Gujarati

Boolean Algebra and Logic Gates Questions in Gujarati

Class 12 Physics · Semiconductor Electronics · Boolean Algebra and Logic Gates

483+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 483 questions in Gujarati

101
MediumMCQ
આપેલ લોજિક ગેટના જોડાણ માટેનું ટુથટેબલ કયું છે?
Question diagram
A
$A$$B$$Y$
$0$$0$$0$
$0$$1$$0$
$1$$0$$1$
$1$$1$$1$
B
$A$$B$$Y$
$0$$0$$0$
$0$$1$$0$
$1$$0$$0$
$1$$1$$1$
C
$A$$B$$Y$
$0$$0$$1$
$0$$1$$1$
$1$$0$$1$
$1$$1$$0$
D
$A$$B$$Y$
$0$$0$$0$
$0$$1$$1$
$1$$0$$1$
$1$$1$$0$

Solution

(A) આપેલ સર્કિટમાં એક $AND$ ગેટ અને એક $OR$ ગેટનો સમાવેશ થાય છે.
ધારો કે ઇનપુટ્સ $A$ અને $B$ છે.
$AND$ ગેટનું આઉટપુટ $A \cdot B$ છે.
આ આઉટપુટ $OR$ ગેટના ઇનપુટ તરીકે જાય છે,જ્યારે બીજું ઇનપુટ સીધું $A$ છે.
તેથી,અંતિમ આઉટપુટ $Y$ બુલિયન સમીકરણ $Y = A + (A \cdot B)$ દ્વારા મળે છે.
બુલિયન બીજગણિતના નિયમ $A + (A \cdot B) = A(1 + B) = A \cdot 1 = A$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને મળે છે કે $Y = A$.
ચાલો આને ટુથટેબલ સાથે ચકાસીએ:
- જો $A=0, B=0$ હોય: $Y = 0 + (0 \cdot 0) = 0 + 0 = 0$.
- જો $A=0, B=1$ હોય: $Y = 0 + (0 \cdot 1) = 0 + 0 = 0$.
- જો $A=1, B=0$ હોય: $Y = 1 + (1 \cdot 0) = 1 + 0 = 1$.
- જો $A=1, B=1$ હોય: $Y = 1 + (1 \cdot 1) = 1 + 1 = 1$.
આ પરિણામોને આપેલા વિકલ્પો સાથે સરખાવતા,વિકલ્પ $A$ આ ટુથટેબલ સાથે મેળ ખાય છે.
102
MediumMCQ
ચાર $NAND$ ગેટના આપેલ પરિપથ માટે સત્યાર્થતા કોષ્ટક .......છે.
Question diagram
A
$A$$B$$Y$
$0$$0$$1$
$0$$1$$0$
$1$$0$$0$
$1$$1$$1$
B
$A$$B$$Y$
$0$$0$$0$
$0$$1$$1$
$1$$0$$1$
$1$$1$$0$
C
$A$$B$$Y$
$0$$0$$0$
$0$$1$$0$
$1$$0$$1$
$1$$1$$1$
D
$A$$B$$Y$
$0$$0$$1$
$0$$1$$1$
$1$$0$$0$
$1$$1$$0$

Solution

(B) ધારો કે ઇનપુટ $A$ અને $B$ છે.
$1$. પ્રથમ $NAND$ ગેટ આઉટપુટ $C = \overline{A \cdot B}$ આપે છે.
$2$. બીજો $NAND$ ગેટ (ઉપરનો) ઇનપુટ $A$ અને $C$ લે છે, જે $D = \overline{A \cdot C} = \overline{A \cdot (\overline{A \cdot B})} = \overline{A \cdot (\overline{A} + \overline{B})} = \overline{A \cdot \overline{A} + A \cdot \overline{B}} = \overline{0 + A \cdot \overline{B}} = \overline{A \cdot \overline{B}} = \overline{A} + B$ આપે છે.
$3$. ત્રીજો $NAND$ ગેટ (નીચેનો) ઇનપુટ $B$ અને $C$ લે છે, જે $E = \overline{B \cdot C} = \overline{B \cdot (\overline{A \cdot B})} = \overline{B \cdot (\overline{A} + \overline{B})} = \overline{B \cdot \overline{A} + B \cdot \overline{B}} = \overline{B \cdot \overline{A} + 0} = \overline{B \cdot \overline{A}} = \overline{B} + A$ આપે છે.
$4$. અંતિમ $NAND$ ગેટ ઇનપુટ $D$ અને $E$ લે છે, જે $Y = \overline{D \cdot E} = \overline{(\overline{A} + B) \cdot (A + \overline{B})} = \overline{\overline{A} \cdot A + \overline{A} \cdot \overline{B} + B \cdot A + B \cdot \overline{B}} = \overline{0 + \overline{A} \cdot \overline{B} + A \cdot B + 0} = \overline{\overline{A} \cdot \overline{B} + A \cdot B} = A \oplus B$ ($XOR$ ગેટ) આપે છે.
આમ, સત્યાર્થતા કોષ્ટક $B$ મુજબ છે.
103
DifficultMCQ
નીચે દર્શાવેલા ગેટ્સના જોડાણથી કયો લોજિક ગેટ બનશે?
Question diagram
A
$OR$ ગેટ
B
$AND$ ગેટ
C
$NOR$ ગેટ
D
$NAND$ ગેટ

Solution

(B) આપેલ પરિપથમાં બે $NOT$ ગેટ (બે $NOR$ ગેટના ઇનપુટ્સને શોર્ટ કરીને બનાવેલ) અને ત્યારબાદ એક $NOR$ ગેટનો સમાવેશ થાય છે.
ધારો કે ઇનપુટ્સ $A$ અને $B$ છે.
$A$ અને $A$ ઇનપુટ ધરાવતા પ્રથમ $NOR$ ગેટનું આઉટપુટ $Y_1 = \overline{A+A} = \overline{A}$ છે.
$B$ અને $B$ ઇનપુટ ધરાવતા બીજા $NOR$ ગેટનું આઉટપુટ $Y_2 = \overline{B+B} = \overline{B}$ છે.
આ આઉટપુટ્સ $Y_1$ અને $Y_2$ ને અંતિમ $NOR$ ગેટમાં આપવામાં આવે છે.
અંતિમ આઉટપુટ $Y = \overline{Y_1 + Y_2} = \overline{\overline{A} + \overline{B}}$ દ્વારા મળે છે.
ડી મોર્ગનના પ્રમેયનો ઉપયોગ કરતા,$\overline{\overline{A} + \overline{B}} = \overline{\overline{A}} \cdot \overline{\overline{B}} = A \cdot B$.
આમ,અંતિમ આઉટપુટ $Y = A \cdot B$ છે,જે $AND$ ગેટ દર્શાવે છે.
104
DifficultMCQ
ઇનપુટ્સ $(A = 1, B = 0)$,$(A = 1, B = 1)$ અને $(A = 0, B = 0)$ માટે અનુક્રમે $Y$ આઉટપુટ શું હશે?
Question diagram
A
$0, 1, 1$
B
$0, 0, 1$
C
$1, 1, 1$
D
$1, 0, 0$

Solution

(D) ધારો કે પ્રથમ $NAND$ ગેટનું આઉટપુટ $P = \overline{A \cdot B}$ છે.
ઉપરના $NAND$ ગેટના ઇનપુટ્સ $A$ અને $P$ છે,તેથી તેનું આઉટપુટ $Q = \overline{A \cdot P} = \overline{A \cdot \overline{A \cdot B}} = \overline{A} + (A \cdot B) = \overline{A} + B$ છે.
નીચેના $NAND$ ગેટના ઇનપુટ્સ $P$ અને $B$ છે,તેથી તેનું આઉટપુટ $R = \overline{P \cdot B} = \overline{\overline{A \cdot B} \cdot B} = (A \cdot B) + \overline{B} = A + \overline{B}$ છે.
અંતિમ આઉટપુટ $Y$ એ છેલ્લા $NAND$ ગેટનું આઉટપુટ છે જેના ઇનપુટ્સ $Q$ અને $R$ છે:
$Y = \overline{Q \cdot R} = \overline{Q} + \overline{R} = \overline{\overline{A} + B} + \overline{A + \overline{B}} = (A \cdot \overline{B}) + (\overline{A} \cdot B)$.
આ $XOR$ ગેટનું સમીકરણ છે.
$1$. $(A = 1, B = 0)$ માટે: $Y = (1 \cdot \overline{0}) + (\overline{1} \cdot 0) = (1 \cdot 1) + (0 \cdot 0) = 1 + 0 = 1$.
$2$. $(A = 1, B = 1)$ માટે: $Y = (1 \cdot \overline{1}) + (\overline{1} \cdot 1) = (1 \cdot 0) + (0 \cdot 1) = 0 + 0 = 0$.
$3$. $(A = 0, B = 0)$ માટે: $Y = (0 \cdot \overline{0}) + (\overline{0} \cdot 0) = (0 \cdot 1) + (1 \cdot 0) = 0 + 0 = 0$.
આમ,આઉટપુટ $1, 0, 0$ છે.
Solution diagram
105
DifficultMCQ
આપેલ પરિપથ કયો લોજિક ગેટ દર્શાવે છે તે ઓળખો.
Question diagram
A
$OR$
B
$AND$
C
$NOR$
D
$XOR$

Solution

(A) આ પરિપથમાં ત્રણ $NAND$ ગેટનો ઉપયોગ થયો છે. ઉપરનો $NAND$ ગેટ ઇનપુટ $A$ સાથે જોડાયેલ છે, જે $NOT$ ગેટ તરીકે કાર્ય કરે છે, તેથી તેનું આઉટપુટ $Y_1 = \overline{A}$ મળે છે.
નીચેનો $NAND$ ગેટ ઇનપુટ $B$ સાથે જોડાયેલ છે, જે પણ $NOT$ ગેટ તરીકે કાર્ય કરે છે, તેથી તેનું આઉટપુટ $Y_2 = \overline{B}$ મળે છે.
આ બંને આઉટપુટ ત્રીજા $NAND$ ગેટમાં જાય છે, તેથી અંતિમ આઉટપુટ $C = \overline{Y_1 \cdot Y_2} = \overline{\overline{A} \cdot \overline{B}}$ મળે છે.
ડી મોર્ગનના પ્રમેય મુજબ, $\overline{\overline{A} \cdot \overline{B}} = \overline{\overline{A}} + \overline{\overline{B}} = A + B$.
આમ, આ પરિપથ $OR$ ગેટ દર્શાવે છે.
106
MediumMCQ
આપેલ પરિપથ કયો લોજિક ગેટ દર્શાવે છે?
Question diagram
A
$AND$
B
$XOR$
C
$NOR$
D
$NAND$

