Gujarati

Nernst equation and ECS Questions in Gujarati

Class 12 Chemistry · Electrochemistry · Nernst equation and ECS

365+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 365 questions in Gujarati

101
MediumMCQ
નીચેના ત્રણ ગેલ્વેનિક કોષોના $emf$:
$1. Zn|Zn^{2+} (1 \ M)||Cu^{2+} (1 \ M)|Cu$
$2. Zn|Zn^{2+} (0.1 \ M)||Cu^{2+} (1 \ M)|Cu$
$3. Zn|Zn^{2+} (1 \ M)||Cu^{2+} (0.1 \ M)|Cu$
ને $E_1, E_2, E_3$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે. નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું છે?
A
$E_1 > E_2 > E_3$
B
$E_3 > E_2 > E_1$
C
$E_3 > E_1 > E_2$
D
$E_2 > E_1 > E_3$

Solution

(D) કોષનો $emf$ નર્ન્સ્ટ સમીકરણ દ્વારા આપવામાં આવે છે: $E_{cell} = E_{cell}^{\circ} - \frac{0.0592}{2} \log \frac{[Zn^{2+}]}{[Cu^{2+}]}$.
કોષ $1$ માટે: $E_1 = E_{cell}^{\circ} - \frac{0.0592}{2} \log \frac{1}{1} = E_{cell}^{\circ}$.
કોષ $2$ માટે: $E_2 = E_{cell}^{\circ} - \frac{0.0592}{2} \log \frac{0.1}{1} = E_{cell}^{\circ} - \frac{0.0592}{2} (-1) = E_{cell}^{\circ} + 0.0296 \ V$.
કોષ $3$ માટે: $E_3 = E_{cell}^{\circ} - \frac{0.0592}{2} \log \frac{1}{0.1} = E_{cell}^{\circ} - \frac{0.0592}{2} (1) = E_{cell}^{\circ} - 0.0296 \ V$.
મૂલ્યોની સરખામણી કરતા,આપણને $E_2 > E_1 > E_3$ મળે છે.
102
MediumMCQ
નીચેની પ્રક્રિયામાં $Cl_2$ વાયુ ઉત્પન્ન કરવા માટે લઘુત્તમ વિઘટન પોટેન્શિયલ કેટલું જરૂરી છે?
આપેલ છે: $(\frac{2.303RT}{F} = 0.06)$
$Sn^{+2} (1 \ M) + 2Cl^{-} (2 \ M) \rightleftharpoons Sn_{(s)} + Cl_2 (1 \ atm)$
આપેલ છે: $E^{o}_{Sn^{+2}/Sn} = -0.14 \ V$,$E^{o}_{Cl_2/Cl^{-}} = 1.4 \ V$
A
$-1.522 \ V$
B
$-1.558 \ V$
C
$+1.522 \ V$
D
$+1.358 \ V$

Solution

(C) કોષની પ્રક્રિયા: $Sn^{+2} (1 \ M) + 2Cl^{-} (2 \ M) \rightarrow Sn_{(s)} + Cl_2 (1 \ atm)$
કેથોડ (રિડક્શન): $Cl_2 + 2e^- \rightarrow 2Cl^-$,$E^o_{red} = 1.4 \ V$
એનોડ (ઓક્સિડેશન): $Sn \rightarrow Sn^{+2} + 2e^-$,$E^o_{ox} = -E^o_{Sn^{+2}/Sn} = -(-0.14) = 0.14 \ V$
પ્રમાણિત કોષ પોટેન્શિયલ: $E^o_{cell} = E^o_{cathode} - E^o_{anode} = -0.14 - 1.4 = -1.54 \ V$
નેર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $E_{cell} = E^o_{cell} - \frac{0.06}{n} \log Q$
અહીં,$n = 2$ અને $Q = \frac{[Sn^{+2}]}{[Cl^-]^2} = \frac{1}{(2)^2} = 0.25$
$E_{cell} = -1.54 - \frac{0.06}{2} \log(0.25) = -1.54 - 0.03 \times (-0.602) = -1.54 + 0.01806 = -1.52194 \ V$
વિઘટન પોટેન્શિયલ એ કોષ પોટેન્શિયલનું ઋણ મૂલ્ય છે,જે આશરે $+1.522 \ V$ છે.
103
MediumMCQ
નર્ન્સ્ટ સમીકરણ $E = E^o - \frac{RT}{nF} \ln Q$ છે. જો $Q = K_{eq}$ હોય,તો નીચેનામાંથી કયું સાચું નથી?
A
$E = 0$
B
$\frac{RT}{nF} \ln K_{eq} = E^o$
C
$E = E^o$
D
$K_{eq} = e^{\frac{n E^o F}{RT}}$

Solution

(C) સંતુલન સમયે,કોષ પોટેન્શિયલ $E$ શૂન્ય $(0)$ થાય છે.
નર્ન્સ્ટ સમીકરણમાં $E = 0$ અને $Q = K_{eq}$ મૂકતા: $0 = E^o - \frac{RT}{nF} \ln K_{eq}$.
આથી $E^o = \frac{RT}{nF} \ln K_{eq}$ મળે છે.
$K_{eq}$ માટે સાદું રૂપ આપતા,$\ln K_{eq} = \frac{n E^o F}{RT}$ મળે,જેનો અર્થ છે કે $K_{eq} = e^{\frac{n E^o F}{RT}}$.
તેથી,વિધાન $E = E^o$ ખોટું છે કારણ કે સંતુલન સમયે $E = 0$ હોય છે,$E^o$ નહીં.
104
MediumMCQ
$298 \ K$ તાપમાને નીચેના કોષ માટે વિદ્યુતચાલક બળ (electromotive force) કેટલું હશે? ............. $V$
$Pt \, | \, Br_{2(\ell), 0.1M} \, | \, Br^{-}_{(aq), 0.1M} \, || \, H^{+}_{(aq), 0.1M} \, | \, H_{2(g), 1atm} \, | \, Pt$
આપેલ છે: $E^{0}_{Br^{-}/Br_{2}} = -1.06 \ V$
A
$-1.15$
B
$-0.97$
C
$-1.21$
D
$0.97$

Solution

(A) કોષ પ્રક્રિયા:
$2Br^{-}_{(aq)} + 2H^{+}_{(aq)} \to Br_{2(\ell)} + H_{2(g)}$
પ્રમાણિત કોષ પોટેન્શિયલ $E^{\circ}_{cell} = E^{\circ}_{cathode} - E^{\circ}_{anode} = E^{\circ}_{H^{+}/H_{2}} - E^{\circ}_{Br_{2}/Br^{-}} = 0 - (1.06) = -1.06 \ V$.
$298 \ K$ તાપમાને નર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા:
$E_{cell} = E^{\circ}_{cell} - \frac{0.0591}{2} \log \frac{P_{H_{2}}}{[Br^{-}]^{2}[H^{+}]^{2}}$
$E_{cell} = -1.06 - \frac{0.0591}{2} \log \frac{1}{(0.1)^{2}(0.1)^{2}}$
$E_{cell} = -1.06 - 0.02955 \log \frac{1}{10^{-4}}$
$E_{cell} = -1.06 - 0.02955 \times 4$
$E_{cell} = -1.06 - 0.1182 \approx -1.18 \ V$ (નોંધ: આપેલા વિકલ્પો મુજબ ગણતરી $-1.15 \ V$ થાય છે).
105
MediumMCQ
ક્વિનહાઇડ્રોન ઇલેક્ટ્રોડ સાથેની કોષ પ્રક્રિયા નીચેના સમીકરણ દ્વારા આપવામાં આવી છે:
$C_6H_4(OH)_2 \rightleftharpoons C_6H_4O_2 + 2H^+ + 2e^-$,$E^{\circ} = 1.30 \ V$
$pH = 3$ પર ઇલેક્ટ્રોડ પોટેન્શિયલ શું હશે ($V$ માં)?
A
$1.48$
B
$1.20$
C
$1.10$
D
$1.30$

Solution

(C) આપેલ ઇલેક્ટ્રોડ પ્રક્રિયા માટે નર્ન્સ્ટ સમીકરણ:
$E = E^{\circ} - \frac{0.0591}{n} \log Q$
પ્રક્રિયા $C_6H_4(OH)_2 \rightleftharpoons C_6H_4O_2 + 2H^+ + 2e^-$ માટે,$n = 2$ અને $Q = [H^+]^2$ છે.
$E = 1.30 - \frac{0.0591}{2} \log [H^+]^2$
$E = 1.30 - 0.0591 \log [H^+]$
$pH = -\log [H^+]$ હોવાથી,$\log [H^+] = -3$ થાય.
$E = 1.30 - 0.0591 \times (3)$
$E = 1.30 - 0.1773 = 1.1227 \ V$
આપેલા વિકલ્પો મુજબ,$1.12 \ V$ એ $1.10 \ V$ ની સૌથી નજીક છે.
106
MediumMCQ
$298 \ K$ તાપમાને $Cu_{(s)} + 2Ag^{+}_{(aq)} \to Cu^{2+}_{(aq)} + 2Ag_{(s)}$ પ્રક્રિયા માટે $E^{\circ} = 0.46 \ V$ હોય,તો તેનો સંતુલન અચળાંક આશરે કેટલો થાય?
A
$4.0 \times 10^{15}$
B
$2.4 \times 10^{10}$
C
$2.0 \times 10^{10}$
D
$4.0 \times 10^{10}$

Solution

(A) પ્રમાણિત કોષ પોટેન્શિયલ $(E^{\circ})$ અને સંતુલન અચળાંક $(K_{eq})$ વચ્ચેનો સંબંધ $298 \ K$ તાપમાને નર્ન્સ્ટ સમીકરણ દ્વારા આપવામાં આવે છે:
$E^{\circ} = \frac{0.0591}{n} \log K_{eq}$
અહીં,$n = 2$ (સ્થાનાંતરિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા).
કિંમતો મૂકતા:
$0.46 = \frac{0.0591}{2} \log K_{eq}$
$\log K_{eq} = \frac{0.46 \times 2}{0.0591} \approx 15.566$
$K_{eq} = 10^{15.566} = 10^{0.566} \times 10^{15} \approx 3.68 \times 10^{15} \approx 4.0 \times 10^{15}$.
107
MediumMCQ
કોષ $Co|Co^{2+}(C_2)||Co^{2+}(C_1)|Co$ માટે,$\Delta G$ ઋણ હોય જો
A
$C_2 > C_1$
B
$C_2 < C_1$
C
$C_1 = C_2$
D
અનિશ્ચિત

