Gujarati

Heat of reaction, Bond energy and Hess law Questions in Gujarati

Class 11 Chemistry · Thermodynamics · Heat of reaction, Bond energy and Hess law

682+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 49 of 682 questions in Gujarati

301
MediumMCQ
નીચેની પ્રક્રિયાઓ ધ્યાનમાં લો:
$(i)$ $H_{(aq)}^{+} + OH^{-}_{(aq)} \longrightarrow H_2O_{(l)}$,$\Delta H = -X_1 \ kJ \ mol^{-1}$
$(ii)$ $H_{2_{(g)}} + \frac{1}{2} O_{2_{(g)}} \longrightarrow H_2O_{(l)}$,$\Delta H = -X_2 \ kJ \ mol^{-1}$
$(iii)$ $CO_{2_{(g)}} + H_{2_{(g)}} \longrightarrow CO_{(g)} + H_2O_{(l)}$,$\Delta H = -X_3 \ kJ \ mol^{-1}$
$(iv)$ $C_2H_{2_{(g)}} + \frac{5}{2} O_{2_{(g)}} \longrightarrow 2CO_{2_{(g)}} + H_2O_{(l)}$,$\Delta H = -X_4 \ kJ \ mol^{-1}$
$H_2O_{(l)}$ ની સર્જન એન્થાલ્પી (Enthalpy of formation) કેટલી છે?
A
$+X_3 \ kJ \ mol^{-1}$
B
$-X_4 \ kJ \ mol^{-1}$
C
$+X_1 \ kJ \ mol^{-1}$
D
$-X_2 \ kJ \ mol^{-1}$

Solution

(D) કોઈપણ સંયોજનની પ્રમાણિત સર્જન એન્થાલ્પી એટલે કે જ્યારે એક મોલ સંયોજન તેના તત્વોમાંથી પ્રમાણિત સ્થિતિમાં બને ત્યારે થતો એન્થાલ્પી ફેરફાર.
$H_2O_{(l)}$ ની સર્જન એન્થાલ્પી દર્શાવતું સમીકરણ એ પ્રક્રિયા છે જેમાં $1 \ mol$ $H_2O_{(l)}$ તેના ઘટક તત્વો $H_{2_{(g)}}$ અને $O_{2_{(g)}}$ માંથી બને છે.
આ પ્રક્રિયા $(ii)$ દ્વારા આપવામાં આવેલ છે: $H_{2_{(g)}} + \frac{1}{2} O_{2_{(g)}} \longrightarrow H_2O_{(l)}$,$\Delta H = -X_2 \ kJ \ mol^{-1}$.
તેથી,$H_2O_{(l)}$ ની સર્જન એન્થાલ્પી $-X_2 \ kJ \ mol^{-1}$ છે.
302
MediumMCQ
આપેલ છે કે $H-H$ અને $Cl-Cl$ ની બંધ ઉર્જા અનુક્રમે $430 \ kJ \ mol^{-1}$ અને $240 \ kJ \ mol^{-1}$ છે અને $HCl$ માટે $\Delta H_f$ $-90 \ kJ \ mol^{-1}$ છે,તો $HCl$ ની બંધ એન્થાલ્પી ............... $kJ \ mol^{-1}$ છે.
A
$380$
B
$425$
C
$245$
D
$290$

Solution

(B) $HCl$ માટે સર્જનની પ્રક્રિયા: $\frac{1}{2} H_2(g) + \frac{1}{2} Cl_2(g) \rightarrow HCl(g)$.
સર્જનની એન્થાલ્પીનું સૂત્ર: $\Delta H_f = [\sum \text{પ્રક્રિયકોની બંધ ઉર્જા}] - [\sum \text{નીપજોની બંધ ઉર્જા}]$.
આપેલ કિંમતો મૂકતા: $-90 = [\frac{1}{2} \times BE(H-H) + \frac{1}{2} \times BE(Cl-Cl)] - [BE(H-Cl)]$.
$-90 = [\frac{1}{2} \times 430 + \frac{1}{2} \times 240] - BE(H-Cl)$.
$-90 = [215 + 120] - BE(H-Cl)$.
$-90 = 335 - BE(H-Cl)$.
$BE(H-Cl) = 335 + 90 = 425 \ kJ \ mol^{-1}$.
303
MediumMCQ
$Cl_2$ માં એક મોલ $Cl-Cl$ બંધ તોડવા માટે જરૂરી ઉર્જા $242 \, kJ \, mol^{-1}$ છે. એક $Cl-Cl$ બંધ તોડવા માટે સક્ષમ પ્રકાશની સૌથી લાંબી તરંગલંબાઇ $............ \, nm$ છે.
$(c = 3 \times 10^8 \, m \, s^{-1}$ અને $N_A = 6.02 \times 10^{23} \, mol^{-1}).$
A
$594$
B
$640$
C
$700$
D
$494$

Solution

(D) $Cl_2$ ના એક મોલ અણુઓને તોડવા માટે જરૂરી ઉર્જા $242 \, kJ \, mol^{-1} = 242 \times 10^3 \, J \, mol^{-1}$ છે.
એક $Cl-Cl$ બંધ તોડવા માટે જરૂરી ઉર્જા $E = \frac{242 \times 10^3}{6.02 \times 10^{23}} \, J$ છે.
સંબંધ $E = \frac{hc}{\lambda}$ નો ઉપયોગ કરતા,તરંગલંબાઇ $\lambda = \frac{hc}{E}$ થાય.
કિંમતો મૂકતા: $\lambda = \frac{6.626 \times 10^{-34} \, J \cdot s \times 3 \times 10^8 \, m \cdot s^{-1} \times 6.02 \times 10^{23} \, mol^{-1}}{242 \times 10^3 \, J \cdot mol^{-1}}.$
$\lambda \approx 4.94 \times 10^{-7} \, m = 494 \times 10^{-9} \, m = 494 \, nm.$
304
MediumMCQ
મિથેન,$CH_{4(g)}$ માટે $298 \ K$ તાપમાને પ્રમાણિત સર્જન એન્થાલ્પી $(\Delta_fH^o)$ $-74.8 \ kJ \ mol^{-1}$ છે. $C-H$ બંધ નિર્માણ માટે સરેરાશ ઉર્જા નક્કી કરવા માટે જરૂરી વધારાની માહિતી કઈ હશે?
A
કાર્બનની પ્રથમ ચાર આયનીકરણ ઉર્જા અને હાઇડ્રોજનની ઇલેક્ટ્રોન પ્રાપ્તિ એન્થાલ્પી
B
હાઇડ્રોજન અણુ,$H_2$ ની વિયોજન ઉર્જા
C
$H_2$ ની વિયોજન ઉર્જા અને કાર્બનની ઉર્ધ્વપાતન એન્થાલ્પી
D
મિથેનની બાષ્પીભવનની ગુપ્ત ઉષ્મા

Solution

(C) $CH_4$ ની પ્રમાણિત સર્જન એન્થાલ્પી નીચે મુજબની પ્રક્રિયા દ્વારા આપવામાં આવે છે:
$C_{(s)} + 2H_{2(g)} \rightarrow CH_{4(g)}$
સરેરાશ $C-H$ બંધ ઉર્જાની ગણતરી કરવા માટે,આપણે પ્રક્રિયકોના પરમાણ્વીકરણને ધ્યાનમાં લેવું જરૂરી છે:
$1.$ કાર્બનની ઉર્ધ્વપાતન એન્થાલ્પી: $C_{(s)} \rightarrow C_{(g)}$
$2.$ હાઇડ્રોજનની વિયોજન ઉર્જા: $2H_{2(g)} \rightarrow 4H_{(g)}$
હેસના નિયમનો ઉપયોગ કરીને,આપણે આને સર્જન એન્થાલ્પી સાથે જોડીને $CH_4$ ની કુલ બંધ વિયોજન ઉર્જા શોધી શકીએ છીએ,જેને સરેરાશ $C-H$ બંધ ઉર્જા મેળવવા માટે $4$ વડે ભાગવામાં આવે છે.
તેથી,$H_2$ ની વિયોજન ઉર્જા અને કાર્બનની ઉર્ધ્વપાતન એન્થાલ્પી જરૂરી છે.
305
MediumMCQ
નીચેની પ્રક્રિયાઓ માટે એન્થાલ્પી ફેરફારો નીચે મુજબ છે:
$Cl_{2(g)} \rightarrow 2Cl_{(g)}$$242.3 \ kJ \ mol^{-1}$
$I_{2(g)} \rightarrow 2I_{(g)}$$151.0 \ kJ \ mol^{-1}$
$ICl_{(g)} \rightarrow I_{(g)} + Cl_{(g)}$$211.3 \ kJ \ mol^{-1}$
$I_{2(s)} \rightarrow I_{2(g)}$$62.76 \ kJ \ mol^{-1}$

આયોડિન અને ક્લોરિનની પ્રમાણિત અવસ્થાઓ $I_{2(s)}$ અને $Cl_{2(g)}$ છે તેમ આપેલ હોય,તો $ICl_{(g)}$ માટે પ્રમાણિત સર્જન એન્થાલ્પી : ............... $kJ \ mol^{-1}$ છે.
A
$+16.8$
B
$+244.8$
C
$-14.6$
D
$-16.8$