Solution

(D) આ પરિપથ ચાર $NOR$ ગેટ $(G_1, G_2, G_3, G_4)$ નો બનેલો છે.
$G_1$ અને $G_2$ એ $NOT$ ગેટ તરીકે કાર્ય કરે છે કારણ કે તેમના ઇનપુટ્સ એકસાથે જોડાયેલા છે. તેથી,આઉટપુટ અનુક્રમે $\bar{A}$ અને $\bar{B}$ મળે છે.
આ આઉટપુટ $G_3$ માં જાય છે,જે એક $NOR$ ગેટ છે. તેનું આઉટપુટ $\overline{\bar{A} + \bar{B}} = \overline{\bar{A}} \cdot \overline{\bar{B}} = A \cdot B$ (ડી મોર્ગનના નિયમ મુજબ) થાય છે.
આ આઉટપુટ $G_4$ માં જાય છે,જે $NOT$ ગેટ તરીકે કાર્ય કરે છે. તેનું આઉટપુટ $\overline{A \cdot B}$ મળે છે.
આમ,અંતિમ આઉટપુટ $Y = \overline{A \cdot B}$ છે,જે $NAND$ ગેટનું બુલિયન સમીકરણ છે.
107
MediumMCQ
આપેલ પરિપથ માટે ઇનપુટ $(A=0, B=0, C=0)$ અને $(A=1, B=1, C=0)$ માટે આઉટપુટ $D$ કેટલો થાય?
Question diagram
A
$0, 0$
B
$0, 1$
C
$1, 0$
D
$1, 1$

Solution

(D) આ પરિપથમાં એક $OR$ ગેટ $(G_1)$ અને તેની પાછળ એક $NAND$ ગેટ $(G_2)$ જોડાયેલ છે.
ધારો કે $OR$ ગેટનું આઉટપુટ $Y$ છે. તેથી $Y = A + B$.
અંતિમ આઉટપુટ $D$ એ $NAND$ ગેટનું આઉટપુટ છે, જે $D = \overline{Y \cdot C} = \overline{(A + B) \cdot C}$ થાય.
કિસ્સો $1$: $A=0, B=0, C=0$.
$Y = 0 + 0 = 0$.
$D = \overline{0 \cdot 0} = \overline{0} = 1$.
કિસ્સો $2$: $A=1, B=1, C=0$.
$Y = 1 + 1 = 1$.
$D = \overline{1 \cdot 0} = \overline{0} = 1$.
આમ, આઉટપુટ $1, 1$ મળે છે.
108
MediumMCQ
નીચેની આકૃતિ બે ઇનપુટ $A$ અને $B$ તથા આઉટપુટ $C$ ધરાવતું લોજિક ગેટ સર્કિટ દર્શાવે છે. $A$,$B$ અને $C$ ના વોલ્ટેજ વેવફોર્મ નીચે મુજબ છે. આ લોજિક સર્કિટ ગેટ કયો છે?
Question diagram
A
$OR$ ગેટ
B
$AND$ ગેટ
C
$NAND$ ગેટ
D
$NOR$ ગેટ

Solution

(B) આપેલ વોલ્ટેજ વેવફોર્મનું અવલોકન કરીને,આપણે ઇનપુટ $A$ અને $B$ તથા આઉટપુટ $C$ માટે સત્યતા કોષ્ટક (truth table) બનાવી શકીએ છીએ:
$A$$B$$C$
$1$$1$$1$
$1$$0$$0$
$0$$1$$0$
$0$$0$$0$

આ સત્યતા કોષ્ટકની સરખામણી લોજિક ગેટના પ્રમાણિત સત્યતા કોષ્ટકો સાથે કરતા,આપણે જાણી શકીએ છીએ કે આઉટપુટ $C$ ત્યારે જ $1$ મળે છે જ્યારે બંને ઇનપુટ $A$ અને $B$ $1$ હોય. આ $AND$ ગેટનું લાક્ષણિક વર્તન છે. તેથી,આપેલ લોજિક સર્કિટ ગેટ $AND$ ગેટ છે.
109
MediumMCQ
નીચે આપેલા પરિપથમાં,તમામ શક્ય ઇનપુટ $A$ અને $B$ માટે આઉટપુટ $Y$ ને ટ્રુથ ટેબલ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે.
Question diagram
A
$A, B, Y$
$0, 0, 1$
$0, 1, 1$
$1, 0, 1$
$1, 1, 0$
B
$A, B, Y$
$0, 0, 1$
$0, 1, 0$
$1, 0, 0$
$1, 1, 0$
C
$A, B, Y$
$0, 0, 0$
$0, 1, 1$
$1, 0, 1$
$1, 1, 1$
D
$A, B, Y$
$0, 0, 0$
$0, 1, 0$
$1, 0, 0$
$1, 1, 1$

Solution

(C) આ પરિપથમાં એક $NOR$ ગેટ છે અને તેની પાછળ બીજો $NOR$ ગેટ છે જે $NOT$ ગેટ તરીકે કાર્ય કરે છે (કારણ કે બંને ઇનપુટ એકસાથે જોડાયેલા છે).
ધારો કે પ્રથમ $NOR$ ગેટનું આઉટપુટ $Y^{\prime} = \overline{A + B}$ છે.
બીજો ગેટ એ $NOR$ ગેટ છે જેના બંને ઇનપુટ $Y^{\prime}$ છે,તેથી તેનું આઉટપુટ $Y = \overline{Y^{\prime} + Y^{\prime}} = \overline{Y^{\prime}} = \overline{\overline{A + B}} = A + B$ થશે.
આ $OR$ ગેટ માટેનું બુલિયન સમીકરણ છે.
$Y = A + B$ માટેનું ટ્રુથ ટેબલ નીચે મુજબ છે:
$A$$B$$Y$
$0$$0$$0$
$0$$1$$1$
$1$$0$$1$
$1$$1$$1$

આને આપેલા વિકલ્પો સાથે સરખાવતા,વિકલ્પ $C$ સાચો છે.
Solution diagram
110
MediumMCQ
આપેલ લોજિક સર્કિટ નીચેનામાંથી કયા ગેટને સમતુલ્ય છે?
Question diagram
A
$NOR$ ગેટ
B
$OR$ ગેટ
C
$AND$ ગેટ
D
$NAND$ ગેટ

Solution

(A) ધારો કે ઇનપુટ $A$ અને $B$ છે.
$1$. પ્રથમ ગેટ $NOR$ ગેટ છે,તેથી તેનું આઉટપુટ $X = \overline{A+B}$ છે.
$2$. બીજો ગેટ $NAND$ ગેટ છે જેના બંને ઇનપુટ એકસાથે જોડાયેલા છે. જ્યારે $NAND$ ગેટના ઇનપુટ ટૂંકા (tied) હોય,ત્યારે તે $NOT$ ગેટ તરીકે કાર્ય કરે છે. તેથી,$NAND$ ગેટનું આઉટપુટ $Z = \overline{X \cdot X} = \overline{X}$ છે.
$3$. $Z$ માં $X = \overline{A+B}$ મૂકતા,આપણને $Z = \overline{\overline{A+B}} = A+B$ મળે છે.
$4$. ત્રીજો ગેટ $NOT$ ગેટ છે,તેથી તેનું અંતિમ આઉટપુટ $Y = \overline{Z} = \overline{A+B}$ છે.
$5$. પદાવલિ $\overline{A+B}$ એ $NOR$ ગેટ દર્શાવે છે.
તેથી,આ સર્કિટ $NOR$ ગેટને સમતુલ્ય છે.
111
MediumMCQ
ચાર લોજિક ગેટની સાંકેતિક રજૂઆત નીચે મુજબ છે. $OR$,$NOT$ અને $NAND$ ગેટ માટેના લોજિક ચિહ્નો અનુક્રમે કયા છે?
Question diagram
A
$iv, ii$ અને $i$
B
$iv, i$ અને $iii$
C
$i, iii$ અને $iv$
D
$iii, iv$ અને $ii$

Solution

(A) આપેલ લોજિક ગેટના ચિહ્નોનું અવલોકન કરતા:
$(i)$ એ $NAND$ ગેટ દર્શાવે છે.
(ii) એ $NOT$ ગેટ દર્શાવે છે.
(iii) એ $AND$ ગેટ દર્શાવે છે.
(iv) એ $OR$ ગેટ દર્શાવે છે.
તેથી,$OR$,$NOT$ અને $NAND$ ગેટ માટેના ચિહ્નો અનુક્રમે $(iv)$,$(ii)$ અને $(i)$ છે.
Solution diagram
112
MediumMCQ
નીચેની આકૃતિ બે ઇનપુટ $A$ અને $B$ અને આઉટપુટ $Y$ ધરાવતું લોજિક ગેટ સર્કિટ દર્શાવે છે. $A, B$ અને $Y$ ના વોલ્ટેજ વેવફોર્મ આપ્યા મુજબ છે. આ લોજિક ગેટ કયો છે?
Question diagram
A
$NOR$ ગેટ
B
$OR$ ગેટ
C
$AND$ ગેટ
D
$NAND$ ગેટ

Solution

(D) આપેલ વોલ્ટેજ વેવફોર્મનું અવલોકન કરીને,આપણે લોજિક ગેટ માટે ટ્રુથ ટેબલ બનાવી શકીએ છીએ:
$A$$B$$Y$
$1$$1$$0$
$0$$0$$1$
$0$$1$$1$
$1$$0$$1$

ટ્રુથ ટેબલ પરથી સ્પષ્ટ થાય છે કે આઉટપુટ $Y$ ત્યારે જ $0$ હોય છે જ્યારે બંને ઇનપુટ $A$ અને $B$ $1$ હોય. અન્ય તમામ કિસ્સાઓમાં,આઉટપુટ $1$ મળે છે. આ વર્તણૂક $NAND$ ગેટને અનુરૂપ છે.
113
EasyMCQ
ચાર લોજિક ગેટની સાંકેતિક રજૂઆત નીચે દર્શાવેલ છે. અનુક્રમે $AND$,$NAND$ અને $NOT$ ગેટ કયા છે તે ઓળખો.
Question diagram
A
$(ii), (iii)$ અને $(iv)$
B
$(iii), (ii)$ અને $(i)$
C
$(iii), (i)$ અને $(iv)$
D
$(ii), (iv)$ અને $(iii)$

Solution

(D) પ્રમાણિત લોજિક ગેટના ચિહ્નોના આધારે:
$(i)$ એ $OR$ ગેટ દર્શાવે છે.
(ii) એ $AND$ ગેટ દર્શાવે છે.
(iii) એ $NOT$ ગેટ દર્શાવે છે.
(iv) એ $NAND$ ગેટ દર્શાવે છે.
તેથી,$AND, NAND$ અને $NOT$ ગેટ માટેનો ક્રમ અનુક્રમે $(ii), (iv)$ અને $(iii)$ છે.
Solution diagram
114
MediumMCQ
આકૃતિ બે ઇનપુટ $A$ અને $B$ અને આઉટપુટ $C$ ધરાવતું લોજિક સર્કિટ દર્શાવે છે. $A, B$ અને $C$ પરના વોલ્ટેજ વેવફોર્મ્સ આપ્યા મુજબ છે. આ લોજિક સર્કિટ ગેટ કયો છે?
Question diagram
A
$OR$ ગેટ
B
$NAND$ ગેટ
C
$NOR$ ગેટ
D
$AND$ ગેટ

