Ecological Pyramids Questions in Gujarati

(C) સંખ્યાનો પિરામિડ નિવસનતંત્રમાં દરેક પોષક સ્તરે સજીવોની સંખ્યા દર્શાવે છે.
જંગલના નિવસનતંત્રમાં,એક મોટું વૃક્ષ (ઉત્પાદક) ઘણા પક્ષીઓ (પ્રાથમિક ઉપભોક્તા) ને આધાર આપે છે,જે બદલામાં ઓછા બાજ (દ્વિતીય ઉપભોક્તા) ને આધાર આપે છે.
આના પરિણામે પાયો સાંકડો (એક વૃક્ષ),મધ્ય ભાગ પહોળો (ઘણા પક્ષીઓ) અને ટોચ સાંકડી (ઓછા બાજ) બને છે,જે ત્રાકાકાર પિરામિડ બનાવે છે.
તેથી,સાચી આહાર શૃંખલા છે: વૃક્ષ $\rightarrow$ પક્ષીઓ $\rightarrow$ બાજ.

(C) શક્તિનો પિરામિડ (Pyramid of energy) એ નિવસનતંત્રની કાર્યાત્મક લાક્ષણિકતાઓનું સૌથી વધુ પ્રતિનિધિત્વ કરે છે કારણ કે તે હંમેશા સીધો રહે છે અને વિવિધ પોષક સ્તરો દ્વારા શક્તિના પ્રવાહનો વાસ્તવિક દર દર્શાવે છે. સંખ્યા અથવા જૈવભારના પિરામિડથી વિપરીત,જે અમુક નિવસનતંત્રોમાં ઉલટા હોઈ શકે છે,શક્તિનો પિરામિડ શક્તિના સ્થાનાંતરણની કાર્યક્ષમતા અને નિવસનતંત્રની કાર્યાત્મક ઉત્પાદકતાનું સ્પષ્ટ ચિત્ર પ્રદાન કરે છે.

(A) આ નિવસનતંત્રમાં,ઉત્પાદક એક મોટું વૃક્ષ છે,જે પિરામિડનો પાયો બનાવે છે.
આ વૃક્ષ ઘણા શાકાહારી પ્રાણીઓને (જેમ કે પક્ષીઓ અથવા કીટકો) આધાર આપે છે,જેની સંખ્યા વૃક્ષ કરતા વધારે હોય છે.
આ શાકાહારી પ્રાણીઓ પર વધુ મોટી સંખ્યામાં બાહ્ય પરોપજીવીઓ (જેમ કે જૂ અથવા ઈતરડી) આક્રમણ કરે છે.
જેમ આપણે ઉત્પાદક સ્તરથી ઉપભોક્તા સ્તર તરફ જઈએ છીએ તેમ સજીવોની સંખ્યા વધતી જાય છે,તેથી સંખ્યાનો પિરામિડ ઊંધો (Inverted) બને છે.

(C) આપેલ પિરામિડ પ્રાથમિક ઉત્પાદકો $(PP)$ ને $4 \ kg \ m^{-2}$ જૈવભાર સાથે અને પ્રાથમિક ઉપભોક્તાઓ $(PC)$ ને $21 \ kg \ m^{-2}$ જૈવભાર સાથે દર્શાવે છે.
ઉપભોક્તા સ્તરનો જૈવભાર ઉત્પાદક સ્તર કરતા વધારે હોવાથી,આ પિરામિડ ઉલટો છે.
આ જલીય (તળાવ) નિવસનતંત્રમાં જૈવભારના ઉલટા પિરામિડની લાક્ષણિકતા છે.

(A) ખેતીલાયક જમીનના નિવસનતંત્રમાં,ઉત્પાદકો (પાક) ખૂબ જ મોટી સંખ્યામાં હાજર હોય છે.
પ્રાથમિક ઉપભોગીઓ (જેમ કે કીટકો) ઉત્પાદકોની સરખામણીમાં સંખ્યામાં ઓછા હોય છે.
દ્વિતીયક ઉપભોગીઓ (જેમ કે પક્ષીઓ અથવા શિકારી કીટકો) સંખ્યામાં તેનાથી પણ ઓછા હોય છે.
તેથી,ખેતીલાયક જમીનના નિવસનતંત્રમાં સંખ્યાનો પિરામિડ સીધો હોય છે,કારણ કે ઉત્પાદક સ્તરથી ટોચના ઉપભોગી સ્તર તરફ જતાં સજીવોની સંખ્યા ઘટતી જાય છે.