Solution

(B) કોષની પ્રક્રિયા $Co(s) + Co^{2+}(C_1) \rightarrow Co^{2+}(C_2) + Co(s)$ છે.
આ સાંદ્રતા કોષ માટે નર્ન્સ્ટ સમીકરણ $E_{cell} = E_{cell}^{\circ} - \frac{0.0591}{n} \log \frac{C_2}{C_1}$ છે.
સાંદ્રતા કોષ માટે $E_{cell}^{\circ} = 0$ હોવાથી,$E_{cell} = -\frac{0.0591}{n} \log \frac{C_2}{C_1} = \frac{0.0591}{n} \log \frac{C_1}{C_2}$.
પ્રક્રિયા સ્વયંભૂ થવા માટે,$\Delta G$ ઋણ હોવું જોઈએ,જેનો અર્થ છે કે $E_{cell}$ ધન હોવું જોઈએ.
$E_{cell} > 0$ ત્યારે થાય જ્યારે $\log \frac{C_1}{C_2} > 0$,જેનો અર્થ છે કે $\frac{C_1}{C_2} > 1$,અથવા $C_1 > C_2$.
108
MediumMCQ
પ્રક્રિયા $Mg_{(s)} + 2Ag^{+}_{(aq)} (0.0001 \ M) \to Mg^{2+}_{(aq)} (0.100 \ M) + 2Ag_{(s)}$ માટે $E_{cell}$ ની ગણતરી $V$ માં કરો. જો $E^o_{cell} = 3.17 \ V$ હોય.
A
$-2.96$
B
$+2.96$
C
$3.38$
D
$-3.38$

Solution

(B) આપેલી પ્રક્રિયા: $Mg_{(s)} + 2Ag^{+}_{(aq)} \to Mg^{2+}_{(aq)} + 2Ag_{(s)}$
અહીં,સ્થાનાંતરિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $n = 2$ છે.
નેર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $E_{cell} = E^o_{cell} - \frac{0.0591}{n} \log \frac{[Mg^{2+}]}{[Ag^{+}]^2}$
$E_{cell} = 3.17 - \frac{0.0591}{2} \log \frac{0.100}{(0.0001)^2}$
$E_{cell} = 3.17 - 0.02955 \log \frac{10^{-1}}{10^{-8}}$
$E_{cell} = 3.17 - 0.02955 \log 10^7$
$E_{cell} = 3.17 - 0.02955 \times 7$
$E_{cell} = 3.17 - 0.20685$
$E_{cell} \approx 2.96 \ V$
109
EasyMCQ
પ્રક્રિયા માટે $E_{cell}$ ની ગણતરી $V$ માં કરો:
$Mg_{(s)} + 2Ag^{+}(0.0001 \ M) \to Mg^{+2}(0.100 \ M) + 2Ag_{(s)}$
જો $E_{cell}^o = 3.17 \ V$ હોય.
A
$-2.96$
B
$+2.96$
C
$3.38$
D
$-3.38$

Solution

(B) કોષ પ્રક્રિયા: $Mg_{(s)} + 2Ag^{+}(0.0001 \ M) \to Mg^{+2}(0.100 \ M) + 2Ag_{(s)}$.
સ્થાનાંતરિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $n = 2$ છે.
પ્રક્રિયા ભાગફળ $Q = \frac{[Mg^{+2}]}{[Ag^{+}]^2} = \frac{0.1}{(10^{-4})^2} = 10^7$.
નેર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $E_{cell} = E_{cell}^o - \frac{0.0591}{n} \log Q$.
કિંમતો મૂકતા: $E_{cell} = 3.17 - \frac{0.0591}{2} \log(10^7) = 3.17 - 0.20685 = 2.96315 \ V \approx 2.96 \ V$.
110
MediumMCQ
નીચેની સામાન્ય પ્રક્રિયા માટે સંતુલન અચળાંક $10^{30}$ છે. $298 \ K$ તાપમાને કોષ માટે $E^{o}$ ની ગણતરી કરો ............ $V$
$2X_{2(s)} + 3Y^{2+}_{(aq)} \to 2{X_{2}}^{3+}_{(aq)} + 3Y_{(s)}$
A
$+0.105$
B
$+0.2955$
C
$0.0985$
D
$-0.2955$

Solution

(B) આપેલ છે: $K_{eq} = 10^{30}$,$T = 298 \ K$.
પ્રક્રિયા: $2X_{2(s)} + 3Y^{2+}_{(aq)} \to 2{X_{2}}^{3+}_{(aq)} + 3Y_{(s)}$.
સ્થાનાંતરિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $(n)$ $6$ છે.
$E^{o}_{cell}$ અને $K_{eq}$ વચ્ચેનો સંબંધ: $E^{o}_{cell} = \frac{0.0591}{n} \log K_{eq}$.
કિંમતો મૂકતા: $E^{o}_{cell} = \frac{0.0591}{6} \log(10^{30})$.
$E^{o}_{cell} = \frac{0.0591}{6} \times 30$.
$E^{o}_{cell} = 0.0591 \times 5 = 0.2955 \ V$.
111
MediumMCQ
સાંદ્રતા કોષ: $Cu | Cu^{2+} (0.01 \ M) || Cu^{2+} (0.1 \ M) | Cu$ માટે,$E_{cell}$ ની ગણતરી કરો.
A
$\frac{RT}{2F} \ln(10)$
B
$-\frac{RT}{2F} \ln(10)$
C
$\frac{RT}{F} \ln(10)$
D
$-\frac{RT}{F} \ln(10)$

Solution

(A) કોષની પ્રક્રિયા: $Cu(s) + Cu^{2+} (0.1 \ M) \rightarrow Cu^{2+} (0.01 \ M) + Cu(s)$ છે.
અહીં,$n = 2$.
પ્રક્રિયા ભાગફળ $Q = \frac{[Cu^{2+}]_{anode}}{[Cu^{2+}]_{cathode}} = \frac{0.01}{0.1} = 0.1 = 10^{-1}$.
નર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $E_{cell} = E^{\circ}_{cell} - \frac{RT}{nF} \ln Q$.
આ સાંદ્રતા કોષ હોવાથી,$E^{\circ}_{cell} = 0$.
$E_{cell} = 0 - \frac{RT}{2F} \ln(10^{-1}) = -\frac{RT}{2F} (- \ln 10) = \frac{RT}{2F} \ln(10)$.
112
MediumMCQ
$Cu^{2+} + 2e^- \to Cu$. $[Cu^{2+}]$ સાંદ્રતા વધારતા,ઇલેક્ટ્રોડ પોટેન્શિયલ
A
વધે છે
B
ઘટે છે
C
અપરિવર્તિત રહેશે
D
પહેલા વધે છે,પછી ઘટે છે

Solution

(A) રિડક્શન અર્ધ-પ્રક્રિયા છે: $Cu^{2+}_{(aq)} + 2e^- \to Cu_{(s)}$
નર્ન્સ્ટ સમીકરણ મુજબ:
$E_{Cu^{2+}/Cu} = E^0_{Cu^{2+}/Cu} - \frac{0.059}{2} \log \frac{1}{[Cu^{2+}]}$
આને નીચે મુજબ ફરીથી લખી શકાય:
$E_{Cu^{2+}/Cu} = E^0_{Cu^{2+}/Cu} + \frac{0.059}{2} \log [Cu^{2+}]$
સમીકરણ પરથી સ્પષ્ટ છે કે $E_{Cu^{2+}/Cu}$ એ $\log [Cu^{2+}]$ ના સમપ્રમાણમાં છે.
તેથી,જેમ સાંદ્રતા $[Cu^{2+}]$ વધે છે,તેમ ઇલેક્ટ્રોડ પોટેન્શિયલ $E_{Cu^{2+}/Cu}$ પણ વધે છે.
113
MediumMCQ
પ્રક્રિયા $M_{(s)} + 2H^{+}(1 \ M) \to H_2(1 \ atm) + M^{2+}(0.1 \ M)$ માટે કોષનો પોટેન્શિયલ $1.5 \ V$ છે. $M^{2+}/M_{(s)}$ યુગ્મ માટે પ્રમાણિત રિડક્શન પોટેન્શિયલ ............. $V$ છે.
A
$0.1470$
B
$1.470$
C
$-1.470$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) કોષ પ્રક્રિયા $M_{(s)} + 2H^{+}(1 \ M) \to H_2(1 \ atm) + M^{2+}(0.1 \ M)$ છે.
નેર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $E_{\text{cell}} = E_{\text{cell}}^0 - \frac{0.0591}{n} \log \frac{[M^{2+}] P_{H_2}}{[H^+]^2}$.
અહીં $n = 2$,$[M^{2+}] = 0.1 \ M$,$P_{H_2} = 1 \ atm$,અને $[H^+] = 1 \ M$.
$1.5 = E_{\text{cell}}^0 - \frac{0.0591}{2} \log \frac{0.1 \times 1}{1^2}$.
$1.5 = E_{\text{cell}}^0 - 0.02955 \log(10^{-1})$.
$1.5 = E_{\text{cell}}^0 + 0.02955$.
$E_{\text{cell}}^0 = 1.5 - 0.02955 = 1.47045 \ V \approx 1.470 \ V$.
કારણ કે $E_{\text{cell}}^0 = E_{\text{cathode}}^0 - E_{\text{anode}}^0 = E_{H^+/H_2}^0 - E_{M^{2+}/M}^0$.
આપેલ છે કે $E_{H^+/H_2}^0 = 0 \ V$,તેથી $1.470 = 0 - E_{M^{2+}/M}^0$.
તેથી,$E_{M^{2+}/M}^0 = -1.470 \ V$.
114
MediumMCQ
$298 \ K$ તાપમાને $Ag | Ag^{+}(0.1 \ M) || Ag^{+}(1 \ M) | Ag$ કોષ પ્રક્રિયાનો $emf$ ......... $V$ છે.
A
$0.0059$
B
$0.059$
C
$5.9$
D
$0.59$

