Transgenic Animals Questions in Gujarati

(D) $1997$ માં ઉત્પન્ન થયેલ ટ્રાન્સજેનિક ગાય 'રોઝી' એ માનવ પ્રોટીનયુક્ત દૂધ આપતી પ્રથમ ટ્રાન્સજેનિક ગાય હતી.
તેના દૂધમાં માનવ આલ્ફા-લેક્ટાલબ્યુમિન ($\text{alpha-lactalbumin}$) પ્રોટીન જોવા મળ્યું હતું.
તેના દૂધમાં આ માનવ પ્રોટીનનું પ્રમાણ પ્રતિ લીટર $2.4 \, gm$ હતું.
તેથી, સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(A) રસીનો મનુષ્યો પર ઉપયોગ કરતા પહેલા તેની સુરક્ષા ચકાસવા માટે પારજનીનિક ઉંદરનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.
ઉદાહરણ તરીકે,પોલિયોની રસીની સુરક્ષા ચકાસવા માટે પારજનીનિક ઉંદરનો ઉપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે.
જો આ સફળ અને વિશ્વસનીય સાબિત થાય,તો તે રસીના જથ્થાની સુરક્ષા ચકાસવા માટે વાંદરાઓના ઉપયોગનું સ્થાન લઈ શકે છે.

(A) રસીનો મનુષ્યોમાં ઉપયોગ કરતા પહેલા તેની સુરક્ષા ચકાસવા માટે પારજનીનિક ઉંદરનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. પારજનીનિક ઉંદરનો ઉપયોગ કરીને પરીક્ષણ કરવામાં આવેલી સૌપ્રથમ રસી પોલિયોની રસી હતી. આ પદ્ધતિ અગાઉ સુરક્ષા પરીક્ષણ માટે વપરાતા વાંદરાઓ કરતા વધુ વિશ્વસનીય માનવામાં આવે છે.

(B) રસી માનવોમાં આપવામાં આવે તે પહેલાં,તેની સુરક્ષા તપાસવા માટે પારજનીનિક પ્રાણીઓ પર તેનું પરીક્ષણ કરવામાં આવે છે. પારજનીનિક ઉંદરોનો ઉપયોગ રસીની સુરક્ષા ચકાસવા માટે કરવામાં આવે છે. જો પારજનીનિક ઉંદરો પરનું પરીક્ષણ સફળ થાય,તો પછીના તબક્કે વાનર જેવા અન્ય પ્રાણીઓ પર પરીક્ષણ કરવામાં આવે છે,જેથી માનવોમાં ક્લિનિકલ ટ્રાયલ કરતા પહેલા રસીની સુરક્ષા અને અસરકારકતાનું વધુ મૂલ્યાંકન કરી શકાય.

(B) રાસાયણિક સુરક્ષા પરીક્ષણ એ એક એવી પ્રક્રિયા છે જેનો ઉપયોગ વિવિધ રસાયણો અને દવાઓ માનવ ઉપયોગ માટે મુક્ત કરવામાં આવે તે પહેલાં તેની વિષારીતા (toxicity) નક્કી કરવા માટે થાય છે.
પારજનીનિક (transgenic) પ્રાણીઓને ખાસ કરીને એવા વિદેશી જનીનો ધરાવવા માટે તૈયાર કરવામાં આવે છે જે તેમને બિન-પારજનીનિક પ્રાણીઓ કરતા ઝેરી પદાર્થો પ્રત્યે વધુ સંવેદનશીલ બનાવે છે.
આ પારજનીનિક પ્રાણીઓને ઝેરી રસાયણોના સંપર્કમાં લાવીને,સંશોધકો અસરોનું અવલોકન કરી શકે છે અને પદાર્થોની સુરક્ષાનું વધુ કાર્યક્ષમ અને સચોટ રીતે મૂલ્યાંકન કરી શકે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ દવાઓની વિષારીતાનું પરીક્ષણ છે.

(C) પારજનીનિક પ્રાણીઓને રોગોના વિકાસ પર જનીનોની અસરોનો અભ્યાસ કરવા માટે તૈયાર કરવામાં આવે છે.
કેટલાક પારજનીનિક પ્રાણીઓને અમુક વિષારી પદાર્થો પ્રત્યે સંવેદનશીલ બનાવવા માટે તૈયાર કરવામાં આવે છે.
આ પ્રાણીઓને આવા પદાર્થોના સંપર્કમાં લાવીને,સંશોધકો તેની વિષારી અસરોનું અવલોકન કરી શકે છે અને તેની પાછળની જૈવિક પ્રક્રિયાઓનો અભ્યાસ કરી શકે છે.
તેથી,જનીનોમાં ફેરફાર કરીને પ્રાણીઓને ચોક્કસ વિષારી $(X)$ પદાર્થો પ્રત્યે સંવેદનશીલ $(Y)$ બનાવવામાં આવે છે.

(C) પુખ્ત દૈહિક કોષમાંથી સફળતાપૂર્વક ક્લોન કરવામાં આવેલ પ્રથમ સસ્તન પ્રાણી $Dolly$ નામની ઘેટું હતું.
આ પ્રયોગ $\text{સ્કોટલેન્ડ}$ની $Roslin \text{ } Institute$ ખાતે $Ian \text{ } Wilmut$ અને તેમના સહયોગીઓ દ્વારા કરવામાં આવ્યો હતો.
ક્લોનિંગ પ્રક્રિયામાં સોમેટિક સેલ ન્યુક્લિયર ટ્રાન્સફર $(SCNT)$ તકનીકનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો.

(D) એન્થ્રેક્સ એ $Bacillus$ $anthracis$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થતો એક ગંભીર ચેપી બેક્ટેરિયલ રોગ છે.
પશુઓમાં એન્થ્રેક્સના ક્લિનિકલ લક્ષણોમાં તીવ્ર તાવ,શ્વસન દરમાં વધારો અને શરીરના કુદરતી છિદ્રો જેવા કે મોઢા,નાક અને ગુદામાંથી ઘેરા રંગનું,ગંઠાયા વગરનું લોહી નીકળવું એ મુખ્ય લક્ષણ છે.
આ રોગ અત્યંત ઘાતક છે અને તેના માટે તાત્કાલિક પશુચિકિત્સકની સલાહ લેવી જરૂરી છે.

