Gujarati

Mathematical induction Questions in Gujarati

Class 11 Mathematics · Mathematical induction · Mathematical induction

98+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 47 of 98 questions in Gujarati

51
Difficult
ગાણિતિક અનુમાનના સિદ્ધાંતનો ઉપયોગ કરીને તમામ $n \in N$ માટે નીચેના સાબિત કરો:
$3 \times 6 + 6 \times 9 + 9 \times 12 + \ldots + (3n)(3n + 3) = 3n(n + 1)(n + 2)$

Solution

(N/A) ધારો કે $P(n)$ એ વિધાન છે: $3 \times 6 + 6 \times 9 + 9 \times 12 + \ldots + (3n)(3n + 3) = 3n(n + 1)(n + 2)$.
પગલું $1$: $n = 1$ માટે,$LHS$ = $3 \times 6 = 18$. $RHS$ = $3(1)(1 + 1)(1 + 2) = 3 \times 2 \times 3 = 18$. $LHS$ = $RHS$ હોવાથી,$P(1)$ સત્ય છે.
પગલું $2$: ધારો કે કોઈ $k \in N$ માટે $P(k)$ સત્ય છે,એટલે કે $3 \times 6 + 6 \times 9 + \ldots + (3k)(3k + 3) = 3k(k + 1)(k + 2)$.
પગલું $3$: આપણે સાબિત કરવું છે કે $P(k + 1)$ સત્ય છે,એટલે કે $3 \times 6 + \ldots + (3k)(3k + 3) + (3(k + 1))(3(k + 1) + 3) = 3(k + 1)(k + 2)(k + 3)$.
ધારણાની બંને બાજુએ $(3(k + 1))(3(k + 1) + 3)$ ઉમેરતા:
$LHS$ = $3k(k + 1)(k + 2) + (3k + 3)(3k + 6)$
= $3k(k + 1)(k + 2) + 3(k + 1) \times 3(k + 2)$
= $3(k + 1)(k + 2) [k + 3]$
= $3(k + 1)(k + 2)(k + 3)$.
આમ,$P(k + 1)$ સત્ય છે. ગાણિતિક અનુમાનના સિદ્ધાંત દ્વારા,$P(n)$ એ તમામ $n \in N$ માટે સત્ય છે.
52
Difficult
ગાણિતિક અનુમાનના સિદ્ધાંતનો ઉપયોગ કરીને તમામ $n \in N$ માટે નીચેનાનું સાબિતી આપો:
$a+(a+d)+(a+2d)+\ldots+(a+(n-1)d) = \frac{n}{2}[2a+(n-1)d]$

Solution

(A) ધારો કે $P(n)$ એ વિધાન છે: $a+(a+d)+(a+2d)+\ldots+(a+(n-1)d) = \frac{n}{2}[2a+(n-1)d]$.
પગલું $1$: $n=1$ માટે,ડાબી બાજુ $a$ છે અને જમણી બાજુ $\frac{1}{2}[2a+(1-1)d] = \frac{1}{2}(2a) = a$ છે. ડાબી બાજુ = જમણી બાજુ હોવાથી,$P(1)$ સત્ય છે.
પગલું $2$: ધારો કે કોઈ $k \in N$ માટે $P(k)$ સત્ય છે,એટલે કે $a+(a+d)+\ldots+(a+(k-1)d) = \frac{k}{2}[2a+(k-1)d]$.
પગલું $3$: આપણે સાબિત કરવું છે કે $P(k+1)$ સત્ય છે,એટલે કે $a+(a+d)+\ldots+(a+(k-1)d) + (a+kd) = \frac{k+1}{2}[2a+kd]$.
$P(k+1)$ ની ડાબી બાજુથી શરૂ કરતા:
$= \frac{k}{2}[2a+(k-1)d] + (a+kd)$
$= \frac{2ak + k(k-1)d + 2a + 2kd}{2}$
$= \frac{2a(k+1) + (k^2-k+2k)d}{2}$
$= \frac{2a(k+1) + (k^2+k)d}{2}$
$= \frac{2a(k+1) + k(k+1)d}{2}$
$= \frac{k+1}{2}[2a+kd]$.
આમ,જ્યારે $P(k)$ સત્ય હોય ત્યારે $P(k+1)$ પણ સત્ય છે. ગાણિતિક અનુમાનના સિદ્ધાંત દ્વારા,$P(n)$ તમામ $n \in N$ માટે સત્ય છે.
53
Medium
ગાણિતિક અનુમાનના સિદ્ધાંતનો ઉપયોગ કરીને તમામ $n \in N$ માટે નીચેના સાબિત કરો:
$4+8+12+\ldots+4n = 2n(n+1)$

Solution

ધારો કે $P(n)$ એ વિધાન $4+8+12+\ldots+4n = 2n(n+1)$ છે.
પગલું $1$: $n=1$ માટે,ડાબી બાજુ $4(1) = 4$ છે અને જમણી બાજુ $2(1)(1+1) = 2(2) = 4$ છે.
$4=4$ હોવાથી,$P(1)$ સત્ય છે.
પગલું $2$: ધારો કે $P(k)$ કોઈ $k \in N$ માટે સત્ય છે,એટલે કે $4+8+12+\ldots+4k = 2k(k+1)$.
પગલું $3$: આપણે સાબિત કરવું છે કે $P(k+1)$ સત્ય છે,એટલે કે $4+8+12+\ldots+4k+4(k+1) = 2(k+1)(k+2)$.
ડાબી બાજુથી શરૂ કરતા:
$(4+8+12+\ldots+4k) + 4(k+1) = 2k(k+1) + 4(k+1)$
$= 2k^2 + 2k + 4k + 4$
$= 2k^2 + 6k + 4$
$= 2(k^2 + 3k + 2)$
$= 2(k+1)(k+2)$.
આ $n=k+1$ માટે જમણી બાજુ સાથે મેળ ખાય છે.
આમ,ગાણિતિક અનુમાનના સિદ્ધાંત દ્વારા,$P(n)$ તમામ $n \in N$ માટે સત્ય છે.
54
Medium
ગાણિતિક અનુમાનના સિદ્ધાંતનો ઉપયોગ કરીને સાબિત કરો કે તમામ $n \in N$ માટે:
$7^{n}-3^{n}$ એ $4$ વડે વિભાજ્ય છે.

Solution

(N/A) ધારો કે $P(n): 7^{n}-3^{n}$ એ $4$ વડે વિભાજ્ય છે.
પગલું $1$: $n=1$ માટે,$7^{1}-3^{1} = 4$,જે $4$ વડે વિભાજ્ય છે. તેથી,$P(1)$ સત્ય છે.
પગલું $2$: ધારો કે કોઈ $m \in N$ માટે $P(m)$ સત્ય છે,એટલે કે $7^{m}-3^{m} = 4k$ કોઈ પૂર્ણાંક $k$ માટે. તેથી,$7^{m} = 4k + 3^{m}$.
પગલું $3$: $n=m+1$ માટે,આપણી પાસે $7^{m+1}-3^{m+1}$ છે.
$= 7 \cdot 7^{m} - 3 \cdot 3^{m}$
$= 7(4k + 3^{m}) - 3 \cdot 3^{m}$
$= 28k + 7 \cdot 3^{m} - 3 \cdot 3^{m}$
$= 28k + 4 \cdot 3^{m}$
$= 4(7k + 3^{m})$.
કારણ કે $4(7k + 3^{m})$ એ $4$ નો ગુણક છે,તેથી $P(m+1)$ સત્ય છે.
ગાણિતિક અનુમાનના સિદ્ધાંત દ્વારા,$7^{n}-3^{n}$ એ તમામ $n \in N$ માટે $4$ વડે વિભાજ્ય છે.
55
Difficult
બધા $n \in N$ માટે ગાણિતિક અનુમાનના સિદ્ધાંતનો ઉપયોગ કરીને સાબિત કરો કે:
$2^{3n}-1$ એ $7$ વડે વિભાજ્ય છે.

Solution

(N/A) ધારો કે $P(n): 2^{3n}-1$ એ $7$ વડે વિભાજ્ય છે.
પગલું $1$: $n=1$ માટે આધારભૂત સ્થિતિ:
$P(1) = 2^{3(1)} - 1 = 8 - 1 = 7$,જે $7$ વડે વિભાજ્ય છે.
તેથી,$P(1)$ સત્ય છે.
પગલું $2$: ધારો કે કોઈ $k \in N$ માટે $P(k)$ સત્ય છે:
$P(k) = 2^{3k} - 1 = 7m$,જ્યાં $m$ કોઈ પૂર્ણાંક છે.
તેથી,$2^{3k} = 7m + 1$ --- $(1)$
પગલું $3$: સાબિત કરો કે $P(k+1)$ સત્ય છે:
$P(k+1) = 2^{3(k+1)} - 1 = 2^{3k+3} - 1$
$= 2^{3k} \times 2^3 - 1$
$= (7m + 1) \times 8 - 1$ (સમીકરણ $(1)$ નો ઉપયોગ કરતા)
$= 56m + 8 - 1$
$= 56m + 7$
$= 7(8m + 1)$
કારણ કે $7(8m + 1)$ એ $7$ નો ગુણક છે,તેથી $P(k+1)$ એ $7$ વડે વિભાજ્ય છે.
આમ,ગાણિતિક અનુમાનના સિદ્ધાંત દ્વારા,બધા $n \in N$ માટે $2^{3n}-1$ એ $7$ વડે વિભાજ્ય છે.
56
Difficult
ગાણિતિક અનુમાનના સિદ્ધાંતનો ઉપયોગ કરીને સાબિત કરો કે તમામ $n \in N$ માટે:
$3^{2n} - 1$ એ $8$ વડે વિભાજ્ય છે.

