Bioenergy Questions in Gujarati

(D) એક એનિમલ પાવર આશરે $0.83 \, kW$ (અથવા $833 \, W$) જેટલો ગણવામાં આવે છે.
આપેલ છે: $42$ મિલિયન એનિમલ પાવર = $42 \times 10^6 \times 833.33 \, W$.
ગણતરી: $42 \times 10^6 \times 833.33 \, W \approx 35000 \times 10^6 \, W = 35000 \, MW$.
તેથી, સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(B) ઇથેનોલ એ એક જૈવઇંધણ છે જે શેરડી, મકાઈ અને અન્ય બાયોમાસ જેવી વનસ્પતિ સામગ્રીમાં રહેલી શર્કરાના આથવણ દ્વારા યીસ્ટ $(Saccharomyces \text{ } cerevisiae)$ નો ઉપયોગ કરીને ઉત્પન્ન થાય છે.
તેનો ઉપયોગ અશ્મિભૂત ઇંધણ પરની નિર્ભરતા ઘટાડવા અને કાર્બન ઉત્સર્જન ઘટાડવા માટે પેટ્રોલના વિકલ્પ તરીકે અથવા ઇંધણના ઉમેરણ તરીકે વ્યાપકપણે થાય છે.

(A) ભારતમાં બાયોગેસ ઉત્પાદન માટેની ટેકનોલોજી મુખ્યત્વે ઇન્ડિયન એગ્રીકલ્ચરલ રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ $(IARI)$ અને ખાદી અને ગ્રામોદ્યોગ કમિશન $(KVIC)$ ના પ્રયાસો દ્વારા વિકસાવવામાં આવી હતી.
પશુઓના છાણની સાથે,$Eichhornia$ $crassipes$ (જળકુંભી) જેવા અમુક જલીય નીંદણની ભલામણ બાયોગેસ ઉત્પાદન માટે કરવામાં આવે છે કારણ કે તે ગંદા પાણીમાં ઝડપથી વધે છે અને તેને અસરકારક રીતે મિથેનયુક્ત બાયોગેસમાં રૂપાંતરિત કરી શકાય છે.

(B) સૌર અચળાંક એ પૃથ્વીના વાતાવરણની બહારની સપાટી પર માપવામાં આવતા એકમ વિસ્તાર દીઠ આવતા સૌર વિદ્યુતચુંબકીય વિકિરણનું પ્રમાણ છે।
તે આશરે $1.36 \, \text{kW/m}^2$ છે।
જ્યારે પૃથ્વીની સપાટી પર પ્રતિ ચોરસ મીટર દીઠ પહોંચતી સૌર ઉર્જાના દૈનિક ઇનપુટને ધ્યાનમાં લેવામાં આવે છે, ત્યારે તે આશરે $400 \, \text{gm cal/cm}^2/\text{day}$ ની આસપાસ હોવાનો અંદાજ છે।
તેથી, સાચો જવાબ $400 \, \text{gm cal}$ છે।

(B) આલ્કોહોલ ઉત્પાદન માટેનો શ્રેષ્ઠ સ્ત્રોત $Saccharum$ $officinarum$ (નોબલ શેરડી) છે. તેમાં રહેલા ઉચ્ચ સુક્રોઝના પ્રમાણને કારણે તે ઇથેનોલ ઉત્પાદન માટે અત્યંત કાર્યક્ષમ છે,જેનું આથવણ યીસ્ટ ($Saccharomyces$ $cerevisiae$) દ્વારા સરળતાથી કરીને આલ્કોહોલ મેળવી શકાય છે.

(B) ગેસોહોલ એ આલ્કોહોલ (સામાન્ય રીતે ઇથેનોલ) અને ગેસોલીન (પેટ્રોલ) નું મિશ્રણ છે.
$U.S.A.$ માં,ગેસોહોલ કાર્યક્રમમાં $10-15\%$ આલ્કોહોલ અને $85-90\%$ પેટ્રોલના મિશ્રણનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.
તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાંથી સૌથી સચોટ વિકલ્પ $10\%$ આલ્કોહોલ $+ 90\%$ પેટ્રોલ છે.