(C) જનીનિક ઇજનેરી (Genetic engineering) એ બાયોટેકનોલોજીની એક શાખા છે જેમાં ઇચ્છિત લક્ષણો અથવા ઉત્પાદનો મેળવવા માટે વિદેશી જનીનો દાખલ કરીને સજીવના જિનોમમાં ફેરફાર કરવામાં આવે છે.
પેશી સંવર્ધન (Tissue culture) એટલે ટૂંકા સમયમાં પાત્રમાં (in vitro) પેશીઓ અથવા સજીવોનું મોટા પાયે પ્રજનન.
યુફેનિક્સ (Euphenics) એ વિજ્ઞાન છે જે જનીનિક ફેરફારને બદલે પર્યાવરણીય ફેરફારો દ્વારા માનવ મોર્ફોલોજી અથવા ફેનોટાઇપમાં સુધારણા સાથે સંબંધિત છે.
રસીકરણ (Immunisation) એ એક પ્રક્રિયા છે જેના દ્વારા વ્યક્તિની રોગપ્રતિકારક શક્તિ ચેપી એજન્ટ સામે મજબૂત બને છે,જે સામાન્ય રીતે રસી દ્વારા કરવામાં આવે છે.

(D) ટ્રાન્સજેનિક સજીવો એવા સજીવો છે જેમના જનીનિક બંધારણમાં જનીન ઇજનેરી વિદ્યા (genetic engineering) દ્વારા બહારનું જનીન દાખલ કરીને ફેરફાર કરવામાં આવ્યો હોય છે.
$1$. $Flavr$ $Savr$ ટામેટા એ પ્રથમ જનીનિક રીતે રૂપાંતરિત ખાદ્ય પાક હતો,જેને પાકવાની પ્રક્રિયામાં વિલંબ કરીને લાંબા સમય સુધી તાજું રાખવા માટે તૈયાર કરવામાં આવ્યું હતું.
$2$. $Bt$ કપાસ એ એક ટ્રાન્સજેનિક પાક છે જેમાં $Bacillus$ $thuringiensis$ $(Bt)$ નામના બેક્ટેરિયાનું જનીન હોય છે,જે કીટનાશક પ્રોટીન ઉત્પન્ન કરે છે અને છોડને બોલવર્મથી બચાવે છે.
$3$. ડોલી ઘેટું એ પુખ્ત દૈહિક કોષમાંથી ક્લોન કરવામાં આવેલું પ્રથમ સસ્તન પ્રાણી હતું,પરંતુ તે ટ્રાન્સજેનિક સજીવ નહોતું.
તેથી,$Flavr$ $Savr$ ટામેટા અને $Bt$ કપાસ એ ટ્રાન્સજેનિક સજીવોના ઉદાહરણો છે.

(B) ઘેટાં $A$ ના આંચળના કોષ (દૈહિક કોષ) માંથી દાતા કોષકેન્દ્ર $(2n)$ ને ઘેટાં $B$ ના કોષકેન્દ્રવિહીન અંડકોષ (માત્ર કોષરસ ધરાવતા જનનકોષ) સાથે ફ્યુઝ કરીને એક દ્વિકીય કોષ બનાવવામાં આવ્યો હતો,જે ફલિત અંડકોષ જેવી સ્થિતિ દર્શાવે છે.
આ કોષને પાત્રમાં (in vitro) વિભાજન કરવા માટે પ્રેરિત કરવામાં આવ્યો હતો જેથી $8$ કોષીય ભ્રૂણ બને,જેને ત્યારબાદ પાલક માતાના ગર્ભાશયમાં સ્થાપિત કરવામાં આવ્યો હતો.

(C) ટ્રાન્સજેનિક સજીવો,જેને જનીનિક રીતે રૂપાંતરિત સજીવો $(GMOs)$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે એવા સજીવો છે જેમના જનીનિક દ્રવ્યમાં જનીન ઇજનેરી વિદ્યાની તકનીકોનો ઉપયોગ કરીને ફેરફાર કરવામાં આવ્યો છે.
આ પ્રક્રિયામાં અન્ય સજીવમાંથી વિદેશી જનીન (ટ્રાન્સજીન) ને યજમાન સજીવના જનીનસમૂહ (જીનોમ) માં દાખલ કરવામાં આવે છે.
દાખલ કરેલ જનીન યજમાનને નવા લક્ષણો અથવા લાક્ષણિકતાઓ પ્રદાન કરે છે જે તેની પાસે કુદરતી રીતે નહોતા.
તેથી,ટ્રાન્સજેનિક સજીવો ઉત્પન્ન કરવાની સાચી પદ્ધતિ વિદેશી જનીનો દાખલ કરવાની છે.

(B) $PCR$ (પોલિમરેઝ ચેઈન રિએક્શન) એ $DNA$ ના પ્રવર્ધન માટે વપરાતી તકનીક છે,રિસ્ટ્રિક્શન એન્ડોન્યુક્લિએઝ માટે નહીં.
રોઝી ગાય એ પારજનીનિક પ્રાણીનું જાણીતું ઉદાહરણ છે જે માનવ પ્રોટીનથી સમૃદ્ધ દૂધ ઉત્પન્ન કરે છે.
જનીન થેરાપીનો ઉપયોગ સૌપ્રથમ $ADA$ (એડેનોસિન ડીએમિનેઝ) ની ઉણપની સારવાર માટે કરવામાં આવ્યો હતો,એમ્ફિસીમા માટે નહીં.
$Bt$ કોટન એ બેસિલસ થુરિન્જિએન્સિસ સાથે સંકળાયેલ પારજનીનિક વનસ્પતિ છે,તમાકુ નહીં.