Solution

ધારો કે $P(n)$ એ વિધાન છે કે $3^{2n} - 1$ એ $8$ વડે વિભાજ્ય છે.
પગલું $1$: $n = 1$ માટે,$3^{2(1)} - 1 = 9 - 1 = 8$,જે $8$ વડે વિભાજ્ય છે. આમ,$P(1)$ સત્ય છે.
પગલું $2$: ધારો કે કોઈ $m \in N$ માટે $P(m)$ સત્ય છે,એટલે કે $3^{2m} - 1 = 8k$ કોઈ પૂર્ણાંક $k$ માટે. તેથી,$3^{2m} = 8k + 1$.
પગલું $3$: આપણે સાબિત કરવું છે કે $P(m+1)$ સત્ય છે,એટલે કે $3^{2(m+1)} - 1$ એ $8$ વડે વિભાજ્ય છે.
$3^{2(m+1)} - 1 = 3^{2m} \times 3^2 - 1$
$= (8k + 1) \times 9 - 1$
$= 72k + 9 - 1$
$= 72k + 8$
$= 8(9k + 1)$.
જે $8$ વડે વિભાજ્ય છે,તેથી $P(m+1)$ સત્ય છે.
ગાણિતિક અનુમાનના સિદ્ધાંત દ્વારા,$P(n)$ તમામ $n \in N$ માટે સત્ય છે.
57
Difficult
ગાણિતિક અનુમાનના સિદ્ધાંત દ્વારા સાબિત કરો કે: દરેક પ્રાકૃતિક સંખ્યા $n$ માટે $4^{n}-1$ એ $3$ વડે વિભાજ્ય છે.

Solution

ધારો કે $P(n): 4^{n}-1$ એ દરેક $n \in \mathbb{N}$ માટે $3$ વડે વિભાજ્ય છે.
પગલું $1$: $n=1$ માટે,$P(1) = 4^{1}-1 = 3$,જે $3$ વડે વિભાજ્ય છે. તેથી,$P(1)$ સત્ય છે.
પગલું $2$: ધારો કે કોઈ $k \in \mathbb{N}$ માટે $P(k)$ સત્ય છે,એટલે કે $4^{k}-1 = 3m$ કોઈ પૂર્ણાંક $m \in \mathbb{N}$ માટે. આ સૂચવે છે કે $4^{k} = 3m+1$ $(i)$.
પગલું $3$: આપણે સાબિત કરવું છે કે $P(k+1)$ સત્ય છે,એટલે કે $4^{k+1}-1$ એ $3$ વડે વિભાજ્ય છે.
$4^{k+1}-1 = 4 \cdot 4^{k}-1$ લો.
$(i)$ પરથી કિંમત મૂકતા,આપણને મળે છે $4(3m+1)-1 = 12m+4-1 = 12m+3 = 3(4m+1)$.
કારણ કે $3(4m+1)$ એ $3$ નો ગુણક છે,તેથી $4^{k+1}-1$ એ $3$ વડે વિભાજ્ય છે.
નિષ્કર્ષ: ગાણિતિક અનુમાનના સિદ્ધાંત દ્વારા,$P(n)$ એ દરેક $n \in \mathbb{N}$ માટે સત્ય છે.
58
Difficult
ગાણિતિક અનુમાનના સિદ્ધાંત દ્વારા સાબિત કરો કે: તમામ પ્રાકૃતિક સંખ્યાઓ $n$ માટે $2^{3n} - 1$ એ $7$ વડે વિભાજ્ય છે.

Solution

(N/A) ધારો કે $P(n): 2^{3n} - 1$ એ તમામ $n \in \mathbb{N}$ માટે $7$ વડે વિભાજ્ય છે.
પગલું $1$: $n = 1$ માટે,$P(1): 2^{3(1)} - 1 = 8 - 1 = 7$,જે $7$ વડે વિભાજ્ય છે.
તેથી,$P(1)$ સત્ય છે.
પગલું $2$: ધારો કે કોઈ $k \in \mathbb{N}$ માટે $P(k)$ સત્ય છે.
એટલે કે,$2^{3k} - 1 = 7m$ કોઈ $m \in \mathbb{N}$ માટે,જેનો અર્થ છે કે $2^{3k} = 7m + 1$.
પગલું $3$: આપણે દર્શાવવું છે કે $P(k+1)$ સત્ય છે.
$P(k+1): 2^{3(k+1)} - 1 = 2^{3k} \cdot 2^3 - 1$.
$2^{3k} = 7m + 1$ મૂકતા:
$= (7m + 1) \cdot 8 - 1$
$= 56m + 8 - 1$
$= 56m + 7$
$= 7(8m + 1)$,જે સ્પષ્ટપણે $7$ વડે વિભાજ્ય છે.
આમ,જ્યારે $P(k)$ સત્ય હોય ત્યારે $P(k+1)$ પણ સત્ય છે.
ગાણિતિક અનુમાનના સિદ્ધાંત દ્વારા,$P(n)$ એ તમામ $n \in \mathbb{N}$ માટે સત્ય છે.
59
Easy
ગાણિતિક અનુમાનના સિદ્ધાંત દ્વારા સાબિત કરો કે: તમામ પ્રાકૃતિક સંખ્યાઓ $n$ માટે $n^{3}-7n+3$ એ $3$ વડે વિભાજ્ય છે.

Solution

(N/A) ધારો કે $P(n): n^{3}-7n+3$ એ તમામ $n \in N$ માટે $3$ વડે વિભાજ્ય છે.
પગલું $1$: $n=1$ માટે,$P(1) = (1)^{3}-7(1)+3 = 1-7+3 = -3$.
$-3$ એ $3$ વડે વિભાજ્ય હોવાથી,$P(1)$ સત્ય છે.
પગલું $2$: ધારો કે કોઈ $k \in N$ માટે $P(k)$ સત્ય છે,એટલે કે $k^{3}-7k+3 = 3m$,જ્યાં $m$ કોઈ પૂર્ણાંક છે.
પગલું $3$: આપણે સાબિત કરવું છે કે $P(k+1)$ સત્ય છે.
$P(k+1) = (k+1)^{3}-7(k+1)+3$
$= (k^{3}+3k^{2}+3k+1) - 7k - 7 + 3$
$= (k^{3}-7k+3) + 3k^{2}+3k-6$
$= 3m + 3(k^{2}+k-2)$
$= 3(m+k^{2}+k-2)$.
આમ,$3(m+k^{2}+k-2)$ એ $3$ વડે વિભાજ્ય હોવાથી,$P(k+1)$ સત્ય છે.
આમ,ગાણિતિક અનુમાનના સિદ્ધાંત દ્વારા,$P(n)$ એ તમામ $n \in N$ માટે સત્ય છે.
60
Medium
ગાણિતિક અનુમાનના સિદ્ધાંત દ્વારા સાબિત કરો કે: તમામ પ્રાકૃતિક સંખ્યાઓ $n$ માટે $3^{2n} - 1$ એ $8$ વડે વિભાજ્ય છે.

Solution

(N/A) ધારો કે $P(n): 3^{2n} - 1$ એ $8$ વડે વિભાજ્ય છે.
પગલું $1$: $n = 1$ માટે,$P(1) = 3^{2(1)} - 1 = 9 - 1 = 8$,જે $8$ વડે વિભાજ્ય છે. આમ,$P(1)$ સત્ય છે.
પગલું $2$: ધારો કે કોઈ પ્રાકૃતિક સંખ્યા $k$ માટે $P(k)$ સત્ય છે,એટલે કે $3^{2k} - 1 = 8m$,જ્યાં $m$ કોઈ પૂર્ણાંક છે. આથી $3^{2k} = 8m + 1$ $(i)$.
પગલું $3$: $n = k + 1$ માટે,આપણે દર્શાવવું છે કે $P(k + 1)$ સત્ય છે,એટલે કે $3^{2(k+1)} - 1$ એ $8$ વડે વિભાજ્ય છે.
$3^{2(k+1)} - 1 = 3^{2k+2} - 1 = 3^{2k} \cdot 3^2 - 1 = 9 \cdot 3^{2k} - 1$.
$(i)$ નો ઉપયોગ કરતા,$9(8m + 1) - 1 = 72m + 9 - 1 = 72m + 8 = 8(9m + 1)$.
કારણ કે $8(9m + 1)$ એ $8$ વડે વિભાજ્ય છે,તેથી $P(k + 1)$ સત્ય છે.
આમ,ગાણિતિક અનુમાનના સિદ્ધાંત દ્વારા,તમામ $n \in \mathbb{N}$ માટે $P(n)$ સત્ય છે.
61
Difficult
ગાણિતિક અનુમાનના સિદ્ધાંત દ્વારા સાબિત કરો કે: કોઈપણ પ્રાકૃતિક સંખ્યા $n$ માટે,$7^{n}-2^{n}$ એ $5$ વડે વિભાજ્ય છે.

Solution

(N/A) ધારો કે $P(n): 7^{n}-2^{n}$ એ $5$ વડે વિભાજ્ય છે.
$n=1$ માટે:
$P(1): 7^{1}-2^{1} = 7-2 = 5$,જે $5$ વડે વિભાજ્ય છે.
તેથી,$P(1)$ સત્ય છે.
ધારો કે કોઈ $k \in N$ માટે $P(k)$ સત્ય છે:
$P(k): 7^{k}-2^{k} = 5m$,જ્યાં $m \in N$ (સમીકરણ $i$).
આપણે સાબિત કરવું છે કે $P(k+1)$ સત્ય છે:
$P(k+1): 7^{k+1}-2^{k+1} = 7 \cdot 7^{k} - 2 \cdot 2^{k}$
$= 7 \cdot 7^{k} - 7 \cdot 2^{k} + 7 \cdot 2^{k} - 2 \cdot 2^{k}$
$= 7(7^{k}-2^{k}) + 2^{k}(7-2)$
$= 7(5m) + 2^{k}(5)$
$= 5(7m + 2^{k})$
કારણ કે $5(7m + 2^{k})$ એ $5$ નો ગુણક છે,તેથી $P(k+1)$ સત્ય છે.
ગાણિતિક અનુમાનના સિદ્ધાંત દ્વારા,$P(n)$ એ તમામ $n \in N$ માટે સત્ય છે.
62
Medium
ગાણિતિક અનુમાનના સિદ્ધાંત દ્વારા સાબિત કરો કે: કોઈપણ પ્રાકૃતિક સંખ્યા $n$ માટે,$x^{n}-y^{n}$ એ $x-y$ વડે વિભાજ્ય છે,જ્યાં $x$ અને $y$ એ $x \neq y$ હોય તેવા કોઈપણ પૂર્ણાંકો છે.