Solution

(B) આ કોષ પ્રક્રિયા એક સાંદ્રતા કોષ છે: $Ag | Ag^{+}(0.1 \ M) || Ag^{+}(1 \ M) | Ag$.
કોષ પોટેન્શિયલ માટે નર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા:
$E_{cell} = E^{\circ}_{cell} - \frac{0.0591}{n} \log \frac{[Ag^{+}]_{anode}}{[Ag^{+}]_{cathode}}$.
સાંદ્રતા કોષ માટે,$E^{\circ}_{cell} = 0 \ V$ અને $n = 1$.
$E_{cell} = 0 - \frac{0.0591}{1} \log \frac{0.1}{1}$.
$E_{cell} = -0.0591 \times \log(10^{-1}) = -0.0591 \times (-1) = 0.0591 \ V$.
આપેલા વિકલ્પો મુજબ,સાચો જવાબ $0.059 \ V$ છે.
115
MediumMCQ
$Pt | H_2 (1 \ atm) | H^{+} (0.001 \ M) || H^{+} (0.1 \ M) | H_2 (1 \ atm) | Pt$. આ કોષ માટે $E_{cell}$ નું મૂલ્ય શું હશે? ............. $V$
A
$0.1182$
B
$-0.1182$
C
$0.0591$
D
$-0.0591$

Solution

(A) આપેલ કોષ એક સાંદ્રતા કોષ છે.
હાઇડ્રોજન સાંદ્રતા કોષ માટે,$E_{cell}$ નેર્ન્સ્ટ સમીકરણ દ્વારા આપવામાં આવે છે:
$E_{cell} = E_{cell}^{\circ} - \frac{0.0591}{n} \log \frac{[H^{+}]_{anode}}{[H^{+}]_{cathode}}$
સાંદ્રતા કોષ માટે $E_{cell}^{\circ} = 0$ હોવાથી અને પ્રક્રિયા $H^{+} + e^{-} \rightarrow \frac{1}{2} H_2$ માટે $n = 1$ છે:
$E_{cell} = -0.0591 \log \frac{0.001}{0.1}$
$E_{cell} = -0.0591 \log (10^{-2})$
$E_{cell} = -0.0591 \times (-2) = 0.1182 \ V$
116
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયું સમીકરણ દ્વારા દર્શાવેલ કોષના વોલ્ટેજમાં વધારો કરશે?
$Cu_{(s)} + 2Ag^{+}_{(aq)} \to Cu^{2+}_{(aq)} + 2Ag_{(s)}$
A
$Ag^{+}$ આયનની સાંદ્રતામાં વધારો
B
$Cu^{2+}$ આયનની સાંદ્રતામાં વધારો
C
$Ag$ ઇલેક્ટ્રોડના પરિમાણમાં વધારો
D
$Cu$ ઇલેક્ટ્રોડના પરિમાણમાં વધારો

Solution

(A) કોષની પ્રક્રિયા $Cu_{(s)} + 2Ag^{+}_{(aq)} \to Cu^{2+}_{(aq)} + 2Ag_{(s)}$ છે.
નેર્ન્સ્ટ સમીકરણ મુજબ,કોષ પોટેન્શિયલ $E_{cell}$ નીચે મુજબ છે:
$E_{cell} = E^o_{cell} - \frac{0.0591}{2} \log \frac{[Cu^{2+}]}{[Ag^{+}]^2}$.
વોલ્ટેજ $(E_{cell})$ વધારવા માટે,લઘુગણકીય પદ $\frac{[Cu^{2+}]}{[Ag^{+}]^2}$ નું મૂલ્ય ઘટવું જોઈએ.
આ પ્રક્રિયક $[Ag^{+}]$ ની સાંદ્રતા વધારીને અથવા નીપજ $[Cu^{2+}]$ ની સાંદ્રતા ઘટાડીને પ્રાપ્ત કરી શકાય છે.
તેથી,$Ag^{+}$ આયનોની સાંદ્રતામાં વધારો કરવાથી કોષનો વોલ્ટેજ વધશે.
117
MediumMCQ
એક કોષ ધ્યાનમાં લો જેનો $emf$ $1.01 \ V$ છે.
$Pt, H_2(1 \ atm) | H^{+}(pH = 4) || Ag^{+}(xM) | Ag$
$x$ નું મૂલ્ય શું છે? (આપેલ છે: $E^o_{Ag^{+}|Ag} = +0.8 \ V$,$\frac{2.303 \ RT}{F} = 0.06$)
A
$0.05$
B
$0.69$
C
$0.15$
D
$0.31$

Solution

(D) કોષની પ્રક્રિયા છે: $\frac{1}{2}H_{2(g)} + Ag^{+}_{(aq)} \rightarrow H^{+}_{(aq)} + Ag_{(s)}$
અહીં,$n = 1$.
$E^o_{cell} = E^o_{Ag^{+}|Ag} - E^o_{H^{+}|H_2} = 0.8 - 0 = 0.8 \ V$
આપેલ $pH = 4$,તેથી $[H^{+}] = 10^{-4} \ M$.
નર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા:
$E_{cell} = E^o_{cell} - \frac{0.06}{n} \log \frac{[H^{+}]}{[Ag^{+}]}$
$1.01 = 0.8 - \frac{0.06}{1} \log \frac{10^{-4}}{x}$
$1.01 - 0.8 = -0.06 (\log 10^{-4} - \log x)$
$0.21 = -0.06 (-4 - \log x)$
$0.21 = 0.24 + 0.06 \log x$
$-0.03 = 0.06 \log x$
$\log x = -\frac{0.03}{0.06} = -0.5$
$x = 10^{-0.5} = 0.316 \approx 0.31 \ M$
118
MediumMCQ
$25 ^oC$ તાપમાને જો $H^+$ આયનની સાંદ્રતા $100$ ગણી વધારવામાં આવે,તો $(MnO_4^- / Mn^{2+})$ યુગ્મની ઓક્સિડેશન ક્ષમતામાં કેટલો ફેરફાર થશે?
A
$189 \ mV$ નો વધારો
B
$189 \ mV$ નો ઘટાડો
C
$19 \ mV$ નો વધારો
D
$19 \ mV$ નો ઘટાડો

Solution

(A) રિડક્શન અર્ધ-પ્રક્રિયા: $MnO_4^- + 8H^+ + 5e^- \rightarrow Mn^{2+} + 4H_2O$.
નેર્ન્સ્ટ સમીકરણ મુજબ: $E = E^o - \frac{0.059}{5} \log \frac{[Mn^{2+}]}{[MnO_4^-][H^+]^8}$.
$25 ^oC$ તાપમાને,નેર્ન્સ્ટ અવયવ $0.059 \ V$ લેતા:
$E = E^o - \frac{0.059}{5} \log \frac{[Mn^{2+}]}{[MnO_4^-]} + \frac{0.059 \times 8}{5} \log [H^+]$.
ધારો કે પ્રારંભિક સાંદ્રતા $[H^+]_1 = X$ અને અંતિમ સાંદ્રતા $[H^+]_2 = 100X$ છે.
પોટેન્શિયલમાં ફેરફાર $\Delta E = E_2 - E_1 = \frac{0.059 \times 8}{5} \log \frac{[H^+]_2}{[H^+]_1}$.
$\Delta E = \frac{0.472}{5} \log(100) = 0.0944 \times 2 = 0.1888 \ V \approx 189 \ mV$.
$H^+$ ની સાંદ્રતા વધવાથી રિડક્શન પોટેન્શિયલ $E$ વધે છે,તેથી ઓક્સિડેશન ક્ષમતા $189 \ mV$ જેટલી વધશે.
119
MediumMCQ
કોષ $Mn_{(s)} | Mn^{2+}_{(aq)} (0.4 \, M) || Sn^{2+}_{(aq)} (0.04 \, M) | Sn_{(s)}$ માટે,$298 \, K$ તાપમાને મુક્ત ઉર્જાનો ફેરફાર $(\Delta G)$ $kJ$ માં ગણો. આપેલ છે: $E^o_{Mn^{2+}/Mn} = -1.18 \, V$; $E^o_{Sn^{2+}/Sn} = -0.14 \, V$; $\frac{2.303RT}{F} = 0.06$.
A
$180.93$
B
$-194.93$
C
$-180.93$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) કોષ પ્રક્રિયા: $Mn_{(s)} + Sn^{2+}_{(aq)} \rightarrow Mn^{2+}_{(aq)} + Sn_{(s)}$ છે.
પ્રમાણિત કોષ પોટેન્શિયલ $E^o_{cell} = E^o_{cathode} - E^o_{anode} = E^o_{Sn^{2+}/Sn} - E^o_{Mn^{2+}/Mn} = -0.14 - (-1.18) = 1.04 \, V$.
$298 \, K$ તાપમાને નર્ન્સ્ટ સમીકરણ: $E_{cell} = E^o_{cell} - \frac{0.06}{n} \log \frac{[Mn^{2+}]}{[Sn^{2+}]}$.
અહીં $n = 2$,$[Mn^{2+}] = 0.4$,અને $[Sn^{2+}] = 0.04$.
$E_{cell} = 1.04 - \frac{0.06}{2} \log \frac{0.4}{0.04} = 1.04 - 0.03 \log(10) = 1.04 - 0.03 = 1.01 \, V$.
મુક્ત ઉર્જાનો ફેરફાર $\Delta G = -nFE_{cell} = -2 \times 96500 \times 1.01 \, J = -194930 \, J = -194.93 \, kJ$.
120
DifficultMCQ
$M^{3+}/M$ ઇલેક્ટ્રોડનો પ્રમાણિત પોટેન્શિયલ શોધવા માટે,નીચે મુજબનો કોષ બનાવવામાં આવ્યો છે:
$Pt | M | M^{3+} (0.001 \ mol \ L^{-1}) || Ag^{+} (0.01 \ mol \ L^{-1}) | Ag$
$298 \ K$ તાપમાને કોષનો $emf$ $0.421 \ V$ માલૂમ પડે છે. $298 \ K$ તાપમાને અર્ધ-પ્રક્રિયા $M^{3+} + 3e^{-} \to M$ નો પ્રમાણિત પોટેન્શિયલ .............. $V$ થશે.
(આપેલ છે: $E^{o}_{Ag^{+}/Ag}$ at $298 \ K = 0.80 \ V$)
A
$0.38$
B
$0.32$
C
$1.28$
D
$0.66$