(B) પ્રોડ્યુસર ગેસ ગેસિફિકેશન પ્રક્રિયા દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે.
ગેસિફિકેશન એ એક થર્મોકેમિકલ પ્રક્રિયા છે જે કાર્બનિક અથવા અશ્મિભૂત ઇંધણ આધારિત કાર્બનયુક્ત પદાર્થોને કાર્બન મોનોક્સાઇડ,હાઇડ્રોજન અને કાર્બન ડાયોક્સાઇડમાં રૂપાંતરિત કરે છે.
પરિણામી પ્રોડ્યુસર ગેસમાં મુખ્યત્વે $CO$,$H_2$ અને $N_2$ હોય છે.

(A) કોલસો મુખ્યત્વે કાર્બોનિફેરસ યુગ દરમિયાન દલદલીય જંગલોમાં ઉગતી પ્રાચીન વનસ્પતિઓના અવશેષોમાંથી બનેલો છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Pteridophytes$ (ખાસ કરીને વિશાળ ફર્ન અને હોર્સટેલ) આ યુગ દરમિયાન પ્રભાવી વનસ્પતિઓ હતી.
આ વનસ્પતિઓ વિશાળ અને ગીચ જંગલોમાં ઉગતી હતી,અને તેમના મૃત્યુ પછી,તેઓ કાંપના સ્તરો નીચે દટાઈ ગઈ હતી,જે લાખો વર્ષો સુધી કાર્બોનાઈઝેશનની પ્રક્રિયામાંથી પસાર થઈને કોલસાના ભંડારમાં ફેરવાઈ ગઈ.
તેથી,$Pteridophytes$ એ સાચો સમૂહ છે જેણે કોલસાના નિર્માણમાં ફાળો આપ્યો છે.

(A) જેટ્રોફા કરકાસ $(Jatropha curcas)$ એ દુષ્કાળ પ્રતિરોધક વનસ્પતિ છે જે ઓછી ફળદ્રુપ જમીનમાં પણ ઉગી શકે છે. તેના બીજમાં રહેલા તેલમાંથી બાયોડીઝલ બનાવી શકાય છે. ભારતમાં, અશ્મિભૂત બળતણના ટકાઉ વિકલ્પ તરીકે જૈવ બળતણ ઉત્પન્ન કરવા માટે સરકારે પડતર જમીન પર જેટ્રોફાની ખેતીને પ્રોત્સાહન આપ્યું છે.

(B) બ્રાઝીલને શેરડીમાંથી મેળવેલા આલ્કોહોલ આધારિત બળતણ (ઇથેનોલ) ના મોટા પાયે ઉત્પાદન અને ઉપયોગમાં અગ્રેસર માનવામાં આવે છે. આ પહેલ $1970$ ના દાયકામાં વૈશ્વિક તેલ સંકટના પ્રતિભાવ રૂપે શરૂ કરવામાં આવી હતી,જે તેને ઇંધણ ઇથેનોલ માટે રાષ્ટ્રીય કાર્યક્રમ સફળતાપૂર્વક અમલમાં મૂકનાર પ્રથમ દેશ બનાવે છે.

(D) જૈવશક્તિ એ વનસ્પતિ અને પ્રાણીઓના કચરા જેવા જૈવિક સ્ત્રોતોમાંથી મેળવવામાં આવતી ઉર્જા છે. લાકડું,આલ્કોહોલ (બાયોઇથેનોલ) અને જૈવગેસ એ તમામ કાર્બનિક પદાર્થોમાંથી મેળવવામાં આવતા પુનઃપ્રાપ્ય સ્ત્રોતો છે. જોકે,કોલસો એ લાખો વર્ષો પહેલા પૃથ્વીની સપાટી નીચે દટાયેલી વનસ્પતિઓ અને પ્રાણીઓના અવશેષોમાંથી બનેલું અશ્મિભૂત બળતણ છે. તે ઉર્જાનો પુનઃઅપ્રાપ્ય સ્ત્રોત છે અને આધુનિક પુનઃપ્રાપ્ય ઉર્જાના અભ્યાસના સંદર્ભમાં તેને જૈવશક્તિનો સ્ત્રોત માનવામાં આવતો નથી.

(B) પેટ્રોક્રોપ એટલે એવી વનસ્પતિઓ કે જે હાઇડ્રોકાર્બન જેવા પદાર્થો ઉત્પન્ન કરે છે જેને બળતણમાં રૂપાંતરિત કરી શકાય છે. $Euphorbia$ પ્રજાતિઓ,જેમ કે $Euphorbia$ $lathyris$,પેટ્રોક્રોપના જાણીતા ઉદાહરણો છે કારણ કે તે હાઇડ્રોકાર્બનથી સમૃદ્ધ લેટેક્સ ઉત્પન્ન કરે છે,જેને પેટ્રોલિયમ જેવા બળતણમાં પ્રક્રિયા કરી શકાય છે.