(A) નિવસનતંત્રના પિરામિડ એક સરળ આહાર શૃંખલાની ધારણા પર આધારિત છે,જ્યારે પ્રકૃતિમાં જટિલ આહાર જાળ અસ્તિત્વ ધરાવે છે.
આ કારણોસર,પિરામિડ એવા સજીવોને ધ્યાનમાં લેવામાં નિષ્ફળ જાય છે જે એકસાથે એક કરતા વધુ પોષક સ્તરો પર કાર્ય કરે છે (દા.ત.,મિશ્રાહારી).
તેથી,તેઓ નિવસનતંત્રના તમામ મહત્વપૂર્ણ કાર્યો અથવા સંપૂર્ણ ઉર્જા પ્રવાહનું પ્રતિનિધિત્વ કરી શકતા નથી.
વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે,અને કારણ એ વિધાનમાં જણાવેલ મર્યાદા માટે યોગ્ય સમજૂતી આપે છે.

(A) જલીય નિવસનતંત્રમાં,જૈવભારનો પિરામિડ સામાન્ય રીતે ઉલટો હોય છે.
આનું કારણ એ છે કે ઉત્પાદકો (ફાઈટોપ્લેન્કટોન) નું આયુષ્ય ખૂબ જ ટૂંકું હોય છે અને તેમનો ટર્નઓવર દર ઊંચો હોય છે,જેનો અર્થ છે કે કોઈપણ સમયે તેમનો સ્ટેન્ડિંગ ક્રોપ જૈવભાર ઓછો હોય છે.
તેનાથી વિપરીત,ઉપભોગીઓ (ઝૂપ્લેન્કટોન,નાની માછલીઓ અને મોટી માછલીઓ) નું આયુષ્ય લાંબુ હોય છે અને તેઓ વધુ જૈવભાર એકત્રિત કરે છે.
તેથી,કોઈપણ સમયે માછલીઓ (ઉપભોગીઓ) નો જૈવભાર ફાઈટોપ્લેન્કટોન (ઉત્પાદકો) કરતા ઘણો વધારે હોય છે,જેના કારણે પિરામિડ ઉલટો બને છે.
આમ,વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.

(D) વૃક્ષ નિવસનતંત્રમાં,એક જ વૃક્ષ (ઉત્પાદક) નો જૈવભાર તેના પર નભતા તૃણાહારીઓ (પક્ષીઓ,કીટકો) કરતા ઘણો વધારે હોય છે.
તેથી,વૃક્ષ નિવસનતંત્ર માટે જૈવભારનો પિરામિડ ઉલટો હોય છે,સીધો નહીં.
આથી,વિધાન કે જે કહે છે કે વૃક્ષ નિવસનતંત્ર માટે પિરામિડ હંમેશા સીધો હોય છે,તે ખોટું છે.
આપેલું કારણ પણ ખોટું છે કારણ કે એક વૃક્ષનો જૈવભાર ખરેખર તૃણાહારીઓ કરતા વધારે હોય છે,પરંતુ આના કારણે પિરામિડ ઉલટો બને છે,સીધો નહીં.

(B) દરિયાઈ નિવસનતંત્રમાં,પ્રાથમિક ઉત્પાદકો (ફાઈટોપ્લાન્કટન) નો કુલ જૈવભાર ઉપભોક્તાઓ (ઝૂપ્લાન્કટન અને માછલીઓ) ની તુલનામાં ઘણો ઓછો હોય છે કારણ કે તેમનું આયુષ્ય ટૂંકું હોય છે અને તેઓ ઝડપથી વપરાઈ જાય છે. તેથી,સમુદ્રમાં જૈવભારનો પિરામિડ સામાન્ય રીતે ઉલટો હોય છે. વિકલ્પ $B$ માં આપેલું વિધાન કે 'સમુદ્રમાં જૈવભારનો પિરામિડ સામાન્ય રીતે સીધો હોય છે' તે ખોટું છે. ઊર્જાનો પિરામિડ હંમેશા સીધો હોય છે કારણ કે ઊર્જાના પ્રવાહ દરમિયાન દરેક પોષક સ્તરે ઊર્જાનો વ્યય થાય છે. ઘાસના મેદાનના નિવસનતંત્રમાં,સંખ્યાનો પિરામિડ સીધો હોય છે કારણ કે ઉત્પાદકોની સંખ્યા ઉપભોક્તાઓની સંખ્યા કરતા ઘણી વધારે હોય છે.