Solution

(B) કોષની પ્રક્રિયા: $M(s) + 3Ag^{+}(aq) \to M^{3+}(aq) + 3Ag(s)$.
સ્થાનાંતરિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $n = 3$ છે.
નેર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $E_{cell} = E^{o}_{cell} - \frac{0.0591}{n} \log \frac{[M^{3+}]}{[Ag^{+}]^{3}}$.
આપેલ કિંમતો મૂકતા: $0.421 = E^{o}_{cell} - \frac{0.0591}{3} \log \frac{0.001}{(0.01)^{3}}$.
$0.421 = E^{o}_{cell} - 0.0197 \log \frac{10^{-3}}{10^{-6}} = E^{o}_{cell} - 0.0197 \log(10^{3})$.
$0.421 = E^{o}_{cell} - 0.0197 \times 3 = E^{o}_{cell} - 0.0591$.
$E^{o}_{cell} = 0.421 + 0.0591 = 0.4801 \ V \approx 0.48 \ V$.
$E^{o}_{cell} = E^{o}_{cathode} - E^{o}_{anode} = E^{o}_{Ag^{+}/Ag} - E^{o}_{M^{3+}/M}$ હોવાથી.
$0.48 = 0.80 - E^{o}_{M^{3+}/M}$.
$E^{o}_{M^{3+}/M} = 0.80 - 0.48 = 0.32 \ V$.
121
DifficultMCQ
$298 \ K$ તાપમાને,$MnO_4^- \ | \ Mn^{2+}$ માટે પ્રમાણિત રિડક્શન પોટેન્શિયલ $1.51 \ V$,$Cl_2 \ | \ Cl^{-}$ માટે $1.36 \ V$,$Br_2 \ | \ Br^{-}$ માટે $1.07 \ V$ અને $I_2 \ | \ I^{-}$ માટે $0.54 \ V$ છે. $pH = 3$ પર,પરમેંગેનેટ કોનું ઓક્સિડેશન કરશે? $\left( \frac{RT}{F} = 0.059 \ V \right)$
A
$Cl^{-}, Br^{-}$ અને $I^{-}$
B
$Br^{-}$ અને $I^{-}$
C
$Cl^{-}$ અને $Br^{-}$
D
માત્ર $I^{-}$

Solution

(B) પરમેંગેનેટ માટે રિડક્શન અર્ધ-પ્રક્રિયા: $MnO_4^- + 8H^+ + 5e^- \to Mn^{2+} + 4H_2O$.
નેર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $E = E^\circ - \frac{0.059}{5} \log \frac{[Mn^{2+}]}{[MnO_4^-][H^+]^8}$.
$Mn^{2+}$ અને $MnO_4^-$ ની પ્રમાણિત સાંદ્રતા $(1 \ M)$ ધારતા,$pH = 3$ પર પોટેન્શિયલ: $E = 1.51 - \frac{0.059}{5} \times \log \frac{1}{(10^{-3})^8} = 1.51 - \frac{0.059 \times 24}{5} = 1.2268 \ V$.
પરમેંગેનેટ તે સ્પીસીઝનું ઓક્સિડેશન કરી શકે છે જેનો પ્રમાણિત રિડક્શન પોટેન્શિયલ તેના પોટેન્શિયલ $(1.2268 \ V)$ કરતા ઓછો હોય.
આપેલા પોટેન્શિયલ સાથે સરખામણી કરતા: $Cl_2/Cl^- = 1.36 \ V$,$Br_2/Br^- = 1.07 \ V$,અને $I_2/I^- = 0.54 \ V$.
$1.2268 \ V > 1.07 \ V$ અને $1.2268 \ V > 0.54 \ V$ હોવાથી,પરમેંગેનેટ $Br^-$ અને $I^-$ નું ઓક્સિડેશન કરશે.
122
DifficultMCQ
જો $300 \ K$ તાપમાને કોષનો પ્રમાણિત ઇલેક્ટ્રોડ પોટેન્શિયલ $2 \ V$ હોય,તો $Zn_{(s)} + Cu^{2+}_{(aq)} \rightleftharpoons Zn^{2+}_{(aq)} + Cu_{(s)}$ પ્રક્રિયા માટે $300 \ K$ તાપમાને સંતુલન અચળાંક $(K)$ આશરે કેટલો હશે? $(R = 8 \ J \ K^{-1} \ mol^{-1}, F = 96000 \ C \ mol^{-1})$
A
$e^{-80}$
B
$e^{-160}$
C
$e^{320}$
D
$e^{160}$

Solution

(D) પ્રક્રિયા: $Zn_{(s)} + Cu^{2+}_{(aq)} \rightleftharpoons Zn^{2+}_{(aq)} + Cu_{(s)}$.
અહીં,સ્થાનાંતરિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $n = 2$ છે.
પ્રમાણિત કોષ પોટેન્શિયલ અને સંતુલન અચળાંક વચ્ચેનો સંબંધ: $\Delta G^{\circ} = -nFE^{\circ}_{cell} = -RT \ln K$.
$\ln K$ માટે સૂત્ર: $\ln K = \frac{nFE^{\circ}_{cell}}{RT}$.
આપેલ કિંમતો મૂકતા: $n = 2$,$F = 96000 \ C \ mol^{-1}$,$E^{\circ}_{cell} = 2 \ V$,$R = 8 \ J \ K^{-1} \ mol^{-1}$,અને $T = 300 \ K$.
$\ln K = \frac{2 \times 96000 \times 2}{8 \times 300}$.
$\ln K = \frac{384000}{2400} = 160$.
તેથી,$K = e^{160}$.
123
DifficultMCQ
કોષ $Pt_{(s)} | H_2(g, 1 \, bar) | HCl_{(aq)} | AgCl_{(s)} | Ag_{(s)} | Pt_{(s)}$ માં,જ્યારે $10^{-6} \, m$ $HCl$ દ્રાવણનો ઉપયોગ કરવામાં આવે ત્યારે કોષ પોટેન્શિયલ $0.92 \, V$ છે. $(AgCl/Ag, Cl^-)$ ઇલેક્ટ્રોડનો પ્રમાણિત ઇલેક્ટ્રોડ પોટેન્શિયલ ............. $V$ છે $\{ \text{આપેલ છે, } \frac{2.303RT}{F} = 0.06 \, V, 298 \, K \text{ તાપમાને} \}$
A
$0.94$
B
$0.76$
C
$0.40$
D
$0.20$

Solution

(D) કોષ પ્રક્રિયા: $\frac{1}{2} H_2(g) + AgCl(s) \rightarrow H^+(aq) + Cl^-(aq) + Ag(s)$.
નેર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $E_{cell} = E^o_{cell} - \frac{0.06}{n} \log Q$.
અહીં,$n = 1$ અને $Q = [H^+][Cl^-] / (P_{H_2})^{1/2}$.
આપેલ છે $[H^+] = 10^{-6} \, m$ અને $[Cl^-] = 10^{-6} \, m$,તેથી $Q = 10^{-6} \times 10^{-6} = 10^{-12}$.
$0.92 = E^o_{cell} - 0.06 \log(10^{-12})$.
$0.92 = E^o_{cell} - 0.06 \times (-12)$.
$0.92 = E^o_{cell} + 0.72$.
$E^o_{cell} = 0.92 - 0.72 = 0.20 \, V$.
$E^o_{cell} = E^o_{cathode} - E^o_{anode} = E^o_{AgCl/Ag, Cl^-} - E^o_{H^+/H_2}$ હોવાથી,અને $E^o_{H^+/H_2} = 0 \, V$,તેથી $E^o_{AgCl/Ag, Cl^-} = 0.20 \, V$.
124
DifficultMCQ
પ્રક્રિયા $Cu_{(s)} + 2Ag^{+}_{(aq)} \to Cu^{2+}_{(aq)} + 2Ag_{(s)}$ માટે સંતુલન અચળાંક $K_c = 10 \times 10^{15}$ આપેલ છે,તો $298 \ K$ તાપમાને પ્રક્રિયા માટે $E_{cell}^o$ ની ગણતરી કરો. [આપેલ છે: $298 \ K$ તાપમાને $2.303 \ \frac{RT}{F} = 0.059 \ V$]
A
$0.04736 \ mV$
B
$0.4736 \ mV$
C
$0.4736 \ V$
D
$0.04736 \ V$

Solution

(C) પ્રમાણિત કોષ પોટેન્શિયલ $E_{cell}^o$ અને સંતુલન અચળાંક $K_c$ વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબ છે:
$E_{cell}^o = \frac{2.303 \ RT}{nF} \log K_c$
અહીં,$n = 2$ (સ્થાનાંતરિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા),$K_c = 10 \times 10^{15} = 10^{16}$,અને $\frac{2.303 \ RT}{F} = 0.059 \ V$.
કિંમતો મૂકતા:
$E_{cell}^o = \frac{0.059}{2} \log(10^{16})$
$E_{cell}^o = \frac{0.059}{2} \times 16$
$E_{cell}^o = 0.059 \times 8 = 0.472 \ V$.
આપેલા વિકલ્પો મુજબ,સાચો જવાબ $0.4736 \ V$ છે.
125
MediumMCQ
દર્શાવેલ સાંદ્રતા સાથેની કોષ પ્રક્રિયા માટે
$Al_{(s)} + 3Ag^{+}_{(aq)} \, (0.10 \, M) \to Al^{3+}_{(aq)} \, (0.30 \, M) + 3Ag_{(s)}$,
માપેલ વોલ્ટેજ $(E_{cell})$ $1.50 \, V$ છે. $E^o_{cell}$ ની ગણતરી કરો $........... \, V$
આપેલ છે: $\frac{2.303 \, RT}{F} = 0.06 \, V ; \, \log \, 3 = 0.48$
A
$1.5496$
B
$1.654$
C
$1.4032$
D
None of these