Solution

(A) લોજિક ગેટને ઓળખવા માટે,આપણે આપેલા વેવફોર્મ્સ પરથી ટ્રુથ ટેબલનું વિશ્લેષણ કરીએ છીએ:
સમયગાળોઇનપુટ $A$ઇનપુટ $B$આઉટપુટ $C$
$0$ થી $t_1$$0$$0$$0$
$t_1$ થી $t_2$$1$$0$$1$
$t_2$ થી $t_3$$1$$1$$1$
$t_3$ થી $t_4$$0$$1$$1$
$t_4$ થી $t_5$$0$$0$$0$
$t_5$ થી $t_6$$1$$0$$1$

આને પ્રમાણભૂત ગેટ્સના ટ્રુથ ટેબલ સાથે સરખાવતા:
- $OR$ ગેટ માટે,જો ઓછામાં ઓછું એક ઇનપુટ $1$ હોય તો આઉટપુટ $1$ મળે છે.
- અવલોકન કરેલ આઉટપુટ $C$ આ શરતનું પાલન કરે છે: જો $A=1$ અથવા $B=1$ હોય તો $C=1$,અને જો $A=0$ અને $B=0$ હોય તો $C=0$.
- આ $OR$ ગેટના ટ્રુથ ટેબલ સાથે બરાબર મેળ ખાય છે.
115
EasyMCQ
આકૃતિમાં દર્શાવેલ લોજિક સર્કિટનું આઉટપુટ $(X)$ શું હશે?
Question diagram
A
$X = A + B$
B
$X = \overline{A.B}$
C
$X = A.B$
D
$X = \overline{A+B}$

Solution

(C) પ્રથમ ગેટ એ $A$ અને $B$ ઇનપુટ ધરાવતો $NAND$ ગેટ છે. તેનું આઉટપુટ $\overline{A.B}$ છે.
આ આઉટપુટને $NOT$ ગેટમાં આપવામાં આવે છે (જ્યારે $NAND$ ગેટના બંને ઇનપુટને એકસાથે જોડવામાં આવે ત્યારે તે $NOT$ ગેટ તરીકે કાર્ય કરે છે).
જો $NOT$ ગેટનું ઇનપુટ $Y$ હોય,તો આઉટપુટ $\overline{Y}$ મળે છે.
અહીં,$Y = \overline{A.B}$ છે,તેથી અંતિમ આઉટપુટ $X = \overline{\overline{A.B}}$ થશે.
બુલિયન બીજગણિતના ગુણધર્મ $\overline{\overline{Z}} = Z$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને $X = A.B$ મળે છે.
Solution diagram
116
MediumMCQ
આપેલ પરિપથ માટે આઉટપુટ $Y=1$ મેળવવા માટે,ઇનપુટ્સ શું હોવા જોઈએ?
Question diagram
A
$A=1, B=0, C=0$
B
$A=1, B=1, C=0$
C
$A=1, B=0, C=1$
D
$A=0, B=1, C=0$

Solution

(C) આપેલ પરિપથમાં એક $OR$ ગેટ અને ત્યારબાદ એક $AND$ ગેટ છે.
ધારો કે $OR$ ગેટનું આઉટપુટ $X$ છે. તેથી $X = A + B$.
અંતિમ આઉટપુટ $Y$ એ $AND$ ગેટનું આઉટપુટ છે,જે $X$ અને $C$ ને ઇનપુટ તરીકે લે છે.
તેથી,$Y = X \cdot C = (A + B) \cdot C$.
આઉટપુટ $Y=1$ મેળવવા માટે,$AND$ ગેટના બંને ઇનપુટ $1$ હોવા જોઈએ.
આનો અર્થ એ છે કે $X = 1$ અને $C = 1$.
કારણ કે $X = A + B$,તેથી $X=1$ થવા માટે $A$ અથવા $B$ માંથી ઓછામાં ઓછું એક $1$ હોવું જોઈએ.
વિકલ્પો તપાસતા:
વિકલ્પ $A$: $A=1, B=0, C=0 \implies Y = (1+0) \cdot 0 = 0$.
વિકલ્પ $B$: $A=1, B=1, C=0 \implies Y = (1+1) \cdot 0 = 0$.
વિકલ્પ $C$: $A=1, B=0, C=1 \implies Y = (1+0) \cdot 1 = 1 \cdot 1 = 1$.
વિકલ્પ $D$: $A=0, B=1, C=0 \implies Y = (0+1) \cdot 0 = 0$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
117
MediumMCQ
નીચે આપેલા લોજિક ગેટ્સના સર્કિટ પરથી,મળતો મૂળભૂત લોજિક ગેટ કયો છે?
Question diagram
A
Option A
B
Option B
C
Option C
D
Option D

Solution

(D) ધારો કે ઇનપુટ $A$ અને $B$ છે. બે $NOT$ ગેટના આઉટપુટ $\overline{A}$ અને $\overline{B}$ છે.
આને $NOR$ ગેટમાં આપવામાં આવે છે,તેથી $NOR$ ગેટનું આઉટપુટ $\overline{\overline{A} + \overline{B}}$ મળે છે.
ડી મોર્ગનના પ્રમેય મુજબ,$\overline{\overline{A} + \overline{B}} = \overline{\overline{A}} \cdot \overline{\overline{B}} = A \cdot B$.
આ આઉટપુટ $(A \cdot B)$ અને ઇનપુટ $B$ ને $NAND$ ગેટમાં આપવામાં આવે છે.
અંતિમ આઉટપુટ $Y = \overline{(A \cdot B) \cdot B} = \overline{A \cdot (B \cdot B)}$.
કારણ કે $B \cdot B = B$,તેથી $Y = \overline{A \cdot B}$.
આ $NAND$ ગેટ માટેનું બુલિયન સમીકરણ છે.
Solution diagram
118
MediumMCQ
આપેલ વિદ્યુત નેટવર્ક કોના સમતુલ્ય છે?
Question diagram
A
$AND$ ગેટ
B
$OR$ ગેટ
C
$NOT$ ગેટ
D
$NOR$ ગેટ

Solution

(D) આ સર્કિટમાં એક $NOR$ ગેટ છે,ત્યારબાદ બીજો $NOR$ ગેટ છે જે $NOT$ ગેટ તરીકે કાર્ય કરે છે (બંને ઇનપુટ એકસાથે જોડાયેલા છે),અને અંતે એક $NOT$ ગેટ છે.
ધારો કે પ્રથમ $NOR$ ગેટનું આઉટપુટ $C = \overline{A+B}$ છે.
આ સિગ્નલ $C$ ને બીજા $NOR$ ગેટમાં આપવામાં આવે છે,જે $NOT$ ગેટ તરીકે કાર્ય કરે છે,અને $\overline{C} = \overline{\overline{A+B}} = A+B$ આપે છે.
અંતે,આ સિગ્નલને $NOT$ ગેટમાંથી પસાર કરવામાં આવે છે,જે અંતિમ આઉટપુટ $Y = \overline{\overline{C}} = \overline{A+B}$ આપે છે.
આમ,આ સર્કિટ $NOR$ ગેટને સમતુલ્ય છે.
Solution diagram
119
DifficultMCQ
નીચે આપેલા ગેટ્સના સંયોજનમાં,આઉટપુટ $Y$ ને ઇનપુટ્સ $A$ અને $B$ ના સંદર્ભમાં કેવી રીતે લખી શકાય?
Question diagram
A
$\overline {A\cdot B} $
B
$A\cdot \overline {B} + \overline {A} \cdot B$
C
$\overline {A + B}$
D
$\overline {A\cdot B} + A\cdot B$

Solution

(B) આપેલ સર્કિટમાં બે $AND$ ગેટ,બે $NOT$ ગેટ અને એક $OR$ ગેટનો સમાવેશ થાય છે.
$1$. ઉપરનો $AND$ ગેટ $A$ અને $\overline{B}$ ઇનપુટ મેળવે છે (કારણ કે $B$ એ $NOT$ ગેટમાંથી પસાર થાય છે). તેનું આઉટપુટ $A \cdot \overline{B}$ છે.
$2$. નીચેનો $AND$ ગેટ $\overline{A}$ (કારણ કે $A$ એ $NOT$ ગેટમાંથી પસાર થાય છે) અને $B$ ઇનપુટ મેળવે છે. તેનું આઉટપુટ $\overline{A} \cdot B$ છે.
$3$. આ બંને આઉટપુટને $OR$ ગેટમાં આપવામાં આવે છે. તેથી,અંતિમ આઉટપુટ $Y$ એ આ બે અભિવ્યક્તિઓનો સરવાળો છે: $Y = A \cdot \overline{B} + \overline{A} \cdot B$.
આ $XOR$ (એક્સક્લુઝિવ-$OR$) ગેટ માટેનું બુલિયન સમીકરણ છે.
Solution diagram
120
MediumMCQ
બુલિયન બીજગણિતમાં,$(\overline {\bar A \cdot \bar B} ) \cdot A$ કોના બરાબર છે?
A
$\overline {A + B} $
B
$A$
C
$\overline {A \cdot B} $
D
$A + B$

Solution

(B) ડી મોર્ગનના નિયમનો ઉપયોગ કરતા,$\overline {\bar A \cdot \bar B} = \overline{\bar A} + \overline{\bar B} = A + B$.
આ કિંમતને પદાવલિમાં મૂકતા: $(A + B) \cdot A$.
પદાવલિનું વિસ્તરણ કરતા: $A \cdot A + B \cdot A$.
કારણ કે $A \cdot A = A$,આપણને $A + AB$ મળે છે.
$A$ સામાન્ય કાઢતા: $A(1 + B)$.
કારણ કે $(1 + B) = 1$,પદાવલિનું સાદું રૂપ $A \cdot 1 = A$ થાય છે.
121
DifficultMCQ
આપેલ પરિપથમાં,બે ઇનપુટ વેવફોર્મ $A$ અને $B$ એકસાથે લાગુ કરવામાં આવે છે. પરિણામી વેવફોર્મ $Y$ શું હશે?
Question diagram
A
Option A
B
Option B
C
Option C
D
Option D