(A) બાયોમાસના સીધા પિરામિડમાં (દા.ત., જંગલના નિવસનતંત્રમાં), પોષક સ્તરો સજીવોના જૈવભાર (biomass) ના આધારે ગોઠવાયેલા હોય છે।
$R$ (નિમ્નતમ પોષક સ્તર): ઉત્પાદકો, જે વૃક્ષો છે (સૌથી વધુ જૈવભાર)।
$Q$ (દ્વિતીય પોષક સ્તર): પ્રાથમિક ઉપભોગીઓ, જે ક્ષુપો છે।
$P$ (સર્વોચ્ચ પોષક સ્તર): દ્વિતીય/તૃતીય ઉપભોગીઓ, જે છોડ અને તૃણ છે (સૌથી ઓછો જૈવભાર)।
આમ, સાચો ક્રમ $P = \text{છોડ અને તૃણ}, Q = \text{ક્ષુપો}, R = \text{વૃક્ષો}$ છે।

(C) પરિસ્થિતિકીય પિરામિડ એ નિવસનતંત્રમાં વિવિધ પોષક સ્તરો વચ્ચેના સંબંધોનું આલેખકીય નિરૂપણ છે.
પરિસ્થિતિકીય પિરામિડના મુખ્ય ત્રણ પ્રકારો છે:
$1$. સંખ્યાનો પિરામિડ: દરેક પોષક સ્તરે સજીવોની સંખ્યા દર્શાવે છે.
$2$. જૈવભારનો પિરામિડ: દરેક પોષક સ્તરે સજીવોનું કુલ શુષ્ક વજન દર્શાવે છે.
$3$. ઊર્જાનો પિરામિડ: દરેક પોષક સ્તરે ઊર્જાનો કુલ જથ્થો દર્શાવે છે.
'સમુદાયનો પિરામિડ' એ પરિસ્થિતિકીય પિરામિડનો પ્રમાણિત પ્રકાર નથી.

(B) જલજ નિવસનતંત્રમાં,જૈવભારનો પિરામિડ સામાન્ય રીતે ઊલટો હોય છે.
આનું કારણ એ છે કે ઉત્પાદકો (ફાઈટોપ્લેન્કટોન) નો જૈવભાર તેમના પર આધાર રાખતા ઉપભોગીઓ (ઝૂપ્લેન્કટોન અને નાની માછલીઓ) ના જૈવભાર કરતા ઘણો ઓછો હોય છે.
ઉત્પાદકોનું જીવનચક્ર ખૂબ ટૂંકું હોવાથી અને તેમનો ટર્નઓવર દર ઊંચો હોવાથી,કોઈપણ સમયે તેમનો સ્થાયી પાક (standing crop) ઉચ્ચ પોષક સ્તરોની તુલનામાં ઓછો હોય છે.

(A) આપેલ પિરામિડ નિવસનતંત્રમાં વિવિધ પોષક સ્તરો વચ્ચે ઊર્જાના વહનનું નિરૂપણ કરે છે.
તેમાં મૂલ્યો જૂલ $(J)$ માં દર્શાવેલ છે, જે ઊર્જાનો એકમ છે.
ઊર્જાનો પિરામિડ હંમેશા સીધો હોય છે કારણ કે દરેક ક્રમિક પોષક સ્તરે ઊર્જા ઉષ્મા સ્વરૂપે વ્યય પામે છે, જે ઊર્જાના વહનના $10\%$ ના નિયમનું પાલન કરે છે.
તેથી, દર્શાવેલ પિરામિડ એ ઊર્જાનો પિરામિડ છે.

(D) $1$. ઊર્જાનો પિરામિડ હંમેશા સીધો હોય છે કારણ કે ઊર્જાનો પ્રવાહ એકદિશીય હોય છે અને $10\%$ ના નિયમ મુજબ દરેક પોષક સ્તરે કેટલીક ઊર્જા ઉષ્મા સ્વરૂપે વ્યય પામે છે.
$2$. સમુદ્રી નિવસનતંત્રમાં, ફાઈટોપ્લેન્કટોન (ઉત્પાદકો) નો જૈવભાર ઝૂપ્લેન્કટોન અને નાની માછલીઓ (ગ્રાહકો) કરતા ઘણો ઓછો હોય છે, જેના પરિણામે જૈવભારનો પિરામિડ ઉલટો મળે છે.
$3$. જંગલ નિવસનતંત્રમાં, વૃક્ષો (ઉત્પાદકો) નો જૈવભાર તૃણાહારીઓ અને માંસાહારીઓ કરતા ઘણો વધારે હોય છે, જેના પરિણામે જૈવભારનો પિરામિડ સીધો મળે છે.
$4$. તેથી, આપેલા તમામ વિધાનો સાચા છે.

