામેનો ખૂણો મોટો હોવાથી,આપણને મળે છે $\angle CAD > \angle ACD$ ........... $(2)$
$(1)$ અને $(2)$ નો સરવાળો કરતા,આપણને મળે છે:
$(\angle BAC + \angle CAD) > (\angle BCA + \angle ACD)$
$\Rightarrow \angle A > \angle C$
તે જ રીતે,$BD$ ને જોડીને અને $\Delta ABD$ તથા $\Delta BCD$ માટે સમાન તર્કનો ઉપયોગ કરીને,આપણે સાબિત કરી શકીએ છીએ કે $\angle B > \angle D$.
35
Difficult
આકૃતિમાં,$PR > PQ$ અને $PS$ એ $\angle QPR$ નો દ્વિભાજક છે. સાબિત કરો કે $\angle PSR > \angle PSQ$.
Question diagram

Solution

(N/A) $\Delta PQR$ માં,$PS$ એ $\angle QPR$ નો દ્વિભાજક છે [આપેલ છે].
તેથી,$\angle QPS = \angle RPS$.
કારણ કે $PR > PQ$ [આપેલ છે],
તેથી,$PR$ ની સામેનો ખૂણો એ $PQ$ ની સામેના ખૂણા કરતાં મોટો હોય.
આમ,$\angle PQS > \angle PRS$.
ડાબી બાજુ $\angle QPS$ અને જમણી બાજુ $\angle RPS$ ઉમેરતા (કારણ કે $\angle QPS = \angle RPS$):
$\angle PQS + \angle QPS > \angle PRS + \angle RPS$ ... $(1)$.
આપણે જાણીએ છીએ કે ત્રિકોણનો બહિષ્કોણ તેના બે અંતઃસંમુખ કોણના સરવાળા જેટલો હોય છે.
$\Delta PQS$ માટે,બહિષ્કોણ $\angle PSR = \angle PQS + \angle QPS$.
$\Delta PRS$ માટે,બહિષ્કોણ $\angle PSQ = \angle PRS + \angle RPS$.
આ કિંમતોને $(1)$ માં મૂકતા,આપણને મળે છે $\angle PSR > \angle PSQ$.
36
Difficult
સાબિત કરો કે રેખા પર ન હોય તેવા આપેલા બિંદુમાંથી રેખા પર દોરેલા તમામ રેખાખંડોમાં,લંબ રેખાખંડ સૌથી ટૂંકો હોય છે.

Solution

(N/A) ધારો કે રેખા $l$ પર ન હોય તેવું એક બિંદુ $P$ છે. ધારો કે $PM$ એ $P$ માંથી રેખા $l$ પરનો લંબ છે,અને $N$ એ રેખા $l$ પરનું અન્ય કોઈ બિંદુ છે જેથી $N \neq M$.
$\Delta PMN$ માં,$\angle M = 90^o$ હોવાથી,ખૂણાઓનો સરવાળો $\angle M + \angle N + \angle P = 180^o$ થાય.
આનો અર્થ એ છે કે $\angle N + \angle P = 90^o$,તેથી $\angle N < 90^o$.
$\angle N < \angle M$ હોવાથી,$\angle N$ ની સામેની બાજુ $\angle M$ ની સામેની બાજુ કરતાં નાની હોવી જોઈએ.
તેથી,$PM < PN$.
$N$ એ રેખા $l$ પરનું કોઈ પણ બિંદુ ($M$ સિવાયનું) હોવાથી,આ દર્શાવે છે કે $PM$ એ $P$ માંથી રેખા $l$ પર દોરેલા અન્ય કોઈપણ રેખાખંડ કરતાં ટૂંકો છે.
આમ,લંબ રેખાખંડ એ રેખા પર ન હોય તેવા બિંદુમાંથી રેખા પર દોરેલો સૌથી ટૂંકો રેખાખંડ છે.
Solution diagram
37
Medium
$ABC$ એક ત્રિકોણ છે. $\Delta ABC$ ના અંદરના ભાગમાં એક એવું બિંદુ શોધો જે $\Delta ABC$ ના તમામ શિરોબિંદુઓથી સમાન અંતરે હોય.