Solution

(N/A) ધારો કે $P(n): x^{n}-y^{n}$ એ તમામ $n \in \mathbb{N}$ માટે $(x-y)$ વડે વિભાજ્ય છે.
પગલું $1$: $n=1$ માટે,$P(1): x^{1}-y^{1} = x-y$,જે સ્પષ્ટપણે $(x-y)$ વડે વિભાજ્ય છે. તેથી,$P(1)$ સત્ય છે.
પગલું $2$: ધારો કે કોઈ $k \in \mathbb{N}$ માટે $P(k)$ સત્ય છે,એટલે કે $x^{k}-y^{k} = m(x-y)$ કોઈ પૂર્ણાંક $m$ માટે. (સમીકરણ $i$)
પગલું $3$: $n=k+1$ માટે,આપણે દર્શાવવું છે કે $P(k+1): x^{k+1}-y^{k+1}$ એ $(x-y)$ વડે વિભાજ્ય છે.
$x^{k+1}-y^{k+1} = x^{k+1} - x^{k}y + x^{k}y - y^{k+1}$
$= x^{k}(x-y) + y(x^{k}-y^{k})$
સમીકરણ $i$ પરથી કિંમત મૂકતા:
$= x^{k}(x-y) + y(m(x-y))$
$= (x-y)(x^{k} + my)$
કારણ કે $(x^{k} + my)$ એક પૂર્ણાંક છે,તેથી $x^{k+1}-y^{k+1}$ એ $(x-y)$ વડે વિભાજ્ય છે.
આમ,જ્યારે $P(k)$ સત્ય હોય ત્યારે $P(k+1)$ પણ સત્ય છે.
ગાણિતિક અનુમાનના સિદ્ધાંત દ્વારા,$P(n)$ તમામ $n \in \mathbb{N}$ માટે સત્ય છે.
63
Difficult
ગાણિતિક અનુમાનના સિદ્ધાંત દ્વારા સાબિત કરો કે: દરેક પ્રાકૃતિક સંખ્યા $n \geq 2$ માટે $n^{3}-n$ એ $6$ વડે વિભાજ્ય છે.

Solution

(N/A) ધારો કે $P(n): n^{3}-n$ એ દરેક $n \geq 2$ માટે $6$ વડે વિભાજ્ય છે.
પગલું $1$: $n=2$ માટે,
$P(2): 2^{3}-2 = 8-2 = 6$,જે $6$ વડે વિભાજ્ય છે.
આમ,$P(2)$ સત્ય છે.
પગલું $2$: ધારો કે $P(k)$ કોઈ $k \geq 2$ માટે સત્ય છે,એટલે કે $k^{3}-k = 6m$ કોઈ પૂર્ણાંક $m$ માટે.
પગલું $3$: $P(k+1)$ સત્ય છે તે સાબિત કરવા માટે,આપણે દર્શાવવું પડશે કે $(k+1)^{3}-(k+1)$ એ $6$ વડે વિભાજ્ય છે.
$(k+1)^{3}-(k+1) = (k^{3}+3k^{2}+3k+1) - k - 1$
$= (k^{3}-k) + 3k^{2}+3k$
$= (k^{3}-k) + 3k(k+1)$
કારણ કે $k^{3}-k = 6m$ અને $k(k+1)$ એ બે ક્રમિક પૂર્ણાંકોનો ગુણાકાર છે,તેથી તે $2$ વડે વિભાજ્ય છે. આમ,$3k(k+1)$ એ $3 \times 2 = 6$ વડે વિભાજ્ય છે.
તેથી,$(k^{3}-k) + 3k(k+1) = 6m + 6n = 6(m+n)$,જે $6$ વડે વિભાજ્ય છે.
આમ,ગાણિતિક અનુમાનના સિદ્ધાંત દ્વારા,$P(n)$ એ દરેક $n \geq 2$ માટે સત્ય છે.
64
Medium
ગાણિતિક અનુમાનના સિદ્ધાંત દ્વારા સાબિત કરો કે: દરેક પ્રાકૃતિક સંખ્યા $n$ માટે $n(n^{2}+5)$ એ $6$ વડે વિભાજ્ય છે.

Solution

(A) ધારો કે $P(n): n(n^{2}+5)$ એ દરેક $n \in N$ માટે $6$ વડે વિભાજ્ય છે.
પગલું $1$: $n=1$ માટે,$P(1) = 1(1^{2}+5) = 6$,જે $6$ વડે વિભાજ્ય છે. તેથી,$P(1)$ સત્ય છે.
પગલું $2$: ધારો કે કોઈ $k \in N$ માટે $P(k)$ સત્ય છે,એટલે કે $k(k^{2}+5) = 6m$ કોઈ પૂર્ણાંક $m$ માટે. $(i)$
પગલું $3$: આપણે સાબિત કરવું છે કે $P(k+1)$ સત્ય છે,એટલે કે $(k+1)((k+1)^{2}+5)$ એ $6$ વડે વિભાજ્ય છે.
$(k+1)((k+1)^{2}+5) = (k+1)(k^{2}+2k+6) = k(k^{2}+5) + 3k^{2} + 3k + 6$
$= 6m + 3k(k+1) + 6$
$k(k+1)$ એ બે ક્રમિક પૂર્ણાંકોનો ગુણાકાર હોવાથી તે હંમેશા બેકી સંખ્યા હોય છે,એટલે કે $k(k+1) = 2p$.
$= 6m + 3(2p) + 6 = 6(m+p+1)$,જે $6$ વડે વિભાજ્ય છે.
આમ,ગાણિતિક અનુમાનના સિદ્ધાંત મુજબ,$P(n)$ એ દરેક $n \in N$ માટે સત્ય છે.
65
Difficult
ગાણિતિક અનુમાનના સિદ્ધાંત દ્વારા સાબિત કરો કે: તમામ પ્રાકૃતિક સંખ્યાઓ $n \geq 5$ માટે $n^{2} < 2^{n}$.

Solution

(N/A) ધારો કે $P(n): n^{2} < 2^{n}$,જ્યાં $n \geq 5, n \in \mathbb{N}$.
પગલું $1$: $n = 5$ માટે,$P(5): 5^{2} < 2^{5} \implies 25 < 32$,જે સત્ય છે.
પગલું $2$: ધારો કે $k \geq 5$ માટે $P(k)$ સત્ય છે,એટલે કે $k^{2} < 2^{k}$.
આપણે સાબિત કરવું છે કે $P(k+1): (k+1)^{2} < 2^{k+1}$ સત્ય છે.
$(k+1)^{2} = k^{2} + 2k + 1$ લો.
$k^{2} < 2^{k}$ હોવાથી,$(k+1)^{2} < 2^{k} + 2k + 1$.
$k \geq 5$ માટે,તે દર્શાવી શકાય છે કે $2k + 1 < k^{2} < 2^{k}$.
આમ,$(k+1)^{2} < 2^{k} + 2^{k} = 2 \cdot 2^{k} = 2^{k+1}$.
તેથી,જ્યારે $P(k)$ સત્ય હોય ત્યારે $P(k+1)$ પણ સત્ય છે.
ગાણિતિક અનુમાનના સિદ્ધાંત દ્વારા,$P(n)$ એ તમામ $n \geq 5$ માટે સત્ય છે.
66
Difficult
ગાણિતિક અનુમાનના સિદ્ધાંતનો ઉપયોગ કરીને સાબિત કરો કે તમામ ધન પૂર્ણાંકો $n$ માટે $\frac{d}{dx}(x^n) = nx^{n-1}$ થાય છે.

Solution

(N/A) સાબિત કરવાનું છે: $P(n): \frac{d}{dx}(x^n) = nx^{n-1}$ તમામ ધન પૂર્ણાંકો $n$ માટે.
પગલું $1$: $n=1$ માટે,
$P(1): \frac{d}{dx}(x) = 1 = 1 \cdot x^{1-1}$.
આમ,$P(1)$ સત્ય છે.
પગલું $2$: ધારો કે કોઈ ધન પૂર્ણાંક $k$ માટે $P(k)$ સત્ય છે.
એટલે કે,$P(k): \frac{d}{dx}(x^k) = kx^{k-1}$.
પગલું $3$: આપણે સાબિત કરવું છે કે $P(k+1)$ પણ સત્ય છે.
વિચારો $\frac{d}{dx}(x^{k+1}) = \frac{d}{dx}(x \cdot x^k)$.
ગુણાકારના નિયમનો ઉપયોગ કરતા: $\frac{d}{dx}(uv) = u \frac{dv}{dx} + v \frac{du}{dx}$.
$= x^k \cdot \frac{d}{dx}(x) + x \cdot \frac{d}{dx}(x^k)$
$= x^k \cdot 1 + x \cdot (kx^{k-1})$
$= x^k + kx^k$
$= (k+1)x^k$
$= (k+1)x^{(k+1)-1}$.
આમ,જ્યારે $P(k)$ સત્ય હોય ત્યારે $P(k+1)$ પણ સત્ય છે.
તેથી,ગાણિતિક અનુમાનના સિદ્ધાંત દ્વારા,વિધાન $P(n)$ દરેક ધન પૂર્ણાંક $n$ માટે સત્ય છે.
67
Medium
ગાણિતિક અનુમાનના સિદ્ધાંત દ્વારા સાબિત કરો કે:
$2n < (n+2)!$ તમામ પ્રાકૃતિક સંખ્યા $n$ માટે.

Solution

(N/A) ધારો કે $P(n): 2n < (n+2)!$ તમામ $n \in \mathbb{N}$ માટે.
પગલું $1$: $n=1$ માટે,$P(1): 2(1) < (1+2)! \implies 2 < 3! \implies 2 < 6$,જે સત્ય છે.
પગલું $2$: ધારો કે $P(k)$ કોઈ $k \in \mathbb{N}$ માટે સત્ય છે,એટલે કે $2k < (k+2)!$.
પગલું $3$: આપણે $P(k+1): 2(k+1) < (k+3)!$ સાબિત કરવું છે.
ધારણા $2k < (k+2)!$ થી શરૂ કરીને,બંને બાજુ $2$ ઉમેરતા:
$2k + 2 < (k+2)! + 2$
$2(k+1) < (k+2)! + 2$
કારણ કે $(k+2)! + 2 < (k+2)! \times (k+3)$ તમામ $k \ge 1$ માટે સત્ય છે,
તેથી $2(k+1) < (k+2)! + 2 < (k+3)!$.
આમ,$2(k+1) < (k+3)!$,જેનો અર્થ છે કે $P(k+1)$ સત્ય છે.
ગાણિતિક અનુમાનના સિદ્ધાંત દ્વારા,$P(n)$ તમામ $n \in \mathbb{N}$ માટે સત્ય છે.
68
Difficult
ગાણિતિક અનુમાનના સિદ્ધાંત દ્વારા સાબિત કરો કે: $\sqrt{n} < \frac{1}{\sqrt{1}} + \frac{1}{\sqrt{2}} + \frac{1}{\sqrt{3}} + \ldots + \frac{1}{\sqrt{n}}$ તમામ પ્રાકૃતિક સંખ્યાઓ $n \geq 2$ માટે.