Solution

(A) $ICl_{(g)}$ માટે સર્જન પ્રક્રિયા: $\frac{1}{2} I_{2(s)} + \frac{1}{2} Cl_{2(g)} \rightarrow ICl_{(g)}$
સર્જન એન્થાલ્પીની ગણતરી બંધ વિયોજન ઉર્જા અને ઉર્ધ્વપાતન ઉર્જાનો ઉપયોગ કરીને કરવામાં આવે છે:
$\Delta H_f^o = [\frac{1}{2} \Delta H_{sub}(I_2) + \frac{1}{2} BE(I-I) + \frac{1}{2} BE(Cl-Cl)] - BE(I-Cl)$
આપેલ કિંમતો મૂકતા:
$\Delta H_f^o = [\frac{1}{2}(62.76) + \frac{1}{2}(151.0) + \frac{1}{2}(242.3)] - 211.3$
$\Delta H_f^o = [31.38 + 75.5 + 121.15] - 211.3$
$\Delta H_f^o = 228.03 - 211.3 = 16.73 \ kJ \ mol^{-1}$
એક દશાંશ સ્થળ સુધી રાઉન્ડ ઓફ કરતા,આપણને $+16.8 \ kJ \ mol^{-1}$ મળે છે.
306
DifficultMCQ
નીચેના થર્મોકેમિકલ ડેટાના આધારે: $(\Delta_fG^o H^{+}_{(aq)} = 0)$
$H_2O_{(\ell)} \rightarrow H^{+}_{(aq)} + OH^{-}_{(aq)} \,; \, \Delta H = 57.32 \, kJ$
$H_{2(g)} + \frac{1}{2} O_{2(g)} \rightarrow H_2O_{(\ell)} \,; \, \Delta H = -286.20 \, kJ$
$25 \, ^oC$ તાપમાને $OH^{-}$ આયનની સર્જન એન્થાલ્પીનું મૂલ્ય ............... $kJ$ છે.
A
$-228.88$
B
$+228.88$
C
$-343.52$
D
$-22.88$

Solution

(A) આપેલ પ્રક્રિયાઓ માટે:
$(I) \quad H_2O_{(\ell)} \rightarrow H^{+}_{(aq)} + OH^{-}_{(aq)} \quad \Delta H_r = 57.32 \, kJ$
$(II) \quad H_{2(g)} + \frac{1}{2} O_{2(g)} \rightarrow H_2O_{(\ell)} \quad \Delta H_r = -286.20 \, kJ$
પ્રક્રિયા $(I)$ માટે:
$\Delta H_r = \Delta H_f^o(H^{+}, aq) + \Delta H_f^o(OH^{-}, aq) - \Delta H_f^o(H_2O, \ell)$
$\Delta H_f^o(H^{+}, aq) = 0$ હોવાથી:
$57.32 = 0 + \Delta H_f^o(OH^{-}, aq) - \Delta H_f^o(H_2O, \ell) \quad \dots (III)$
પ્રક્રિયા $(II)$ માટે:
$\Delta H_f^o(H_2O, \ell) = -286.20 \, kJ$
આ કિંમત સમીકરણ $(III)$ માં મૂકતા:
$57.32 = \Delta H_f^o(OH^{-}, aq) - (-286.20)$
$\Delta H_f^o(OH^{-}, aq) = 57.32 - 286.20$
$\Delta H_f^o(OH^{-}, aq) = -228.88 \, kJ$
307
MediumMCQ
$NH_3$ ની પ્રમાણિત સર્જન એન્થાલ્પી $-46.0 \ kJ \ mol^{-1}$ છે. જો $H_2$ ની તેના પરમાણુઓમાંથી સર્જન એન્થાલ્પી $-436 \ kJ \ mol^{-1}$ અને $N_2$ ની $-712 \ kJ \ mol^{-1}$ હોય,તો $NH_3$ માં $N-H$ બંધની સરેરાશ બંધ એન્થાલ્પી ................ $kJ \ mol^{-1}$ છે.
A
$-964$
B
$+352$
C
$+1056$
D
$-1102$

Solution

(B) $2 \ mol$ $NH_3$ ના સર્જન માટેની પ્રક્રિયા: $N_2(g) + 3H_2(g) \rightarrow 2NH_3(g)$.
આ પ્રક્રિયા માટે એન્થાલ્પી ફેરફાર $\Delta H = 2 \times \Delta_f H^{\circ}(NH_3) = 2 \times (-46.0) = -92 \ kJ \ mol^{-1}$.
બંધ એન્થાલ્પીનો ઉપયોગ કરતા,$\Delta H = \sum \text{પ્રક્રિયકોની બંધ ઉર્જા} - \sum \text{નીપજોની બંધ ઉર્જા}$.
આપેલ બંધ ઉર્જાઓ: $BE(N \equiv N) = 712 \ kJ \ mol^{-1}$ અને $BE(H-H) = 436 \ kJ \ mol^{-1}$.
ધારો કે $N-H$ બંધની બંધ એન્થાલ્પી $x$ છે. $2 \ mol$ $NH_3$ માં $6$ $N-H$ બંધ હોય છે.
$-92 = [BE(N \equiv N) + 3 \times BE(H-H)] - 6x$.
$-92 = [712 + 3 \times 436] - 6x$.
$-92 = [712 + 1308] - 6x$.
$-92 = 2020 - 6x$.
$6x = 2020 + 92 = 2112$.
$x = 2112 / 6 = +352 \ kJ \ mol^{-1}$.
308
MediumMCQ
કાર્બન અને કાર્બન મોનોક્સાઇડની દહન ઉષ્મા અનુક્રમે $-393.5 \ kJ \ mol^{-1}$ અને $-283.5 \ kJ \ mol^{-1}$ છે. કાર્બન મોનોક્સાઇડની પ્રતિ મોલ સર્જન ઉષ્મા ($kJ \ mol^{-1}$ માં) કેટલી થાય?
A
$-676.5$
B
$-110$
C
$110.5$
D
$676.5$

Solution

(B) $CO$ ની સર્જન ઉષ્મા પ્રક્રિયા માટે છે: $C_{(s)} + \frac{1}{2} O_{2(g)} \rightarrow CO_{(g)}$.
આપેલ પ્રક્રિયાઓ:
$1) C_{(s)} + O_{2(g)} \rightarrow CO_{2(g)}; \Delta H_1 = -393.5 \ kJ \ mol^{-1}$
$2) CO_{(g)} + \frac{1}{2} O_{2(g)} \rightarrow CO_{2(g)}; \Delta H_2 = -283.5 \ kJ \ mol^{-1}$
લક્ષ્ય પ્રક્રિયા મેળવવા માટે,સમીકરણ $(2)$ ને સમીકરણ $(1)$ માંથી બાદ કરો:
$(C_{(s)} + O_{2(g)}) - (CO_{(g)} + \frac{1}{2} O_{2(g)}) \rightarrow CO_{2(g)} - CO_{2(g)}$
$C_{(s)} + \frac{1}{2} O_{2(g)} \rightarrow CO_{(g)}$
તેથી,$\Delta H_f = \Delta H_1 - \Delta H_2 = -393.5 - (-283.5) = -110 \ kJ \ mol^{-1}$.
309
MediumMCQ
નીચેની પ્રક્રિયા માટે,
$C (diamond) + O_2 \rightarrow CO_{2(g)}$; $\Delta H = -97.6 \ kcal$
$C (graphite) + O_2 \rightarrow CO_{2(g)}$; $\Delta H = -94.3 \ kcal$
$1 \ g$ $C (diamond) \rightarrow C (graphite)$ ના રૂપાંતરણ માટે ઉષ્મા ફેરફાર કેટલો હશે ($kcal$ માં)?
A
$1.59$
B
$0.1375$
C
$0.55$
D
$0.275$

Solution

(D) પ્રથમ સમીકરણમાંથી બીજું સમીકરણ બાદ કરતા:
$(C (diamond) + O_2$ $\rightarrow CO_{2(g)}) - (C (graphite) + O_2$ $\rightarrow CO_{2(g)})$
$\Delta H = -97.6 - (-94.3) = -3.3 \ kcal$
તેથી,$C (diamond) \rightarrow C (graphite)$; $\Delta H = -3.3 \ kcal$ એ $1 \ mole$ $(12 \ g)$ કાર્બન માટે છે.
$12 \ g$ હીરાનું ગ્રેફાઇટમાં રૂપાંતરણ માટે ઉષ્મા ફેરફાર $= -3.3 \ kcal$.
$1 \ g$ હીરાનું ગ્રેફાઇટમાં રૂપાંતરણ માટે ઉષ્મા ફેરફાર $= \frac{-3.3 \ kcal}{12 \ g} = -0.275 \ kcal$.
ઉષ્મા ફેરફારનું મૂલ્ય $0.275 \ kcal$ છે.
310
MediumMCQ
આપેલ છે કે:
$2C_{(s)} + 2O_{2(g)} \to 2CO_{2(g)}$; $\Delta H = -787 \ kJ$
$H_{2(g)} + \frac{1}{2} O_{2(g)} \to H_2O_{(l)}$; $\Delta H = -286 \ kJ$
$C_2H_{2(g)} + \frac{5}{2} O_{2(g)} \to 2CO_{2(g)} + H_2O_{(l)}$; $\Delta H = -1301 \ kJ$
એસીટીલીન $(C_2H_{2(g)})$ ની સર્જન ઉષ્મા $kJ$ માં ગણો.
A
$-1802$
B
$+1802$
C
$-800$
D
$+228$