Solution

(N/A) ધારો કે આપણે એક $\Delta ABC$ વિચારીએ છીએ.
બાજુ $AB$ નો લંબદ્વિભાજક $l$ દોરો.
બાજુ $BC$ નો લંબદ્વિભાજક $m$ દોરો.
ધારો કે આ બંને લંબદ્વિભાજકો $l$ અને $m$ બિંદુ $O$ પર છેદે છે.
રેખાખંડના લંબદ્વિભાજક પરનું કોઈપણ બિંદુ તેના અંત્યબિંદુઓથી સમાન અંતરે હોવાથી,બિંદુ $O$ એ $AB$ ના લંબદ્વિભાજક પર છે (તેથી $OA = OB$) અને $BC$ ના લંબદ્વિભાજક પર પણ છે (તેથી $OB = OC$).
તેથી,$OA = OB = OC$,જેનો અર્થ છે કે બિંદુ $O$ એ ત્રિકોણના તમામ શિરોબિંદુઓ $A, B$ અને $C$ થી સમાન અંતરે આવેલું જરૂરી બિંદુ છે. આ બિંદુ $O$ ને ત્રિકોણનું પરિકેન્દ્ર (circumcenter) કહેવામાં આવે છે.
Solution diagram
38
Medium
ત્રિકોણના અંદરના ભાગમાં એક એવું બિંદુ શોધો જે ત્રિકોણની ત્રણેય બાજુઓથી સમાન અંતરે હોય.

Solution

(N/A) ધારો કે એક $\Delta ABC$ છે.
$\angle B$ નો દ્વિભાજક $'l'$ દોરો.
$\angle C$ નો દ્વિભાજક $'m'$ દોરો.
ધારો કે આ બંને ખૂણાના દ્વિભાજકો $'l'$ અને $'m'$ બિંદુ $O$ પર છેદે છે.
કોઈપણ ખૂણાના દ્વિભાજક પરનું બિંદુ તે ખૂણાની બાજુઓથી સમાન અંતરે હોવાથી,બિંદુ $O$ એ $\angle B$ ના દ્વિભાજક પર છે (તેથી તે $AB$ અને $BC$ થી સમાન અંતરે છે) અને $\angle C$ ના દ્વિભાજક પર પણ છે (તેથી તે $BC$ અને $AC$ થી સમાન અંતરે છે).
આમ,બિંદુ $O$ એ $\Delta ABC$ ની ત્રણેય બાજુઓ ($AB$,$BC$ અને $AC$) થી સમાન અંતરે છે. આ બિંદુ $O$ ને ત્રિકોણનું અંતઃકેન્દ્ર (incenter) કહેવામાં આવે છે.
Solution diagram
39
Medium
એક વિશાળ બગીચામાં,લોકો ત્રણ બિંદુઓ પર એકત્રિત થયેલા છે (આકૃતિ જુઓ):
$A$: જ્યાં બાળકો માટે વિવિધ લપસણીઓ અને હિંચકા છે,
$B$: જેની નજીક એક માનવ-નિર્મિત તળાવ આવેલું છે,
$C$: જે મોટા પાર્કિંગ અને બહાર નીકળવાના રસ્તાની નજીક છે. આઈસ્ક્રીમ પાર્લર ક્યાં સ્થાપિત કરવું જોઈએ જેથી મહત્તમ લોકો ત્યાં પહોંચી શકે?
(સૂચના: પાર્લર $A$,$B$ અને $C$ થી સમાન અંતરે હોવું જોઈએ.)
Question diagram