(B) $1$. સંખ્યાનો ઉલટો પિરામિડ વૃક્ષ નિવસનતંત્રમાં જોવા મળે છે,જ્યાં એક મોટું વૃક્ષ (ઉત્પાદક) ઘણા બધા પક્ષીઓ અને તેના પર આધારિત પરોપજીવી કીટકોને પોષણ પૂરું પાડે છે.
$2$. જૈવભારનો ઉલટો પિરામિડ દરિયાઈ (જલીય) નિવસનતંત્રમાં જોવા મળે છે,જ્યાં ફાઈટોપ્લાન્કટોન (ઉત્પાદકો) નો જૈવભાર તેના પર આધારિત ઝૂપ્લાન્કટોન અને નાની માછલીઓ (ઉપભોગીઓ) કરતા ઘણો ઓછો હોય છે,કારણ કે ઉત્પાદકોનો ટર્નઓવર દર ખૂબ ઊંચો હોય છે.

(D) ઉર્જાનો પિરામિડ નિવસનતંત્રમાં દરેક પોષક સ્તરે રહેલી ઉર્જાનું પ્રમાણ દર્શાવે છે.
ઉર્જાના સ્થાનાંતરના $10\%$ ના નિયમ મુજબ, એક પોષક સ્તરમાંથી બીજા પોષક સ્તરમાં માત્ર $10\%$ ઉર્જાનું જ સ્થાનાંતર થાય છે, જ્યારે બાકીની ઉર્જા શ્વસન અને ચયાપચયની પ્રક્રિયાઓ દરમિયાન ઉષ્મા સ્વરૂપે વ્યય પામે છે.
દરેક ક્રમિક પોષક સ્તરે ઉર્જાનો વ્યય થતો હોવાથી, નીચલા પોષક સ્તરે ઉપલબ્ધ ઉર્જા હંમેશા ઉચ્ચ પોષક સ્તર કરતા વધારે હોય છે.
આ કારણોસર ઉર્જાનો પિરામિડ હંમેશા સીધો જ રહે છે, તે ક્યારેય ઉલટો હોઈ શકે નહીં.
તેથી, વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.

(B) આપેલ આહાર શૃંખલામાં, $Mango Tree$ (કેરીનું વૃક્ષ) પ્રાથમિક ઉત્પાદક તરીકે કાર્ય કરે છે કારણ કે તે પ્રકાશસંશ્લેષણ દ્વારા ખોરાક બનાવે છે.
ઈયળ સીધી રીતે $Mango Tree$ ના પાંદડાઓ પર ખોરાક તરીકે આધાર રાખે છે.
જે સજીવો સીધા ઉત્પાદકો પર ખોરાક તરીકે આધાર રાખે છે તેમને પ્રાથમિક ઉપભોગીઓ કહેવામાં આવે છે.
તેથી, ઈયળ એ પ્રાથમિક ઉપભોગી છે.

(A) નિવસનતંત્રીય પિરામિડ વિવિધ પોષક સ્તરો પર સજીવોના જૈવભારના આધારે બનાવવામાં આવે છે.
આપેલ ડેટા:
દ્વિતીયક ઉપભોગી: $120 \ g$
પ્રાથમિક ઉપભોગી: $60 \ g$
પ્રાથમિક ઉત્પાદક: $10 \ g$
આ કિસ્સામાં,જેમ આપણે પ્રાથમિક ઉત્પાદકથી દ્વિતીયક ઉપભોગી તરફ જઈએ છીએ તેમ જૈવભાર વધે છે $(10 \ g < 60 \ g < 120 \ g)$.
કારણ કે પાયા પર (ઉત્પાદક) જૈવભાર સૌથી ઓછો છે અને તે ઉચ્ચ પોષક સ્તરો તરફ વધે છે,તેથી પિરામિડ ઉલટો છે.
તેથી,આ જૈવભારનો ઉલટો પિરામિડ દર્શાવે છે.