(B) પારજનીનિક પ્રાણીઓ એટલે એવા પ્રાણીઓ કે જેમનું $DNA$ એવી રીતે બદલવામાં આવ્યું હોય કે જેથી તેઓ વધારાનું (વિદેશી) જનીન ધરાવે અને અભિવ્યક્ત કરે. આ વિદેશી $DNA$ જનનકોષો અથવા પ્રારંભિક ગર્ભીય કોષોમાં દાખલ કરવામાં આવે છે,જે સુનિશ્ચિત કરે છે કે તે સજીવના શરીરના તમામ કોષોમાં હાજર હોય.

(A) ઉપયોગી જૈવિક ઉત્પાદનો ટ્રાન્સજેનિક પ્રાણીઓમાં $DNA$ (અથવા જનીનો) નો તે ભાગ દાખલ કરીને ઉત્પન્ન કરી શકાય છે, જે ચોક્કસ ઉત્પાદન માટે કોડિંગ કરે છે.
ઉદાહરણ તરીકે, માનવ પ્રોટીન $\alpha-1$ એન્ટિટ્રિપ્સિનનો ઉપયોગ એમ્ફિસીમાની સારવાર માટે થાય છે.

(A) $1997$ માં,રોઝી નામની પ્રથમ ટ્રાન્સજેનિક ગાય ઉત્પન્ન કરવામાં આવી હતી.
રોઝીએ માનવ આલ્ફા-લેક્ટાલબ્યુમિન ધરાવતું માનવ પ્રોટીનયુક્ત દૂધ ઉત્પન્ન કર્યું હતું.
દૂધમાં આ પ્રોટીનનું પ્રમાણ $2.4 \ g/L$ હતું.
આ દૂધ કુદરતી ગાયના દૂધની સરખામણીમાં માનવ શિશુઓ માટે પોષણની દ્રષ્ટિએ વધુ સંતુલિત હતું.

(A) પ્રથમ ટ્રાન્સજેનિક ગાય (રોઝી) ના જનીનોમાં માનવ $\alpha$-લેક્ટાલબ્યુમિન માટેનું જનીન દાખલ કરવામાં આવ્યું હતું.
આ ફેરફારને કારણે ગાયનું દૂધ પોષણની દ્રષ્ટિએ વધુ સમૃદ્ધ બન્યું હતું,જે માનવ શિશુઓ માટે કુદરતી ગાયના દૂધ કરતા વધુ સંતુલિત હતું.

(D) જે પ્રાણીઓના $DNA$ માં ફેરફાર કરીને તેમાં વધારાનું (વિદેશી) જનીન દાખલ કરવામાં આવે છે અને અભિવ્યક્ત કરવામાં આવે છે, તેમને ટ્રાન્સજેનિક પ્રાણીઓ કહેવામાં આવે છે। ટ્રાન્સજેનિક પ્રાણીઓ વિકસાવવાના સામાન્ય કારણો નીચે મુજબ છે:
$(i)$ સામાન્ય શરીરધર્મવિદ્યા અને વિકાસનો અભ્યાસ: ટ્રાન્સજેનિક પ્રાણીઓનો ઉપયોગ જનીનો કેવી રીતે નિયંત્રિત થાય છે અને તે શરીરના સામાન્ય કાર્યો અને વિકાસને કેવી રીતે અસર કરે છે તે સમજવા માટે થાય છે, દા.ત., ઇન્સ્યુલિન જેવા ગ્રોથ ફેક્ટરનો અભ્યાસ।
$(ii)$ રોગોનો અભ્યાસ: કેન્સર, સિસ્ટિક ફાઈબ્રોસિસ, રુમેટોઇડ આર્થરાઇટિસ અને અલ્ઝાઇમર જેવા ઘણા માનવ રોગોને સમજવા માટે ટ્રાન્સજેનિક મોડલ વિકસાવવામાં આવ્યા છે।
$(iii)$ ઉપયોગી જૈવિક ઉત્પાદનો મેળવવા: ટ્રાન્સજેનિક પ્રાણીઓનો ઉપયોગ જૈવિક ઉત્પાદનો બનાવવા માટે થઈ શકે છે, દા.ત., માનવ પ્રોટીન ($\alpha-1$-એન્ટિટ્રિપ્સિન) નો ઉપયોગ એમ્ફિસેમાની સારવાર માટે થાય છે।
$(iv)$ રસીની સુરક્ષા: રસીનો મનુષ્યો પર ઉપયોગ કરતા પહેલા તેની સુરક્ષા ચકાસવા માટે ટ્રાન્સજેનિક ઉંદર વિકસાવવામાં આવે છે, દા.ત., પોલિયોની રસી।
$(v)$ રાસાયણિક સુરક્ષા પરીક્ષણ: ટ્રાન્સજેનિક પ્રાણીઓને એવા જનીનો ધરાવવા માટે બનાવવામાં આવે છે જે તેમને બિન-ટ્રાન્સજેનિક પ્રાણીઓ કરતા ઝેરી પદાર્થો પ્રત્યે વધુ સંવેદનશીલ બનાવે છે, જેથી ઝેરી પરીક્ષણ ઝડપથી થઈ શકે।
આમ, તમામ વિધાનો ($I, II, III, IV,$ અને $V$) સાચા હોવાથી, સાચો વિકલ્પ $D$ છે।