Solution

(N/A) ધારો કે $P(n): \sqrt{n} < \frac{1}{\sqrt{1}} + \frac{1}{\sqrt{2}} + \ldots + \frac{1}{\sqrt{n}}$,જ્યાં $n \geq 2$.
$n=2$ માટે,$P(2): \sqrt{2} < 1 + \frac{1}{\sqrt{2}} \approx 1.707$. $\sqrt{2} \approx 1.414$ હોવાથી,$1.414 < 1.707$ સત્ય છે.
ધારો કે $P(k)$ સત્ય છે: $\sqrt{k} < \sum_{i=1}^{k} \frac{1}{\sqrt{i}}$.
આપણે સાબિત કરવું છે કે $P(k+1): \sqrt{k+1} < \sum_{i=1}^{k+1} \frac{1}{\sqrt{i}}$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\sqrt{k+1} - \sqrt{k} = \frac{1}{\sqrt{k+1} + \sqrt{k}} < \frac{1}{\sqrt{k+1}}$.
તેથી,$\sqrt{k+1} < \sqrt{k} + \frac{1}{\sqrt{k+1}} < \sum_{i=1}^{k} \frac{1}{\sqrt{i}} + \frac{1}{\sqrt{k+1}} = \sum_{i=1}^{k+1} \frac{1}{\sqrt{i}}$.
આમ,$P(k+1)$ સત્ય છે. ગાણિતિક અનુમાનના સિદ્ધાંત દ્વારા,$P(n)$ તમામ $n \geq 2$ માટે સત્ય છે.
69
Medium
ગાણિતિક અનુમાનના સિદ્ધાંત દ્વારા સાબિત કરો કે: તમામ પ્રાકૃતિક સંખ્યાઓ $n$ માટે $2+4+6+\ldots+2n = n^2+n$.

Solution

(N/A) ધારો કે $P(n): 2+4+6+\ldots+2n = n^2+n$.
પગલું $1$: $n=1$ માટે,$L.H.S. = 2$ અને $R.H.S. = (1)^2+1 = 2$.
$L.H.S. = R.H.S.$ હોવાથી,$P(1)$ સત્ય છે.
પગલું $2$: ધારો કે કોઈ પ્રાકૃતિક સંખ્યા $k$ માટે $P(k)$ સત્ય છે,એટલે કે $2+4+6+\ldots+2k = k^2+k$.
પગલું $3$: $n=k+1$ માટે,આપણે દર્શાવવું છે કે $P(k+1): 2+4+6+\ldots+2k+2(k+1) = (k+1)^2+(k+1)$.
$L.H.S. = (2+4+6+\ldots+2k) + 2(k+1)$
$= (k^2+k) + 2k+2$
$= k^2+3k+2$
$= (k^2+2k+1) + (k+1)$
$= (k+1)^2 + (k+1) = R.H.S.$
આમ,જ્યારે $P(k)$ સત્ય હોય ત્યારે $P(k+1)$ પણ સત્ય છે.
ગાણિતિક અનુમાનના સિદ્ધાંત દ્વારા,$P(n)$ તમામ $n \in \mathbb{N}$ માટે સત્ય છે.
70
Medium
ગાણિતિક અનુમાનના સિદ્ધાંત દ્વારા સાબિત કરો કે: તમામ પ્રાકૃતિક સંખ્યાઓ $n$ માટે $1+2+2^{2}+\ldots+2^{n}=2^{n+1}-1$.

Solution

(N/A) $P(n): 1+2+2^{2}+\ldots+2^{n}=2^{n+1}-1$
પગલું $1$: $n=1$ માટે,
$L.H.S. = 1+2 = 3$
$R.H.S. = 2^{1+1}-1 = 2^{2}-1 = 4-1 = 3$
$L.H.S. = R.H.S.$ હોવાથી,$P(1)$ સત્ય છે.
પગલું $2$: ધારો કે કોઈ પ્રાકૃતિક સંખ્યા $k$ માટે $P(k)$ સત્ય છે,એટલે કે,
$1+2+2^{2}+\ldots+2^{k}=2^{k+1}-1 \quad \dots(i)$
પગલું $3$: આપણે સાબિત કરવું છે કે $P(k+1)$ સત્ય છે.
$P(k+1): 1+2+2^{2}+\ldots+2^{k}+2^{k+1} = 2^{(k+1)+1}-1$
$L.H.S. = (1+2+2^{2}+\ldots+2^{k}) + 2^{k+1}$
સમીકરણ $(i)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$L.H.S. = (2^{k+1}-1) + 2^{k+1}$
$= 2 \times 2^{k+1} - 1$
$= 2^{k+2} - 1$
$= 2^{(k+1)+1} - 1 = R.H.S.$
આમ,જ્યારે $P(k)$ સત્ય હોય ત્યારે $P(k+1)$ પણ સત્ય છે.
ગાણિતિક અનુમાનના સિદ્ધાંત દ્વારા,$P(n)$ એ તમામ $n \in \mathbb{N}$ માટે સત્ય છે.
71
Medium
ગાણિતિક અનુમાનના સિદ્ધાંત દ્વારા સાબિત કરો કે :
$1+5+9+\ldots+(4 n-3)=n(2 n-1)$ તમામ પ્રાકૃતિક સંખ્યાઓ $n$ માટે.

Solution

(N/A) $P(n): 1+5+9+\ldots+(4 n-3)=n(2 n-1)$
$n=1$ માટે,$\quad L.H.S.=1$
$R$.$H$.$S$. $=1(2(1)-1) = 1(1) = 1$
$\therefore L.H.S. = R.H.S.$
$\therefore P(1)$ સત્ય છે.
ધારો કે $P(k)$ કોઈ $k \in \mathbb{N}$ માટે સત્ય છે.
$P(k): 1+5+9+\ldots+(4 k-3)=k(2 k-1) \quad \ldots(i)$
$n=k+1$ માટે,આપણે દર્શાવવું પડશે કે $P(k+1)$ સત્ય છે:
$L.H.S. = [1+5+9+\ldots+(4 k-3)] + (4(k+1)-3)$
$= k(2 k-1) + (4 k+4-3) \quad (\text{સમીકરણ } (i) \text{ નો ઉપયોગ કરતા})$
$= 2 k^{2}-k+4 k+1$
$= 2 k^{2}+3 k+1$
$= 2 k^{2}+2 k+k+1$
$= 2k(k+1) + 1(k+1)$
$= (k+1)(2 k+1)$
$= (k+1)[2(k+1)-1] = R.H.S.$
$\therefore$ જ્યારે $P(k)$ સત્ય હોય ત્યારે $P(k+1)$ પણ સત્ય છે.
આમ,ગાણિતિક અનુમાનના સિદ્ધાંત દ્વારા,$P(n)$ તમામ $n \in \mathbb{N}$ માટે સત્ય છે.
72
Difficult
ગાણિતિક અનુમાનના સિદ્ધાંતનો ઉપયોગ કરીને દર્શાવો કે $a_{1}=3$ અને તમામ પ્રાકૃતિક સંખ્યાઓ $k > 1$ માટે $a_{k}=7 a_{k-1}$ દ્વારા વ્યાખ્યાયિત શ્રેણી $a_{1}, a_{2}, a_{3}, \ldots$ માટે,તમામ $n \in N$ માટે સામાન્ય પદ $a_{n}=3 \cdot 7^{n-1}$ છે.

Solution

(A) ધારો કે $P(n)$ એ વિધાન $a_{n} = 3 \cdot 7^{n-1}$ છે,જ્યાં $n \in N$.
પગલું $1$: $n=1$ માટે,$a_{1} = 3 \cdot 7^{1-1} = 3 \cdot 7^{0} = 3(1) = 3$. જે આપેલ $a_{1} = 3$ સાથે સુસંગત છે. તેથી,$P(1)$ સત્ય છે.
પગલું $2$: ધારો કે કોઈ $k \in N$ માટે $P(k)$ સત્ય છે,એટલે કે $a_{k} = 3 \cdot 7^{k-1}$.
પગલું $3$: આપણે સાબિત કરવું છે કે $P(k+1)$ સત્ય છે,એટલે કે $a_{k+1} = 3 \cdot 7^{(k+1)-1} = 3 \cdot 7^{k}$.
આપેલ સંબંધ $a_{k+1} = 7 a_{k}$ પરથી,
ધારણા $a_{k} = 3 \cdot 7^{k-1}$ મૂકતા:
$a_{k+1} = 7 \cdot (3 \cdot 7^{k-1}) = 3 \cdot 7^{1} \cdot 7^{k-1} = 3 \cdot 7^{k}$.
આમ,જ્યારે $P(k)$ સત્ય હોય ત્યારે $P(k+1)$ પણ સત્ય છે.
ગાણિતિક અનુમાનના સિદ્ધાંત દ્વારા,$a_{n} = 3 \cdot 7^{n-1}$ એ તમામ $n \in N$ માટે સત્ય છે.
73
Difficult
ગાણિતિક અનુમાનના સિદ્ધાંતનો ઉપયોગ કરીને દર્શાવો કે શ્રેણી $b_{0}, b_{1}, b_{2}, \ldots$ માટે,જ્યાં $b_{0}=5$ અને $b_{k}=4+b_{k-1}$ તમામ પ્રાકૃતિક સંખ્યાઓ $k$ માટે વ્યાખ્યાયિત છે,તો તમામ પ્રાકૃતિક સંખ્યાઓ $n$ માટે $b_{n}=5+4n$ થાય છે.