Solution

(D) એસીટીલીનના સર્જન માટેનું લક્ષ્ય સમીકરણ: $2C_{(s)} + H_{2(g)} \to C_2H_{2(g)}$
આપેલ સમીકરણો:
$(i) 2C_{(s)} + 2O_{2(g)} \to 2CO_{2(g)}$; $\Delta H_1 = -787 \ kJ$
$(ii) H_{2(g)} + \frac{1}{2} O_{2(g)} \to H_2O_{(l)}$; $\Delta H_2 = -286 \ kJ$
$(iii) C_2H_{2(g)} + \frac{5}{2} O_{2(g)} \to 2CO_{2(g)} + H_2O_{(l)}$; $\Delta H_3 = -1301 \ kJ$
લક્ષ્ય સમીકરણ મેળવવા માટે: $(i) + (ii) - (iii)$
$\Delta H_f = \Delta H_1 + \Delta H_2 - \Delta H_3$
$\Delta H_f = (-787) + (-286) - (-1301)$
$\Delta H_f = -1073 + 1301$
$\Delta H_f = +228 \ kJ$
311
MediumMCQ
જ્યારે ઇથાઇનને લાલ ગરમ નળીમાંથી પસાર કરવામાં આવે છે,ત્યારે બેન્ઝીનનું નિર્માણ થાય છે :-
$\Delta H_{f(C_2H_2)(g)}^o = 230 \ kJ \ mol^{-1}$
$\Delta H_{f(C_6H_6)(g)}^o = 85 \ kJ \ mol^{-1}$
ઇથાઇનનું બેન્ઝીનમાં ટ્રાઇમરાઇઝેશન માટેની પ્રમાણિત ઉષ્માની ગણતરી કરો.
$3C_2H_{2(g)} \to C_6H_{6(g)}$
......$kJ \ mol^{-1}$
A
$205$
B
$605$
C
$-605$
D
$-205$

Solution

(C) ઇથાઇનનું બેન્ઝીનમાં ટ્રાઇમરાઇઝેશન માટેની પ્રક્રિયા:
$3C_2H_{2(g)} \to C_6H_{6(g)}$
પ્રક્રિયાની પ્રમાણિત ઉષ્મા $(\Delta H_{r}^o)$ નીચેના સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને ગણવામાં આવે છે:
$\Delta H_{r}^o = \sum \Delta H_{f(\text{products})}^o - \sum \Delta H_{f(\text{reactants})}^o$
$\Delta H_{r}^o = \Delta H_{f(C_6H_6)(g)}^o - 3 \times \Delta H_{f(C_2H_2)(g)}^o$
આપેલ કિંમતો મૂકતા:
$\Delta H_{r}^o = 85 - 3(230)$
$\Delta H_{r}^o = 85 - 690$
$\Delta H_{r}^o = -605 \ kJ \ mol^{-1}$
312
DifficultMCQ
બે પ્રક્રિયાઓ આપેલ છે:
$\frac{1}{2} P_{4(s)} + 3 Cl_{2(g)} \to 2 PCl_{3(l)} \;; \Delta H = -635 \ kJ$
$PCl_{3(l)} + Cl_{2(g)} \to PCl_{5(s)} \;; \Delta H = -137 \ kJ$
$PCl_{5(s)}$ ની સર્જન ઉષ્માનું મૂલ્ય ...... $kJ \ mol^{-1}$ છે.
A
$454.5$
B
$-454.5$
C
$-772$
D
$-498$

Solution

(B) સર્જન ઉષ્મા એટલે જ્યારે $1 \ mol$ પદાર્થ તેના ઘટક તત્વોમાંથી તેમની પ્રમાણિત અવસ્થામાં બને ત્યારે થતો એન્થાલ્પી ફેરફાર.
લક્ષ્ય સમીકરણ છે: $\frac{1}{4} P_{4(s)} + \frac{5}{2} Cl_{2(g)} \to PCl_{5(s)}$.
પ્રથમ આપેલ સમીકરણ પરથી:
$\frac{1}{2} P_{4(s)} + 3 Cl_{2(g)} \to 2 PCl_{3(l)} \;; \Delta H = -635 \ kJ$
$2$ વડે ભાગતા: $\frac{1}{4} P_{4(s)} + \frac{3}{2} Cl_{2(g)} \to PCl_{3(l)} \;; \Delta H = -317.5 \ kJ$.
બીજા આપેલ સમીકરણ પરથી:
$PCl_{3(l)} + Cl_{2(g)} \to PCl_{5(s)} \;; \Delta H = -137 \ kJ$.
આ બંને સમીકરણોનો સરવાળો કરતા:
$\frac{1}{4} P_{4(s)} + \frac{5}{2} Cl_{2(g)} \to PCl_{5(s)}$
$\Delta H_{f} = -317.5 \ kJ + (-137 \ kJ) = -454.5 \ kJ \ mol^{-1}$.
313
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કઈ પ્રક્રિયા નીપજના નિર્માણની પ્રક્રિયા દર્શાવે છે?
A
$C_{(diamond)} + O_{2(g)} \to CO_{2(g)}$
B
$S_{(diamond)} + O_{2(g)} \to SO_{2(g)}$
C
ઉપરના બંને
D
ઉપરનામાંથી એક પણ નહીં

Solution

(D) સર્જનની એન્થાલ્પી એટલે જ્યારે $1 \text{ mole}$ પદાર્થ તેના ઘટક તત્વોમાંથી તેમની સૌથી સ્થાયી પ્રમાણિત અવસ્થામાં બને ત્યારે થતો ઉષ્મા ફેરફાર.
કાર્બન માટે,સૌથી સ્થાયી અપરરૂપ ગ્રેફાઇટ છે,હીરો (diamond) નહીં.
સલ્ફર માટે,સૌથી સ્થાયી અપરરૂપ રોમ્બિક સલ્ફર છે,હીરો નહીં (હીરો એ કાર્બનનું અપરરૂપ છે,સલ્ફરનું નહીં).
તેથી,કોઈ પણ પ્રક્રિયા પ્રમાણિત સર્જનની એન્થાલ્પી દર્શાવતી નથી.
314
DifficultMCQ
જો નીચે મુજબની પ્રક્રિયાઓ હોય તો $C-H$ બંધ એન્થાલ્પી શું થશે?
$CH_{4(g)} + 2O_{2(g)} \rightarrow CO_{2(g)} + 2H_2O_{(l)};$ $\Delta H = -890 \, kJ$
$CO_{2(g)} \rightarrow C_{(graphite)} + O_{2(g)};$ $\Delta H = 393 \, kJ$
$2H_2O_{(l)} \rightarrow 2H_{2(g)} + O_{2(g)};$ $\Delta H = 571 \, kJ$
$2H_{2(g)} \rightarrow 4H_{(g)};$ $\Delta H = 871 \, kJ$
$C_{(graphite)} \rightarrow C_{(g)};$ $\Delta H = 716 \, kJ$
A
$1663.39 \, kJ/mol$
B
$415.25 \, kJ/mol$
C
$917.3 \, kJ/mol$
D
$215.5 \, kJ/mol$

Solution

(B) $C-H$ બંધ એન્થાલ્પી શોધવા માટે,આપણે પ્રક્રિયા: $CH_{4(g)} \rightarrow C_{(g)} + 4H_{(g)}$ માટે એન્થાલ્પી ફેરફાર શોધવો પડશે.
આપેલ સમીકરણોનો સરવાળો કરતા:
$\Delta H_{total} = (-890) + 393 + 571 + 871 + 716 = 1661 \, kJ$
$CH_4$ માં $4$ $C-H$ બંધ હોવાથી,બંધ એન્થાલ્પી:
$C-H \text{ બંધ એન્થાલ્પી} = \frac{1661}{4} = 415.25 \, kJ/mol$.
315
DifficultMCQ
આપેલ બંધ ઉર્જા $(kJ/mol)$ નો ઉપયોગ કરીને નીચેની પ્રક્રિયા માટે એન્થાલ્પીની ગણતરી કરો:
$(C-H = 414; O-H = 463; H-Cl = 431; C-Cl = 326; C-O = 335)$
$CH_3OH_{(g)} + HCl_{(g)} \rightarrow CH_3Cl_{(g)} + H_2O_{(g)}$
A
$-23 \ kJ/mol$
B
$-42 \ kJ/mol$
C
$-59 \ kJ/mol$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) પ્રક્રિયાની એન્થાલ્પી નીચેના સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને ગણવામાં આવે છે: $\Delta H_r = \Sigma B.E._{\text{reactants}} - \Sigma B.E._{\text{products}}$
પ્રક્રિયકો: $3 \times (C-H) + 1 \times (C-O) + 1 \times (O-H) + 1 \times (H-Cl)$
$= 3(414) + 335 + 463 + 431 = 1242 + 335 + 463 + 431 = 2471 \ kJ/mol$
નિપજો: $3 \times (C-H) + 1 \times (C-Cl) + 2 \times (O-H)$
$= 3(414) + 326 + 2(463) = 1242 + 326 + 926 = 2494 \ kJ/mol$
$\Delta H_r = 2471 - 2494 = -23 \ kJ/mol$
316
DifficultMCQ
$H_2$,$X_2$,અને $HX$ ની બંધ એન્થાલ્પીનો ગુણોત્તર $2 : 1 : 2$ છે. જો $HX$ ની સર્જન પ્રમાણિત એન્થાલ્પી $-50 \ kJ \ mol^{-1}$ હોય,તો $H_2$ ની બંધ એન્થાલ્પી .... $kJ \ mol^{-1}$ છે.
A
$200$
B
$400$
C
$100$
D
$300$