$(C)$ વિધાન $I$ સાચું છે: ટૂંકી આહાર શૃંખલામાં, ઊર્જાનું વહન ઓછું થાય છે, જેના પરિણામે શ્વસન અને ચયાપચયની પ્રક્રિયાઓને કારણે ઊર્જાનો વ્યય ઓછો થાય છે, આમ ઉચ્ચ પોષક સ્તરો પર વધુ ઊર્જા ઉપલબ્ધ રહે છે.
વિધાન $II$ ખોટું છે: ઊર્જાનો પિરામિડ હંમેશા સીધો જ હોય છે કારણ કે નિવસનતંત્રમાં ઊર્જાનો પ્રવાહ એકદિશીય હોય છે અને તે $10\%$ ના નિયમનું પાલન કરે છે, જેમાં દરેક ક્રમિક પોષક સ્તરે ઊર્જા ઉષ્મા સ્વરૂપે ગુમાવાય છે. તે ક્યારેય ઉલટો હોઈ શકે નહીં.

(B) પરિસ્થિતિકીય પિરામિડ એ નિવસનતંત્રમાં વિવિધ પોષક સ્તરો વચ્ચેના સંબંધોનું આલેખકીય નિરૂપણ છે.
તે સામાન્ય રીતે ત્રણ મુખ્ય પરિમાણોના આધારે બનાવવામાં આવે છે:
$1$. સજીવોની સંખ્યા (સંખ્યાનો પિરામિડ).
$2$. જૈવભાર (જૈવભારનો પિરામિડ).
$3$. ઉર્જા પ્રવાહ (ઉર્જાનો પિરામિડ).
જૈવભારને માપવા માટે શુષ્ક વજનનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે જેથી સુસંગતતા જળવાય અને પાણીના પ્રમાણને કારણે થતા ફેરફારોને ટાળી શકાય.
જીવંત વજનનો ઉપયોગ પ્રમાણભૂત માપદંડ તરીકે થતો નથી કારણ કે તેમાં પાણીનું પ્રમાણ સામેલ હોય છે,જે નોંધપાત્ર રીતે બદલાય છે અને તે પછીના પોષક સ્તર માટે ઉપલબ્ધ વાસ્તવિક કાર્બનિક દ્રવ્યનું પ્રતિનિધિત્વ કરતું નથી.
તેથી,જીવંત વજન એ સાચો જવાબ છે.

(C) જલીય નિવસનતંત્રમાં,જેમ કે $Sea$ (દરિયો),જૈવભારનો પિરામિડ સામાન્ય રીતે ઉલટો હોય છે. આનું કારણ એ છે કે ફાઈટોપ્લાન્કટન (ઉત્પાદકો) નો જૈવભાર ઝૂપ્લાન્કટન અને નાની માછલીઓ (પ્રાથમિક ઉપભોક્તાઓ) તથા મોટી માછલીઓ (દ્વિતીય ઉપભોક્તાઓ) કે જે તેમના પર આધાર રાખે છે,તેના કરતા ઘણો ઓછો હોય છે. ફાઈટોપ્લાન્કટનનો ઝડપી ટર્નઓવર દર એક નાના સ્ટેન્ડિંગ ક્રોપને ઉપભોક્તાઓના મોટા જૈવભારને ટેકો આપવા માટે સક્ષમ બનાવે છે.

(B) સંખ્યાનો પિરામિડ દરેક પોષક સ્તરે સજીવોની સંખ્યા દર્શાવે છે. એક મોટા વૃક્ષના કિસ્સામાં,ઉત્પાદકોની સંખ્યા $1$ હોય છે. આ એક વૃક્ષ મોટી સંખ્યામાં શાકાહારી કીટકોને પોષણ આપે છે,જે બદલામાં ઓછા પ્રમાણમાં દ્વિતીયક ઉપભોક્તાઓને (પક્ષીઓ અથવા પરોપજીવીઓ) પોષણ આપે છે. ઉત્પાદક સ્તરથી પ્રાથમિક ઉપભોક્તા સ્તર તરફ જતાં સજીવોની સંખ્યામાં વધારો થતો હોવાથી,પિરામિડ ઊંધો (Inverted) બને છે.