Solution

(N/A) ધારો કે $P(n): b_{n}=5+4n$,તમામ $n \in \mathbb{N}$ માટે.
પગલું $1$: $n=1$ માટે આધારભૂત સ્થિતિ.
$P(1): b_{1}=5+4(1)=9$.
આપેલ સંબંધ $b_{k}=4+b_{k-1}$ માં $k=1$ મૂકતા,$b_{1}=4+b_{0}=4+5=9$.
અહીં $L.H.S. = R.H.S.$ હોવાથી,$P(1)$ સત્ય છે.
પગલું $2$: અનુમાનિત ધારણા.
ધારો કે કોઈ $k \in \mathbb{N}$ માટે $P(k)$ સત્ય છે,એટલે કે $b_{k}=5+4k$.
પગલું $3$: અનુમાનિત પગલું.
આપણે સાબિત કરવું છે કે $P(k+1)$ સત્ય છે,એટલે કે $b_{k+1}=5+4(k+1)$.
$b_{k+1}=4+b_{k}$ (વ્યાખ્યા મુજબ).
ધારણાનો ઉપયોગ કરતા: $b_{k+1}=4+(5+4k) = 5+4(k+1)$.
આમ,$P(k+1)$ સત્ય છે.
નિષ્કર્ષ: ગાણિતિક અનુમાનના સિદ્ધાંત મુજબ,$P(n)$ તમામ $n \in \mathbb{N}$ માટે સત્ય છે.
74
Difficult
ગાણિતિક અનુમાનના સિદ્ધાંતનો ઉપયોગ કરીને દર્શાવો કે શ્રેણી $d_{1}, d_{2}, d_{3}, \ldots$ માટે,જ્યાં $d_{1}=2$ અને $d_{k}=\frac{d_{k-1}}{k}$ તમામ $k \geq 2$ માટે આપેલ છે,ત્યારે તેનું સામાન્ય પદ $d_{n}=\frac{2}{n!}$ તમામ $n \in N$ માટે થાય છે.

Solution

(N/A) ધારો કે $P(n)$ એ વિધાન $d_{n} = \frac{2}{n!}$ છે,જ્યાં $n \in N$.
પગલું $1$: $n=1$ માટે,$d_{1} = \frac{2}{1!} = \frac{2}{1} = 2$. જે આપેલ $d_{1}=2$ સાથે સુસંગત છે. તેથી,$P(1)$ સત્ય છે.
પગલું $2$: ધારો કે કોઈ $k \in N$ માટે $P(k)$ સત્ય છે,એટલે કે $d_{k} = \frac{2}{k!}$.
પગલું $3$: આપણે સાબિત કરવું છે કે $P(k+1)$ સત્ય છે,એટલે કે $d_{k+1} = \frac{2}{(k+1)!}$.
આપેલ છે કે $d_{k+1} = \frac{d_{k}}{k+1}$.
$d_{k} = \frac{2}{k!}$ ધારણાનો ઉપયોગ કરતા:
$d_{k+1} = \frac{2/k!}{k+1} = \frac{2}{k!(k+1)} = \frac{2}{(k+1)!}$.
આમ,જો $P(k)$ સત્ય હોય તો $P(k+1)$ પણ સત્ય છે.
નિષ્કર્ષ: ગાણિતિક અનુમાનના સિદ્ધાંત મુજબ,$P(n)$ તમામ $n \in N$ માટે સત્ય છે.
75
Difficult
ગાણિતિક અનુમાનના સિદ્ધાંતનો ઉપયોગ કરીને સાબિત કરો કે તમામ $n \in N$ માટે:
$\cos \alpha + \cos (\alpha + \beta) + \cos (\alpha + 2\beta) + \ldots + \cos [\alpha + (n-1)\beta] = \frac{\cos \left[\alpha + \left(\frac{n-1}{2}\right) \beta\right] \sin \left(\frac{n\beta}{2}\right)}{\sin \left(\frac{\beta}{2}\right)}$

Solution

(A) ધારો કે $P(n): \cos \alpha + \cos (\alpha + \beta) + \ldots + \cos [\alpha + (n-1)\beta] = \frac{\cos \left[\alpha + \left(\frac{n-1}{2}\right) \beta\right] \sin \left(\frac{n\beta}{2}\right)}{\sin \left(\frac{\beta}{2}\right)}$
$n=1$ માટે,$L.H.S. = \cos \alpha$
$R.H.S. = \frac{\cos \left[\alpha + \left(\frac{1-1}{2}\right) \beta\right] \sin \left(\frac{\beta}{2}\right)}{\sin \left(\frac{\beta}{2}\right)} = \cos \alpha$
$L.H.S. = R.H.S.$ હોવાથી,$P(1)$ સત્ય છે.
ધારો કે કોઈ $k \in N$ માટે $P(k)$ સત્ય છે:
$P(k): \cos \alpha + \cos (\alpha + \beta) + \ldots + \cos [\alpha + (k-1)\beta] = \frac{\cos \left[\alpha + \left(\frac{k-1}{2}\right) \beta\right] \sin \left(\frac{k\beta}{2}\right)}{\sin \left(\frac{\beta}{2}\right)} \quad \ldots (i)$
$n=k+1$ માટે,આપણે સાબિત કરવાનું છે:
$P(k+1): \sum_{i=0}^{k} \cos(\alpha + i\beta) = \frac{\cos \left[\alpha + \frac{k\beta}{2}\right] \sin \left(\frac{(k+1)\beta}{2}\right)}{\sin \left(\frac{\beta}{2}\right)}$
$L.H.S. = [\cos \alpha + \ldots + \cos(\alpha + (k-1)\beta)] + \cos(\alpha + k\beta)$
$= \frac{\cos \left(\alpha + \frac{k\beta}{2} - \frac{\beta}{2}\right) \sin \left(\frac{k\beta}{2}\right)}{\sin \left(\frac{\beta}{2}\right)} + \cos(\alpha + k\beta)$
ત્રિકોણમિતીય નિત્યસમનો ઉપયોગ કરીને સાદું રૂપ આપતા:
$= \frac{\cos(\alpha + \frac{k\beta}{2}) \sin(\frac{(k+1)\beta}{2})}{\sin \frac{\beta}{2}}$
આમ,$P(k+1)$ સત્ય છે. ગાણિતિક અનુમાનના સિદ્ધાંત મુજબ,$P(n)$ તમામ $n \in N$ માટે સત્ય છે.
76
Difficult
ગાણિતિક અનુમાનના સિદ્ધાંતનો ઉપયોગ કરીને સાબિત કરો કે $\cos \theta \cos 2 \theta \cos 2^{2} \theta \ldots \cos 2^{n-1} \theta = \frac{\sin 2^{n} \theta}{2^{n} \sin \theta}$ તમામ $n \in N$ માટે.

Solution

(A) $P(n): \cos \theta \cdot \cos 2 \theta \cdot \cos 2^{2} \theta \ldots \cos 2^{n-1} \theta = \frac{\sin 2^{n} \theta}{2^{n} \sin \theta}, \quad \forall n \in N$
$n=1$ માટે,$L.H.S. = \cos \theta$
$R.H.S. = \frac{\sin 2 \theta}{2 \sin \theta} = \frac{2 \sin \theta \cos \theta}{2 \sin \theta} = \cos \theta$
$\therefore L.H.S. = R.H.S.$
$\therefore P(1)$ સત્ય છે.
ધારો કે $P(k)$ કોઈ $k \in N$ માટે સત્ય છે,એટલે કે $\cos \theta \cdot \cos 2 \theta \cdot \cos 2^{2} \theta \ldots \cos 2^{k-1} \theta = \frac{\sin 2^{k} \theta}{2^{k} \sin \theta} \quad (i)$
$n=k+1$ માટે,આપણે $P(k+1)$ સાબિત કરવું છે: $\cos \theta \cdot \cos 2 \theta \ldots \cos 2^{k-1} \theta \cdot \cos 2^{k} \theta = \frac{\sin 2^{k+1} \theta}{2^{k+1} \sin \theta}$
$L.H.S. = \left( \frac{\sin 2^{k} \theta}{2^{k} \sin \theta} \right) \cdot \cos 2^{k} \theta \quad (\text{સમીકરણ } (i) \text{ નો ઉપયોગ કરતા})$
$= \frac{2 \sin 2^{k} \theta \cos 2^{k} \theta}{2 \cdot 2^{k} \sin \theta} = \frac{\sin 2(2^{k} \theta)}{2^{k+1} \sin \theta} = \frac{\sin 2^{k+1} \theta}{2^{k+1} \sin \theta}$
$\therefore P(k+1)$ સત્ય છે.
આમ,ગાણિતિક અનુમાનના સિદ્ધાંત દ્વારા,$P(n)$ તમામ $n \in N$ માટે સત્ય છે.
77
Difficult
ગાણિતિક અનુમાનના સિદ્ધાંતનો ઉપયોગ કરીને સાબિત કરો કે તમામ $n \in N$ માટે:
$\sin \theta + \sin 2\theta + \ldots + \sin n\theta = \frac{\sin \frac{n\theta}{2} \sin \frac{(n+1)\theta}{2}}{\sin \frac{\theta}{2}}$

Solution

(N/A) $P(n): \sin \theta + \sin 2\theta + \ldots + \sin n\theta = \frac{\sin \frac{n\theta}{2} \sin \frac{(n+1)\theta}{2}}{\sin \frac{\theta}{2}}, n \in N$
$n=1$ માટે,$L.H.S. = \sin \theta$.
$R.H.S. = \frac{\sin \frac{\theta}{2} \sin \frac{2\theta}{2}}{\sin \frac{\theta}{2}} = \sin \theta$.
$L.H.S. = R.H.S.$ હોવાથી,$P(1)$ સત્ય છે.
ધારો કે $k \in N$ માટે $P(k)$ સત્ય છે:
$\sin \theta + \sin 2\theta + \ldots + \sin k\theta = \frac{\sin \frac{k\theta}{2} \sin \frac{(k+1)\theta}{2}}{\sin \frac{\theta}{2}}$.
$n=k+1$ માટે,$L.H.S. = (\sin \theta + \ldots + \sin k\theta) + \sin(k+1)\theta$
$= \frac{\sin \frac{k\theta}{2} \sin \frac{(k+1)\theta}{2}}{\sin \frac{\theta}{2}} + \sin(k+1)\theta$
$= \frac{\sin \frac{k\theta}{2} \sin \frac{(k+1)\theta}{2} + \sin(k+1)\theta \sin \frac{\theta}{2}}{\sin \frac{\theta}{2}}$
$2\sin A \sin B = \cos(A-B) - \cos(A+B)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$= \frac{\cos \frac{\theta}{2} - \cos \frac{(2k+3)\theta}{2}}{2 \sin \frac{\theta}{2}}$
$\cos C - \cos D = 2 \sin \frac{C+D}{2} \sin \frac{D-C}{2}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$= \frac{\sin \frac{(k+1)\theta}{2} \sin \frac{(k+2)\theta}{2}}{\sin \frac{\theta}{2}} = R.H.S.$
આમ,$P(k+1)$ સત્ય છે. ગાણિતિક અનુમાનના સિદ્ધાંત દ્વારા,$P(n)$ તમામ $n \in N$ માટે સત્ય છે.
78
Medium
ગાણિતિક અનુમાનના સિદ્ધાંતનો ઉપયોગ કરીને દર્શાવો કે તમામ $n \in N$ માટે $\frac{n^{5}}{5}+\frac{n^{3}}{3}+\frac{7n}{15}$ એ પ્રાકૃતિક સંખ્યા છે.