Solution

(A) આપેલ પરિપથમાં,ઇનપુટ $A$ અને $B$ ને $OR$ ગેટમાં આપતા પહેલા $NOT$ ગેટમાંથી પસાર કરવામાં આવે છે.
ધારો કે $A$ અને $B$ ઇનપુટ સિગ્નલ છે જ્યાં $1$ એટલે હાઇ (high) અને $0$ એટલે લો (low) છે.
વેવફોર્મ પરથી,$A$ માટેનો ક્રમ $1, 0, 1, 0$ છે અને $B$ માટે $1, 1, 0, 0$ છે.
$NOT$ ગેટમાંથી પસાર થયા પછી,$OR$ ગેટ માટેના ઇનપુટ $A' = 0, 1, 0, 1$ અને $B' = 0, 0, 1, 1$ બને છે.
$OR$ ગેટ $Y = A' + B'$ ઓપરેશન કરે છે.
આઉટપુટ ક્રમની ગણતરી:
પ્રથમ અંતરાલ માટે: $0 + 0 = 0$
બીજા અંતરાલ માટે: $1 + 0 = 1$
ત્રીજા અંતરાલ માટે: $0 + 1 = 1$
ચોથા અંતરાલ માટે: $1 + 1 = 1$
આમ,$Y$ માટેનો પરિણામી ક્રમ $0, 1, 1, 1$ છે. જે વિકલ્પ $A$ ને અનુરૂપ છે.
122
MediumMCQ
નીચે આપેલ પરિપથમાં,$A$ અને $B$ બે ઇનપુટ દર્શાવે છે અને $C$ આઉટપુટ દર્શાવે છે.
Question diagram
A
$OR$ ગેટ
B
$NOR$ ગેટ
C
$AND$ ગેટ
D
$NAND$ ગેટ

Solution

(A) આપેલ પરિપથમાં બે ડાયોડ સમાંતર રીતે જોડાયેલા છે,જેનો સામાન્ય છેડો ગ્રાઉન્ડ સાથે જોડાયેલા અવરોધ સાથે જોડાયેલ છે.
આ પરિપથ માટે ટ્રુથ ટેબલ (સત્યતા કોષ્ટક) નીચે મુજબ છે:
$A$$B$$C$
$0$$0$$0$
$0$$1$$1$
$1$$0$$1$
$1$$1$$1$

$1$. જ્યારે બંને ઇનપુટ $A$ અને $B$ લો પોટેન્શિયલ $(0)$ પર હોય,ત્યારે બંને ડાયોડ રિવર્સ બાયસમાં હોય છે (અથવા વહન કરતા નથી),તેથી આઉટપુટ $C$ ગ્રાઉન્ડ પોટેન્શિયલ $(0)$ પર રહે છે.
$2$. જ્યારે $A$ અથવા $B$ માંથી કોઈ એક હાઈ પોટેન્શિયલ $(1)$ પર હોય,ત્યારે સંબંધિત ડાયોડ ફોરવર્ડ બાયસમાં આવે છે અને વહન કરે છે,જેનાથી આઉટપુટ $C$ હાઈ પોટેન્શિયલ $(1)$ પર જાય છે.
$3$. આ વર્તણૂક બુલિયન સમીકરણ $C = A + B$ ને અનુરૂપ છે,જે $OR$ ગેટની લાક્ષણિક કામગીરી છે.
Solution diagram
123
MediumMCQ
નીચે દર્શાવેલ લોજિક સર્કિટમાં ઇનપુટ વેવફોર્મ $A$ અને $B$ દર્શાવ્યા મુજબ છે. સાચું આઉટપુટ વેવફોર્મ પસંદ કરો.
Question diagram
A
Option A
B
Option B
C
Option C
D
Option D

Solution

(D) આપેલ સર્કિટમાં બે $NOT$ ગેટ અને ત્યારબાદ એક $NOR$ ગેટ છે.
ધારો કે ઇનપુટ $A$ અને $B$ છે. $NOT$ ગેટના આઉટપુટ $\bar{A}$ અને $\bar{B}$ મળે છે.
આ આઉટપુટ $NOR$ ગેટમાં જાય છે,તેથી અંતિમ આઉટપુટ $Y$ નીચે મુજબ મળે:
$Y = \overline{\bar{A} + \bar{B}}$
ડી મોર્ગનના પ્રમેય મુજબ,$\overline{\bar{A} + \bar{B}} = \overline{\bar{A}} \cdot \overline{\bar{B}} = A \cdot B$.
આમ,આ સર્કિટ $AND$ ગેટ તરીકે કાર્ય કરે છે.
$AND$ ગેટ માટેનું ટ્રુથ ટેબલ નીચે મુજબ છે:
$A$$B$$Y$
$0$$0$$0$
$0$$1$$0$
$1$$0$$0$
$1$$1$$1$

ઇનપુટ વેવફોર્મ $A$ અને $B$ ને $AND$ ગેટના લોજિક સાથે સરખાવતા,આઉટપુટ $Y$ ત્યારે જ હાઈ $(1)$ મળે છે જ્યારે $A$ અને $B$ બંને હાઈ $(1)$ હોય. આપેલ વેવફોર્મ જોતા,આ વિકલ્પ $D$ ને અનુરૂપ છે.
124
MediumMCQ
નીચે દર્શાવેલ ગેટ્સનું સંયોજન શું પરિણામ આપે છે?
Question diagram
A
$NAND$ ગેટ
B
$OR$ ગેટ
C
$NOT$ ગેટ
D
$XOR$ ગેટ

Solution

(B) આ સર્કિટમાં બે $NAND$ ગેટ છે જે $NOT$ ગેટ તરીકે કાર્ય કરે છે (કારણ કે તેમના ઇનપુટ્સ શોર્ટ કરેલા છે) અને ત્યારબાદ એક $NAND$ ગેટ છે.
ધારો કે ઇનપુટ્સ $A$ અને $B$ છે.
પ્રથમ $NAND$ ગેટનું આઉટપુટ $\bar{A}$ છે.
બીજા $NAND$ ગેટનું આઉટપુટ $\bar{B}$ છે.
આ બંને આઉટપુટ ત્રીજા $NAND$ ગેટમાં આપવામાં આવે છે.
અંતિમ આઉટપુટ $X$ બુલિયન સમીકરણ દ્વારા આપવામાં આવે છે:
$X = \overline{\bar{A} \cdot \bar{B}}$
ડી મોર્ગનના પ્રમેયનો ઉપયોગ કરતા,$\overline{\bar{A} \cdot \bar{B}} = \overline{\bar{A}} + \overline{\bar{B}} = A + B$.
આમ,સમીકરણ $X = A + B$ એ $OR$ ગેટ દર્શાવે છે,તેથી સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
125
DifficultMCQ
આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ ચાર $NAND$ ગેટની સિસ્ટમ માટેનું ટ્રુથ ટેબલ (સત્યતા કોષ્ટક) કયું છે?
Question diagram
A
$A$$B$$Y$
$0$$0$$1$
$0$$1$$0$
$1$$0$$0$
$1$$1$$0$
B
$A$$B$$Y$
$0$$0$$0$
$0$$1$$1$
$1$$0$$1$
$1$$1$$0$
C
$A$$B$$Y$
$0$$0$$0$
$0$$1$$0$
$1$$0$$1$
$1$$1$$1$
D
$A$$B$$Y$
$0$$0$$1$
$0$$1$$1$
$1$$0$$0$
$1$$1$$0$

Solution

(B) ધારો કે પ્રથમ $NAND$ ગેટનું આઉટપુટ $Y_1 = \overline{A \cdot B}$ છે.
આ $Y_1$ ને પછીના બે $NAND$ ગેટમાં ઇનપુટ તરીકે આપવામાં આવે છે.
બીજા $NAND$ ગેટનું આઉટપુટ $Y_2 = \overline{A \cdot Y_1} = \overline{A \cdot (\overline{A \cdot B})} = \overline{A} + (A \cdot B) = \overline{A} + B$ છે.
ત્રીજા $NAND$ ગેટનું આઉટપુટ $Y_3 = \overline{B \cdot Y_1} = \overline{B \cdot (\overline{A \cdot B})} = \overline{B} + (A \cdot B) = \overline{B} + A$ છે.
અંતિમ આઉટપુટ $Y$ એ $Y_2$ અને $Y_3$ નું $NAND$ છે:
$Y = \overline{Y_2 \cdot Y_3} = \overline{(\overline{A} + B) \cdot (\overline{B} + A)} = \overline{(\overline{A} \cdot \overline{B} + \overline{A} \cdot A + B \cdot \overline{B} + B \cdot A)} = \overline{(\overline{A} \cdot \overline{B} + 0 + 0 + A \cdot B)} = \overline{\overline{A} \cdot \overline{B}} + \overline{A \cdot B} = (A + B) \cdot (\overline{A} + \overline{B}) = A \cdot \overline{B} + B \cdot \overline{A}$.
આ $XOR$ ગેટ માટેનું બુલિયન સમીકરણ છે.
$XOR$ ગેટ માટેનું ટ્રુથ ટેબલ નીચે મુજબ છે:
જો $A=0, B=0$, તો $Y=0$.
જો $A=0, B=1$, તો $Y=1$.
જો $A=1, B=0$, તો $Y=1$.
જો $A=1, B=1$, તો $Y=0$.
આ વિકલ્પ $B$ સાથે મેળ ખાય છે.
Solution diagram
126
MediumMCQ
જો $a, b, c, d$ એ ગેટના ઇનપુટ હોય અને $x$ તેનું આઉટપુટ હોય,તો નીચે આપેલા સમયના આલેખ મુજબ,આ ગેટ કયો છે?
Question diagram
A
$OR$
B
$NAND$
C
$NOT$
D
$AND$

Solution

(A) સમયના આલેખનું અવલોકન કરીને,આપણે ઇનપુટ $a, b, c, d$ અને આઉટપુટ $x$ વચ્ચેના સંબંધનું વિશ્લેષણ કરી શકીએ છીએ.
આપેલ આલેખમાં,આઉટપુટ $x$ હાઇ $(1)$ બને છે જેવું કોઈ પણ ઇનપુટ $(a, b, c, d)$ હાઇ $(1)$ થાય છે.
ચોક્કસ રીતે કહીએ તો,શરૂઆતમાં બધા ઇનપુટ $0$ છે અને આઉટપુટ $x$ પણ $0$ છે.
જેવું ઇનપુટ $d$ માં પ્રથમ પલ્સ આવે છે,આઉટપુટ $x$ બદલાઈને $1$ થાય છે અને બાકીના સમયગાળા માટે $1$ જ રહે છે,પછી ભલે અન્ય ઇનપુટની સ્થિતિ ગમે તે હોય.
આ વર્તણૂક,જેમાં જો ઓછામાં ઓછું એક ઇનપુટ $1$ હોય તો આઉટપુટ $1$ મળે છે,તે $OR$ ગેટની લાક્ષણિક સત્યતા કોષ્ટકની વર્તણૂક છે.
તેથી,આ ગેટ $OR$ ગેટ છે.
127
DifficultMCQ
આપેલ લોજિક ગેટ્સના સંયોજન માટે આઉટપુટ સિગ્નલ $C_1$ અને $C_2$ દોરો. ($5 \ s$ સુધી)
Question diagram
A
Option A
B
Option B
C
Option C
D
Option D