(D) ટ્રાન્સજેનિક પ્રાણીઓ એવા પ્રાણીઓ છે કે જેમની $DNA$ માં ફેરફાર કરીને વધારાનું (વિદેશી) જનીન દાખલ કરવામાં આવ્યું હોય.
કેન્સર,સિસ્ટિક ફાઈબ્રોસિસ,સંધિવા અને અલ્ઝાઈમર રોગ જેવી ઘણી માનવ બીમારીઓ માટે ટ્રાન્સજેનિક મોડેલો અસ્તિત્વમાં છે.
આ મોડેલોનો ઉપયોગ રોગનો અભ્યાસ કરવા,રોગમાં જનીનોની ભૂમિકા સમજવા અને નવી સારવારની ચકાસણી કરવા માટે થાય છે.
તેથી,આપેલી ચારેય બીમારીઓ માટે ટ્રાન્સજેનિક મોડેલો વિકસાવવામાં આવ્યા છે.
સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(A) વિધાન $I$ સાચું છે: ટ્રાન્સજેનિક પ્રાણીઓને ખાસ કરીને એવા જનીનો ધરાવવા માટે બનાવવામાં આવે છે જે તેમને ઝેરી પદાર્થો પ્રત્યે વધુ સંવેદનશીલ બનાવે છે,જેથી દવાઓની ઝેરી અસર અને સુરક્ષાનું પરીક્ષણ કરી શકાય.
વિધાન $II$ સાચું છે: ટ્રાન્સજેનિક પ્રાણીઓમાં ઇચ્છિત પ્રોટીન માટે કોડિંગ કરતા ચોક્કસ $DNA$ ક્રમ (જનીન) ને દાખલ કરીને ઉપયોગી જૈવિક ઉત્પાદનો મેળવી શકાય છે. ઉદાહરણ તરીકે,માનવ પ્રોટીન $\alpha-1$-એન્ટિટ્રિપ્સિનનો ઉપયોગ એમ્ફિસીમાની સારવાર માટે થાય છે.
વિધાન $III$ સાચું છે: બ્રેઝિન એ પશ્ચિમ આફ્રિકાના છોડ $Pentadiplandra$ $brazzeana$ દ્વારા ઉત્પાદિત પ્રોટીન છે,જે ખાંડ કરતા આશરે $2000$ ગણું ગળ્યું હોય છે. તેનો ઉપયોગ ઓછી કેલરી ધરાવતા સ્વીટનર તરીકે થાય છે.
તેથી,ત્રણેય વિધાનો સાચા છે.

(D) $1997$ માં,પ્રથમ ટ્રાન્સજેનિક ગાય 'રોઝી' ઉત્પન્ન કરવામાં આવી હતી.
રોઝીએ માનવ પ્રોટીનથી સમૃદ્ધ દૂધ ઉત્પન્ન કર્યું હતું જેમાં $2.4 \text{ g/L}$ પ્રોટીન હતું.
આ દૂધમાં માનવ $\alpha$-લેક્ટાલબ્યુમિન હતું,જે તેને કુદરતી ગાયના દૂધની સરખામણીમાં માનવ શિશુઓ માટે પોષણની દ્રષ્ટિએ વધુ સંતુલિત બનાવે છે.
તેથી,ત્રણેય વિધાનો ($I$,$II$,અને $III$) સાચા છે.

(C) પારજનીનિક (Transgenic) પ્રાણીઓ એવા પ્રાણીઓ છે જેના $DNA$ માં જનીનિક ઇજનેરી પદ્ધતિઓ દ્વારા ફેરફાર કરવામાં આવ્યો હોય,જેથી તેઓ વધારાનું અથવા વિદેશી જનીન (transgene) ધરાવે છે અને તેને અભિવ્યક્ત કરે છે. આ પ્રક્રિયા પ્રાણીને નવા લક્ષણો દર્શાવવા અથવા ચોક્કસ પ્રોટીન ઉત્પન્ન કરવામાં સક્ષમ બનાવે છે.

(B) ટ્રાન્સજેનિક પ્રાણીઓ એવા પ્રાણીઓ છે કે જેમનું $DNA$ વધારાના (વિદેશી) જનીનને ધરાવવા અને વ્યક્ત કરવા માટે બદલવામાં આવ્યું છે.
સંશોધન અને તબીબી હેતુઓ માટે ઉત્પાદિત તમામ ટ્રાન્સજેનિક પ્રાણીઓમાં,ઉંદરનો હિસ્સો સૌથી વધુ છે.
એવો અંદાજ છે કે અસ્તિત્વમાં રહેલા તમામ ટ્રાન્સજેનિક પ્રાણીઓમાંથી આશરે $95\%$ ઉંદર છે,કારણ કે તેમની આનુવંશિક સમાનતા અને ટૂંકા પ્રજનન ચક્રને કારણે તેઓ માનવ રોગો માટેના મોડેલ તરીકે વ્યાપકપણે ઉપયોગમાં લેવાય છે.

(C) ઉપયોગી જૈવિક ઉત્પાદનો ઉત્પન્ન કરતા ટ્રાન્સજેનિક પ્રાણીઓ $DNA$ ના તે ભાગને દાખલ કરીને બનાવી શકાય છે જે ચોક્કસ ઉત્પાદન માટે કોડ કરે છે.
ઉદાહરણ તરીકે,માનવ પ્રોટીન $\alpha-1$-એન્ટિટ્રિપ્સિનનો ઉપયોગ એમ્ફિસેમાની સારવાર માટે થાય છે.
આ પ્રોટીન ટ્રાન્સજેનિક પ્રાણીઓ દ્વારા ઉત્પન્ન કરવામાં આવે છે,જે આ સ્થિતિને અસરકારક રીતે સંચાલિત કરવામાં મદદ કરે છે.

(D) રોઝી એક ટ્રાન્સજેનિક ગાય છે જે માનવ પ્રોટીનથી સમૃદ્ધ દૂધ ઉત્પન્ન કરે છે.
તેના દૂધમાં માનવ $\alpha$-લેક્ટાલબ્યુમિન હોય છે અને તે માનવ બાળકો માટે સામાન્ય ગાયના દૂધ કરતા પોષણની દ્રષ્ટિએ વધુ સંતુલિત છે.
આ દૂધમાં પ્રોટીનનું પ્રમાણ $2.4 \; g/L$ છે.
રોઝીને પ્રથમ વખત વર્ષ $1997$ માં ઉત્પન્ન કરવામાં આવી હતી,$2001$ માં નહીં.
તેથી,તે $2001$ માં ઉત્પન્ન થઈ હતી તે વિધાન ખોટું છે.