Solution

(A) ધારો કે $H_2$,$X_2$,અને $HX$ ની બંધ એન્થાલ્પી અનુક્રમે $2x$,$x$,અને $2x$ છે.
$HX$ ના સર્જન માટેનું રાસાયણિક સમીકરણ: $\frac{1}{2} H_2(g) + \frac{1}{2} X_2(g) \rightarrow HX(g)$.
પ્રક્રિયાની એન્થાલ્પી: $\Delta H_f = \Sigma B.E.(\text{પ્રક્રિયકો}) - \Sigma B.E.(\text{નિપજો})$.
કિંમતો મૂકતા: $-50 = [\frac{1}{2} \times B.E.(H_2) + \frac{1}{2} \times B.E.(X_2)] - [B.E.(HX)]$.
$-50 = [\frac{1}{2} \times 2x + \frac{1}{2} \times x] - [2x]$.
$-50 = x + 0.5x - 2x = -0.5x$.
$x = 100 \ kJ \ mol^{-1}$.
તેથી,$H_2$ ની બંધ એન્થાલ્પી $2x = 2 \times 100 = 200 \ kJ \ mol^{-1}$ થાય.
317
MediumMCQ
પ્રબળ એસિડ અને પ્રબળ બેઝની તટસ્થીકરણ ઉષ્મા $57.0 \, kJ \, mol^{-1}$ છે. જ્યારે $0.5 \, mol$ $HNO_3$ ના દ્રાવણને $0.2 \, mol$ $KOH$ સાથે મિશ્ર કરવામાં આવે ત્યારે મુક્ત થતી ઉષ્મા $.... \, kJ$ છે.
A
$57$
B
$11.4$
C
$28.5$
D
$34.9$

Solution

(B) તટસ્થીકરણની પ્રક્રિયા $HNO_3 + KOH \rightarrow KNO_3 + H_2O$ છે.
$HNO_3$ પ્રબળ એસિડ અને $KOH$ પ્રબળ બેઝ હોવાથી,$1 \, mol$ $H^+$ અને $1 \, mol$ $OH^-$ વચ્ચેની તટસ્થીકરણ ઉષ્મા $57.0 \, kJ$ છે.
અહીં,$0.5 \, mol$ $HNO_3$ અને $0.2 \, mol$ $KOH$ મિશ્ર કરવામાં આવે છે.
સીમિત પ્રક્રિયક $KOH$ $(0.2 \, mol)$ છે,જે ઉત્પન્ન થતા પાણીના જથ્થાને નક્કી કરે છે.
તેથી,$0.2 \, mol$ $H_2O$ ઉત્પન્ન થાય છે.
મુક્ત થતી ઉષ્મા $= 57.0 \, kJ \, mol^{-1} \times 0.2 \, mol = 11.4 \, kJ$.
318
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કઈ પ્રક્રિયા પ્રમાણિત દહન એન્થાલ્પી,$\Delta H_c^ \circ$ ને વ્યાખ્યાયિત કરે છે?
A
$H_{2(g)} + \frac{1}{2} O_{2(g)} \rightarrow H_2O_{(g)}$
B
$N_{2(g)} + 3H_{2(g)} \rightarrow 2NH_{3(g)}$
C
$C_{(diamond)} + O_{2(g)} \rightarrow CO_{2(g)}$
D
$H_{2(g)} + \frac{1}{2} O_{2(g)} \rightarrow H_2O_{(l)}$

Solution

(D) પ્રમાણિત દહન એન્થાલ્પી,$\Delta H_c^ \circ$ ને જ્યારે $1 \text{ મોલ}$ પદાર્થને પ્રમાણિત પરિસ્થિતિઓ ($298 \text{ K}$ અને $1 \text{ bar}$ દબાણ) હેઠળ ઓક્સિજનમાં સંપૂર્ણપણે બાળવામાં આવે ત્યારે થતા એન્થાલ્પી ફેરફાર તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે.
વિકલ્પ $D$ એ $1 \text{ મોલ}$ $H_{2(g)}$ ના દહન દ્વારા $1 \text{ મોલ}$ $H_2O_{(l)}$ બનવાની પ્રક્રિયા દર્શાવે છે,જે $298 \text{ K}$ તાપમાને પાણીની પ્રમાણિત અવસ્થા છે.
319
MediumMCQ
$P_4O_{6(s)}$ ની પરમાણ્વીકરણ ઉષ્મા (heat of atomisation) કેટલી છે?
આપેલ છે કે $P_4O_6$ ની ઉર્ધ્વપાતન ઉષ્મા (heat of sublimation) $x \ kJ/mol$ છે અને $P-O$ બંધ ઉર્જા $y \ kJ/mol$ છે.
A
$x+6y$
B
$x+y$
C
$x+8y$
D
$x+12y$

Solution

(D) પરમાણ્વીકરણ ઉષ્મા એ એન્થાલ્પી ફેરફાર છે જ્યારે પદાર્થનો એક મોલ સંપૂર્ણપણે તેના ઘટક વાયુરૂપ પરમાણુઓમાં રૂપાંતરિત થાય છે.
$P_4O_{6(s)}$ માટે,આ પ્રક્રિયા બે તબક્કામાં થાય છે:
$1$. ઘન $P_4O_6$ નું વાયુરૂપ $P_4O_6$ માં ઉર્ધ્વપાતન: $P_4O_{6(s)} \rightarrow P_4O_{6(g)}$,જેમાં એન્થાલ્પી ફેરફાર $\Delta H_1 = x \ kJ/mol$ છે.
$2$. વાયુરૂપ $P_4O_6$ માં રહેલા તમામ $P-O$ બંધો તોડીને વાયુરૂપ પરમાણુઓ મેળવવા: $P_4O_{6(g)} \rightarrow 4P_{(g)} + 6O_{(g)}$.
$P_4O_6$ ની રચનામાં $12$ $P-O$ બંધો હોય છે. એક $P-O$ બંધ તોડવા માટે જરૂરી ઉર્જા $y \ kJ/mol$ હોવાથી,$12$ $P-O$ બંધો તોડવા માટે જરૂરી ઉર્જા $12y \ kJ/mol$ થશે.
તેથી,કુલ પરમાણ્વીકરણ ઉષ્મા એ ઉર્ધ્વપાતન ઉષ્મા અને કુલ બંધ વિયોજન ઉર્જાનો સરવાળો છે:
$\Delta H_{atomisation} = x + 12y \ kJ/mol$.
320
MediumMCQ
$BaCl_2(s)$ અને $BaCl_2 \cdot 2H_2O(s)$ ની દ્રાવ્યતાની એન્થાલ્પી અનુક્રમે $-20.6 \ kJ \ mol^{-1}$ અને $8.8 \ kJ \ mol^{-1}$ છે. આપેલ પ્રક્રિયા માટે હાઇડ્રેશન એન્થાલ્પીની ગણતરી કરો: $BaCl_2(s) + 2H_2O(l) \to BaCl_2 \cdot 2H_2O(s)$
A
$-29.4 \ kJ \ mol^{-1}$
B
$-35.4 \ kJ \ mol^{-1}$
C
$-24.4 \ kJ \ mol^{-1}$
D
$-15.2 \ kJ \ mol^{-1}$