Solution

(D) પ્રથમ સર્કિટ માટે,ઇનપુટ $A$ અને $B$ ને $NOT$ ગેટ તરીકે કાર્ય કરતા $NAND$ ગેટમાંથી પસાર કરવામાં આવે છે,જેના પરિણામે $\bar{A}$ અને $\bar{B}$ મળે છે. ત્યારબાદ તેને $NAND$ ગેટમાં આપવામાં આવે છે,જે $\overline{\bar{A} \cdot \bar{B}} = A + B$ આપે છે. આને પછી બીજા $NOT$ ગેટ ($NAND$ તરીકે $NOT$) માંથી પસાર કરવામાં આવે છે,જેના પરિણામે $C_1 = \overline{A + B} = \bar{A} \cdot \bar{B}$ મળે છે. આમ,$C_1$ ત્યારે જ હાઇ $(1)$ હોય છે જ્યારે $A$ અને $B$ બંને લો $(0)$ હોય. ઇનપુટ ગ્રાફ જોતા,$A=0$ અને $B=0$ માત્ર $t = 4 \ s$ થી $5 \ s$ ના અંતરાલમાં છે. તેથી,$C_1$ એ $4 \ s$ થી $5 \ s$ સુધી હાઇ છે.
બીજી સર્કિટ માટે,ઇનપુટ $A$ અને $B$ ને $NOR$ ગેટ તરીકે કાર્ય કરતા $NOT$ ગેટમાંથી પસાર કરવામાં આવે છે,જેના પરિણામે $\bar{A}$ અને $\bar{B}$ મળે છે. ત્યારબાદ તેને $NOR$ ગેટમાં આપવામાં આવે છે,જે $C_2 = \overline{\bar{A} + \bar{B}} = A \cdot B$ આપે છે. આમ,$C_2$ ત્યારે જ હાઇ $(1)$ હોય છે જ્યારે $A$ અને $B$ બંને હાઇ $(1)$ હોય. ઇનપુટ ગ્રાફ જોતા,$A=1$ અને $B=1$ માત્ર $t = 1 \ s$ થી $2 \ s$ ના અંતરાલમાં છે. તેથી,$C_2$ એ $1 \ s$ થી $2 \ s$ સુધી હાઇ છે.
આને આપેલા વિકલ્પો સાથે સરખાવતા,સાચા આઉટપુટ સિગ્નલ વિકલ્પ $D$ સાથે મેળ ખાય છે.
Solution diagram
128
MediumMCQ
દર્શાવેલ લોજિક સર્કિટમાં ઇનપુટ વેવફોર્મ $A$ અને $B$ આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ છે. સાચો આઉટપુટ વેવફોર્મ પસંદ કરો.
Question diagram
A
Option A
B
Option B
C
Option C
D
Option D

Solution

(C) આપેલ સર્કિટમાં ઇનપુટ પર બે $NOT$ ગેટ,ત્યારબાદ એક $NOR$ ગેટ અને અંતે આઉટપુટ પર બીજો એક $NOT$ ગેટ છે.
ધારો કે ઇનપુટ $A$ અને $B$ છે.
પ્રથમ બે $NOT$ ગેટના આઉટપુટ $\bar{A}$ અને $\bar{B}$ મળે છે.
આ ઇનપુટ્સ $NOR$ ગેટમાં જાય છે,તેથી તેનું આઉટપુટ $\overline{\bar{A} + \bar{B}}$ મળે છે.
ડી મોર્ગનના નિયમ મુજબ,$\overline{\bar{A} + \bar{B}} = \overline{\bar{A}} \cdot \overline{\bar{B}} = A \cdot B$.
આ આઉટપુટને અંતિમ $NOT$ ગેટમાંથી પસાર કરવામાં આવે છે,તેથી અંતિમ આઉટપુટ $Y = \overline{A \cdot B}$ મળે છે.
આ $NAND$ ગેટ માટેનું બુલિયન સમીકરણ છે.
$NAND$ ગેટ ત્યારે જ લો આઉટપુટ $(0)$ આપે છે જ્યારે બંને ઇનપુટ હાઈ $(1)$ હોય. બાકીના તમામ કિસ્સાઓમાં,આઉટપુટ હાઈ $(1)$ હોય છે.
આ તર્કને આપેલ ઇનપુટ વેવફોર્મ સાથે સરખાવતા,આઉટપુટ વેવફોર્મ વિકલ્પ $C$ ને અનુરૂપ છે.
129
DifficultMCQ
ત્રણ ઇનપુટ સિગ્નલ $(A, B, \text{ અને } C)$ માટેના ડિજિટલ સર્કિટમાં, અંતિમ આઉટપુટ $(Y)$ એવું હોવું જોઈએ કે જે નીચેના ઇનપુટ્સ માટે:
| $A$ | $B$ | $C$ |
|---|---|---|
| $0$ | $0$ | $0$ |
| $0$ | $0$ | $1$ |
| $0$ | $1$ | $0$ |
આઉટપુટ $(Y)$ $0$ હોય અને બાકીના તમામ કિસ્સાઓમાં તે $1$ હોય. નીચેનામાંથી કયું ડિજિટલ સર્કિટ આવું આઉટપુટ આપશે?
A
Option A
B
Option B
C
Option C
D
Option D

Solution

(D) સાચું સર્કિટ શોધવા માટે, આપણે આપેલ ટ્રુથ ટેબલની શરતોનું વિશ્લેષણ કરીએ છીએ જ્યાં $Y = 0$ છે:
$1$. $(A, B, C) = (0, 0, 0)$ માટે, $Y = 0$.
$2$. $(A, B, C) = (0, 0, 1)$ માટે, $Y = 0$.
$3$. $(A, B, C) = (0, 1, 0)$ માટે, $Y = 0$.
ચાલો વિકલ્પ $D$ (આકૃતિ $814-$d281) માં સર્કિટનું મૂલ્યાંકન કરીએ, જેમાં $B$ અને $C$ ઇનપુટ સાથેનું $AND$ ગેટ છે, ત્યારબાદ $A$ અને $AND$ ગેટના આઉટપુટ સાથેનું $OR$ ગેટ છે। બુલિયન સમીકરણ $Y = A + (B \cdot C)$ છે.
ઇનપુટ્સ તપાસતા:
- $(0, 0, 0)$ માટે: $Y = 0 + (0 \cdot 0) = 0 + 0 = 0$.
- $(0, 0, 1)$ માટે: $Y = 0 + (0 \cdot 1) = 0 + 0 = 0$.
- $(0, 1, 0)$ માટે: $Y = 0 + (1 \cdot 0) = 0 + 0 = 0$.
- $(0, 1, 1)$ માટે: $Y = 0 + (1 \cdot 1) = 0 + 1 = 1$.
- $(1, 0, 0)$ માટે: $Y = 1 + (0 \cdot 0) = 1 + 0 = 1$.
- $(1, 0, 1)$ માટે: $Y = 1 + (0 \cdot 1) = 1 + 0 = 1$.
- $(1, 1, 0)$ માટે: $Y = 1 + (1 \cdot 0) = 1 + 0 = 1$.
- $(1, 1, 1)$ માટે: $Y = 1 + (1 \cdot 1) = 1 + 1 = 1$.
આ જરૂરી આઉટપુટ શરતો સાથે સંપૂર્ણ રીતે મેળ ખાય છે. તેથી, સાચું સર્કિટ $D$ છે.
130
MediumMCQ
દર્શાવેલ ગેટ્સના સંયોજનનું આઉટપુટ $Y$ નીચેનામાંથી કોના બરાબર છે :-
Question diagram
A
$A$
B
$\bar A$
C
$A+B$
D
$AB$

Solution

(A) આપેલ સર્કિટમાં એક $OR$ ગેટ અને એક $AND$ ગેટનો સમાવેશ થાય છે.
$1$. $OR$ ગેટના ઇનપુટ $A$ અને $B$ છે. તેથી,$OR$ ગેટનું આઉટપુટ $(A + B)$ મળે છે.
$2$. $AND$ ગેટના ઇનપુટ $A$ અને $OR$ ગેટનું આઉટપુટ $(A + B)$ છે.
$3$. $AND$ ગેટનું આઉટપુટ $Y$ એ તેના ઇનપુટ્સનો ગુણાકાર છે: $Y = A \cdot (A + B)$.
$4$. બુલિયન બીજગણિતના શોષણના નિયમ (law of absorption) મુજબ,$A \cdot (A + B) = A$.
$5$. તેથી,અંતિમ આઉટપુટ $Y = A$ મળે છે.
131
MediumMCQ
નીચે દર્શાવેલ ગેટ્સના સંયોજન માટે ઇનપુટ્સ $A = 0, B = 0$; $A = 1, B = 1$ અને $A = 0, B = 1$ માટે આઉટપુટ $Y$ પસંદ કરો.
Question diagram
A
$(0, 1, 1)$
B
$(0, 0, 1)$
C
$(1, 0, 0)$
D
$(1, 1, 1)$

Solution

(B) ધારો કે પ્રથમ $NAND$ ગેટનું આઉટપુટ $P = \overline{A \cdot B}$ છે.
ઉપરના $NAND$ ગેટના ઇનપુટ્સ $A$ અને $P$ છે, તેથી તેનું આઉટપુટ $Q = \overline{A \cdot P}$ છે.
નીચેના $NAND$ ગેટના ઇનપુટ્સ $P$ અને $B$ છે, તેથી તેનું આઉટપુટ $R = \overline{P \cdot B}$ છે.
અંતિમ આઉટપુટ $Y$ એ $Q$ અને $R$ ઇનપુટ્સ ધરાવતા $NAND$ ગેટનું આઉટપુટ છે, તેથી $Y = \overline{Q \cdot R}$ છે.
ડી મોર્ગનના નિયમનો ઉપયોગ કરતા: $Y = \overline{Q} + \overline{R} = \overline{\overline{A \cdot P}} + \overline{\overline{P \cdot B}} = (A \cdot P) + (P \cdot B) = P \cdot (A + B)$.
$P = \overline{A \cdot B} = \overline{A} + \overline{B}$ મૂકતા, આપણને $Y = (\overline{A} + \overline{B}) \cdot (A + B) = \overline{A} \cdot B + A \cdot \overline{B}$ મળે છે.
આ $XOR$ ગેટનું સમીકરણ છે.
$A = 0, B = 0$ માટે: $Y = 0 \oplus 0 = 0$.
$A = 1, B = 1$ માટે: $Y = 1 \oplus 1 = 0$.
$A = 0, B = 1$ માટે: $Y = 0 \oplus 1 = 1$.
આમ, આઉટપુટ $(0, 0, 1)$ છે.
Solution diagram
132
DifficultMCQ
આપેલ લોજિક ગેટ નેટવર્કનું આઉટપુટ $y$ શું છે?
Question diagram
A
$\bar A.B + A.\bar B$
B
$A.B + \bar A.\bar B$
C
$\left( {\overline {A + B} } \right).\bar A.\bar B$
D
કોઈ નહીં