(B) આકૃતિ એક સામાન્ય ઉંદર અને એક 'સુપરમાઉસ' દર્શાવે છે.
'સુપરમાઉસ' એ ટ્રાન્સજેનિક સજીવ છે,જેનો અર્થ છે કે તેના જીનોમમાં વિદેશી $DNA$ દાખલ કરવામાં આવ્યું છે.
આ ચોક્કસ કિસ્સામાં,માનવ વૃદ્ધિ હોર્મોન $(hGH)$ માટેનું જનીન ઉંદરના જીનોમમાં દાખલ કરવામાં આવ્યું હતું.
આ દાખલ કરેલા માનવ વૃદ્ધિ હોર્મોન જનીનની અભિવ્યક્તિને કારણે વૃદ્ધિમાં વધારો થાય છે,જેના પરિણામે ઉંદર તેના બિન-ટ્રાન્સજેનિક ઉંદર કરતા નોંધપાત્ર રીતે મોટો બને છે.

(A) ટ્રાન્સજેનિક ઉંદરોને માનવ રોગો માટેના મોડેલ તરીકે અને મનુષ્યો પર ઉપયોગ કરતા પહેલા રસીઓની સુરક્ષા ચકાસવા માટે વિકસાવવામાં આવ્યા છે.
ખાસ કરીને,પોલિયો રસીની સુરક્ષા ચકાસવા માટે ટ્રાન્સજેનિક ઉંદરોનો ઉપયોગ થાય છે.
આ વિકાસ મહત્વપૂર્ણ છે કારણ કે તે વાંદરાઓના ઉપયોગનો વિશ્વસનીય વિકલ્પ પૂરો પાડે છે,જેનો ઉપયોગ અગાઉ રસીના બેચની સુરક્ષા ચકાસવા માટે કરવામાં આવતો હતો.
તેથી,વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે,અને કારણ એ સમજાવે છે કે આ સંદર્ભમાં ટ્રાન્સજેનિક ઉંદરોનો ઉપયોગ શા માટે કરવામાં આવે છે.

(A) ડોલી એ $1996$ માં ઇયાન વિલ્મટ અને કીથ કેમ્પબેલ દ્વારા પુખ્ત દૈહિક કોષ (આંચળના કોષ) માંથી ક્લોન કરવામાં આવેલ પ્રથમ સસ્તન પ્રાણી હતું.
ડોલીને બનાવવા માટે,ત્રણ ઘેટાંનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો: એકે આંચળના કોષમાંથી કોષકેન્દ્ર પૂરું પાડ્યું,બીજાએ કોષકેન્દ્રવિહીન અંડકોષ પૂરો પાડ્યો અને ત્રીજું સરોગેટ માતા તરીકે કામ કર્યું.
આમ,વિધાન અને કારણ બંને તથ્યની દ્રષ્ટિએ સાચા છે અને કારણ એ વિધાનમાં જણાવેલ ક્લોન કરેલા સસ્તન પ્રાણીને બનાવવાની પ્રક્રિયા સમજાવે છે.

(A) પારજનીનિક પ્રાણીઓ એવા પ્રાણીઓ છે કે જેમના $DNA$ માં ફેરફાર કરીને તેમાં વધારાનું (વિદેશી) જનીન દાખલ કરવામાં આવ્યું હોય અને તે અભિવ્યક્ત થતું હોય.
બધા જ પારજનીનિક પ્રાણીઓમાં,ઉંદર સૌથી વધુ સંખ્યામાં બનાવવામાં આવે છે અને સંશોધનમાં ઉપયોગમાં લેવાય છે.
આનું કારણ એ છે કે તેમને સંભાળવા સરળ છે,તેમનું પ્રજનન ચક્ર ટૂંકું છે અને તેમનું જનીનિક બંધારણ સારી રીતે સમજાયેલું છે,જે તેમને માનવ રોગોના અભ્યાસ અને નવી સારવાર પદ્ધતિઓના પરીક્ષણ માટે આદર્શ નમૂના બનાવે છે.

(D) પારજનીનિક પ્રાણીઓને ખાસ કરીને એ અભ્યાસ કરવા માટે તૈયાર કરવામાં આવે છે કે જનીનોનું નિયમન કેવી રીતે થાય છે અને તેઓ શરીરના સામાન્ય કાર્યો અને તેના વિકાસને કેવી રીતે અસર કરે છે.
$1$. તેઓ ઈન્સ્યુલીન જેવા જટિલ વૃદ્ધિ કારકોના અભ્યાસમાં મદદ કરે છે.
$2$. તેઓ સંશોધકોને આ કારકોના નિર્માણમાં થતા ફેરફારો દ્વારા પ્રેરાતી જૈવિક અસરોનો અભ્યાસ કરવાની મંજૂરી આપે છે.
$3$. તેઓ શરીરમાં ચોક્કસ કારકોની જૈવિક ભૂમિકા સમજવા માટે આવશ્યક છે.
તેથી,ઉપરના તમામ પાસાઓનો અભ્યાસ પારજનીનિક પ્રાણીઓનો ઉપયોગ કરીને કરવામાં આવે છે.

(B) પારજનીનિક પ્રાણીઓને ખાસ કરીને જનીનોના અભ્યાસ માટે અને તે રોગોના વિકાસને કેવી રીતે અસર કરે છે તે સમજવા માટે બનાવવામાં આવે છે.
તેઓ રોગના પેથોજેનેસિસને સમજવા અને નવી સારવારની ચકાસણી કરવા માટે માનવ રોગોના મોડલ તરીકે સેવા આપે છે.
$NCERT$ પાઠ્યપુસ્તક મુજબ,નીચેના રોગો માટે પારજનીનિક મોડલ અસ્તિત્વમાં છે:
$1$. કેન્સર
$2$. સિસ્ટિક ફાઈબ્રોસિસ
$3$. સંધિવા (Rheumatoid arthritis)
$4$. અલ્ઝાઈમર રોગ
તેથી,આપેલ યાદીમાં આવા $4$ રોગો છે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(A) પ્રથમ પારજનીનિક (transgenic) ગાય,જેનું નામ 'રોઝી' હતું,તે $1997$ ની સાલમાં બનાવવામાં આવી હતી.
આ ગાયને માનવ પ્રોટીનથી સમૃદ્ધ દૂધ ઉત્પન્ન કરવા માટે જનીનિક રીતે રૂપાંતરિત કરવામાં આવી હતી,જેમાં ખાસ કરીને માનવ આલ્ફા-લેક્ટાલબ્યુમિન (human alpha-lactalbumin) હોય છે,જે કુદરતી ગાયના દૂધ કરતા માનવ શિશુઓ માટે પોષણની દ્રષ્ટિએ વધુ સંતુલિત છે.