Solution

(A) હેસના નિયમ મુજબ,પ્રક્રિયા $BaCl_2(s) + 2H_2O(l) \to BaCl_2 \cdot 2H_2O(s)$ માટે એન્થાલ્પી ફેરફારની ગણતરી દ્રાવ્યતા એન્થાલ્પીનો ઉપયોગ કરીને કરી શકાય છે.
ધારો કે $\Delta H_{hyd}$ એ હાઇડ્રેશન એન્થાલ્પી છે.
આપણી પાસે નીચેની પ્રક્રિયાઓ છે:
$1$) $BaCl_2(s) \to BaCl_2(aq)$,$\Delta H_1 = -20.6 \ kJ \ mol^{-1}$
$2$) $BaCl_2 \cdot 2H_2O(s) \to BaCl_2(aq)$,$\Delta H_2 = 8.8 \ kJ \ mol^{-1}$
લક્ષ્ય પ્રક્રિયા છે: $BaCl_2(s) + 2H_2O(l) \to BaCl_2 \cdot 2H_2O(s)$
જેને આ રીતે લખી શકાય: $(1) - (2)$
$\Delta H_{hyd} = \Delta H_1 - \Delta H_2$
$\Delta H_{hyd} = -20.6 - 8.8 = -29.4 \ kJ \ mol^{-1}$
321
DifficultMCQ
જો બેન્ઝીન $(l)$,કાર્બન $(s)$ અને હાઇડ્રોજન $(g)$ ની દહન એન્થાલ્પી અનુક્રમે $Q_1$,$Q_2$ અને $Q_3$ હોય,તો બેન્ઝીનની સર્જન એન્થાલ્પી કેટલી થશે?
A
$Q_1 + 6Q_2 + 3Q_3$
B
$6Q_2 + Q_1 + 3Q_3$
C
$6Q_2 - 3Q_3 - Q_1$
D
$6Q_2 + 3Q_3 - Q_1$

Solution

(D) બેન્ઝીનના સર્જન માટેની લક્ષ્ય પ્રક્રિયા: $6C_{(s)} + 3H_{2(g)} \rightarrow C_6H_{6(l)} \; \Delta H_f = ?$
આપેલ દહન પ્રક્રિયાઓ:
$1$) $C_6H_{6(l)} + \frac{15}{2} O_2 \rightarrow 6CO_2 + 3H_2O \; \Delta H = Q_1$
$2$) $C_{(s)} + O_2 \rightarrow CO_2 \; \Delta H = Q_2$
$3$) $H_{2(g)} + \frac{1}{2} O_2 \rightarrow H_2O \; \Delta H = Q_3$
લક્ષ્ય પ્રક્રિયા મેળવવા માટે,આપણે $6 \times (2) + 3 \times (3) - (1)$ કરીએ છીએ:
$\Delta H_f = 6Q_2 + 3Q_3 - Q_1$
322
DifficultMCQ
$C_xH_y$,કાર્બન અને હાઇડ્રોજનની દહન ઉષ્મા અનુક્રમે $a, b$ અને $c \ cal/mole$ છે. $C_xH_y$ ની સર્જન ઉષ્મા કેટલી થશે?
A
$-\left( xb + \frac{yc}{2} + a \right) \ cal$
B
$\left( xb + \frac{yc}{2} - a \right) \ cal$
C
$\left( xb - \frac{yc}{2} + a \right) \ cal$
D
$\left( xb - \frac{yc}{2} - a \right) \ cal$

Solution

(B) $C_xH_y$ ની સર્જન ઉષ્મા માટેનું લક્ષ્ય સમીકરણ:
$x C + \frac{y}{2} H_2 \to C_xH_y \quad \Delta H_f = ?$
આપેલ દહન પ્રક્રિયાઓ:
$(i) \ C + O_2 \to CO_2 \quad \Delta H = b$
$(ii) \ H_2 + \frac{1}{2} O_2 \to H_2O \quad \Delta H = c$
$(iii) \ C_xH_y + (x + \frac{y}{4}) O_2 \to x CO_2 + \frac{y}{2} H_2O \quad \Delta H = a$
લક્ષ્ય સમીકરણ મેળવવા માટે,$x \times (i) + \frac{y}{2} \times (ii) - (iii)$ કરો:
$\Delta H_f = x(b) + \frac{y}{2}(c) - a$
$\Delta H_f = \left( xb + \frac{yc}{2} - a \right) \ cal$
323
DifficultMCQ
$H_{2(g)}$ અને $N_{2(g)}$ ની બંધ વિયોજન એન્થાલ્પી અનુક્રમે $436 \ kJ \ mol^{-1}$ અને $940 \ kJ \ mol^{-1}$ છે અને $NH_{3(g)}$ ની સર્જન એન્થાલ્પી $-45 \ kJ \ mol^{-1}$ છે. $NH_{3(g)}$ ની પરમાણ્વીકરણ એન્થાલ્પી ..... $kJ \ mol^{-1}$ છે.
A
$ -1079 $
B
$ -1169 $
C
$ 1079 $
D
$ 1169 $

Solution

(D) સર્જન પ્રક્રિયા: $\frac{1}{2} N_{2(g)} + \frac{3}{2} H_{2(g)} \rightarrow NH_{3(g)}$
સંબંધનો ઉપયોગ કરતા: $\Delta_f H = \sum BE_{reactants} - \sum BE_{products}$
અહીં,$\sum BE_{products}$ એ $NH_3$ ની પરમાણ્વીકરણ એન્થાલ્પી $(\Delta_a H)$ છે.
$-45 = [\frac{1}{2} \times 940 + \frac{3}{2} \times 436] - \Delta_a H$
$-45 = [470 + 654] - \Delta_a H$
$-45 = 1124 - \Delta_a H$
$\Delta_a H = 1124 + 45 = 1169 \ kJ \ mol^{-1}$
324
EasyMCQ
$1 \ bar$ અને $298 \ K$ તાપમાને,કયા પદાર્થની પ્રમાણિત મોલર સર્જન એન્થાલ્પી શૂન્ય હોય છે?
A
$H_{(g)}$
B
$H^{+}_{(aq)}$
C
$H^{+}_{(g)}$
D
બધા સાચા

Solution

(B) વ્યાખ્યા મુજબ,$1 \ bar$ અને $298 \ K$ તાપમાને તેના સૌથી સ્થાયી ભૌતિક સ્વરૂપમાં રહેલા તત્વની પ્રમાણિત મોલર સર્જન એન્થાલ્પી $(\Delta_f H^\circ)$ શૂન્ય હોય છે.
હાઇડ્રોજન માટે,સૌથી સ્થાયી સ્વરૂપ દ્વિ-પરમાણ્વીય વાયુ $H_{2(g)}$ છે.
જોકે,પ્રશ્ન આપેલા વિકલ્પોમાંથી તે પદાર્થ વિશે પૂછે છે જેની પ્રમાણિત સર્જન એન્થાલ્પી શૂન્ય છે.
પરંપરા મુજબ,$H^{ }_{(aq)}$ ની પ્રમાણિત સર્જન એન્થાલ્પી તમામ તાપમાને $0 \ kJ \ mol^{-1}$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
325
DifficultMCQ
$298 \, K$ પર આપેલ ડેટા પરથી:
$\Delta H_f^o [CO_2, g] = -394 \, kJ/mol$
$\Delta H_f^o [H_2O, l] = -286 \, kJ/mol$
$\Delta H_f^o [propene, g] = 20 \, kJ/mol$
$cyclopropane (g) \to propene (g)$; $\Delta H^o_{isomerisation} = -33 \, kJ/mol$.
$\Delta H^o_{combustion} [cyclopropane, g]$ ની ગણતરી કરો.
$...... \, kJ/mol$
A
$-2020$
B
$-2093$
C
$-2163$
D
$-1987$

Solution

(B) $C_3H_6$ (પ્રોપીન અથવા સાયક્લોપ્રોપેન) માટે દહન પ્રક્રિયા:
$C_3H_6 (g) + 4.5 O_2 (g) \to 3 CO_2 (g) + 3 H_2O (l)$
પ્રથમ,પ્રોપીન માટે દહન એન્થાલ્પીની ગણતરી કરો:
$\Delta H^o_{comb} [propene] = [3 \times \Delta H_f^o (CO_2) + 3 \times \Delta H_f^o (H_2O)] - [\Delta H_f^o (propene)]$
$\Delta H^o_{comb} [propene] = [3 \times (-394) + 3 \times (-286)] - [20]$
$\Delta H^o_{comb} [propene] = [-1182 - 858] - 20 = -2060 - 20 = -2060 \, kJ/mol$
આપેલ આઈસોમેરાઈઝેશન પ્રક્રિયા: $cyclopropane (g) \to propene (g)$ જ્યાં $\Delta H^o_{isomerisation} = -33 \, kJ/mol$.
હેસના નિયમનો ઉપયોગ કરતા:
$\Delta H^o_{comb} [cyclopropane] = \Delta H^o_{comb} [propene] + \Delta H^o_{isomerisation}$
$\Delta H^o_{comb} [cyclopropane] = -2060 + (-33) = -2093 \, kJ/mol$.
326
MediumMCQ
આપેલ બોન્ડ એન્થાલ્પી ડેટા પરથી $N_2H_4$ માં $N-N$ બોન્ડ એનર્જીની ગણતરી કરો.
$\varepsilon_{N-H} = 393 \ kJ/mol$
$\varepsilon_{H-H} = 436 \ kJ/mol$
$\Delta H_{vap}[N_2H_{4(l)}] = 18 \ kJ/mol$
$N_2H_{4(l)} + H_{2(g)} \to 2NH_{3(g)} : \Delta H = -142 \ kJ/mol$
....... $kJ/mol$
A
$210$
B
$190$
C
$180$
D
$150$