Solution

(D) ધારો કે બે $NAND$ ગેટના ઇનપુટ $P$ અને $Q$ છે.
પરિપથ આકૃતિ પરથી,ઉપરના $NAND$ ગેટના ઇનપુટ $\bar A$ અને $B$ છે. તેનું આઉટપુટ $P = \overline{\bar A \cdot B} = A + \bar B$ છે.
નીચેના $NAND$ ગેટના ઇનપુટ $A$ અને $\bar B$ છે. તેનું આઉટપુટ $Q = \overline{A \cdot \bar B} = \bar A + B$ છે.
અંતિમ ગેટ $NOR$ ગેટ છે,તેથી આઉટપુટ $y = \overline{P + Q}$ થાય.
$P$ અને $Q$ ની કિંમતો મૂકતા:
$y = \overline{(A + \bar B) + (\bar A + B)}$
$y = \overline{(A + \bar A) + (B + \bar B)}$
કારણ કે $A + \bar A = 1$ અને $B + \bar B = 1$:
$y = \overline{1 + 1} = \overline{1} = 0$.
આમ,આઉટપુટ $y = 0$ છે.
Solution diagram
133
DifficultMCQ
આકૃતિ લોજિક ગેટ્સની સિસ્ટમ દર્શાવે છે. ટ્રુથ ટેબલના અભ્યાસ પરથી જાણી શકાય છે કે $R$ પર હાઈ આઉટપુટ $(1)$ મેળવવા માટે,આપણે શું હોવું જોઈએ?
Question diagram
A
$X = 0, Y = 1$
B
$X = 1, Y = 1$
C
$X = 1, Y = 0$
D
શક્ય નથી

Solution

(D) ધારો કે ઇનપુટ્સ $X$ અને $Y$ છે. ઉપરની શાખામાં એક $NOT$ ગેટ અને ત્યારબાદ $NOR$ ગેટ છે. $NOR$ ગેટના ઇનપુટ્સ $\bar{X}$ અને $Y$ છે. તેથી,$P = \overline{\bar{X} + Y} = X \cdot \bar{Y}$.
નીચેની શાખામાં $X$ અને $\bar{Y}$ ઇનપુટ્સ સાથેનો $NAND$ ગેટ છે. તેથી,$Q = \overline{X \cdot \bar{Y}} = \bar{X} + Y$.
અંતિમ ગેટ એ $P$ અને $Q$ ઇનપુટ્સ ધરાવતો $NOR$ ગેટ છે. તેથી,$R = \overline{P + Q} = \overline{(X \cdot \bar{Y}) + (\bar{X} + Y)}$.
ડી મોર્ગનના નિયમોનો ઉપયોગ કરતા,$R = \overline{(X \cdot \bar{Y})} \cdot \overline{(\bar{X} + Y)} = (\bar{X} + Y) \cdot (X \cdot \bar{Y})$.
આનું વિસ્તરણ કરતા,$R = (\bar{X} \cdot X \cdot \bar{Y}) + (Y \cdot X \cdot \bar{Y}) = 0 + 0 = 0$.
આમ,ઇનપુટ્સ $X$ અને $Y$ ગમે તે હોય,આઉટપુટ $R$ હંમેશા $0$ રહે છે,તેથી $R$ પર હાઈ આઉટપુટ $(1)$ મેળવવું શક્ય નથી.
134
DifficultMCQ
આપેલ લોજિક સર્કિટ માટે,સાચો વિકલ્પ પસંદ કરો.
Question diagram
A
$A = 1, B = 0, C = 0$ માટે; આઉટપુટ $= 1$
B
$A = 0, B = 1, C = 1$ માટે; આઉટપુટ $= 1$
C
$A = 1, B = 1, C = 0$ માટે; આઉટપુટ $= 0$
D
$A = 0, B = 1, C = 1$ માટે; આઉટપુટ $= 0$

Solution

(B) લોજિક સર્કિટનું આઉટપુટ બુલિયન સમીકરણ દ્વારા આપવામાં આવે છે: $Y = AB + \bar{A}\bar{B} + \bar{A}BC$.
ચાલો દરેક વિકલ્પ માટે આઉટપુટની ગણતરી કરીએ:
$A$. $A = 1, B = 0, C = 0$ માટે: $Y = (1)(0) + (0)(1) + (0)(0)(0) = 0 + 0 + 0 = 0$. (ખોટું)
$B$. $A = 0, B = 1, C = 1$ માટે: $Y = (0)(1) + (1)(0) + (1)(1)(1) = 0 + 0 + 1 = 1$. (સાચું)
$C$. $A = 1, B = 1, C = 0$ માટે: $Y = (1)(1) + (0)(0) + (0)(1)(0) = 1 + 0 + 0 = 1$. (ખોટું)
$D$. $A = 0, B = 1, C = 1$ માટે: $Y = (0)(1) + (1)(0) + (1)(1)(1) = 0 + 0 + 1 = 1$. (ખોટું)
આમ,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
Solution diagram
135
MediumMCQ
અહીં દર્શાવેલ સર્કિટનો ઉપયોગ લોજિક ગેટ તરીકે કરી શકાય છે. આ લોજિક ગેટ કયો છે?
Question diagram
A
$AND$
B
$OR$
C
$NAND$
D
$NOR$

Solution

(B) આ સર્કિટમાં બે $NPN$ ટ્રાન્ઝિસ્ટર સમાંતર રીતે જોડાયેલા છે. કલેક્ટર $+V_{cc}$ સાથે જોડાયેલા છે અને એમિટર આઉટપુટ ટર્મિનલ સાથે જોડાયેલા છે,જે એક અવરોધ દ્વારા ગ્રાઉન્ડ થયેલ છે.
$1$. જો બંને ઇનપુટ $A$ અને $B$ લો વોલ્ટેજ $(0)$ પર હોય,તો બંને ટ્રાન્ઝિસ્ટર કટ-ઓફ સ્થિતિમાં હોય છે. આઉટપુટ અવરોધ દ્વારા ગ્રાઉન્ડ સાથે જોડાયેલ હોવાથી,$Out = 0$ મળે છે.
$2$. જો ઇનપુટ $A$ હાઈ $(1)$ અને $B$ લો $(0)$ હોય,તો ઉપરનો ટ્રાન્ઝિસ્ટર વહન કરે છે અને આઉટપુટ વોલ્ટેજ હાઈ $(1)$ થાય છે.
$3$. જો ઇનપુટ $A$ લો $(0)$ અને $B$ હાઈ $(1)$ હોય,તો નીચેનો ટ્રાન્ઝિસ્ટર વહન કરે છે અને આઉટપુટ વોલ્ટેજ હાઈ $(1)$ થાય છે.
$4$. જો બંને ઇનપુટ $A$ અને $B$ હાઈ $(1)$ હોય,તો બંને ટ્રાન્ઝિસ્ટર વહન કરે છે અને આઉટપુટ વોલ્ટેજ હાઈ $(1)$ થાય છે.
આ સત્યતા કોષ્ટક (truth table) $OR$ ગેટને અનુરૂપ છે.
136
DifficultMCQ
આકૃતિમાં દર્શાવેલ સર્કિટ માટે સત્યતા કોષ્ટક (truth table) આપો.
Question diagram
A
$A, B, X$
$0, 0, 0$
$0, 1, 1$
$1, 0, 1$
$1, 1, 0$
B
$A, B, X$
$0, 0, 1$
$0, 1, 0$
$1, 0, 0$
$1, 1, 1$
C
$A, B, X$
$0, 0, 0$
$0, 1, 0$
$1, 0, 0$
$1, 1, 1$
D
$A, B, X$
$0, 0, 1$
$0, 1, 1$
$1, 0, 1$
$1, 1, 0$

Solution

(A) ધારો કે $NAND$ ગેટનું આઉટપુટ $C$ છે. $C$ માટેનું બુલિયન સમીકરણ $C = \overline{A \cdot B}$ છે.
ત્યારબાદ, ઉપરનો $AND$ ગેટ $A$ અને $C$ ઇનપુટ લે છે, જેનું આઉટપુટ $D = A \cdot C = A \cdot (\overline{A \cdot B})$ મળે છે.
તે જ રીતે, નીચેનો $AND$ ગેટ $B$ અને $C$ ઇનપુટ લે છે, જેનું આઉટપુટ $E = B \cdot C = B \cdot (\overline{A \cdot B})$ મળે છે.
અંતિમ આઉટપુટ $X$ એ $D$ અને $E$ નો $OR$ ગેટ છે, તેથી $X = D + E = A \cdot (\overline{A \cdot B}) + B \cdot (\overline{A \cdot B}) = (A + B) \cdot (\overline{A \cdot B})$.
સત્યતા કોષ્ટકનો ઉપયોગ કરતા:
$A$$B$$C = \overline{A \cdot B}$$D = A \cdot C$$E = B \cdot C$$X = D + E$
$0$$0$$1$$0$$0$$0$
$0$$1$$1$$0$$1$$1$
$1$$0$$1$$1$$0$$1$
$1$$1$$0$$0$$0$$0$

આ સત્યતા કોષ્ટક $XOR$ ગેટને અનુરૂપ છે.
Solution diagram
137
DifficultMCQ
એક ઇમારતમાં બે ઓવરહેડ પાણીની ટાંકીઓ છે, જેમાંથી દરેક સેન્સર $(S_1, S_2)$ સાથે જોડાયેલ છે. જ્યારે ટાંકીમાં પાણીનું સ્તર નિર્ધારિત મૂલ્યથી નીચે જાય ત્યારે સેન્સરનું આઉટપુટ $0$ થાય છે અને અન્યથા તે $1$ રહે છે. ભૂગર્ભ સંગ્રહ ટાંકીમાંથી આ ઓવરહેડ ટાંકીઓમાં પાણી ચઢાવવા માટે એક સામાન્ય પંપનો ઉપયોગ થાય છે. નીચેનામાંથી કયું સર્કિટ પંપને ત્યારે જ ચાલુ $(P = 1)$ કરશે જ્યારે ઓછામાં ઓછી એક ટાંકીમાં પાણીનું સ્તર નિર્ધારિત મૂલ્યથી નીચે હોય?
A
Option A
B
Option B
C
Option C
D
Option D

Solution

(B) પ્રશ્ન મુજબ, જ્યારે પાણીનું સ્તર નિર્ધારિત મૂલ્યથી નીચે હોય ત્યારે સેન્સરનું આઉટપુટ $0$ હોય છે અને અન્યથા $1$ હોય છે.
આપણે ઇચ્છીએ છીએ કે જો ઓછામાં ઓછી એક ટાંકીમાં પાણીનું સ્તર નિર્ધારિત મૂલ્યથી નીચે હોય તો પંપ ચાલુ $(P = 1)$ થાય.
આનો અર્થ એ છે કે જો $S_1 = 0$ અથવા $S_2 = 0$ હોય તો $P = 1$ થવું જોઈએ.
બુલિયન બીજગણિતનો ઉપયોગ કરતા, આ $P = \overline{S_1} + \overline{S_2}$ ને સમાન છે.
ડી મોર્ગનના નિયમ મુજબ, $\overline{S_1} + \overline{S_2} = \overline{S_1 \cdot S_2}$.
આ $NAND$ ગેટ માટેનું બુલિયન સમીકરણ છે.
વિકલ્પો જોતા:
વિકલ્પ $A$ એ બે $AND$ ગેટ દ્વારા સંચાલિત $OR$ ગેટ છે: $P = (S_1 \cdot S_2) + (S_1 \cdot S_2) = S_1 \cdot S_2$.
વિકલ્પ $B$ એ બે $NAND$ ગેટ દ્વારા સંચાલિત $OR$ ગેટ છે: $P = \overline{S_1 \cdot S_2} + \overline{S_1 \cdot S_2} = \overline{S_1 \cdot S_2}$.
આ આપણી જરૂરિયાત $P = \overline{S_1 \cdot S_2}$ સાથે મેળ ખાય છે.
તેથી, સાચી સર્કિટ $B$ છે.
138
MediumMCQ
સ્વિચ $B$ એ $1$ અથવા $2$ પર રહી શકે છે અને સ્વિચ $A$ એ $3$ અથવા $4$ પર રહી શકે છે. આઉટપુટ સમીકરણ નક્કી કરો.
Question diagram
A
$A \cdot \bar{B}$
B
$\overline{A \cdot B} + \bar{A} \cdot \bar{B}$
C
$A \cdot \bar{B} + B \cdot \bar{A}$
D
$\overline{A + B}$