Solution

(N/A) $P(n): \frac{n^{5}}{5}+\frac{n^{3}}{3}+\frac{7n}{15}$ એ પ્રાકૃતિક સંખ્યા છે,$n \in N$.
$n=1$ માટે,$P(1) = \frac{1^{5}}{5} + \frac{1^{3}}{3} + \frac{7(1)}{15} = \frac{3+5+7}{15} = \frac{15}{15} = 1$,જે પ્રાકૃતિક સંખ્યા છે.
તેથી,$P(1)$ સત્ય છે.
ધારો કે $k \in N$ માટે $P(k)$ સત્ય છે,એટલે કે $\frac{k^{5}}{5} + \frac{k^{3}}{3} + \frac{7k}{15} = m$,જ્યાં $m \in N$.
$n=k+1$ માટે,$P(k+1) = \frac{(k+1)^{5}}{5} + \frac{(k+1)^{3}}{3} + \frac{7(k+1)}{15}$.
પદોનું વિસ્તરણ કરતા: $P(k+1) = \frac{k^{5}+5k^{4}+10k^{3}+10k^{2}+5k+1}{5} + \frac{k^{3}+3k^{2}+3k+1}{3} + \frac{7k+7}{15}$.
ગોઠવણી કરતા: $P(k+1) = (\frac{k^{5}}{5} + \frac{k^{3}}{3} + \frac{7k}{15}) + (k^{4} + 2k^{3} + 2k^{2} + k) + (k^{2} + k) + (\frac{1}{5} + \frac{1}{3} + \frac{7}{15})$.
$P(k+1) = m + k^{4} + 2k^{3} + 3k^{2} + 2k + (\frac{3+5+7}{15}) = m + k^{4} + 2k^{3} + 3k^{2} + 2k + 1$.
$m, k \in N$ હોવાથી,$P(k+1)$ પણ પ્રાકૃતિક સંખ્યા છે.
આમ,ગાણિતિક અનુમાનના સિદ્ધાંત દ્વારા,$P(n)$ એ તમામ $n \in N$ માટે સત્ય છે.
79
Difficult
ગણિતના અનુમાનના સિદ્ધાંતનો ઉપયોગ કરીને સાબિત કરો કે તમામ પ્રાકૃતિક સંખ્યાઓ $n > 1$ માટે $\frac{1}{n+1} + \frac{1}{n+2} + \ldots + \frac{1}{2n} > \frac{13}{24}$.

Solution

(A) ધારો કે $P(n): \frac{1}{n+1} + \frac{1}{n+2} + \ldots + \frac{1}{2n} > \frac{13}{24}$.
પગલું $1$: $n = 2$ માટે,પદાવલિ $\frac{1}{3} + \frac{1}{4} = \frac{7}{12} = \frac{14}{24}$ છે.
$\frac{14}{24} > \frac{13}{24}$ હોવાથી,$P(2)$ સત્ય છે.
પગલું $2$: ધારો કે $P(k)$ કોઈ $k \in N, k > 1$ માટે સત્ય છે,એટલે કે $\frac{1}{k+1} + \frac{1}{k+2} + \ldots + \frac{1}{2k} > \frac{13}{24}$.
પગલું $3$: $n = k+1$ માટે,આપણે સાબિત કરવું છે કે $P(k+1) > \frac{13}{24}$.
$P(k+1) = P(k) + \frac{1}{2k+1} + \frac{1}{2k+2} - \frac{1}{k+1} = P(k) + \frac{1}{2k+1} - \frac{1}{2(k+1)}$.
$\frac{1}{2k+1} > \frac{1}{2k+2}$ હોવાથી,$P(k+1) > P(k) > \frac{13}{24}$.
આમ,$P(k)$ સત્ય હોય ત્યારે $P(k+1)$ પણ સત્ય છે.
ગણિતના અનુમાનના સિદ્ધાંત દ્વારા,$P(n)$ તમામ $n > 1$ માટે સત્ય છે.
80
Medium
ગણિતના અનુમાનના સિદ્ધાંતનો ઉપયોગ કરીને સાબિત કરો કે $n$ ભિન્ન ઘટકો ધરાવતા ગણના ઉપગણોની સંખ્યા $2^{n}$ છે,જ્યાં $n \in N$.

Solution

(N/A) $P(n):$ $n$ ઘટકો ધરાવતા ગણના ઉપગણોની સંખ્યા $2^{n}$ છે,જ્યાં $n \in N$.
$n=1$ માટે:
ધારો કે $A$ એક ઘટક ધરાવતો ગણ છે,$A = \{x\}$.
$A$ ના ઉપગણો $\phi$ અને $A$ છે.
$A$ ના ઉપગણોની સંખ્યા $2 = 2^{1}$ છે.
આમ,$P(1)$ સત્ય છે.
ધારો કે $P(k)$ કોઈ $k \in N$ માટે સત્ય છે,એટલે કે $k$ ઘટકો ધરાવતા ગણના $2^{k}$ ઉપગણો છે.
હવે,આપણે $n = k+1$ માટે સાબિત કરીશું.
ધારો કે $A = \{a_{1}, a_{2}, \ldots, a_{k}, a_{k+1}\}$.
$A$ ના ઉપગણોને બે પ્રકારમાં વહેંચી શકાય છે: જે $a_{k+1}$ ધરાવતા નથી અને જે $a_{k+1}$ ધરાવે છે.
$a_{k+1}$ ન ધરાવતા ઉપગણોની સંખ્યા $\{a_{1}, a_{2}, \ldots, a_{k}\}$ ના ઉપગણોની સંખ્યા જેટલી છે,જે ધારણા $P(k)$ મુજબ $2^{k}$ છે.
$a_{k+1}$ ધરાવતા ઉપગણોની સંખ્યા પણ $2^{k}$ છે (દરેક ઉપગણ $\{a_{1}, a_{2}, \ldots, a_{k}\}$ ના $2^{k}$ ઉપગણોમાં $a_{k+1}$ ઉમેરીને બનાવવામાં આવે છે).
તેથી,$A$ ના કુલ ઉપગણોની સંખ્યા $2^{k} + 2^{k} = 2 \cdot 2^{k} = 2^{k+1}$ છે.
આમ,$P(k+1)$ સત્ય છે.
તેથી,ગણિતના અનુમાનના સિદ્ધાંત દ્વારા,$P(n)$ તમામ $n \in N$ માટે સત્ય છે.
81
EasyMCQ
વિધાન $P(n): n^2 - n + 37$ અવિભાજ્ય છે,તેમ ધ્યાનમાં લો. તો નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું છે?
A
$P(3)$ ખોટું છે,પરંતુ $P(5)$ સાચું છે.
B
$P(5)$ ખોટું છે,પરંતુ $P(3)$ સાચું છે.
C
$P(3)$ અને $P(5)$ બંને સાચા છે.
D
$P(3)$ અને $P(5)$ બંને ખોટા છે.

Solution

(B) આપેલ વિધાન $P(n): n^2 - n + 37$ અવિભાજ્ય છે.
$n = 3$ માટે,$P(3) = 3^2 - 3 + 37 = 9 - 3 + 37 = 43$. $43$ એ અવિભાજ્ય સંખ્યા હોવાથી,$P(3)$ સાચું છે.
$n = 5$ માટે,$P(5) = 5^2 - 5 + 37 = 25 - 5 + 37 = 57$. $57 = 3 \times 19$ હોવાથી,તે અવિભાજ્ય સંખ્યા નથી,તેથી $P(5)$ ખોટું છે.
આમ,$P(3)$ સાચું છે પરંતુ $P(5)$ ખોટું છે.
82
EasyMCQ
જો $P(n): 2^{n} < n!$ હોય,તો $n$ ની સૌથી નાની ધન પૂર્ણાંક કિંમત કઈ છે જેના માટે $P(n)$ સત્ય છે?
A
$2$
B
$3$
C
$4$
D
$5$

Solution

(C) આપણને વિધાન $P(n): 2^{n} < n!$ આપેલ છે.
આપણે $n$ ની ધન પૂર્ણાંક કિંમતો માટે ચકાસણી કરીએ:
$n=1$ માટે: $2^{1} = 2$ અને $1! = 1$. $2 < 1$ અસત્ય હોવાથી,$P(1)$ અસત્ય છે.
$n=2$ માટે: $2^{2} = 4$ અને $2! = 2$. $4 < 2$ અસત્ય હોવાથી,$P(2)$ અસત્ય છે.
$n=3$ માટે: $2^{3} = 8$ અને $3! = 6$. $8 < 6$ અસત્ય હોવાથી,$P(3)$ અસત્ય છે.
$n=4$ માટે: $2^{4} = 16$ અને $4! = 24$. $16 < 24$ સત્ય હોવાથી,$P(4)$ સત્ય છે.
તેથી,$n$ ની સૌથી નાની ધન પૂર્ણાંક કિંમત જેના માટે $P(n)$ સત્ય છે તે $n=4$ છે.
83
EasyMCQ
જો $P(n): 2^{n} < n!$ હોય,તો $P(n)$ સત્ય હોય તેવો સૌથી નાનો ધન પૂર્ણાંક કયો છે?
A
$03$
B
$05$
C
$02$
D
$04$