(B) ઊર્જા રોપણ (Energy plantation) એ સૌર ઊર્જાના સંગ્રહ માટેની સૌથી આર્થિક પદ્ધતિ માનવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયામાં,વનસ્પતિઓ કુદરતી સૌર સંગ્રાહક તરીકે કાર્ય કરે છે જે પ્રકાશસંશ્લેષણ દ્વારા સૌર ઊર્જાનું રાસાયણિક ઊર્જામાં રૂપાંતર કરે છે.
આ સંગ્રહિત રાસાયણિક ઊર્જાને બાયોમાસ તરીકે મેળવી શકાય છે અને બળતણ તરીકે વાપરી શકાય છે,જે તેને સૌર કોષો જેવા મોંઘા તકનીકી સાધનોની તુલનામાં સૌર ઊર્જા સંગ્રહવા માટેની ટકાઉ અને સસ્તું માધ્યમ બનાવે છે.

(D) બાયો-ડીઝલ એ જૈવિક સ્રોતોમાંથી મેળવવામાં આવતું પુનઃપ્રાપ્ય બળતણ છે. ભારતમાં,$Pongamia$ $pinnata$ (જે સામાન્ય રીતે કરંજ તરીકે ઓળખાય છે) ને બાયો-ડીઝલના ઉત્પાદન માટે એક મહત્વપૂર્ણ સ્રોત તરીકે વ્યાપકપણે ઓળખવામાં આવે છે અને ઉગાડવામાં આવે છે. $Pongamia$ ના બીજમાં તેલ હોય છે જેને બાયો-ડીઝલમાં રૂપાંતરિત કરી શકાય છે,જે તેને અશ્મિભૂત બળતણનો ટકાઉ વિકલ્પ બનાવે છે.

(N/A) $(i)$ સાચું.
$(ii)$ સૌર ઊર્જાના બે ઉપયોગો નીચે મુજબ છે:
$(a)$ સોલર પેનલનો ઉપયોગ કરીને વીજળીનું ઉત્પાદન.
$(b)$ સોલર વોટર હીટિંગ સિસ્ટમ.
$(iii)$ ફોટોવોલ્ટેઇક સેલ એ એક વિશિષ્ટ અર્ધવાહક ઉપકરણ છે જે ફોટોવોલ્ટેઇક અસર દ્વારા પ્રકાશ ઊર્જા (ફોટોન) ને સીધી વિદ્યુત ઊર્જા (ડાયરેક્ટ કરંટ અથવા $DC$) માં રૂપાંતરિત કરે છે.

(A) એનર્જી ક્રોપ્સ (Energy crops) એવી વનસ્પતિ પ્રજાતિઓ છે જે $CO_{2}$ ને બાયોમાસમાં રૂપાંતરિત કરવા માટે સૌર ઉર્જાનો કાર્યક્ષમ ઉપયોગ કરે છે,જેનો ઉપયોગ ઉર્જાના સ્ત્રોત તરીકે થઈ શકે છે.
આ પાક ખાસ કરીને બાયોફ્યુઅલ જેવા કે બાયોઇથેનોલ,બાયોડીઝલ અને બાયોગેસના ઉત્પાદન માટે ઉગાડવામાં આવે છે.
તેથી,એનર્જી ક્રોપિંગ એટલે ઇથેનોલ જેવા ઉર્જાથી ભરપૂર ઉત્પાદનો મેળવવા માટે વનસ્પતિની ખેતી કરવી.

(A) 'સન બાસ્કેટ' એ એક પ્રકારનું સોલર કૂકર અથવા એવું સાધન છે જે રસોઈ અથવા અન્ય ગરમીની જરૂરિયાતો માટે ઉષ્મા ઊર્જા ઉત્પન્ન કરવા માટે સૌર કિરણોત્સર્ગને કેન્દ્રિત કરવા માટે રચાયેલ છે. તે સૌર કલેક્ટર તરીકે કાર્ય કરે છે જે ગરમી પૂરી પાડવા માટે સૂર્યપ્રકાશને પકડીને તેને કેન્દ્રિત કરે છે.