Solution

(C) આપેલ સર્કિટમાં,આઉટપુટ ત્યારે જ હાઈ (high) મળે છે જ્યારે સર્કિટ પૂર્ણ થાય.
ધારો કે જ્યારે સ્વિચ $A$ એ $3$ પર હોય ત્યારે $A=0$ અને જ્યારે સ્વિચ $A$ એ $4$ પર હોય ત્યારે $A=1$.
ધારો કે જ્યારે સ્વિચ $B$ એ $1$ પર હોય ત્યારે $B=0$ અને જ્યારે સ્વિચ $B$ એ $2$ પર હોય ત્યારે $B=1$.
સર્કિટ ત્યારે પૂર્ણ થાય છે જ્યારે પાથ જોડાયેલ હોય. આ ત્યારે થાય છે જ્યારે $A$ અને $B$ અલગ-અલગ સ્થિતિમાં હોય (એટલે કે,એક $1/3$ પર અને બીજું $2/4$ પર હોય).
ચોક્કસ રીતે,સર્કિટ ત્યારે પૂર્ણ થાય છે જો ($A=1$ અને $B=0$) અથવા ($A=0$ અને $B=1$) હોય.
આ બુલિયન સમીકરણ $A \cdot \bar{B} + B \cdot \bar{A}$ ને અનુરૂપ છે,જે $XOR$ ગેટ માટેનું લોજિક છે.
139
DifficultMCQ
આપેલ લોજિક સર્કિટ અને ઇનપુટ્સ માટે સાચું આઉટપુટ શું છે?
Question diagram
A
Option A
B
Option B
C
Option C
D
Option D

Solution

(D) લોજિક સર્કિટમાં એક $NOR$ ગેટ છે જેની પાછળ એક $AND$ ગેટ જોડાયેલ છે. $NOR$ ગેટના ઇનપુટ્સ $A$ અને $B$ છે. $NOR$ ગેટનું આઉટપુટ $\overline{A+B}$ છે.
આ આઉટપુટ ત્યારબાદ ઇનપુટ $B$ સાથે $AND$ ગેટમાં જાય છે. તેથી,અંતિમ આઉટપુટ $C$ નીચે મુજબ મળે છે:
$C = (\overline{A+B}) \cdot B$
આ સમીકરણ માટે ટ્રુથ ટેબલ તપાસીએ:
જો $A=0, B=0$ હોય,તો $C = (\overline{0+0}) \cdot 0 = 1 \cdot 0 = 0$.
જો $A=1, B=0$ હોય,તો $C = (\overline{1+0}) \cdot 0 = 0 \cdot 0 = 0$.
જો $A=0, B=1$ હોય,તો $C = (\overline{0+1}) \cdot 1 = 0 \cdot 1 = 0$.
જો $A=1, B=1$ હોય,તો $C = (\overline{1+1}) \cdot 1 = 0 \cdot 1 = 0$.
આમ,આઉટપુટ હંમેશા $0$ રહે છે.
140
MediumMCQ
આકૃતિમાં $2$ $NAND$ ગેટ અને ત્યારબાદ એક $NOR$ ગેટ દર્શાવેલ છે. આ સિસ્ટમ $X, Y, Z$ ઇનપુટ અને $R$ આઉટપુટ ધરાવતા એક ગેટ $G$ ને સમતુલ્ય છે. $G$ શું છે?
Question diagram
A
$OR$
B
$NAND$
C
$XOR$
D
$AND$

Solution

(D) આ સર્કિટમાં બે $NAND$ ગેટ છે જેના આઉટપુટ એક $NOR$ ગેટમાં જાય છે. ધારો કે ઇનપુટ $X, Y, Z$ છે. પ્રથમ $NAND$ ગેટનું આઉટપુટ $A = \overline{X \cdot Y}$ છે અને બીજા $NAND$ ગેટનું આઉટપુટ $B = \overline{Y \cdot Z}$ છે. આ $NOR$ ગેટના ઇનપુટ છે,તેથી અંતિમ આઉટપુટ $R = \overline{A + B} = \overline{\overline{X \cdot Y} + \overline{Y \cdot Z}}$ થશે. ડી મોર્ગનના પ્રમેયનો ઉપયોગ કરતા,$R = \overline{\overline{X \cdot Y}} \cdot \overline{\overline{Y \cdot Z}} = (X \cdot Y) \cdot (Y \cdot Z) = X \cdot Y \cdot Z$. આ ત્રણ ઇનપુટ ધરાવતા $AND$ ગેટનું બુલિયન સમીકરણ છે. આમ,આ સિસ્ટમ $AND$ ગેટને સમતુલ્ય છે.
141
MediumMCQ
બાજુમાં આપેલ પરિપથમાં,$A$ અને $B$ બે ઇનપુટ દર્શાવે છે અને $C$ આઉટપુટ દર્શાવે છે. આ પરિપથ શું દર્શાવે છે?
Question diagram
A
$NOR$ ગેટ
B
$AND$ ગેટ
C
$NAND$ ગેટ
D
$OR$ ગેટ

Solution

(D) આપેલ પરિપથમાં બે ડાયોડ છે જેના કેથોડ એક સામાન્ય આઉટપુટ ટર્મિનલ $C$ સાથે જોડાયેલા છે,જે અવરોધ $R_2$ દ્વારા ગ્રાઉન્ડ સાથે જોડાયેલ છે.
જો આપણે ઇનપુટ $A$ અને $B$ આપીએ (જ્યાં $0$ એ ઓછો વોલ્ટેજ અને $1$ એ ઊંચો વોલ્ટેજ દર્શાવે છે),તો આઉટપુટ $C$ નીચે મુજબ નક્કી થાય છે:
$A$$B$$C$
$0$$0$$0$
$0$$1$$1$
$1$$0$$1$
$1$$1$$1$

જ્યારે $A$ અને $B$ બંને $0$ (લો) હોય,ત્યારે બંને ડાયોડ રિવર્સ બાયસમાં હોય છે અથવા સમાન પોટેન્શિયલ પર હોય છે,જેના પરિણામે $C = 0$ મળે છે. જો $A$ અથવા $B$ માંથી કોઈ પણ $1$ (હાઈ) હોય,તો સંબંધિત ડાયોડ ફોરવર્ડ બાયસમાં આવે છે,જે આઉટપુટ $C$ ને હાઈ સ્ટેટ $(1)$ પર લઈ જાય છે. આ ટ્રુથ ટેબલ $OR$ ગેટને અનુરૂપ છે.
142
MediumMCQ
બુલિયન બીજગણિતમાં,પદ $\left( {\overline {\bar A \cdot \bar B} } \right) \cdot A$ કોના બરાબર છે?
A
$\overline {A + B}$
B
$A$
C
$\overline {A \cdot B}$
D
$A + B$

Solution

(B) ડી મોર્ગનના નિયમનો ઉપયોગ કરતા,$\overline {\bar A \cdot \bar B} = \overline{\bar A} + \overline{\bar B} = A + B$ થાય.
આ કિંમતને પદમાં મૂકતા:
$(A + B) \cdot A = A \cdot A + B \cdot A$ મળે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $A \cdot A = A$,તેથી $A + AB$ મળે.
$A$ સામાન્ય લેતા,$A(1 + B)$ મળે.
કારણ કે $(1 + B) = 1$,તેથી પદનું સાદું રૂપ $A \cdot 1 = A$ થાય છે.
143
DifficultMCQ
આપેલ લોજિક સર્કિટ માટે ટ્રુથ ટેબલ (સત્યતા કોષ્ટક) શું છે? (ઇનપુટ $A, B$ અને આઉટપુટ $E$)
Question diagram
A
$A$$B$$E$
$0$$0$$1$
$0$$1$$0$
$1$$0$$1$
$1$$1$$0$
B
$A$$B$$E$
$0$$0$$1$
$0$$1$$0$
$1$$0$$0$
$1$$1$$1$
C
$A$$B$$E$
$0$$0$$0$
$0$$1$$1$
$1$$0$$0$
$1$$1$$1$
D
$A$$B$$E$
$0$$0$$0$
$0$$1$$1$
$1$$0$$1$
$1$$1$$0$

Solution

(C) આ સર્કિટમાં બે $AND$ ગેટ અને એક $OR$ ગેટ છે. ધારો કે ઇનપુટ $A$ અને $B$ છે.
$1$. ઉપરના $AND$ ગેટને $A$ અને $B$ ઇનપુટ મળે છે. તેનું આઉટપુટ $C = A \cdot B$ છે.
$2$. નીચેના $AND$ ગેટને $\bar{A}$ ($NOT$ ગેટમાંથી) અને $B$ ઇનપુટ મળે છે. તેનું આઉટપુટ $D = \bar{A} \cdot B$ છે.
$3$. અંતિમ આઉટપુટ $E$ એ $C$ અને $D$ નું $OR$ સંયોજન છે,તેથી $E = C + D = (A \cdot B) + (\bar{A} \cdot B)$.
$4$. $B$ ને સામાન્ય લેતા,આપણને $E = B(A + \bar{A})$ મળે છે. કારણ કે $A + \bar{A} = 1$,તેથી સમીકરણ $E = B \cdot 1 = B$ માં સરળ બને છે.
$5$. સત્યતા કોષ્ટક બનાવતા:
- જો $A=0, B=0$,તો $E=0$.
- જો $A=0, B=1$,તો $E=1$.
- જો $A=1, B=0$,તો $E=0$.
- જો $A=1, B=1$,તો $E=1$.
આ સત્યતા કોષ્ટક દર્શાવે છે કે $E$ એ $B$ સમાન છે.
144
DifficultMCQ
નીચે આપેલ પરિપથ કયા ગેટનો છે?
Question diagram
A
$AND$ ગેટ
B
$OR$ ગેટ
C
$NAND$ ગેટ
D
$NOR$ ગેટ