(D) ઉર્જાનો પિરામિડ હંમેશા સીધો હોય છે કારણ કે ઉર્જાનો પ્રવાહ એકદિશીય છે અને દરેક પોષક સ્તરે કેટલીક ઉર્જા ઉષ્મા સ્વરૂપે વ્યય થાય છે. આ વિધાન $True$ $(T)$ છે.
$(B)$ સમુદ્રમાં સંખ્યાનો પિરામિડ સામાન્ય રીતે સીધો હોય છે (દા.ત.,ઘણા નાના ફાઈટોપ્લાન્કટોન ઓછા ઝૂપ્લાન્કટોનને આધાર આપે છે,જે તેનાથી પણ ઓછી નાની માછલીઓને આધાર આપે છે). આ વિધાન $False$ $(F)$ છે.
$(C)$ સમુદ્રમાં જૈવભારનો પિરામિડ સામાન્ય રીતે ઉલટો હોય છે કારણ કે કોઈપણ સમયે ફાઈટોપ્લાન્કટોન (ઉત્પાદકો) નો જૈવભાર ઝૂપ્લાન્કટોન અને માછલીઓ (ઉપભોગીઓ) ના જૈવભાર કરતા ઓછો હોય છે. આ વિધાન $True$ $(T)$ છે.
$(D)$ મોટાભાગના નિવસનતંત્રમાં ઉર્જાનો પિરામિડ હંમેશા સીધો હોય છે અને સંખ્યાનો પિરામિડ પણ ઘણીવાર સીધો હોય છે. આ વિધાન $False$ $(F)$ છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $T, F, T, F$ છે.

(B) જલીય નિવસનતંત્રમાં,બાયોમાસનો પિરામિડ ઘણીવાર ઉલટો હોય છે. આનું કારણ એ છે કે ફાઈટોપ્લાન્કટોન (ઉત્પાદકો) નો સ્ટેન્ડિંગ ક્રોપ તેમના ઝડપી ટર્નઓવર દરને કારણે કોઈપણ સમયે ઓછો હોય છે,જ્યારે તેઓ ઝૂપ્લાન્કટોન (પ્રાથમિક ઉપભોક્તાઓ) ના મોટા સ્ટેન્ડિંગ ક્રોપને આધાર આપે છે જેઓ તેમના પર ખોરાક તરીકે નિર્ભર હોય છે. તેથી,ઉત્પાદકોનો બાયોમાસ ઉપભોક્તાઓના બાયોમાસ કરતા ઓછો હોય છે,જેના પરિણામે ઉલટો પિરામિડ રચાય છે.

(C) દરિયાઈ નિવસનતંત્રમાં જૈવભારનો પિરામિડ ઊંધો હોય છે. તેનું કારણ એ છે કે ફાઈટોપ્લેન્કટન (ઉત્પાદકો) નો જૈવભાર ઝૂપ્લેન્કટન અને નાની માછલીઓ (પ્રાથમિક ઉપભોગીઓ) તથા મોટી માછલીઓ (દ્વિતીય ઉપભોગીઓ) કે જે તેમના પર આધાર રાખે છે,તેના કરતા ઘણો ઓછો હોય છે. ફાઈટોપ્લેન્કટનનો ઝડપી ટર્નઓવર દર એ વાતને શક્ય બનાવે છે કે ઓછો જૈવભાર ઉપભોગીઓના મોટા જૈવભારને પોષણ આપી શકે.

(B) દરિયાઈ નિવસનતંત્રમાં જૈવભારનો પિરામિડ ઊંધો હોય છે. તેનું કારણ એ છે કે ઉત્પાદકો (ફાઈટોપ્લાન્કટોન) નો જૈવભાર તેમના પર નભતા ઉપભોક્તાઓ (ઝૂપ્લાન્કટોન અને નાની માછલીઓ) ના જૈવભાર કરતા ઘણો ઓછો હોય છે. ઉત્પાદકોનો ટર્નઓવર દર ખૂબ ઊંચો હોવાથી,તેઓ કોઈપણ સમયે ઉપભોક્તાઓના મોટા જૈવભારને પોષણ આપી શકે છે,જેના પરિણામે પિરામિડનો આકાર ઊંધો જોવા મળે છે.