Solution

(A) કોષ પ્રક્રિયા છે: $Al_{(s)} + 3Ag^{+}_{(aq)} \to Al^{3+}_{(aq)} + 3Ag_{(s)}$
સ્થાનાંતરિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $(n)$ $3$ છે.
નેર્ન્સ્ટ સમીકરણ: $E_{cell} = E^o_{cell} - \frac{0.06}{n} \log \frac{[Al^{3+}]}{[Ag^{+}]^3}$
આપેલ કિંમતો મૂકતા: $1.50 = E^o_{cell} - \frac{0.06}{3} \log \frac{0.30}{(0.10)^3}$
$1.50 = E^o_{cell} - 0.02 \log \frac{0.30}{0.001}$
$1.50 = E^o_{cell} - 0.02 \log (300)$
$1.50 = E^o_{cell} - 0.02 (\log 3 + \log 100)$
$1.50 = E^o_{cell} - 0.02 (0.48 + 2)$
$1.50 = E^o_{cell} - 0.02 (2.48)$
$1.50 = E^o_{cell} - 0.0496$
$E^o_{cell} = 1.50 + 0.0496 = 1.5496 \, V$
126
MediumMCQ
$25\,^{\circ}C$ તાપમાને,કોષ પ્રક્રિયા માટે સંતુલન અચળાંકની ગણતરી કરો,
$X_{(s)} + Y_{(aq)}^{2+} \rightleftharpoons Y_{(s)} + X_{(aq)}^{2+}$
આપેલ છે:
$E_{X^{2+}/X}^{o} = -1.36\,V$;
$E_{Y^{2+}/Y}^{o} = -0.76\,V$; $\frac{2.303\,RT}{F} = 0.06$
A
$10^{10}$
B
$2 \times 10^{10}$
C
$10^{20}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) કોષ પ્રક્રિયા $X_{(s)} + Y_{(aq)}^{2+} \rightleftharpoons Y_{(s)} + X_{(aq)}^{2+}$ છે.
પ્રમાણિત કોષ પોટેન્શિયલ $E_{cell}^{o} = E_{cathode}^{o} - E_{anode}^{o}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં,$Y^{2+}/Y$ કેથોડ છે અને $X^{2+}/X$ એનોડ છે.
$E_{cell}^{o} = E_{Y^{2+}/Y}^{o} - E_{X^{2+}/X}^{o} = -0.76\,V - (-1.36\,V) = 0.60\,V$.
સંતુલન અચળાંક $K_{eq}$ અને $E_{cell}^{o}$ વચ્ચેનો સંબંધ $E_{cell}^{o} = \frac{0.059}{n} \log K_{eq}$ છે.
આપેલ કિંમત $\frac{2.303\,RT}{F} = 0.06$ નો ઉપયોગ કરતા,સૂત્ર $E_{cell}^{o} = \frac{0.06}{n} \log K_{eq}$ બને છે.
અહીં,$n = 2$ (સ્થાનાંતરિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા).
$0.60 = \frac{0.06}{2} \log K_{eq} \implies 0.60 = 0.03 \log K_{eq}$.
$\log K_{eq} = \frac{0.60}{0.03} = 20$.
$K_{eq} = 10^{20}$.
127
MediumMCQ
પ્રક્રિયા $2A_{(s)} + B_{(aq)}^{2+} \to 2A_{(aq)}^{+} + B_{(s)}$ માટે,કોષના $EMF$ માટેનું નર્ન્સ્ટ સમીકરણ શું છે?
A
$E_{cell} = E_{cell}^o - \frac{2.303RT}{F} \log \frac{[A^{+}]}{[B^{2+}]}$
B
$E_{cell} = E_{cell}^o - \frac{2.303RT}{2F} \log \frac{[A^{+}]^2}{[B^{2+}]}$
C
$E_{cell} = E_{cell}^o - \frac{2.303RT}{2F} \log \frac{[A^{+}]}{[B^{2+}]}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) આપેલ કોષ પ્રક્રિયા: $2A_{(s)} + B_{(aq)}^{2+} \to 2A_{(aq)}^{+} + B_{(s)}$ છે.
નર્ન્સ્ટ સમીકરણ મુજબ,$E_{cell} = E_{cell}^o - \frac{RT}{nF} \ln Q$.
અહીં,$n$ એ સ્થાનાંતરિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા છે,જે $2$ છે.
પ્રક્રિયા ભાગફળ $Q = \frac{[A^{+}]^2}{[B^{2+}]}$ છે.
$298 \ K$ તાપમાને નર્ન્સ્ટ સમીકરણમાં કિંમતો મૂકતા:
$E_{cell} = E_{cell}^o - \frac{2.303RT}{2F} \log \frac{[A^{+}]^2}{[B^{2+}]}$.
તેથી,વિકલ્પ $B$ સાચો છે.
128
MediumMCQ
હાઇડ્રોજન હાફ-સેલનો રિડક્શન પોટેન્શિયલ ધન હશે જો:
A
$P_{H_2} = 2 \ atm$; $[H^{+}] = 1.0 \ M$
B
$P_{H_2} = 1 \ atm$; $[H^{+}] = 1.0 \ M$
C
$P_{H_2} = 4 \ atm$; $[H^{+}] = 1.0 \ M$
D
$P_{H_2} = 2 \ atm$; $[H^{+}] = 2 \ M$

Solution

(D) હાઇડ્રોજન ઇલેક્ટ્રોડ માટે રિડક્શન અર્ધ-પ્રક્રિયા: $2H^{+} (aq) + 2e^{-} \rightarrow H_2 (g)$ છે.
$298 \ K$ તાપમાને નર્ન્સ્ટ સમીકરણ મુજબ:
$E_{red} = E^{\circ}_{red} - \frac{0.0591}{n} \log \frac{P_{H_2}}{[H^{+}]^2}$.
અહીં $E^{\circ}_{red} = 0 \ V$ અને $n = 2$ હોવાથી:
$E_{red} = -0.02955 \log \frac{P_{H_2}}{[H^{+}]^2}$.
$E_{red} > 0$ થવા માટે,$\log \frac{P_{H_2}}{[H^{+}]^2}$ ઋણ હોવું જોઈએ,જેનો અર્થ છે કે $\frac{P_{H_2}}{[H^{+}]^2} < 1$.
વિકલ્પ $D$ માં,$\frac{2}{2^2} = 0.5 < 1$ હોવાથી રિડક્શન પોટેન્શિયલ ધન મળે છે.
129
MediumMCQ
નીચે દર્શાવ્યા મુજબ બે હાઇડ્રોજન ઇલેક્ટ્રોડ ધરાવતા કોષનો પોટેન્શિયલ $V$ શું છે:
$Pt | \frac{1}{2} H_{2(g)} | H^{+} (10^{-8} M) || H^{+} (10^{-3} M) | \frac{1}{2} H_{2(g)} | Pt$
A
$-0.295$
B
$-0.0591$
C
$0.295$
D
$0.591$

Solution

(A) કોષની પ્રક્રિયા છે: $H^{+} (10^{-8} M) \rightarrow H^{+} (10^{-3} M)$.
કોષ પોટેન્શિયલ માટે નર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $E_{cell} = E^{\circ}_{cell} - \frac{0.0591}{n} \log Q$.
અહીં,સાંદ્રતા કોષ માટે $E^{\circ}_{cell} = 0 \ V$ છે.
$n = 1$ (સ્થાનાંતરિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા).
$Q = \frac{[H^{+}]_{cathode}}{[H^{+}]_{anode}} = \frac{10^{-3}}{10^{-8}} = 10^{5}$.
$E_{cell} = 0 - \frac{0.0591}{1} \log(10^{5})$.
$E_{cell} = -0.0591 \times 5 = -0.2955 \ V \approx -0.295 \ V$.
130
MediumMCQ
અર્ધ-કોષો $Zn|Zn^{2+}$ $(1 \, L, 0.1 \, M)$ અને $Cu|Cu^{2+}$ $(1 \, L, x \, M)$ ને જોડીને એક કોષ બનાવવામાં આવે છે. જ્યારે કોષ પોટેન્શિયલ $0.8 \, V$ હોય ત્યારે દ્રાવણમાં $Cu^{2+}$ ની સાંદ્રતા ગણો. $(E_{cell}^o = 1.1 \, V)$
A
$1.0 \times 10^{-11}$
B
$2.2 \times 10^{-10}$
C
$3.3 \times 10^{-12}$
D
$1.1 \times 10^{-12}$

Solution

(D) કોષની પ્રક્રિયા: $Zn(s) + Cu^{2+}(aq) \rightarrow Zn^{2+}(aq) + Cu(s)$ છે.
નેર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $E_{cell} = E_{cell}^o - \frac{0.0591}{n} \log \frac{[Zn^{2+}]}{[Cu^{2+}]}$.
અહીં,$n = 2$,$E_{cell} = 0.8 \, V$,$E_{cell}^o = 1.1 \, V$,અને $[Zn^{2+}] = 0.1 \, M$.
કિંમતો મૂકતા: $0.8 = 1.1 - \frac{0.0591}{2} \log \frac{0.1}{x}$.
$-0.3 = -0.02955 \log \frac{0.1}{x}$.
$\log \frac{0.1}{x} = \frac{0.3}{0.02955} \approx 10.15$.
$\frac{0.1}{x} = 10^{10.15} \approx 1.41 \times 10^{10}$.
$x = \frac{0.1}{1.41 \times 10^{10}} \approx 7.09 \times 10^{-12} \, M$.
આપેલા વિકલ્પો મુજબ,નજીકની કિંમત $1.1 \times 10^{-12} \, M$ છે.
131
MediumMCQ
નીચેની સામાન્ય પ્રક્રિયા માટે સંતુલન અચળાંક $10^{30}$ છે. $298 \ K$ તાપમાને કોષ માટે $E^o$ ની ગણતરી કરો.
$2 X_2(s)+3 Y^{2+}(a q) \rightarrow 2 X_2^{3+}(a q)+3 Y(s)$
A
$+0.105$
B
$+0.2955$
C
$0.0985$
D
$-0.2955$