Solution

(N/A) આઈસ્ક્રીમ પાર્લર બિંદુઓ $A$,$B$ અને $C$ થી સમાન અંતરે છે તેની ખાતરી કરવા માટે,આપણે આ બિંદુઓ દ્વારા રચાયેલા ત્રિકોણનું પરિકેન્દ્ર શોધવાની જરૂર છે.
$1$. બિંદુઓ $A$ અને $B$ ને જોડો,અને રેખા $l$ દોરો,જે રેખાખંડ $AB$ નો લંબદ્વિભાજક છે.
$2$. બિંદુઓ $B$ અને $C$ ને જોડો,અને રેખા $m$ દોરો,જે રેખાખંડ $BC$ નો લંબદ્વિભાજક છે.
$3$. ધારો કે લંબદ્વિભાજકો $l$ અને $m$ બિંદુ $O$ પર છેદે છે.
બિંદુ $O$ એ $\triangle ABC$ નું પરિકેન્દ્ર છે,અને તે શિરોબિંદુઓ $A$,$B$ અને $C$ થી સમાન અંતરે છે. તેથી,આઈસ્ક્રીમ પાર્લર બિંદુ $O$ પર સ્થાપિત કરવું જોઈએ.
Solution diagram
40
Medium
ષટ્કોણીય અને તારા આકારની રંગોળીઓ [જુઓ આકૃતિ $(i)$ અને $(ii)$] ને $1\,cm$ બાજુવાળા સમબાજુ ત્રિકોણોથી ભરીને પૂર્ણ કરો. દરેક કિસ્સામાં ત્રિકોણોની સંખ્યા ગણો. કઈ આકૃતિમાં વધુ ત્રિકોણો છે?
Question diagram

Solution

(B) આપેલ આકારોમાં $1\,cm$ બાજુવાળા કેટલા સમબાજુ ત્રિકોણો સમાઈ શકે તે શોધવા માટે,આપણે આકારોનું ક્ષેત્રફળ શોધીને તેને એક નાના સમબાજુ ત્રિકોણના ક્ષેત્રફળ વડે ભાગીશું.
$1$. $s = 5\,cm$ બાજુવાળા નિયમિત ષટ્કોણ માટે:
ક્ષેત્રફળ $= \frac{3\sqrt{3}}{2} s^2 = \frac{3\sqrt{3}}{2} \times 25 = 37.5\sqrt{3} \approx 64.95\,cm^2$.
$1\,cm$ બાજુવાળા દરેક નાના ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $\frac{\sqrt{3}}{4} \times 1^2 = 0.25\sqrt{3} \approx 0.433\,cm^2$ છે.
આકૃતિ $(i)$ માં ત્રિકોણોની સંખ્યા $= \frac{37.5\sqrt{3}}{0.25\sqrt{3}} = 150$.
$2$. આકૃતિ $(ii)$ માં તારા આકારની આકૃતિ માટે:
આ આકૃતિ $5\,cm$ બાજુવાળા મધ્યવર્તી ષટ્કોણ અને તેની બાજુઓ પર જોડાયેલા $5\,cm$ બાજુવાળા $6$ સમબાજુ ત્રિકોણોની બનેલી છે.
કુલ ક્ષેત્રફળ $= \text{ષટ્કોણનું ક્ષેત્રફળ} + 6 \times (5\,cm \text{ બાજુવાળા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ})$.
કુલ ક્ષેત્રફળ $= 37.5\sqrt{3} + 6 \times (6.25\sqrt{3}) = 37.5\sqrt{3} + 37.5\sqrt{3} = 75\sqrt{3} \approx 129.9\,cm^2$.
આકૃતિ $(ii)$ માં ત્રિકોણોની સંખ્યા $= \frac{75\sqrt{3}}{0.25\sqrt{3}} = 300$.
તેથી,તારા આકારની આકૃતિ $(ii)$ માં વધુ ત્રિકોણો છે.

Triangles — Textbook - Triangles · Frequently Asked Questions

1Are these Triangles questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Triangles Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.