(D) ઉર્જાનો પિરામિડ નિવસનતંત્રમાં વિવિધ પોષક સ્તરો દ્વારા ઉર્જાના પ્રવાહનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.
ઉર્જાના સ્થાનાંતરના $10\%$ ના નિયમ મુજબ, માત્ર $10\%$ ઉર્જા એક પોષક સ્તરથી બીજા પોષક સ્તર પર સ્થાનાંતરિત થાય છે, જ્યારે બાકીની ઉર્જા ચયાપચયની પ્રક્રિયાઓ દરમિયાન ઉષ્મા સ્વરૂપે વ્યય પામે છે.
દરેક ક્રમિક પોષક સ્તરે ઉર્જાનો વ્યય થતો હોવાથી, ઉચ્ચ પોષક સ્તરો પર ઉપલબ્ધ ઉર્જાનું પ્રમાણ હંમેશા નીચલા સ્તરો કરતા ઓછું હોય છે.
તેથી, ઉર્જાનો પિરામિડ હંમેશા સીધો હોય છે.
વિધાન $A$ અને કારણ $R$ બંને સાચા છે, અને $R$ એ ઉર્જાનો પિરામિડ હંમેશા સીધો કેમ હોય છે તેની સાચી વૈજ્ઞાનિક સમજૂતી આપે છે.

(B) ખોટું વિધાન $B$ છે।
$1$. ઉર્જાનો પિરામિડ હંમેશા સીધો જ હોય છે કારણ કે નિવસનતંત્રમાં ઉર્જાનો પ્રવાહ એકદિશીય હોય છે અને તે $10\%$ ના નિયમનું પાલન કરે છે, જેમાં દરેક ક્રમિક પોષક સ્તરે ઉર્જા ઉષ્મા સ્વરૂપે વ્યય થાય છે।
$2$. ઉર્જાનો પિરામિડ ઉલટો હોવો અશક્ય છે કારણ કે ઉચ્ચ પોષક સ્તરો પર ઉર્જાનું સર્જન થઈ શકતું નથી।
$3$. સમુદ્રમાં જૈવભારનો પિરામિડ ઉલટો હોય છે કારણ કે કોઈપણ સમયે ફાયટોપ્લાન્કટોન (ઉત્પાદકો) નો સ્ટેન્ડિંગ ક્રોપ પ્રાણીપ્લવકો અને માછલીઓ (ઉપભોગીઓ) કરતા ઓછો હોય છે।
$4$. સંખ્યા અને જૈવભારના પિરામિડ નિવસનતંત્રની રચનાના આધારે સીધા અથવા ઉલટા હોઈ શકે છે।

(C) કોઈપણ નિવસનતંત્ર માટે ઉર્જાનો પિરામિડ હંમેશા સીધો હોય છે કારણ કે નિવસનતંત્રમાં ઉર્જાનો પ્રવાહ $10\%$ ના નિયમનું પાલન કરે છે,જેમાં માત્ર $10\%$ ઉર્જા જ આગળના પોષક સ્તરે સ્થાનાંતરિત થાય છે.
પિરામિડ સીધો રહે તે માટે,દરેક ક્રમિક પોષક સ્તરે ઉપલબ્ધ ઉર્જા ઘટવી જોઈએ.
આ સૂચવે છે કે માંસાહારીઓની તુલનામાં તૃણાહારીઓમાં ઉર્જા રૂપાંતરણ અને ઉપયોગની કાર્યક્ષમતા વધુ સારી હોય છે,જે તેમને દરેક તબક્કે ઉર્જાના વ્યય છતાં તેમની વસ્તી જાળવી રાખવા માટે સક્ષમ બનાવે છે.

(D) સમુદ્રી નિવસનતંત્રમાં જૈવભારનો પિરામિડ સામાન્ય રીતે ઉલટો હોય છે.
આનું કારણ એ છે કે કોઈપણ સમયે ફાઈટોપ્લાન્કટોન (ઉત્પાદકો) નો જૈવભાર ઝૂપ્લાન્કટોન અને નાની માછલીઓ (પ્રાથમિક ઉપભોક્તાઓ) તથા મોટી માછલીઓ (દ્વિતીય/ઉચ્ચ ઉપભોક્તાઓ) ના જૈવભાર કરતા ઘણો ઓછો હોય છે.
આવું એટલા માટે થાય છે કારણ કે ઉત્પાદકોનો ટર્નઓવર દર ખૂબ ઊંચો હોય છે,એટલે કે તેઓ ખૂબ ઝડપથી પ્રજનન કરે છે અને વપરાઈ જાય છે,જેના પરિણામે ઉચ્ચ પોષક સ્તરોની તુલનામાં તેમની સ્થાયી જૈવભાર ઓછી રહે છે.