(C) $2002$ માં ઉત્પન્ન થયેલ ટ્રાન્સજેનિક ગાય 'રોઝી' એ માનવ પ્રોટીનયુક્ત દૂધ આપતી પ્રથમ ગાય હતી.
તેમાં માનવ આલ્ફા-લેક્ટાલબ્યુમિન $(\alpha\text{-lactalbumin})$ પ્રોટીન હોય છે.
'રોઝી' ના દૂધમાં આ માનવ પ્રોટીનનું પ્રમાણ $2.4 \text{ g/L}$ છે.
તેથી, સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(B) 'રોઝી' નામની ટ્રાન્સજેનિક ગાયનું નિર્માણ $1997$ માં કરવામાં આવ્યું હતું.
આ ગાયને જનીનિક રીતે એન્જિનિયર્ડ કરીને માનવ પ્રોટીનથી સમૃદ્ધ દૂધ ઉત્પન્ન કરવા માટે તૈયાર કરવામાં આવી હતી.
'રોઝી' દ્વારા ઉત્પન્ન થયેલા દૂધમાં $2.4 \ g/L$ ની સાંદ્રતામાં માનવ પ્રોટીન $\alpha$-લેક્ટાલબ્યુમિન જોવા મળ્યું હતું.
આ પ્રોટીન માનવ શિશુઓ માટે કુદરતી ગાયના દૂધ કરતા પોષણની દ્રષ્ટિએ વધુ સંતુલિત છે.

(C) પોલિયો રસીનો મનુષ્યોમાં ઉપયોગ કરતા પહેલા તેની સુરક્ષા ચકાસવા માટે પારજનીનિક (Transgenic) ઉંદરોનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.
આ પદ્ધતિ દ્વારા સંશોધકો રસીની અસરકારકતા અને સુરક્ષાનું મૂલ્યાંકન નિયંત્રિત વાતાવરણમાં કરી શકે છે,જેથી પ્રારંભિક પરીક્ષણના તબક્કે માનવ જીવનને જોખમમાં મૂક્યા વગર પરિણામો મેળવી શકાય છે.

(A) રસીનો માનવોમાં ઉપયોગ કરતા પહેલા તેની સુરક્ષા ચકાસવા માટે પારજનીનિક પ્રાણીઓનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.
ખાસ કરીને,રસીની સુરક્ષા ચકાસવા માટે પારજનીનિક ઉંદરો વિકસાવવામાં આવ્યા છે.
એકવાર આ પારજનીનિક મોડેલોમાં રસી સુરક્ષિત સાબિત થાય,પછી માનવ ઉપયોગ માટે મંજૂરી આપતા પહેલા તેનું પરીક્ષણ પારજનીનિક વાનરો જેવા મોટા પ્રાણીઓ પર કરવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો ક્રમ પારજનીનિક ઉંદર અને ત્યારબાદ પારજનીનિક વાનર છે.

(B) પારજનીનિક પ્રાણીઓને ખાસ કરીને બિન-પારજનીનિક પ્રાણીઓ કરતા વિષારી પદાર્થો પ્રત્યે વધુ સંવેદનશીલ બનાવવા માટે તૈયાર કરવામાં આવે છે. આ વધેલી સંવેદનશીલતા સંશોધકોને રસાયણો અથવા દવાઓની ઝેરી અસરોને વધુ ઝડપથી અને સચોટ રીતે અવલોકન કરવામાં મદદ કરે છે. તેથી,એવું વિધાન કે જનીનોને વિષારી પદાર્થો પ્રત્યે 'અસંવેદનશીલ' બનાવવામાં આવે છે તે ખોટું છે. વાસ્તવિક પ્રક્રિયામાં એવા જનીનો દાખલ કરવામાં આવે છે જે પ્રાણીઓને વિષારી અસરો પ્રત્યે વધુ સંવેદનશીલ બનાવે છે,જેથી પરીક્ષણ ઝડપથી થઈ શકે.

(B) $1997$ માં ઉત્પન્ન થયેલ ટ્રાન્સજેનિક ગાય '$Rosie$' એ પ્રથમ ટ્રાન્સજેનિક ગાય હતી. તેના દૂધમાં માનવ પ્રોટીન આલ્ફા-લેક્ટાલબ્યુમિન જોવા મળ્યું હતું. આ પ્રોટીન દૂધને કુદરતી ગાયના દૂધની સરખામણીમાં માનવ શિશુઓ માટે પોષણની દ્રષ્ટિએ વધુ સંતુલિત બનાવે છે,કારણ કે તે માનવ માતાના દૂધના બંધારણ સાથે ખૂબ જ સામ્યતા ધરાવે છે.

(B) પારજનીનિક પ્રાણીઓ એવા પ્રાણીઓ છે જેના $\text{DNA}$ માં ફેરફાર કરીને તેમાં વધારાનું (વિદેશી) જનીન દાખલ કરવામાં આવ્યું હોય અને તે અભિવ્યક્ત થતું હોય.
તેમને ખાસ કરીને જનીનોનું નિયમન કેવી રીતે થાય છે અને તે શરીરના સામાન્ય કાર્યો અને વિકાસને કેવી રીતે અસર કરે છે તેનો અભ્યાસ કરવા માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવે છે.
તેમનો ઉપયોગ કેન્સર,સિસ્ટિક ફાઈબ્રોસિસ,રુમેટોઇડ આર્થરાઇટિસ અને અલ્ઝાઈમર જેવા રોગોના વિકાસમાં સામેલ જટિલ પરિબળોનો અભ્યાસ કરવા માટે પણ થાય છે.
પારજનીનિક ઉંદરો ખાસ કરીને મનુષ્યો પર રસીનો ઉપયોગ કરતા પહેલા તેની સુરક્ષા ચકાસવા માટે વિકસાવવામાં આવે છે.
તેથી,એ વિધાન કે પારજનીનિક પ્રાણીઓને જનીન નિયમનનો અભ્યાસ કરવા માટે ડિઝાઇન કરી શકાતા નથી,તે ખોટું છે.