Solution

(B) પ્રક્રિયા $N_2H_{4(l)} + H_{2(g)} \to 2NH_{3(g)}$ છે,જ્યાં $\Delta H = -142 \ kJ/mol$.
પ્રથમ,$N_2H_{4(l)}$ ને $N_2H_{4(g)}$ માં ફેરવો: $N_2H_{4(l)} \to N_2H_{4(g)}$,$\Delta H = 18 \ kJ/mol$.
આને પ્રક્રિયામાં ઉમેરતા: $N_2H_{4(g)} + H_{2(g)} \to 2NH_{3(g)}$,$\Delta H = -142 - 18 = -160 \ kJ/mol$.
પ્રક્રિયાની એન્થાલ્પી $\Delta H = \sum \text{Bond Energy}_{\text{reactants}} - \sum \text{Bond Energy}_{\text{products}}$ છે.
$N_2H_{4(g)} + H_{2(g)} \to 2NH_{3(g)}$ માટે:
પ્રક્રિયકો: $1 \times (N-N) + 4 \times (N-H) + 1 \times (H-H)$.
નીપજો: $6 \times (N-H)$.
$\Delta H = [BE_{N-N} + 4(393) + 436] - [6(393)] = -160$.
$BE_{N-N} + 1572 + 436 - 2358 = -160$.
$BE_{N-N} - 350 = -160$.
$BE_{N-N} = 350 - 160 = 190 \ kJ/mol$.
327
MediumMCQ
પ્રક્રિયા $H_{2(g)} + C_2H_{4(g)} \to C_2H_{6(g)}$ માટે એન્થાલ્પી ફેરફાર $......$ $kcal \ mol^{-1}$ છે. બંધ ઉર્જાઓ $[e_{H-H} = 103, e_{C-H} = 99, e_{C-C} = 80]$ અને $[e_{C=C} = 145] \ kcal \ mol^{-1}$ છે.
A
$-10$
B
$+10$
C
$-30$
D
$+30$

Solution

(C) પ્રક્રિયા માટે એન્થાલ્પી ફેરફાર નીચે મુજબ ગણવામાં આવે છે: $\Delta H = \sum \text{પ્રક્રિયકોની બંધ ઉર્જા} - \sum \text{નીપજોની બંધ ઉર્જા}$.
પ્રક્રિયકો: $1 \times e_{H-H} + 1 \times e_{C=C} + 4 \times e_{C-H} = 103 + 145 + 4(99) = 103 + 145 + 396 = 644 \ kcal \ mol^{-1}$.
નીપજો: $1 \times e_{C-C} + 6 \times e_{C-H} = 80 + 6(99) = 80 + 594 = 674 \ kcal \ mol^{-1}$.
$\Delta H = 644 - 674 = -30 \ kcal \ mol^{-1}$.
328
MediumMCQ
પ્રક્રિયા $C_{2}H_{6(g)} \to 2C_{(g)} + 6H_{(g)}$ માટે એન્થાલ્પી ફેરફાર $X \ kJ$ છે. $C-H$ બંધની બંધ ઉર્જા કેટલી છે :-
A
$\frac{X}{2}$
B
$\frac{X}{3}$
C
$\frac{X}{6}$
D
માહિતી અપૂરતી છે

Solution

(D) પ્રક્રિયા $C_{2}H_{6(g)} \to 2C_{(g)} + 6H_{(g)}$ એ ઇથેનનું પરમાણ્વીકરણ દર્શાવે છે.
આ પ્રક્રિયા માટે એન્થાલ્પી ફેરફાર $(X)$ એ અણુમાં રહેલા તમામ બંધ વિયોજન ઉર્જાના સરવાળા જેટલો હોય છે.
$X = 1 \times BE(C-C) + 6 \times BE(C-H)$.
$C-C$ બંધની બંધ ઉર્જા આપેલી ન હોવાથી,આપણી પાસે બે અજ્ઞાત ($BE(C-C)$ અને $BE(C-H)$) વાળું એક સમીકરણ છે.
તેથી,આપેલી માહિતી પરથી $C-H$ બંધની બંધ ઉર્જા નક્કી કરી શકાતી નથી.
329
DifficultMCQ
$C-C$,$C=C$,$H-H$,અને $C-H$ બંધની બંધ ઉર્જા અનુક્રમે $350$,$600$,$400$,અને $410 \ kJ \cdot mol^{-1}$ છે. ઇથિલીન $(C_2H_4)$ ની હાઇડ્રોજનેશન ઉષ્મા ... $kJ \cdot mol^{-1}$ છે.
A
$-170$
B
$-260$
C
$-400$
D
$-450$

Solution

(A) હાઇડ્રોજનેશન પ્રક્રિયા: $CH_2=CH_2 + H_2 \rightarrow CH_3-CH_3$
$\Delta H = \sum BE_{\text{પ્રક્રિયકો}} - \sum BE_{\text{નીપજો}}$
$\Delta H = [BE(C=C) + 4 \times BE(C-H) + BE(H-H)] - [BE(C-C) + 6 \times BE(C-H)]$
$\Delta H = [600 + 4(410) + 400] - [350 + 6(410)]$
$\Delta H = [600 + 1640 + 400] - [350 + 2460]$
$\Delta H = 2640 - 2810 = -170 \ kJ \cdot mol^{-1}$.
330
MediumMCQ
પ્રબળ એસિડ દ્વારા પ્રબળ બેઝના તટસ્થીકરણની એન્થાલ્પી $-57.32 \ kJ/mol$ છે. પાણીની સર્જન એન્થાલ્પી $-285.84 \ kJ/mol$ છે. હાઇડ્રોક્સિલ આયનની સર્જન એન્થાલ્પી ...... $kJ/mol$ છે. (ધારો કે $\Delta H_{f}^{\circ}(H^{+}_{(aq)}) = 0 \ kJ/mol$)
A
$+228.52$
B
$-114.26$
C
$-228.52$
D
$+114.26$

Solution

(C) તટસ્થીકરણની પ્રક્રિયા: $H^{+}_{(aq)} + OH^{-}_{(aq)} \longrightarrow H_{2}O_{(l)}$
આપેલ છે $\Delta H_{neut}^{\circ} = -57.32 \ kJ/mol$.
પ્રક્રિયાની એન્થાલ્પીનું સૂત્ર: $\Delta H_{neut}^{\circ} = \Delta H_{f}^{\circ}(H_{2}O_{(l)}) - [\Delta H_{f}^{\circ}(H^{+}_{(aq)}) + \Delta H_{f}^{\circ}(OH^{-}_{(aq)})]$
પરંપરા મુજબ,$\Delta H_{f}^{\circ}(H^{+}_{(aq)}) = 0 \ kJ/mol$.
કિંમતો મૂકતા: $-57.32 = -285.84 - [0 + \Delta H_{f}^{\circ}(OH^{-}_{(aq)})]$
$\Delta H_{f}^{\circ}(OH^{-}_{(aq)}) = -285.84 + 57.32 = -228.52 \ kJ/mol$.
331
MediumMCQ
આપેલ પ્રક્રિયાઓની એન્થાલ્પીનો ઉપયોગ કરીને $H_2O_{2(l)}$ માટે સર્જન એન્થાલ્પી નક્કી કરો:
$N_2H_{4(l)} + 2H_2O_{2(l)} \to N_{2(g)} + 4H_2O_{(l)}$; $\Delta_r H_1^o = -818 \ kJ/mol$
$N_2H_{4(l)} + O_{2(g)} \to N_{2(g)} + 2H_2O_{(l)}$; $\Delta_r H_2^o = -622 \ kJ/mol$
$H_{2(g)} + \frac{1}{2}O_{2(g)} \to H_2O_{(l)}$; $\Delta_r H_3^o = -285 \ kJ/mol$
A
$-383 \ kJ/mol$
B
$-187 \ kJ/mol$
C
$-498 \ kJ/mol$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) $H_2O_{2(l)}$ માટે સર્જન એન્થાલ્પી શોધવા માટે,આપણે પ્રક્રિયા $H_{2(g)} + O_{2(g)} \to H_2O_{2(l)}$ ધ્યાનમાં લઈએ છીએ.
આપેલ પ્રક્રિયાઓ પરથી:
$\Delta_f H^o(H_2O_{2(l)}) = \frac{1}{2} [\Delta_r H_2^o + 2 \times \Delta_r H_3^o - \Delta_r H_1^o]$
$\Delta_f H^o(H_2O_{2(l)}) = \frac{1}{2} [-622 + 2(-285) - (-818)]$
$\Delta_f H^o(H_2O_{2(l)}) = \frac{1}{2} [-622 - 570 + 818]$
$\Delta_f H^o(H_2O_{2(l)}) = \frac{1}{2} [-374] = -187 \ kJ/mol$.
332
MediumMCQ
પ્રક્રિયા $4H_{(g)} \to 2H_{2(g)}$ માટે એન્થાલ્પી ફેરફાર $-869.6\, kJ$ છે. $H-H$ બંધની બંધ વિયોજન ઉર્જા .....$kJ$ છે.
A
$-434.8$
B
$+434.8$
C
$-869.6$
D
$+217.4$