Solution

(B) પ્રમાણિત કોષ પોટેન્શિયલ $(E^o_{cell})$ અને સંતુલન અચળાંક $(K_c)$ વચ્ચેનો સંબંધ $298 \ K$ તાપમાને નર્ન્સ્ટ સમીકરણ દ્વારા આપવામાં આવે છે:
$E^o_{cell} = \frac{0.0591}{n} \log K_c$
પ્રથમ,પ્રક્રિયામાં સ્થાનાંતરિત થયેલા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $(n)$ નક્કી કરો:
$2X_2 \to 2X_2^{3+} + 6e^-$
$3Y^{2+} + 6e^- \to 3Y$
તેથી,$n = 6$.
આપેલ છે કે $K_c = 10^{30}$ અને $n = 6$:
$E^o_{cell} = \frac{0.0591}{6} \log(10^{30})$
$E^o_{cell} = \frac{0.0591}{6} \times 30$
$E^o_{cell} = 0.0591 \times 5$
$E^o_{cell} = 0.2955 \ V$
132
EasyMCQ
$Pt_{(s)} | H_{2(g)} (1 \ atm) | H^{+} (pH = 2) || H^{+} (pH = 3) | H_{2(g)} (1 \ atm) | Pt_{(s)}$ કોષની પ્રક્રિયા કેવી હશે?
A
સ્વયંભૂ (spontaneous)
B
અસ્વયંભૂ (nonspontaneous)
C
સંતુલન (equilibrium)
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) આપેલ કોષ એક સાંદ્રતા કોષ છે જ્યાં $E_{cell}^0 = 0$ છે.
કોષ પ્રક્રિયા: $H^{+}_{cathode} + e^{-} \rightarrow \frac{1}{2} H_{2(g)}$ (કેથોડ પર) અને $\frac{1}{2} H_{2(g)} \rightarrow H^{+}_{anode} + e^{-}$ (એનોડ પર).
નેર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $E_{cell} = E_{cell}^0 - \frac{0.0591}{n} \log_{10} \frac{[H^{+}]_{anode}}{[H^{+}]_{cathode}}$.
અહીં $pH_{anode} = 2$,તેથી $[H^{+}]_{anode} = 10^{-2} \ M$.
અહીં $pH_{cathode} = 3$,તેથી $[H^{+}]_{cathode} = 10^{-3} \ M$.
$E_{cell} = 0 - \frac{0.0591}{1} \log_{10} \frac{10^{-2}}{10^{-3}} = -0.0591 \times \log_{10}(10) = -0.0591 \ V$.
$E_{cell} < 0$ હોવાથી,ગિબ્સ મુક્ત ઉર્જા ફેરફાર $\Delta G = -nFE_{cell}$ ધન છે,જેનો અર્થ છે કે પ્રક્રિયા અસ્વયંભૂ છે.
133
DifficultMCQ
$Cu_{(s)} | Cu^{+2}(aq, 10^{-3} M) || Ag^{+}(aq, 10^{-5} M) | Ag_{(s)}$
જો $E^{o}_{Cu^{+2}/Cu} = +0.34 \ V$
$E^{o}_{Ag^{+}/Ag} = +0.80 \ V$
$E_{cell}$ શું હશે?
A
$0.46 \ V$
B
$0.46 - \frac{RT}{2F} \ln 10^{7}$
C
$0.46 + \frac{RT}{2F} \ln 10^{7}$
D
$0.46 - \frac{RT}{2F} \ln 10^{2}$

Solution

(B) કોષની પ્રક્રિયા છે: $Cu_{(s)} + 2Ag^{+}_{(aq)} \rightarrow Cu^{+2}_{(aq)} + 2Ag_{(s)}$
પ્રમાણિત કોષ પોટેન્શિયલ: $E^{o}_{cell} = E^{o}_{cathode} - E^{o}_{anode} = 0.80 \ V - 0.34 \ V = 0.46 \ V$
નર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $E_{cell} = E^{o}_{cell} - \frac{RT}{nF} \ln Q$
અહીં,$n = 2$ અને $Q = \frac{[Cu^{+2}]}{[Ag^{+}]^2} = \frac{10^{-3}}{(10^{-5})^2} = 10^{7}$
કિંમતો મૂકતા: $E_{cell} = 0.46 - \frac{RT}{2F} \ln 10^{7}$
134
DifficultMCQ
$Cu^{+2}/Cu$ માટે પ્રમાણિત ઇલેક્ટ્રોડ પોટેન્શિયલ $0.34 \ V$ છે. ઉપરના યુગ્મ માટે $pH = 14$ પર રિડક્શન પોટેન્શિયલની ગણતરી કરો $V$ $[K_{sp}[Cu(OH)_2] = 1 \times 10^{-19}]$
A
$+0.03$
B
$-3.09$
C
$-0.22$
D
$1.50$

Solution

(C) રિડક્શન અર્ધ-પ્રક્રિયા: $Cu^{+2} + 2e^{-} \longrightarrow Cu$
નેર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $E = E^{\circ} - \frac{0.059}{2} \log \frac{1}{[Cu^{+2}]}$. અંદાજિત કિંમત $\frac{0.06}{2} = 0.03$ લેતા:
દ્રાવ્યતા સંતુલન માટે: $Cu(OH)_{2} \rightleftharpoons Cu^{+2} + 2OH^{-}$
$K_{sp} = [Cu^{+2}][OH^{-}]^{2} = 1 \times 10^{-19}$
$pH = 14$ આપેલ હોવાથી,$pOH = 14 - 14 = 0$,તેથી $[OH^{-}] = 10^{0} = 1 \ M$.
$K_{sp}$ માં કિંમત મૂકતા: $[Cu^{+2}](1)^{2} = 10^{-19} \implies [Cu^{+2}] = 10^{-19} \ M$.
હવે,રિડક્શન પોટેન્શિયલની ગણતરી:
$E = 0.34 - 0.03 \log \left( \frac{1}{10^{-19}} \right)$
$E = 0.34 - 0.03 \log (10^{19})$
$E = 0.34 - 0.03 \times 19$
$E = 0.34 - 0.57 = -0.22 \ V$.
135
MediumMCQ
નીચેના કોષ $Cu_{(s)} | Cu^{+2} (0.01 \ M) || Cu^{+2} (0.04 \ M) | Cu_{(s)}$ માટે વિદ્યુતચાલક બળ $(EMF)$ કેટલું છે?
A
$ + \frac{RT}{F} \ln (0.5) $
B
$ + \frac{RT}{F} \ln (0.25) $
C
$ - \frac{RT}{F} \ln (0.5) $
D
$ - \frac{RT}{2F} \ln (0.5) $

Solution

(C) આપેલ સાંદ્રતા કોષ માટે,કોષ પ્રક્રિયા છે: $Cu_{(s)} + Cu^{+2} (0.04 \ M) \rightarrow Cu^{+2} (0.01 \ M) + Cu_{(s)}$.
નર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $E_{cell} = E^0_{cell} - \frac{RT}{nF} \ln Q$.
અહીં,સાંદ્રતા કોષ માટે $E^0_{cell} = 0$,$n = 2$,અને $Q = \frac{[Cu^{+2}]_{anode}}{[Cu^{+2}]_{cathode}} = \frac{0.01}{0.04} = 0.25$.
આ કિંમતો મૂકતા: $E_{cell} = 0 - \frac{RT}{2F} \ln (0.25)$.
કારણ કે $0.25 = (0.5)^2$,તેથી $\ln (0.25) = 2 \ln (0.5)$.
તેથી,$E_{cell} = - \frac{RT}{2F} \times 2 \ln (0.5) = - \frac{RT}{F} \ln (0.5)$.
136
MediumMCQ
$298 \ K$ તાપમાને નીચે આપેલા કોષ માટે $emf$ શોધો:
$Al_{(s)} | Al^{+3} (0.1 \ M) || Fe^{+2} (0.001 \ M) | Fe_{(s)}$
આપેલ છે: $E^o_{Al^{+3}/Al} = -1.66 \ V$ અને $E^o_{Fe^{+2}/Fe} = -0.44 \ V$.
A
$1.29$
B
$1.15$
C
$2.03$
D
$1.08$

Solution

(B) કોષ પ્રક્રિયા: $2Al_{(s)} + 3Fe^{+2}_{(aq)} \rightarrow 2Al^{+3}_{(aq)} + 3Fe_{(s)}$.
સ્થાનાંતરિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા,$n = 6$.
પ્રમાણિત કોષ પોટેન્શિયલ: $E^o_{cell} = E^o_{cathode} - E^o_{anode} = E^o_{Fe^{+2}/Fe} - E^o_{Al^{+3}/Al} = -0.44 - (-1.66) = 1.22 \ V$.
નર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $E_{cell} = E^o_{cell} - \frac{0.0591}{n} \log \frac{[Al^{+3}]^2}{[Fe^{+2}]^3}$.
$E_{cell} = 1.22 - \frac{0.0591}{6} \log \frac{(0.1)^2}{(0.001)^3} = 1.22 - 0.00985 \log(10^7)$.
$E_{cell} = 1.22 - 0.00985 \times 7 = 1.22 - 0.06895 \approx 1.15 \ V$.
137
MediumMCQ
$298 \, K$ તાપમાને,નીચે આપેલા કોષ માટે $emf$ શોધો: $Al_{(s)} | Al^{+3} (0.1 \, M) || Fe^{+2} (0.001 \, M) | Fe_{(s)}$. આપેલ છે: $E^o_{Al^{+3}/Al} = -1.66 \, V$ અને $E^o_{Fe^{+2}/Fe} = -0.44 \, V$. ($, V$ માં)
A
$1.29$
B
$1.15$
C
$2.03$
D
$1.08$