(D) ટ્રાન્સજેનિક પ્રાણીઓ એવા પ્રાણીઓ છે કે જેમના $DNA$ માં ફેરફાર કરીને તેમાં વધારાનું (વિદેશી) જનીન દાખલ કરવામાં આવ્યું હોય છે. તેમના ઉપયોગો નીચે મુજબ છે:
$1$. સામાન્ય દેહધર્મવિદ્યા અને વિકાસનો અભ્યાસ: ટ્રાન્સજેનિક પ્રાણીઓ જનીનોનું નિયમન કેવી રીતે થાય છે અને તે શરીરના સામાન્ય કાર્યો અને વિકાસને કેવી રીતે અસર કરે છે તેનો અભ્યાસ કરવામાં મદદ કરે છે.
$2$. રોગોનો અભ્યાસ: ઘણા ટ્રાન્સજેનિક પ્રાણીઓ રોગોના વિકાસમાં જનીનો કેવી રીતે ફાળો આપે છે તે સમજવા માટે બનાવવામાં આવે છે.
$3$. જૈવિક ઉત્પાદનો: ટ્રાન્સજેનિક પ્રાણીઓનો ઉપયોગ દવાઓ જેવા જૈવિક ઉત્પાદનો (દા.ત.,એમફિસેમા માટે આલ્ફા$-1-$એન્ટિટ્રિપ્સિન) બનાવવા માટે થાય છે,જેમાં માનવ પ્રોટીન માટેના જનીનો દાખલ કરવામાં આવે છે.
$4$. રસીની સુરક્ષા: ટ્રાન્સજેનિક ઉંદરોનો ઉપયોગ રસીઓ મનુષ્યોમાં વાપરતા પહેલા તેની સુરક્ષા ચકાસવા માટે થાય છે.
$5$. રાસાયણિક સુરક્ષા પરીક્ષણ: આને ટોક્સિસિટી/સેફ્ટી ટેસ્ટિંગ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આણ્વિક નિદાન (જેમ કે $PCR$,$ELISA$,અથવા રીકોમ્બિનન્ટ $DNA$ ટેકનોલોજી) એ દર્દીઓમાં રોગકારકો અથવા આનુવંશિક વિકૃતિઓની હાજરી શોધવા માટે વપરાતી તકનીક છે,પરંતુ તે ટ્રાન્સજેનિક પ્રાણીઓનો ઉપયોગ નથી.

(D) ટ્રાન્સજેનિક પ્રાણીઓ એવા પ્રાણીઓ છે કે જેમના $DNA$ માં ફેરફાર કરીને તેમાં વધારાનું (વિદેશી) જનીન દાખલ કરવામાં આવ્યું હોય છે.
આ પ્રાણીઓને ખાસ કરીને જનીનોનો અભ્યાસ કરવા અને તે શરીરના સામાન્ય કાર્યો અને વિકાસને કેવી રીતે અસર કરે છે તે સમજવા માટે બનાવવામાં આવે છે.
ઘણા માનવ રોગો માટે ટ્રાન્સજેનિક મોડેલો વિકસાવવામાં આવ્યા છે જે રોગની પદ્ધતિને સમજવા અને નવી સારવારની તપાસ કરવા માટે સંશોધન સાધન તરીકે કામ કરે છે.
ચોક્કસ રીતે,નીચેના રોગો માટે ટ્રાન્સજેનિક મોડેલો અસ્તિત્વમાં છે:
$(a)$ કેન્સર: ઓન્કોજીન્સ અને ટ્યુમર સપ્રેસરનો અભ્યાસ કરવા માટે.
$(b)$ સિસ્ટિક ફાઇબ્રોસિસ: રોગના આનુવંશિક આધારનો અભ્યાસ કરવા માટે.
$(c)$ સંધિવા: સ્વયંપ્રતિરક્ષા પ્રતિભાવોનો અભ્યાસ કરવા માટે.
$(d)$ અલ્ઝાઈમર રોગ: એમીલોઇડ તકતીઓના સંચયનો અભ્યાસ કરવા માટે.
$(e)$ એમ્ફિસેમા: ફેફસાના પેશીઓના વિનાશનો અભ્યાસ કરવા માટે.
તેથી,સૂચિબદ્ધ તમામ રોગો માટે સંશોધન હેતુઓ માટે ટ્રાન્સજેનિક મોડેલો વિકસાવવામાં આવ્યા છે.

(C) વિધાન સાચું છે કારણ કે ટ્રાન્સજેનિક પ્રાણીઓની વ્યાખ્યા જ એ છે કે જેમના $\text{DNA}$ માં ફેરફાર કરીને વધારાનું (વિદેશી) જનીન દાખલ કરવામાં આવ્યું હોય અને તે અભિવ્યક્ત થતું હોય.
કારણ ખોટું છે કારણ કે ટ્રાન્સજેનિક પ્રાણીઓ ઘણીવાર માનવ સ્વાસ્થ્ય પર ઝેરી પદાર્થોની અસરોનો અભ્યાસ કરવા માટે બનાવવામાં આવે છે,જે તેમને પરીક્ષણ માટે વધુ સંવેદનશીલ અથવા ઉપયોગી મોડેલ બનાવે છે,જરૂરી નથી કે ઓછા સંવેદનશીલ. વધુમાં,ટ્રાન્સજેનિક પ્રાણીઓ બનાવવાનો મુખ્ય હેતુ માત્ર ઝેરી પરીક્ષણ પૂરતો મર્યાદિત નથી; તેમાં સામાન્ય શરીરવિજ્ઞાન,રોગના મોડેલો,જૈવિક ઉત્પાદનો અને રસીની સુરક્ષાનો અભ્યાસ પણ સામેલ છે.