Solution

(D) આપેલ વિધાન $P(n): 2^{n} < n!$ છે.
આપણે ધન પૂર્ણાંકો $n = 1, 2, 3, 4, \dots$ માટે ચકાસણી કરીએ.
$n = 1$ માટે: $2^{1} < 1! \implies 2 < 1$,જે ખોટું છે.
$n = 2$ માટે: $2^{2} < 2! \implies 4 < 2$,જે ખોટું છે.
$n = 3$ માટે: $2^{3} < 3! \implies 8 < 6$,જે ખોટું છે.
$n = 4$ માટે: $2^{4} < 4! \implies 16 < 24$,જે સાચું છે.
આમ,$P(n)$ સત્ય હોય તેવો સૌથી નાનો ધન પૂર્ણાંક $4$ છે.
84
EasyMCQ
જો $n$ એ ધન પૂર્ણાંક હોય,તો $n^{3}+2n$ એ કોના વડે વિભાજ્ય છે?
A
$2$
B
$6$
C
$15$
D
$3$

Solution

(D) ધારો કે $P(n) = n^{3} + 2n$.
$n = 1$ માટે,$P(1) = 1^{3} + 2(1) = 3$.
$n = 2$ માટે,$P(2) = 2^{3} + 2(2) = 12$.
$n = 3$ માટે,$P(3) = 3^{3} + 2(3) = 33$.
અહીં આપણે જોઈ શકીએ છીએ કે આ તમામ સંખ્યાઓ $3$ વડે વિભાજ્ય છે.
85
EasyMCQ
જો $n$ એ ધન પૂર્ણાંક હોય,તો $2 \cdot 4^{2n+1} + 3^{3n+1}$ એ કોના વડે વિભાજ્ય છે?
A
$2$
B
$9$
C
$11$
D
$27$

Solution

(C) ધારો કે $p(n) = 2 \cdot 4^{2n+1} + 3^{3n+1}$.
$n = 1$ માટે,$p(1) = 2 \cdot 4^3 + 3^4 = 128 + 81 = 209$.
$209 = 11 \times 19$ હોવાથી,$p(1)$ એ $11$ વડે વિભાજ્ય છે.
ધારો કે $p(k) = 2 \cdot 4^{2k+1} + 3^{3k+1}$ એ $11$ વડે વિભાજ્ય છે.
હવે,$p(k+1) = 2 \cdot 4^{2k+3} + 3^{3k+4} = 16 \cdot (2 \cdot 4^{2k+1}) + 27 \cdot 3^{3k+1}$.
$p(k+1) = 16 \cdot (2 \cdot 4^{2k+1} + 3^{3k+1}) + 11 \cdot 3^{3k+1}$.
અહીં $p(k)$ અને $11 \cdot 3^{3k+1}$ બંને $11$ વડે વિભાજ્ય છે,તેથી $p(k+1)$ પણ $11$ વડે વિભાજ્ય છે.
ગાણિતિક અનુમાનના સિદ્ધાંત મુજબ,$2 \cdot 4^{2n+1} + 3^{3n+1}$ એ $11$ વડે વિભાજ્ય છે.
86
MediumMCQ
જો $n \in N$ હોય,તો વિધાન $8n + 16 \leq 2^n$ એ કયા $n$ માટે સત્ય છે?
A
$n = 2$
B
$n = 3$
C
$n = 6$
D
$n = 5$

Solution

(C) આપેલ અસમતા $8n + 16 \leq 2^n$ છે.
આપણે પદને $2^3(n + 2) \leq 2^n$ તરીકે લખી શકીએ.
ચાલો વિકલ્પો ચકાસીએ:
$n = 5$ માટે: $8(5) + 16 = 40 + 16 = 56$ અને $2^5 = 32$. $56 \not\leq 32$ હોવાથી,આ ખોટું છે.
$n = 6$ માટે: $8(6) + 16 = 48 + 16 = 64$ અને $2^6 = 64$. $64 \leq 64$ સત્ય હોવાથી,આ વિધાન $n = 6$ માટે સાચું છે.
87
MediumMCQ
ધારો કે $P(n): 1^2+2^2+3^2+\ldots+n^2 = \frac{6(n-1)(n-2) \ldots(n-2020)+2n^3+3n^2+n}{6}$,તમામ $n \in N$ માટે. તો નીચેનામાંથી કયું સાચું છે?
A
$P(n)$ તમામ $n \in N$ માટે સાચું છે
B
$P(n)$ તમામ $n > 2020$ માટે સાચું છે
C
$P(n)$ તમામ $n \leq 2020$ માટે સાચું છે
D
$P(n)$ કોઈપણ $n \in N$ માટે સાચું નથી

Solution

(C) આપણે જાણીએ છીએ કે પ્રથમ $n$ વર્ગોનો સરવાળો $1^2+2^2+3^2+\ldots+n^2 = \frac{n(n+1)(2n+1)}{6} = \frac{2n^3+3n^2+n}{6}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ $P(n): 1^2+2^2+3^2+\ldots+n^2 = \frac{6(n-1)(n-2) \ldots(n-2020) + 2n^3+3n^2+n}{6}$.
આપેલ સમીકરણમાં પ્રમાણિત સરવાળાનું સૂત્ર મૂકતા,આપણને મળે છે:
$\frac{n(n+1)(2n+1)}{6} = (n-1)(n-2) \ldots(n-2020) + \frac{n(n+1)(2n+1)}{6}$.
આ સમાનતા ત્યારે જ સાચી છે જો $(n-1)(n-2) \ldots(n-2020) = 0$ હોય.
આ ગુણાકાર શૂન્ય થાય છે જ્યારે $n \in \{1, 2, 3, \ldots, 2020\}$ હોય.
તેથી,$P(n)$ તમામ $n \leq 2020$ માટે સાચું છે.
88
MediumMCQ
કઈ પ્રાકૃતિક સંખ્યાઓ $n \in N$ માટે,અસમતા $2^n > n+1$ સાચી છે?
A
$\forall n \in N$
B
$\forall n \geq 2$
C
$\forall 1 \leq n \leq 3$
D
$\forall n \in N - \{2, 3\}$

Solution

(B) આપેલ અસમતા: $2^n > n+1$.
$n=1$ માટે: $2^1 > 1+1 \Rightarrow 2 > 2$,જે ખોટું છે.
$n=2$ માટે: $2^2 > 2+1 \Rightarrow 4 > 3$,જે સાચું છે.
$n=3$ માટે: $2^3 > 3+1 \Rightarrow 8 > 4$,જે સાચું છે.
ગાણિતિક અનુમાનના સિદ્ધાંતનો ઉપયોગ કરીને,ધારો કે કોઈ $k \geq 2$ માટે $2^k > k+1$ સાચું છે.
આપણે સાબિત કરવું છે કે $2^{k+1} > (k+1)+1 = k+2$.
$2^k > k+1$ હોવાથી,બંને બાજુ $2$ વડે ગુણતા $2^{k+1} > 2k+2$ મળે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $2k+2 = (k+2) + k$.
$k \geq 2$ હોવાથી,$k > 0$,તેથી $2k+2 > k+2$.
આમ,$2^{k+1} > k+2$ એ તમામ $n \geq 2$ માટે સાચું છે.
89
MediumMCQ
ગાણિતિક અનુમાનના સિદ્ધાંતનો ઉપયોગ કરીને,સંખ્યાઓ $a_n$ ને $a_0=1$ અને $a_{n+1}=3n^2+n+a_n$ $(n \geq 0)$ દ્વારા વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે,તો $a_n=$
A
$n^3+n^2+1$
B
$n^3-n^2+1$
C
$n^3-n^2$
D
$n^3+n^2$

Solution

(B) આપેલ સંબંધ: $a_0=1$ અને $a_{n+1}=3n^2+n+a_n$.
પ્રથમ થોડા પદોની ગણતરી કરતા:
$n=0$ માટે: $a_1 = 3(0)^2+0+a_0 = 1$.
$n=1$ માટે: $a_2 = 3(1)^2+1+a_1 = 3+1+1 = 5$.
$n=2$ માટે: $a_3 = 3(2)^2+2+a_2 = 12+2+5 = 19$.
હવે,$n=3$ માટે વિકલ્પો તપાસતા:
વિકલ્પ $A$: $3^3+3^2+1 = 37$.
વિકલ્પ $B$: $3^3-3^2+1 = 19$.
વિકલ્પ $C$: $3^3-3^2 = 18$.
વિકલ્પ $D$: $3^3+3^2 = 36$.
આમ,$a_3=19$ હોવાથી,વિકલ્પ $B$ સાચો છે.
90
MediumMCQ
ધારો કે $P(n): 2+2^2+2^3+\ldots+2^n=2^{n+1}-2, n \in N$. તો,
A
$P(m)$ સત્ય છે $\Rightarrow P(m+1)$ સત્ય છે
B
$P(n)$ બધા $n \in N$ માટે સત્ય છે
C
$P(n)$ બધા $n \geq 20$ માટે સત્ય છે
D
$P(n)$ બધા $n \leq 10$ માટે સત્ય છે

Solution

(A) આપેલ છે,$P(n): 2+2^2+2^3+\ldots+2^n = 2^{n+1}-2$.
ધારો કે $P(m)$ સત્ય છે,તેથી $2+2^2+\ldots+2^m = 2^{m+1}-2$.
હવે,$P(m+1)$ ધ્યાનમાં લો:
$P(m+1) = (2+2^2+\ldots+2^m) + 2^{m+1}$
$= (2^{m+1}-2) + 2^{m+1}$
$= 2 \cdot 2^{m+1} - 2 = 2^{m+2}-2$.
જેથી,જો $P(m)$ સત્ય હોય તો $P(m+1)$ પણ સત્ય છે,તેથી $P(m) \Rightarrow P(m+1)$ સાચું છે.
91
DifficultMCQ
ગાણિતિક અનુમાનના સિદ્ધાંતનો ઉપયોગ કરીને,સંખ્યાઓ $a_n$ નીચે મુજબ વ્યાખ્યાયિત થયેલ છે:
$a_0 = 1, a_{n+1} = 3n^2 + n + a_n, (n \geq 0)$.
તો,$a_n$ ની કિંમત શું થાય?
A
$n^3 + n^2 + 1$
B
$n^3 - n^2 + 1$
C
$n^3 - n^2$
D
$n^3 + n^2$