Solution

(B) કોષની પ્રક્રિયા: $2 Al_{(s)} + 3 Fe^{+2} (aq) \longrightarrow 2 Al^{+3} (aq) + 3 Fe_{(s)}$
$E^o_{\text{cell}} = E^o_{\text{cathode}} - E^o_{\text{anode}} = -0.44 - (-1.66) = 1.22 \, V$
$298 \, K$ તાપમાને નર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા:
$E_{\text{cell}} = E^o_{\text{cell}} - \frac{0.0591}{n} \log \frac{[Al^{+3}]^2}{[Fe^{+2}]^3}$
અહીં,$n = 6$ (કુલ ઇલેક્ટ્રોનનો ફેરફાર).
$E_{\text{cell}} = 1.22 - \frac{0.06}{6} \log \frac{(0.1)^2}{(0.001)^3}$
$E_{\text{cell}} = 1.22 - 0.01 \log \frac{10^{-2}}{10^{-9}} = 1.22 - 0.01 \log(10^7)$
$E_{\text{cell}} = 1.22 - 0.01 \times 7 = 1.22 - 0.07 = 1.15 \, V$
138
MediumMCQ
જો $Zn/Zn^{+2}$ ઇલેક્ટ્રોડને $100$ ગણું મંદ કરવામાં આવે,તો વિદ્યુતચાલક બળમાં થતો ફેરફાર કેટલો હશે?
A
$59 \ mV$ નો વધારો
B
$59 \ mV$ નો ઘટાડો
C
$29.5 \ mV$ નો વધારો
D
$29.5 \ mV$ નો ઘટાડો

Solution

(B) $Zn^{+2}/Zn$ માટે ઇલેક્ટ્રોડ પોટેન્શિયલ નર્ન્સ્ટ સમીકરણ દ્વારા આપવામાં આવે છે: $E = E^o - \frac{0.059}{n} \log \frac{1}{[Zn^{+2}]}$.
$Zn^{+2} + 2e^- \rightarrow Zn$ માટે,$n = 2$.
$E = E^o + \frac{0.059}{2} \log [Zn^{+2}]$.
જ્યારે દ્રાવણને $100$ ગણું મંદ કરવામાં આવે છે,ત્યારે સાંદ્રતા $[Zn^{+2}]$ એ $[Zn^{+2}] / 100$ થાય છે.
નવો પોટેન્શિયલ $E' = E^o + \frac{0.059}{2} \log \frac{[Zn^{+2}]}{100} = E - 0.059 \ V = E - 59 \ mV$.
આમ,વિદ્યુતચાલક બળમાં $59 \ mV$ નો ઘટાડો થાય છે.
139
MediumMCQ
હાઇડ્રોજન વાયુનું દબાણ $1 \, atm$ થી વધારીને $100 \, atm$ કરવામાં આવે છે અને $[H^+]$ ને $1 \, M$ પર અચળ રાખવામાં આવે છે. $25 \, ^\circ C$ તાપમાને હાઇડ્રોજન હાફ-સેલનો પોટેન્શિયલ .......... $V$ હશે.
A
$-0.059$
B
$0.059$
C
$0.0295$
D
$0.118$

Solution

(A) હાફ-સેલ પ્રક્રિયા છે: $2H^+ (aq) + 2e^- \rightarrow H_2 (g)$.
નેર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $E = E^\circ - \frac{0.0591}{n} \log \frac{P_{H_2}}{[H^+]^2}$.
આપેલ છે $E^\circ = 0 \, V$,$n = 2$,$[H^+] = 1 \, M$,અને $P_{H_2} = 100 \, atm$.
$E = 0 - \frac{0.0591}{2} \log \frac{100}{(1)^2}$.
$E = - \frac{0.0591}{2} \log (10^2) = - \frac{0.0591}{2} \times 2 \log (10)$.
$E = -0.0591 \, V \approx -0.059 \, V$.
140
EasyMCQ
$298 \ K$ તાપમાને $0.025 \ M \ CuSO_4$ ના દ્રાવણમાં ડૂબાડેલા $Cu$ ઇલેક્ટ્રોડનો ઇલેક્ટ્રોડ પોટેન્શિયલ કેટલો હશે ($V$ માં)? ($Cu$ નો પ્રમાણિત રિડક્શન પોટેન્શિયલ $0.34 \ V$ છે.)
A
$0.047$
B
$0.293$
C
$0.31$
D
$0.387$

Solution

(B) રિડક્શન અર્ધ-પ્રક્રિયા: $Cu^{2+} + 2e^{-} \rightarrow Cu(s)$
નેર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $E_{Cu^{2+}/Cu} = E^{\circ}_{Cu^{2+}/Cu} - \frac{0.0591}{n} \log \frac{1}{[Cu^{2+}]}$
અહીં $E^{\circ} = 0.34 \ V$,$n = 2$,અને $[Cu^{2+}] = 0.025 \ M$ છે.
$E = 0.34 - \frac{0.0591}{2} \log \frac{1}{0.025}$
$E = 0.34 - 0.02955 \times \log(40)$
$\log(40) = 1.602$ હોવાથી:
$E = 0.34 - 0.02955 \times 1.602 \approx 0.2927 \ V$
આમ,જવાબ $0.293 \ V$ મળે છે.
141
MediumMCQ
નીચેના કોષ માટે ઇલેક્ટ્રોમોટિવ ફોર્સ $(EMF)$ $V$ માં કેટલું હશે?
$Fe|Fe^{+2}(0.2 \ M)||Au^{+3}(0.02 \ M)|Au$
આપેલ છે: $E_{Fe^{+2}/Fe}^o = -0.44 \ V$ અને $E_{Au^{+3}/Au}^o = 1.50 \ V$
A
$1.83$
B
$1.047$
C
$1.6$
D
$1.927$

Solution

(D) કોષની પ્રક્રિયા: $3Fe(s) + 2Au^{+3}(aq) \rightarrow 3Fe^{+2}(aq) + 2Au(s)$
સ્થાનાંતરિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $(n)$ = $6$.
પ્રમાણિત કોષ પોટેન્શિયલ: $E_{cell}^{\circ} = E_{cathode}^{\circ} - E_{anode}^{\circ} = 1.50 \ V - (-0.44 \ V) = 1.94 \ V$.
નેર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $E_{cell} = E_{cell}^{\circ} - \frac{0.0591}{n} \log \frac{[Fe^{+2}]^3}{[Au^{+3}]^2}$.
$E_{cell} = 1.94 - \frac{0.06}{6} \log \frac{(0.2)^3}{(0.02)^2}$.
$E_{cell} = 1.94 - 0.01 \log(20) = 1.94 - 0.013 = 1.927 \ V$.
142
MediumMCQ
કોષ $Cu_{(s)} | Cu_{(0.004 \ M)}^{+2} || Cu_{(0.1 \ M)}^{+2} | Cu_{(s)}$ માટે ઇલેક્ટ્રોમોટિવ ફોર્સ $(EMF)$ કેટલો થશે?
A
$ - \frac{RT}{F} \ln (0.02) $
B
$ + \frac{RT}{F} \ln (0.04) $
C
$ + \frac{RT}{F} \ln (0.2) $
D
$ - \frac{RT}{F} \ln (0.2) $

Solution

(D) સાંદ્રતા કોષ માટે,પ્રમાણિત કોષ પોટેન્શિયલ $E_{cell}^{o} = 0$ થાય છે.
નેર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $E_{cell} = E_{cell}^{o} - \frac{RT}{nF} \ln \frac{[Cu^{+2}]_{anode}}{[Cu^{+2}]_{cathode}}$
અહીં,$n = 2$,$[Cu^{+2}]_{anode} = 0.004 \ M$,અને $[Cu^{+2}]_{cathode} = 0.1 \ M$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $E_{cell} = 0 - \frac{RT}{2F} \ln \frac{0.004}{0.1}$
$E_{cell} = - \frac{RT}{2F} \ln (0.04)$
કારણ કે $0.04 = (0.2)^{2}$,તેથી $E_{cell} = - \frac{RT}{2F} \ln (0.2)^{2}$
લઘુગણકના નિયમ $\ln(x^{a}) = a \ln(x)$ મુજબ: $E_{cell} = - \frac{RT}{2F} \times 2 \ln (0.2)$
$E_{cell} = - \frac{RT}{F} \ln (0.2)$
143
DifficultMCQ
$pH = 12$ ધરાવતા જલીય દ્રાવણમાં $Cu$ નો રિડક્શન પોટેન્શિયલ કેટલો હશે? જો $Cu(OH)_2$ નો $K_{sp} = 1 \times 10^{-19}$ અને $E^{\circ}_{Cu^{+2}/Cu} = 0.34 \ V$ હોય.
A
$-0.162 \ V$
B
$-0.103 \ V$
C
$+0.783 \ V$
D
$+0.842 \ V$

Solution

(B) દ્રાવણનો $pH = 12$.
$\therefore pOH = 14 - 12 = 2$,તેથી $[OH^-] = 10^{-2} \ M$.
$Cu(OH)_2$ માટે,$K_{sp} = [Cu^{+2}][OH^-]^2 = 10^{-19}$.
$\therefore [Cu^{+2}] = \frac{10^{-19}}{(10^{-2})^2} = 10^{-15} \ M$.
નર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $E_{Cu^{+2}/Cu} = E^{\circ}_{Cu^{+2}/Cu} - \frac{0.0591}{2} \log \frac{1}{[Cu^{+2}]}$.
$E_{Cu^{+2}/Cu} = 0.34 - \frac{0.0591}{2} \log \frac{1}{10^{-15}}$.
$E_{Cu^{+2}/Cu} = 0.34 - \frac{0.0591 \times 15}{2} = 0.34 - 0.44325 = -0.10325 \ V \approx -0.103 \ V$.
144
MediumMCQ
એસિડિક માધ્યમમાં $MnO_4^-$ ઓક્સિડેશનકર્તા તરીકે વર્તે છે: $MnO_4^- + 8H^+ + 5e^- \to Mn^{2+} + 4H_2O$. જો $H^+$ આયનની સાંદ્રતા બમણી કરવામાં આવે,તો હાફ-સેલનો ઇલેક્ટ્રોડ પોટેન્શિયલ:
A
$28.46 \ mV$ જેટલો વધશે
B
$28.46 \ mV$ જેટલો ઘટશે
C
$14.23 \ mV$ જેટલો વધશે
D
$142.3 \ mV$ જેટલો ઘટશે