Solution

(B) આપેલ પ્રક્રિયા $4H_{(g)} \to 2H_{2(g)}$ છે,જેમાં $\Delta H = -869.6\, kJ$ છે.
બંધ વિયોજન ઉર્જા એટલે એક મોલ બંધ તોડવા માટે જરૂરી ઉર્જા.
ઉલટી પ્રક્રિયા $2H_{2(g)} \to 4H_{(g)}$ એ $2$ મોલ $H-H$ બંધ તોડવા દર્શાવે છે,જ્યાં $\Delta H = +869.6\, kJ$ થાય.
આમ,$2 \times BE_{H-H} = 869.6\, kJ$.
તેથી,$BE_{H-H} = \frac{869.6}{2} = 434.8\, kJ$.
333
EasyMCQ
આમાંથી કઈ સ્પીસીઝની પ્રમાણિત સર્જન એન્થાલ્પી શૂન્ય છે?
A
$F_{2(g)}$
B
$F_{(g)}$
C
$HF_{(aq)}$
D
$F^-_{(aq)}$

Solution

(A) પ્રમાણિત અવસ્થા ($298 \ K$ અને $1 \ bar$) માં તત્વના સૌથી સ્થાયી અપરરૂપની પ્રમાણિત સર્જન એન્થાલ્પી $(\Delta_fH^\circ)$ શૂન્ય ગણવામાં આવે છે.
$F_{2(g)}$ એ પ્રમાણિત પરિસ્થિતિઓમાં ફ્લોરિનનું સૌથી સ્થાયી તત્વ સ્વરૂપ છે.
તેથી,$F_{2(g)}$ ની પ્રમાણિત સર્જન એન્થાલ્પી $0 \ kJ/mol$ છે.
334
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કઈ પ્રક્રિયા નીચેની શરતોને સંતોષે છે?
$(a)$ દહન ઉષ્માની પ્રક્રિયા
$(b)$ સર્જન ઉષ્માની પ્રક્રિયા
$(c)$ ઉષ્માક્ષેપક પ્રક્રિયા
$(d)$ તટસ્થીકરણ પ્રક્રિયા નથી
A
$C_{(graphite)} + O_{2(g)} \to CO_{2(g)}$
B
$2H_{2(g)} + O_{2(g)} \to 2H_{2}O_{(l)}$
C
$N_{2(g)} + 3H_{2(g)} \to 2NH_{3(g)}$
D
$C_{(diamond)} + O_{2(g)} \to CO_{2(g)}$

Solution

(A) પ્રક્રિયા $C_{(graphite)} + O_{2(g)} \to CO_{2(g)}$ બધી આપેલી શરતોને સંતોષે છે:
$1.$ દહન ઉષ્મા: તે $1 \ mol$ $C_{(graphite)}$ ના દહનનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.
$2.$ સર્જન ઉષ્મા: તે તેના ઘટક તત્વોની પ્રમાણિત અવસ્થાઓ ($C_{(graphite)}$ અને $O_{2(g)}$) માંથી $1 \ mol$ $CO_{2(g)}$ ના સર્જનનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.
$3.$ ઉષ્માક્ષેપક પ્રક્રિયા: દહન પ્રક્રિયાઓ સ્વભાવે ઉષ્માક્ષેપક હોય છે $(\Delta H < 0)$.
$4.$ તટસ્થીકરણ પ્રક્રિયા નથી: આ એક દહન પ્રક્રિયા છે,એસિડ-બેઝ તટસ્થીકરણ નથી.
335
MediumMCQ
આપેલ આકૃતિમાં $I, II, III$ ને ઓળખો:
$AB(s) \xrightarrow{I} A^+(aq) + B^-(aq)$
$AB(s) \xrightarrow{II} A^+(g) + B^-(g)$
$A^+(g) + B^-(g) \xrightarrow{III} A^+(aq) + B^-(aq)$
A
$\Delta_{lattice}H^o, \Delta_{hyd}H^o, \Delta_{sol}H^o$
B
$\Delta_{sol}H^o, \Delta_{lattice}H^o, \Delta_{hyd}H^o$
C
$\Delta_{hyd}H^o, \Delta_{lattice}H^o, \Delta_{sol}H^o$
D
$\Delta_{sol}H^o, \Delta_{hyd}H^o, \Delta_{lattice}H^o$

Solution

(B) પ્રક્રિયા $I$ એ ઘન $AB(s)$ નું તેના જલીય આયનોમાં સીધું દ્રાવણ દર્શાવે છે,જે દ્રાવણની એન્થાલ્પી,$\Delta_{sol}H^o$ છે.
પ્રક્રિયા $II$ એ આયનીય લેટીસનું વાયુરૂપ આયનોમાં વિભાજન દર્શાવે છે,જે લેટીસ એન્થાલ્પી,$\Delta_{lattice}H^o$ છે.
પ્રક્રિયા $III$ એ વાયુરૂપ આયનોનું જલીય આયનોમાં રૂપાંતર દર્શાવે છે,જે હાઇડ્રેશન એન્થાલ્પી,$\Delta_{hyd}H^o$ છે.
હેસના નિયમ મુજબ,$\Delta_{sol}H^o = \Delta_{lattice}H^o + \Delta_{hyd}H^o$.
આથી,સાચો ક્રમ $\Delta_{sol}H^o, \Delta_{lattice}H^o, \Delta_{hyd}H^o$ છે.
336
MediumMCQ
$0.4 \ mol$ મિથેનનું દહન કરવાથી કેટલી ઉષ્મા મુક્ત થશે? (આપેલ છે: $CH_4$,$CO_2$,અને $H_2O$ ની સર્જન ઉષ્મા અનુક્રમે $-75$,$-400$,અને $-240 \ kJ \ mol^{-1}$ છે) ..... $kJ$
A
$805.8$
B
$398.8$
C
$322$
D
$640.4$

Solution

(C) મિથેનની દહન પ્રક્રિયા: $CH_4(g) + 2O_2(g) \rightarrow CO_2(g) + 2H_2O(l)$.
દહન એન્થાલ્પી $\Delta H_c$ ની ગણતરી: $\Delta H_c = [\Delta H_f(CO_2) + 2 \times \Delta H_f(H_2O)] - [\Delta H_f(CH_4) + 2 \times \Delta H_f(O_2)]$.
$\Delta H_f(O_2) = 0 \ kJ \ mol^{-1}$ હોવાથી:
$\Delta H_c = -400 + 2(-240) - (-75) = -400 - 480 + 75 = -805 \ kJ \ mol^{-1}$.
$0.4 \ mol$ $CH_4$ માટે મુક્ત થતી ઉષ્મા: $0.4 \ mol \times 805 \ kJ \ mol^{-1} = 322 \ kJ$.
337
MediumMCQ
નીચેના સમીકરણોના આધારે $NO_2$ ના ડાયમરાઈઝેશનની ઉષ્મા કેટલી થશે?
$(i) \ N_2 + 2O_2 \to 2NO_2, \Delta H = 67.9 \ kJ$
$(ii) \ N_2 + 2O_2 \to N_2O_4, \Delta H = 9.3 \ kJ$
A
$+77.2 \ kJ$
B
$-77.2 \ kJ$
C
$-58.6 \ kJ$
D
$+58.6 \ kJ$

Solution

(C) $NO_2$ ની ડાયમરાઈઝેશન પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $2NO_2 \to N_2O_4$.
આપેલ છે:
$(i) \ N_2 + 2O_2 \to 2NO_2, \Delta H_1 = 67.9 \ kJ$
$(ii) \ N_2 + 2O_2 \to N_2O_4, \Delta H_2 = 9.3 \ kJ$
લક્ષ્ય સમીકરણ મેળવવા માટે,આપણે $(ii) - (i)$ કરીએ:
$\Delta H = \Delta H_2 - \Delta H_1$
$\Delta H = 9.3 \ kJ - 67.9 \ kJ = -58.6 \ kJ$.
338
DifficultMCQ
$25 \ ^oC$ તાપમાને કાર્બન,હાઇડ્રોજન અને મિથેનની દહન એન્થાલ્પી અનુક્રમે $-393.5 \ kJ/mole$,$-284.8 \ kJ/mole$ અને $-890.4 \ kJ/mole$ છે. તે તાપમાને મિથેનની પ્રમાણિત સર્જન એન્થાલ્પીનું મૂલ્ય ..... $kJ/mole$ છે.
A
$890.4$
B
$-298.8$
C
$-72.7$
D
$-107.7$

Solution

(C) મિથેનની સર્જન પ્રક્રિયા: $C(s) + 2H_2(g) \rightarrow CH_4(g)$.
પ્રમાણિત સર્જન એન્થાલ્પીનું સૂત્ર: $\Delta H_f^\circ(CH_4) = \Delta H_c^\circ(C) + 2 \times \Delta H_c^\circ(H_2) - \Delta H_c^\circ(CH_4)$.
આપેલ કિંમતો મૂકતા:
$\Delta H_f^\circ(CH_4) = -393.5 + 2(-284.8) - (-890.4)$.
$\Delta H_f^\circ(CH_4) = -393.5 - 569.6 + 890.4$.
$\Delta H_f^\circ(CH_4) = -72.7 \ kJ/mole$.
339
MediumMCQ
$C$,$S$ અને $CS_2$ ની દહન ઉષ્મા અનુક્રમે $-393.3 \ kJ$,$-293.7 \ kJ$ અને $-1108.76 \ kJ$ છે. $CS_2$ ની સર્જન ઉષ્મા $kJ$ માં કેટલી થશે?
A
$+128.06$
B
$+970$
C
$+1108.7$
D
$+12$