Solution

(C) ધારો કે ઇનપુટ $A$ અને $B$ છે. પ્રથમ ગેટ એક $OR$ ગેટ છે જેમાં એક ઇનપુટ ઇન્વર્ટેડ છે,તેથી તેનું આઉટપુટ $Y' = \bar{A} + B$ છે.
બીજો ગેટ $AND$ ગેટ છે જેના ઇનપુટ $Y'$,$A$ અને $B$ છે. તેનું આઉટપુટ $Y'' = Y' \cdot A \cdot B = (\bar{A} + B) \cdot A \cdot B$ છે.
બુલિયન બીજગણિતનો ઉપયોગ કરતા: $Y'' = (\bar{A} \cdot A \cdot B) + (B \cdot A \cdot B) = (0 \cdot B) + (A \cdot B) = A \cdot B$.
છેલ્લો ગેટ $NOT$ ગેટ છે,તેથી અંતિમ આઉટપુટ $Y = \overline{Y''} = \overline{A \cdot B}$ છે.
આ $NAND$ ગેટ માટેનું બુલિયન સમીકરણ છે.
પરિપથ માટેનું ટ્રુથ ટેબલ:
$A$$B$$\bar{A}$$Y' = \bar{A} + B$$Y'' = Y' \cdot A \cdot B$$Y = \overline{Y''}$
$0$$0$$1$$1$$0$$1$
$0$$1$$1$$1$$0$$1$
$1$$0$$0$$0$$0$$1$
$1$$1$$0$$1$$1$$0$
145
DifficultMCQ
આકૃતિમાં દર્શાવેલ સર્કિટ માટે સત્યતા કોષ્ટક (truth table) કયું છે?
Question diagram
A
$A, B$$Y$
$1, 1$$1$
$0, 1$$0$
$1, 0$$0$
$0, 0$$1$
B
$A, B$$Y$
$1, 1$$0$
$0, 0$$1$
$1, 0$$0$
$0, 1$$1$
C
$A, B$$Y$
$1, 1$$0$
$0, 1$$0$
$1, 0$$0$
$0, 0$$0$
D
$A, B$$Y$
$1, 1$$1$
$0, 1$$1$
$1, 0$$1$
$0, 0$$1$

Solution

(D) આ સર્કિટમાં એક $NAND$ ગેટ અને એક $OR$ ગેટ છે જે અંતિમ $OR$ ગેટમાં જાય છે.
ધારો કે ઇનપુટ $A$ અને $B$ છે.
$NAND$ ગેટનું આઉટપુટ $\overline{AB}$ છે.
$OR$ ગેટનું આઉટપુટ $A+B$ છે.
અંતિમ આઉટપુટ $Y$ એ આ બંનેનું $OR$ સંયોજન છે: $Y = (A+B) + \overline{AB}$.
બુલિયન બીજગણિતનો ઉપયોગ કરતા: $Y = A + B + \bar{A} + \bar{B}$.
કારણ કે $A + \bar{A} = 1$ અને $B + \bar{B} = 1$,તેથી આ પદાવલિ $Y = 1 + 1 = 1$ માં સરળ બને છે.
આમ,તમામ ઇનપુટ સંયોજનો $(A, B)$ માટે,આઉટપુટ $Y$ હંમેશા $1$ રહે છે.
તેથી,સાચું સત્યતા કોષ્ટક વિકલ્પ $D$ છે.
Solution diagram
146
EasyMCQ
$NOR$ ગેટ પાછળનું તર્ક એ છે કે તે આપે છે
A
જ્યારે બંને ઇનપુટ લો હોય ત્યારે હાઇ આઉટપુટ
B
જ્યારે બંને ઇનપુટ લો હોય ત્યારે લો આઉટપુટ
C
જ્યારે બંને ઇનપુટ હાઇ હોય ત્યારે હાઇ આઉટપુટ
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) $NOR$ ગેટ એ $OR$ ગેટ અને $NOT$ ગેટનું સંયોજન છે.
$OR$ ગેટ માટેનું બુલિયન સમીકરણ $Y = A + B$ છે।
$NOR$ ગેટ માટેનું બુલિયન સમીકરણ $Y = \overline{A + B}$ છે।
આ સમીકરણ મુજબ, જો બંને ઇનપુટ $A$ અને $B$ એ $0$ (લો) હોય, તો $Y = \overline{0 + 0} = \overline{0} = 1$ (હાઇ) મળે છે।
જો કોઈ પણ ઇનપુટ $1$ (હાઇ) હોય, તો આઉટપુટ $0$ (લો) થઈ જાય છે।
તેથી, $NOR$ ગેટ ફક્ત ત્યારે જ હાઇ આઉટપુટ આપે છે જ્યારે બંને ઇનપુટ લો હોય।
147
MediumMCQ
આકૃતિ લોજિક ગેટ્સનું સંયોજન દર્શાવે છે. આ સંયોજન કયા એક ગેટને સમતુલ્ય છે?
Question diagram
A
$EX-NOR$
B
$NOR$
C
$EX-OR$
D
$OR$

Solution

(C) ધારો કે બે $NOT$ ગેટના ઇનપુટ $A$ અને $B$ છે.
$NOT$ ગેટના આઉટપુટ અનુક્રમે $\bar{A}$ અને $\bar{B}$ છે.
આ આઉટપુટને $EX-OR$ ગેટમાં આપવામાં આવે છે.
$EX-OR$ ગેટનું આઉટપુટ $Y$ બુલિયન સમીકરણ દ્વારા આપવામાં આવે છે:
$Y = \bar{A} \oplus \bar{B}$
$EX-OR$ ગેટના ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરીને,$X \oplus Y = X\bar{Y} + \bar{X}Y$,આપણને મળે છે:
$Y = \bar{A}(\overline{\bar{B}}) + (\overline{\bar{A}})\bar{B}$
$Y = \bar{A}B + A\bar{B}$
આ $EX-OR$ ગેટ માટેનું બુલિયન સમીકરણ છે.
તેથી,આપેલ સંયોજન $EX-OR$ ગેટને સમતુલ્ય છે.
Solution diagram
148
DifficultMCQ
નીચેની આકૃતિમાં દર્શાવેલ સર્કિટમાં $y$ નું મૂલ્ય કેટલું છે?
Question diagram
A
$0$
B
$1$
C
$0$ અને $1$ ની વચ્ચે બદલાય છે
D
અનિશ્ચિત કારણ કે સર્કિટ બનાવી શકાતી નથી

Solution

(A) ધારો કે સર્કિટનું આઉટપુટ $y$ છે. આ સર્કિટ ત્રણ $NAND$ ગેટ $(G_1, G_2, G_3)$ અને બે $NOT$ ગેટની બનેલી છે.
$1$. પ્રથમ $NOT$ ગેટનો ઇનપુટ $1$ છે,તેથી તેનું આઉટપુટ $0$ મળે છે. આ $0$ બીજા $NOT$ ગેટમાં જાય છે,જેથી તેનું આઉટપુટ $1$ થાય છે. આમ,$G_2$ ગેટનો ઇનપુટ $B = 1$ છે.
$2$. $G_3$ ગેટનો ઇનપુટ $0$ (પ્રથમ $NOT$ ગેટમાંથી) અને $y$ (આઉટપુટમાંથી ફીડબેક) છે. $G_3$ નું આઉટપુટ $\overline{0 \cdot y} = \overline{0} = 1$ મળે છે.
$3$. $G_1$ ગેટના ઇનપુટ $0$ અને $y$ છે. તેનું આઉટપુટ $\overline{0 \cdot y} = \overline{0} = 1$ મળે છે. આ આઉટપુટ $1$ એ $G_2$ ગેટનો ઇનપુટ $A$ છે.
$4$. હવે,$G_2$ ગેટના ઇનપુટ $A = 1$ અને $B = 1$ છે. તેનું આઉટપુટ $y = \overline{A \cdot B} = \overline{1 \cdot 1} = \overline{1} = 0$ મળે છે.
$5$. આઉટપુટ $y = 0$ હોવાથી,સર્કિટ સુસંગત છે. તેથી,$y$ નું મૂલ્ય $0$ છે.
Solution diagram
149
MediumMCQ
$NAND$ ગેટના બે ઇનપુટ શોર્ટ કરવામાં આવે છે. આ ગેટ કોના સમકક્ષ છે?
A
$OR$ ગેટ
B
$NOR$ ગેટ
C
$NOT$ ગેટ
D
$AND$ ગેટ

Solution

(C) $NAND$ ગેટ $Y = \overline{A \cdot B}$ ઓપરેશન કરે છે.
જો બે ઇનપુટ $A$ અને $B$ ને શોર્ટ કરવામાં આવે, તો $A = B = X$ થાય.
આ કિંમતને $NAND$ ના સમીકરણમાં મૂકતા, આપણને $Y = \overline{X \cdot X}$ મળે છે.
કારણ કે $X \cdot X = X$ થાય છે, તેથી સમીકરણ $Y = \overline{X}$ બને છે.
આ $NOT$ ગેટનું બુલિયન સમીકરણ છે.
તેથી, શોર્ટ કરેલા ઇનપુટ વાળો $NAND$ ગેટ $NOT$ ગેટ તરીકે કાર્ય કરે છે.
150
MediumMCQ
નીચે આપેલા લોજિક સર્કિટ માટેનું ટ્રુથ ટેબલ (સત્યતા કોષ્ટક) કયું છે?
Question diagram
A
$A$$B$$Y$
$0$$0$$0$
$0$$1$$1$
$1$$0$$1$
$1$$1$$0$
B
$A$$B$$Y$
$0$$0$$0$
$0$$1$$1$
$1$$0$$1$
$1$$1$$1$
C
$A$$B$$Y$
$0$$0$$1$
$0$$1$$0$
$1$$0$$1$
$1$$1$$0$
D
$A$$B$$Y$
$0$$0$$1$
$0$$1$$1$
$1$$0$$0$
$1$$1$$1$

Solution

(A) આપેલ લોજિક સર્કિટમાં બે $NOT$ ગેટ,બે $AND$ ગેટ અને એક $OR$ ગેટનો સમાવેશ થાય છે. આઉટપુટ સમીકરણ નીચે મુજબ મેળવી શકાય છે:
$1$. ઉપરની શાખાનું આઉટપુટ $\overline{A} \cdot B$ છે.
$2$. નીચેની શાખાનું આઉટપુટ $A \cdot \overline{B}$ છે.
$3$. અંતિમ $OR$ ગેટ આ બંનેને જોડીને $Y = \overline{A}B + A\overline{B}$ આપે છે,જે $XOR$ ગેટનું બુલિયન સમીકરણ છે.
સત્યતા કોષ્ટક નીચે મુજબ છે:
$A$$B$$\overline{A}$$\overline{B}$$\overline{A} \cdot B$$A \cdot \overline{B}$$Y = \overline{A}B + A\overline{B}$
$0$$0$$1$$1$$0$$0$$0$
$0$$1$$1$$0$$1$$0$$1$
$1$$0$$0$$1$$0$$1$$1$
$1$$1$$0$$0$$0$$0$$0$
Solution diagram

Semiconductor Electronics — Boolean Algebra and Logic Gates · Frequently Asked Questions

1Are these Semiconductor Electronics questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Semiconductor Electronics Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.