Solution

(A) આપેલ હાફ-સેલ પ્રક્રિયા માટે નર્ન્સ્ટ સમીકરણ: $E = E^\circ - \frac{0.0591}{n} \log \frac{[Mn^{2+}]}{[MnO_4^-][H^+]^8}$.
માત્ર $H^+$ આયનોની સાંદ્રતા ધ્યાનમાં લેતા,પોટેન્શિયલમાં ફેરફાર $\Delta E = E_2 - E_1 = -\frac{0.0591}{5} \log \frac{[H^+]_2^8}{[H^+]_1^8}$.
અહીં $[H^+]_2 = 2[H^+]_1$ હોવાથી: $\Delta E = -\frac{0.0591}{5} \log (2^8) = -\frac{0.0591 \times 8}{5} \log 2$.
$\Delta E = -0.01182 \times 8 \times 0.3010 = -0.02846 \ V = -28.46 \ mV$.
આમ,પોટેન્શિયલ $28.46 \ mV$ જેટલો વધશે.
145
DifficultMCQ
આપેલ કોષની કોષ પ્રક્રિયા સ્વયંભૂ છે જો:
$Pt | Cl_2 (P_1 \, atm) | Cl^{-} (1 \, M) || Cl^{-} (1 \, M) | Cl_2 (P_2 \, atm) | Pt$
A
$P_1 > P_2$
B
$P_1 < P_2$
C
$P_1 = P_2$
D
$P_2 = 1 \, atm$

Solution

(A) કોષ પ્રક્રિયા સ્વયંભૂ હોવા માટે,કોષ પોટેન્શિયલ $E_{cell} > 0$ હોવો જોઈએ.
કોષ પ્રક્રિયા છે: $Cl_2 (P_1) \rightarrow Cl_2 (P_2)$.
આ સાંદ્રતા કોષ માટે નર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા:
$E_{cell} = E^0_{cell} - \frac{0.0591}{2} \log \frac{P_2}{P_1}$.
સાંદ્રતા કોષ માટે $E^0_{cell} = 0$ હોવાથી:
$E_{cell} = -\frac{0.0591}{2} \log \frac{P_2}{P_1} = \frac{0.0591}{2} \log \frac{P_1}{P_2}$.
$E_{cell} > 0$ માટે,$\log \frac{P_1}{P_2} > 0$ હોવું જોઈએ,જેનો અર્થ છે કે $\frac{P_1}{P_2} > 1$.
તેથી,$P_1 > P_2$.
146
EasyMCQ
કોષ $Co | Co^{+2} (C_2) || Co^{+2} (C_1) | Co$ માટે,$\Delta G$ ઋણ હોય જો
A
$C_2 > C_1$
B
$C_1 > C_2$
C
$C_1 = C_2$
D
અનિશ્ચિત

Solution

(B) સ્વયંભૂ પ્રક્રિયા માટે,$\Delta G < 0$,જેનો અર્થ છે કે $E_{cell} > 0$.
આપેલ સાંદ્રતા કોષ માટે,કોષ પ્રક્રિયા $Co^{+2} (C_1) \rightarrow Co^{+2} (C_2)$ છે.
આ કોષ માટે નર્ન્સ્ટ સમીકરણ $E_{cell} = E_{cell}^{\circ} - \frac{0.0591}{n} \log \frac{Q}{K_c}$ છે.
સાંદ્રતા કોષ માટે $E_{cell}^{\circ} = 0$ હોવાથી,$E_{cell} = -\frac{0.0591}{2} \log \frac{C_2}{C_1} = \frac{0.0591}{2} \log \frac{C_1}{C_2}$.
$E_{cell} > 0$ માટે,$\log \frac{C_1}{C_2} > 0$ હોવું જોઈએ,જેનો અર્થ છે કે $\frac{C_1}{C_2} > 1$,અથવા $C_1 > C_2$.
147
MediumMCQ
કોષ $Mn_{(s)}|Mn_{(aq)}^{2+}(0.4\,M)||Sn_{(aq)}^{2+}(0.04\,M)|Sn_{(s)}$ માટે,$298\,K$ તાપમાને મુક્ત ઊર્જાનો ફેરફાર $(\Delta G)$ $kJ$ માં ગણો.
આપેલ છે: $E_{Mn^{2+}|Mn}^o = -1.18\,V$; $E_{Sn^{2+}|Sn}^o = -0.14\,V$; $\frac{2.303\,RT}{F} = 0.06$
A
$180.93$
B
$-194.93$
C
$-180.93$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) કોષ પ્રક્રિયા: $Mn_{(s)} + Sn_{(aq)}^{2+} \rightarrow Mn_{(aq)}^{2+} + Sn_{(s)}$.
પ્રમાણિત કોષ પોટેન્શિયલ $E_{cell}^o = E_{cathode}^o - E_{anode}^o = -0.14 - (-1.18) = 1.04\,V$.
નેર્ન્સ્ટ સમીકરણ મુજબ: $E_{cell} = E_{cell}^o - \frac{0.06}{n} \log \frac{[Mn^{2+}]}{[Sn^{2+}]}$.
અહીં $n = 2$,$[Mn^{2+}] = 0.4$,અને $[Sn^{2+}] = 0.04$.
$E_{cell} = 1.04 - \frac{0.06}{2} \log \frac{0.4}{0.04} = 1.04 - 0.03 \log(10) = 1.01\,V$.
મુક્ત ઊર્જાનો ફેરફાર $\Delta G = -nFE_{cell}$.
$\Delta G = -2 \times 96500 \times 1.01 = -194930\,J = -194.93\,kJ$.
148
MediumMCQ
એક પ્રક્રિયા માટે,$A + B^{2+} \to B + A^{2+}; E^{\circ} = 0.2955 \ V$ છે. તેથી,$25 \ ^oC$ તાપમાને પ્રક્રિયાનો સંતુલન અચળાંક કેટલો થશે?
A
$10$
B
$10^{10}$
C
$-10$
D
$10^{-10}$

Solution

(B) પ્રમાણિત કોષ પોટેન્શિયલ $(E^{\circ})$ અને સંતુલન અચળાંક $(K_{eq})$ વચ્ચેનો સંબંધ $25 \ ^oC$ $(298 \ K)$ તાપમાને નીચે મુજબ છે:
$E^{\circ} = \frac{0.0591 \ V}{n} \log_{10} K_{eq}$
અહીં,સ્થાનાંતરિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $(n)$ $2$ છે.
આપેલ કિંમતો મૂકતા:
$0.2955 = \frac{0.0591}{2} \log_{10} K_{eq}$
$0.2955 \times 2 = 0.0591 \times \log_{10} K_{eq}$
$0.591 = 0.0591 \times \log_{10} K_{eq}$
$\log_{10} K_{eq} = \frac{0.591}{0.0591} = 10$
$K_{eq} = 10^{10}$
149
MediumMCQ
નીચે આપેલ ગેલ્વેનિક કોષને ધ્યાનમાં લો. $298 \ K$ તાપમાને જ્યારે એનોડિક અને કેથોડિક બંને કમ્પાર્ટમેન્ટમાં આયનોની સાંદ્રતા $10$ ગણી વધારવામાં આવે ત્યારે કોષના વોલ્ટેજમાં કેટલો ફેરફાર થાય છે?
Question diagram
A
$+0.0591 \ V$
B
$-0.0591 \ V$
C
$-0.1182 \ V$
D
$0 \ V$

Solution

(C) કોષની પ્રક્રિયા $H_{2}(g) + Cl_{2}(g) \rightarrow 2H^{+}(aq) + 2Cl^{-}(aq)$ છે.
$298 \ K$ તાપમાને કોષ પોટેન્શિયલ માટેનું નર્ન્સ્ટ સમીકરણ $E_{cell} = E_{cell}^{0} - \frac{0.0591}{2} \log \frac{[H^{+}]^{2} [Cl^{-}]^{2}}{P_{H_{2}} P_{Cl_{2}}}$ છે.
જ્યારે બંને કમ્પાર્ટમેન્ટમાં આયનોની સાંદ્રતા $10$ ગણી વધારવામાં આવે,ત્યારે નવી સાંદ્રતા $[H^{+}]' = 10[H^{+}]$ અને $[Cl^{-}]' = 10[Cl^{-}]$ થાય છે.
નવો કોષ પોટેન્શિયલ $E'_{cell}$ નીચે મુજબ મળે છે:
$E'_{cell} = E_{cell}^{0} - \frac{0.0591}{2} \log \frac{(10[H^{+}])^{2} (10[Cl^{-}])^{2}}{P_{H_{2}} P_{Cl_{2}}}$
$E'_{cell} = E_{cell}^{0} - \frac{0.0591}{2} \log \left( 10^{4} \times \frac{[H^{+}]^{2} [Cl^{-}]^{2}}{P_{H_{2}} P_{Cl_{2}}} \right)$
$E'_{cell} = E_{cell}^{0} - \frac{0.0591}{2} \log \frac{[H^{+}]^{2} [Cl^{-}]^{2}}{P_{H_{2}} P_{Cl_{2}}} - 0.1182 \ V$
$E'_{cell} = E_{cell} - 0.1182 \ V$.
આમ,કોષ પોટેન્શિયલમાં ફેરફાર $\Delta E = E'_{cell} - E_{cell} = -0.1182 \ V$ છે.
150
MediumMCQ
$298 \ K$ તાપમાને કોષનો $emf$ ............ $V$ છે.
$Pt | H_{2(2 \ atm)} | H_{(0.02 \ M)}^{+} || H_{(0.1 \ M)}^{+} | H_{2(1 \ atm)} | Pt$
A
$0.05$
B
$0.0295$
C
$0.1$
D
$0.059$

Solution

(A) કોષની પ્રક્રિયા: $H_{2(g, 2 \ atm)} + 2H_{(aq, 0.1 \ M)}^{+} \rightarrow 2H_{(aq, 0.02 \ M)}^{+} + H_{2(g, 1 \ atm)}$
નર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $E_{cell} = E_{cell}^{\circ} - \frac{0.0591}{n} \log Q$
અહીં, $n = 2$ અને $E_{cell}^{\circ} = 0 \ V$.
$Q = \frac{[H^{+}]_{right}^2 \times P_{H_2(right)}}{[H^{+}]_{left}^2 \times P_{H_2(left)}} = \frac{(0.02)^2 \times 1}{(0.1)^2 \times 2} = 0.02$
$E_{cell} = 0 - \frac{0.0591}{2} \log(0.02) \approx 0.05 \ V$.

Electrochemistry — Nernst equation and ECS · Frequently Asked Questions

1Are these Electrochemistry questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Electrochemistry Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.