(D) સાચો જવાબ $D$ છે. પારજનીનિક પ્રાણીઓનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે જૈવિક સંશોધન,રોગની પદ્ધતિઓનો અભ્યાસ,રસીની સુરક્ષા ચકાસવા અને માનવ પ્રોટીન (જેમ કે એમફિસેમા માટે આલ્ફા-$1$ એન્ટિટ્રિપ્સિન) જેવા જૈવિક ઉત્પાદનો બનાવવા માટે થાય છે. જોકે તેઓ રોગોના જનીનિક આધારને સમજવામાં મદદ કરે છે,પરંતુ તેનો ઉપયોગ મનુષ્યોમાં જનીનિક રોગોના સીધા નિદાન માટે થતો નથી.

(B) પ્રથમ ટ્રાન્સજેનિક ગાય,જેનું નામ 'રોઝી' હતું,તે $1997$ માં બનાવવામાં આવી હતી.
આ ગાય માનવ પ્રોટીનથી સમૃદ્ધ દૂધ ઉત્પન્ન કરતી હતી.
આ દૂધમાં માનવ પ્રોટીન 'આલ્ફા-લેક્ટાલબ્યુમિન' રહેલું હતું,જે કુદરતી ગાયના દૂધ કરતા માનવ શિશુઓ માટે પોષણની દ્રષ્ટિએ વધુ સંતુલિત છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(C) પ્રથમ ટ્રાન્સજેનિક ગાય,જેનું નામ 'રોઝી' હતું,તે $1997$ માં ઉત્પન્ન કરવામાં આવી હતી.
આ ગાય માનવ પ્રોટીનથી સમૃદ્ધ દૂધ ઉત્પન્ન કરતી હતી.
આ દૂધમાં માનવ આલ્ફા-લેક્ટાલબ્યુમિન પ્રોટીન હતું,જે કુદરતી ગાયના દૂધ કરતા માનવ શિશુઓ માટે પોષણની દ્રષ્ટિએ વધુ સંતુલિત છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(D) $1997$ માં ઉત્પન્ન થયેલ ટ્રાન્સજેનિક ગાય 'રોઝી' એ માનવ પ્રોટીનયુક્ત દૂધ આપતી પ્રથમ ટ્રાન્સજેનિક ગાય હતી.
રોઝીના દૂધમાં માનવ આલ્ફા-લેક્ટાલબ્યુમિન $(\alpha\text{-lactalbumin})$ પ્રોટીન જોવા મળતું હતું.
તેના દૂધમાં આ માનવ પ્રોટીનનું પ્રમાણ પ્રતિ લિટર $2.4 \text{ gm}$ હતું.
તેથી, સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(A) જનીનિક ઇજનેરી,ખાસ કરીને ટ્રાન્સજેનિક પ્રાણીઓનું નિર્માણ,તબીબી અને સંશોધન ક્ષેત્રે મહત્વપૂર્ણ ઉપયોગો ધરાવે છે.
$1$. ટ્રાન્સજેનિક ઉંદરનો ઉપયોગ પોલિયો જેવી રસીઓની સુરક્ષા ચકાસવા માટે થાય છે,જેથી મનુષ્યોમાં તેનો ઉપયોગ કરતા પહેલા તે સુરક્ષિત અને અસરકારક છે તેની ખાતરી કરી શકાય.
$2$. ટ્રાન્સજેનિક મોડેલ્સનો ઉપયોગ હૃદય સંબંધિત રોગો સહિતના માનવ રોગોના અભ્યાસ માટે અને નવી સારવાર વિકસાવવા માટે પણ થાય છે.
જોકે વિકલ્પ $A$ અને $B$ બંને વૈજ્ઞાનિક રીતે સાચા છે,પરંતુ $NCERT$ જીવવિજ્ઞાનના અભ્યાસક્રમ મુજબ,રસીની સુરક્ષા ચકાસણી માટે ટ્રાન્સજેનિક ઉંદરનો ઉપયોગ એ તબીબી ક્ષેત્રે બાયોટેકનોલોજીના ઉપયોગનું મુખ્ય ઉદાહરણ છે.

(C) રોઝી એ વૈજ્ઞાનિકો દ્વારા ઉત્પન્ન કરવામાં આવેલી પ્રથમ પારજનીનિક (transgenic) ગાય હતી.
તેને આનુવંશિક રીતે એન્જિનિયર્ડ કરવામાં આવી હતી જેથી તે માનવ પ્રોટીનથી સમૃદ્ધ દૂધ ઉત્પન્ન કરી શકે,જેમાં ખાસ કરીને માનવ આલ્ફા-લેક્ટાલબ્યુમિન (human alpha-lactalbumin) હોય છે.
આ દૂધ કુદરતી ગાયના દૂધ કરતાં માનવ શિશુઓ માટે પોષણની દ્રષ્ટિએ વધુ સંતુલિત હતું.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે.
$\alpha-1$ એન્ટિટ્રિપ્સિન એ માનવ પ્રોટીન છે જેનો ઉપયોગ એમ્ફિસીમાની સારવાર માટે થાય છે.
તે પારજનીનિક પ્રાણીઓ,ખાસ કરીને પારજનીનિક ઘેટાં દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે.
ટ્રેસી (Tracy),જે $1997$ માં ઉત્પન્ન થયેલું એક પારજનીનિક ઘેટું હતું,તેને તેના દૂધમાં આ માનવ પ્રોટીન વ્યક્ત કરવા માટે એન્જિનિયર્ડ કરવામાં આવ્યું હતું,જે મોટા પાયે ઉત્પાદન અને શુદ્ધિકરણની સુવિધા આપે છે.