Solution

(B) આપેલ છે,$a_0 = 1$ અને $a_{n+1} = 3n^2 + n + a_n$.
$n = 0$ માટે: $a_1 = 3(0)^2 + 0 + a_0 = 0 + 0 + 1 = 1$.
$n = 1$ માટે: $a_2 = 3(1)^2 + 1 + a_1 = 3 + 1 + 1 = 5$.
વિકલ્પો તપાસતા:
વિકલ્પ $(B)$ માટે,$P(n) = n^3 - n^2 + 1$:
$P(0) = 0^3 - 0^2 + 1 = 1 = a_0$.
$P(1) = 1^3 - 1^2 + 1 = 1 = a_1$.
$P(2) = 2^3 - 2^2 + 1 = 8 - 4 + 1 = 5 = a_2$.
શરૂઆતના પદો માટે કિંમતો સમાન હોવાથી,સાચું પદ $a_n = n^3 - n^2 + 1$ છે.
92
EasyMCQ
બધા $n \in \mathbb{N}$ માટે,જો $1^2+2^2+3^2+\ldots+n^2 > x$ હોય,તો $x=$
A
$\frac{n^3}{3}$
B
$\frac{n^3}{2}$
C
$n^3$
D
$\frac{n^4}{4}$

Solution

(A) આપણે જાણીએ છીએ કે પ્રથમ $n$ પ્રાકૃતિક સંખ્યાઓના વર્ગોનો સરવાળો નીચે મુજબ છે:
$S_n = 1^2+2^2+3^2+\ldots+n^2 = \frac{n(n+1)(2n+1)}{6}$
આ પદાવલિનું વિસ્તરણ કરતા આપણને મળે છે:
$S_n = \frac{2n^3+3n^2+n}{6} = \frac{n^3}{3} + \frac{n^2}{2} + \frac{n}{6}$
કારણ કે $n \in \mathbb{N}$,$n \ge 1$,તેથી $\frac{n^2}{2} + \frac{n}{6} > 0$.
આમ,$S_n = \frac{n^3}{3} + (\text{ધન પદો}) > \frac{n^3}{3}$.
આપેલ અસમતા $S_n > x$ સાથે સરખાવતા,આપણને મળે છે કે $x = \frac{n^3}{3}$.
93
EasyMCQ
નીચેના ચાર વિધાનોમાંથી,કયું વિધાન તમામ $n \in N$ માટે સાચું નથી?
A
$(2n + 7) < (n + 3)^2$
B
$1^2 + 2^2 + \ldots + n^2 > \frac{n^3}{3}$
C
$3 \cdot 5^{2n + 1} + 2^{3n + 1}$ એ $23$ વડે વિભાજ્ય છે
D
$2 + 7 + 12 + \ldots + (5n - 3) = \frac{n(5n - 1)}{2}$

Solution

(C) દરેક વિધાન માટે $n = 1$ લઈને તપાસીએ:
$(A)$ $(2(1) + 7) < (1 + 3)^2 \implies 9 < 16$,જે સત્ય છે.
$(B)$ $1^2 > \frac{1^3}{3} \implies 1 > \frac{1}{3}$,જે સત્ય છે.
$(C)$ $n = 1$ માટે,$3 \cdot 5^3 + 2^4 = 375 + 16 = 391$. $391$ એ $23$ વડે વિભાજ્ય છે. પરંતુ $n = 2$ માટે,$3 \cdot 5^5 + 2^7 = 9503$ જે $23$ વડે વિભાજ્ય નથી.
$(D)$ $n = 1$ માટે,$2 = \frac{1(5-1)}{2} = 2$,જે સત્ય છે.
આમ,જે વિધાન તમામ $n \in N$ માટે સાચું નથી તે $(C)$ છે.
94
EasyMCQ
બધા $n \in N$ માટે,$2^{2n+1} + 3^{2n+1}$ એ કોના વડે વિભાજ્ય છે?
A
$7$
B
$5$
C
$11$
D
$8$

Solution

(B) ધારો કે $P(n)$ એ વિધાન $2^{2n+1} + 3^{2n+1}$ છે.
$n = 1$ માટે:
$P(1) = 2^{2(1)+1} + 3^{2(1)+1} = 2^3 + 3^3 = 8 + 27 = 35$.
$35$ એ $5$ વડે વિભાજ્ય હોવાથી,$P(1)$ સત્ય છે.
ધારો કે કોઈ $m \in N$ માટે $P(m)$ સત્ય છે,એટલે કે $2^{2m+1} + 3^{2m+1} = 5k$,જ્યાં $k$ કોઈ પૂર્ણાંક છે.
તેથી $2^{2m+1} = 5k - 3^{2m+1} \quad (i)$.
હવે,$P(m+1)$ માટે:
$P(m+1) = 2^{2(m+1)+1} + 3^{2(m+1)+1} = 2^{2m+3} + 3^{2m+3}$.
$P(m+1) = 2^2 \cdot 2^{2m+1} + 3^2 \cdot 3^{2m+1}$.
$(i)$ પરથી કિંમત મૂકતા:
$P(m+1) = 4(5k - 3^{2m+1}) + 9 \cdot 3^{2m+1}$.
$P(m+1) = 20k - 4 \cdot 3^{2m+1} + 9 \cdot 3^{2m+1}$.
$P(m+1) = 20k + 5 \cdot 3^{2m+1} = 5(4k + 3^{2m+1})$.
આમ,$5(4k + 3^{2m+1})$ એ $5$ વડે વિભાજ્ય છે,તેથી $P(m+1)$ સત્ય છે.
ગાણિતિક અનુમાનના સિદ્ધાંત મુજબ,બધા $n \in N$ માટે $2^{2n+1} + 3^{2n+1}$ એ $5$ વડે વિભાજ્ય છે.
95
EasyMCQ
કોઈપણ $n \in N$ માટે,$4^n+15n-1$ એ કોના વડે વિભાજ્ય છે?
A
$2$
B
$9$
C
$5$
D
$6$

Solution

(B) ધારો કે $P(n): 4^n+15n-1$ એ $9$ વડે વિભાજ્ય છે.
$n=1$ માટે,$P(1)=4^1+15(1)-1=18$,જે $9$ વડે વિભાજ્ય છે.
તેથી,$P(1)$ સત્ય છે.
ધારો કે $P(k)$ કોઈ $k \in N$ માટે સત્ય છે. તો,$4^k+15k-1=9\lambda$ કોઈ $\lambda \in N$ માટે.
આપણે સાબિત કરવું છે કે $P(k+1)$ સત્ય છે,એટલે કે $4^{k+1}+15(k+1)-1$ એ $9$ વડે વિભાજ્ય છે.
$4^{k+1}+15(k+1)-1 = 4 \cdot 4^k + 15k + 15 - 1$
$4^k = 9\lambda - 15k + 1$ મૂકતા:
$= 4(9\lambda - 15k + 1) + 15k + 14$
$= 36\lambda - 60k + 4 + 15k + 14$
$= 36\lambda - 45k + 18$
$= 9(4\lambda - 5k + 2)$,જે $9$ વડે વિભાજ્ય છે.
આમ,જો $P(k)$ સત્ય હોય તો $P(k+1)$ પણ સત્ય છે. ગાણિતિક અનુમાનના સિદ્ધાંત મુજબ,$4^n+15n-1$ એ તમામ $n \in N$ માટે $9$ વડે વિભાજ્ય છે.
96
MediumMCQ
બધી જ પ્રાકૃતિક સંખ્યાઓ $n$ માટે,$3(5^{2n+1}) + 2^{3n+1}$ એ કોના વડે વિભાજ્ય છે?
A
$17$
B
$19$
C
$23$
D
$559$

Solution

(A) ધારો કે $P(n) = 3(5^{2n+1}) + 2^{3n+1}$.
$n = 1$ માટે,$P(1) = 3(5^3) + 2^4 = 3(125) + 16 = 375 + 16 = 391$.
કારણ કે $391 = 17 \times 23$,તેથી આ પદ $17$ વડે વિભાજ્ય છે.
વૈકલ્પિક રીતે,આપણે લખી શકીએ:
$3(5^{2n+1}) + 2^{3n+1} = 15(25^n) + 2(8^n)$
$= 15(25^n) - 15(8^n) + 15(8^n) + 2(8^n)$
$= 15(25^n - 8^n) + 17(8^n)$
કારણ કે $(25^n - 8^n)$ એ $(25 - 8) = 17$ વડે વિભાજ્ય છે,તેથી આખું પદ $17$ વડે વિભાજ્ય છે.
97
EasyMCQ
ધારો કે $P(n) = 3^{2n+1} + 2^{n+2}$ જ્યાં $n \in N$. તો
A
$P(n)$ કોઈ પણ અવિભાજ્ય પૂર્ણાંક વડે વિભાજ્ય નથી.
B
એવો અવિભાજ્ય પૂર્ણાંક અસ્તિત્વ ધરાવે છે જે $P(n)$ ને ભાગે છે.
C
$P(n)$ એ બધા $n \in N$ માટે $5$ વડે વિભાજ્ય છે.
D
$P(n)$ એ બધા $n \in N$ માટે $3$ વડે વિભાજ્ય છે.

Solution

(B) આપેલ છે $P(n) = 3^{2n+1} + 2^{n+2}$.
$n = 1$ માટે,$P(1) = 3^{2(1)+1} + 2^{1+2} = 3^3 + 2^3 = 27 + 8 = 35$.
કારણ કે $35 = 5 \times 7$,$P(1)$ એ અવિભાજ્ય પૂર્ણાંકો $5$ અને $7$ વડે વિભાજ્ય છે.
આમ,$n = 1$ માટે $P(n)$ ને ભાગતો ઓછામાં ઓછો એક અવિભાજ્ય પૂર્ણાંક અસ્તિત્વ ધરાવે છે.
કોઈપણ $n \in N$ માટે,$P(n) > 1$,અને અંકગણિતના મૂળભૂત પ્રમેય મુજબ,$1$ કરતા મોટી દરેક પૂર્ણાંક સંખ્યાને ઓછામાં ઓછો એક અવિભાજ્ય અવયવ હોય છે.
તેથી,એવો અવિભાજ્ય પૂર્ણાંક અસ્તિત્વ ધરાવે છે જે $P(n)$ ને ભાગે છે.

Mathematical induction — Mathematical induction · Frequently Asked Questions

1Are these Mathematical induction questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Mathematical induction Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.