Solution

(A) $CS_2$ ની સર્જન પ્રક્રિયા છે: $C(s) + 2S(s) \rightarrow CS_2(l)$
સર્જન ઉષ્મા નીચે મુજબ મળે છે: $\Delta_{f} H^{\circ} = \sum \Delta_{c} H^{\circ}(\text{પ્રક્રિયકો}) - \sum \Delta_{c} H^{\circ}(\text{નીપજો})$
$\Delta_{f} H^{\circ} = [\Delta_{c} H^{\circ}(C) + 2 \times \Delta_{c} H^{\circ}(S)] - \Delta_{c} H^{\circ}(CS_2)$
$\Delta_{f} H^{\circ} = [-393.3 + 2(-293.7)] - (-1108.76)$
$\Delta_{f} H^{\circ} = [-393.3 - 587.4] + 1108.76$
$\Delta_{f} H^{\circ} = -980.7 + 1108.76 = +128.06 \ kJ$
340
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કઈ તટસ્થીકરણ પ્રક્રિયામાં તટસ્થીકરણની ઉષ્મા સૌથી વધુ હશે?
A
$H_2S$ અને $NaOH$
B
$Ba(OH)_2$ અને $H_2SO_4$
C
$LiOH$ અને $HCOOH$
D
$H_2S$ અને $H_3PO_3$

Solution

(B) જ્યારે પ્રબળ એસિડ અને પ્રબળ બેઇઝ વચ્ચે પ્રક્રિયા થાય ત્યારે તટસ્થીકરણની ઉષ્મા સૌથી વધુ હોય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાં,$Ba(OH)_2$ એ પ્રબળ બેઇઝ છે અને $H_2SO_4$ એ પ્રબળ એસિડ છે.
જ્યારે $1 \ g$-તુલ્યાંક પ્રબળ એસિડ $1 \ g$-તુલ્યાંક પ્રબળ બેઇઝ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,ત્યારે તટસ્થીકરણની એન્થાલ્પી આશરે $-57.1 \ kJ \ mol^{-1}$ હોય છે.
અન્ય વિકલ્પોમાં નિર્બળ એસિડ અથવા નિર્બળ બેઇઝનો સમાવેશ થાય છે,જે વિયોજન માટે થોડી ઉર્જા વાપરે છે,જેના પરિણામે તટસ્થીકરણની ચોખ્ખી ઉષ્મા ઓછી મળે છે.
341
MediumMCQ
એમોનિયાનું નિર્માણ પ્રક્રિયા $N_{2(g)} + 3H_{2(g)} \to 2NH_{3(g)}, \Delta_r H^o = -91.8 \, kJ \, mol^{-1}$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે. પ્રક્રિયા $2NH_{3(g)} \to N_{2(g)} + 3H_{2(g)}$ મુજબ $NH_3$ ના વિઘટન માટે પ્રક્રિયાની એન્થાલ્પી શું હશે? ..... $kJ \, mol^{-1}$
A
$-91.8$
B
$+91.8$
C
$-45.9$
D
$+45.9$

Solution

(B) આપેલ પ્રક્રિયા એમોનિયાનું નિર્માણ છે: $N_{2(g)} + 3H_{2(g)} \to 2NH_{3(g)}$ જ્યાં $\Delta_r H^{\circ} = -91.8 \, kJ \, mol^{-1}$.
જ્યારે રાસાયણિક પ્રક્રિયા ઉલટાવવામાં આવે છે,ત્યારે એન્થાલ્પી ફેરફાર $(\Delta_r H^{\circ})$ ની નિશાની પણ ઉલટાઈ જાય છે.
વિઘટન પ્રક્રિયા એ નિર્માણ પ્રક્રિયાની ઉલટી પ્રક્રિયા છે: $2NH_{3(g)} \to N_{2(g)} + 3H_{2(g)}$.
તેથી,વિઘટન માટે પ્રક્રિયાની એન્થાલ્પી $\Delta_r H^{\circ} = -(-91.8 \, kJ \, mol^{-1}) = +91.8 \, kJ \, mol^{-1}$ થશે.
342
MediumMCQ
એક એસિડના એક તુલ્યાંકનું એક બેઝના એક તુલ્યાંક દ્વારા તટસ્થીકરણની ઉષ્મા ત્યારે ન્યૂનતમ હોય છે જ્યારે:
A
એસિડ અને બેઝ બંને પ્રબળ હોય
B
એસિડ પ્રબળ હોય અને બેઝ નિર્બળ હોય
C
એસિડ નિર્બળ હોય અને બેઝ પ્રબળ હોય
D
એસિડ અને બેઝ બંને નિર્બળ હોય

Solution

(D) તટસ્થીકરણની ઉષ્મા એટલે $1 \text{ equivalent}$ એસિડનું $1 \text{ equivalent}$ બેઝ દ્વારા તટસ્થીકરણ થતી વખતે થતો એન્થાલ્પી ફેરફાર.
પ્રબળ એસિડ અને પ્રબળ બેઝ માટે,પ્રક્રિયા $H^+ (aq) + OH^- (aq) \rightarrow H_2O (l)$ છે,જે આશરે $-57.1 \text{ kJ/mol}$ ઉર્જા મુક્ત કરે છે.
જ્યારે એસિડ અથવા બેઝમાંથી કોઈ પણ એક નિર્બળ હોય,ત્યારે નિર્બળ ઇલેક્ટ્રોલાઇટના વિયોજનમાં થોડી ઉર્જા વપરાય છે.
જ્યારે એસિડ અને બેઝ બંને નિર્બળ હોય,ત્યારે બંનેના વિયોજન માટે જરૂરી ઉર્જા નોંધપાત્ર હોય છે,જેના પરિણામે તટસ્થીકરણની ચોખ્ખી ઉષ્મા ન્યૂનતમ મળે છે.
343
MediumMCQ
થર્મોકેમિકલ સમીકરણોના આધારે:
$H_{2}O_{(g)} + C_{(s)} \to CO_{(g)} + H_{2(g)} \quad \Delta H = 131 \ kJ$
$CO_{(g)} + \frac{1}{2} O_{2(g)} \to CO_{2(g)} \quad \Delta H = -282 \ kJ$
$H_{2(g)} + \frac{1}{2} O_{2(g)} \to H_{2}O_{(g)} \quad \Delta H = -242 \ kJ$
$C_{(s)} + O_{2(g)} \to CO_{2(g)} \quad \Delta H = X \ kJ$
$X$ નું મૂલ્ય $.... \ kJ$ થશે.
A
$-393$
B
$-655$
C
$393$
D
$655$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણો:
$(1) \ H_{2}O_{(g)} + C_{(s)} \to CO_{(g)} + H_{2(g)} \quad \Delta H = 131 \ kJ$
$(2) \ CO_{(g)} + \frac{1}{2} O_{2(g)} \to CO_{2(g)} \quad \Delta H = -282 \ kJ$
$(3) \ H_{2(g)} + \frac{1}{2} O_{2(g)} \to H_{2}O_{(g)} \quad \Delta H = -242 \ kJ$
પ્રક્રિયા $(4) \ C_{(s)} + O_{2(g)} \to CO_{2(g)} \quad \Delta H = X \ kJ$ માટે $\Delta H$ શોધવા માટે:
સમીકરણ $(1) + (2) + (3)$ કરતા:
$X = 131 + (-282) + (-242) = -393 \ kJ$.
344
EasyMCQ
સર્જન એન્થાલ્પી એ પ્રક્રિયા એન્થાલ્પીનો એક ખાસ કિસ્સો છે. નીચેનામાંથી કઈ પ્રક્રિયા નીપજની સર્જન એન્થાલ્પી દર્શાવતી નથી?
A
$CaO_{(s)} + CO_{2_{(g)}} \to CaCO_{3_{(s)}}$
B
$Ca_{(s)} + \frac{3}{2}O_{2_{(g)}} + C_{(graphite)} \to CaCO_{3_{(s)}}$
C
$H_{2_{(g)}} + S_{(rhombic)} + 2O_{2_{(g)}} \to H_2SO_{4_{(l)}}$
D
$6C_{(graphite)} + 6H_{2_{(g)}} + 3O_{2_{(g)}} \to C_6H_{12}O_{6_{(s)}}$

Solution

(A) પ્રમાણિત સર્જન એન્થાલ્પી $(\Delta_fH^\circ)$ એટલે જ્યારે $1 \text{ મોલ}$ સંયોજન તેના ઘટક તત્વોની સૌથી સ્થાયી પ્રમાણિત અવસ્થાઓમાંથી બને ત્યારે થતો એન્થાલ્પી ફેરફાર.
વિકલ્પ $A$ માં,$CaCO_3$ એ $CaO$ અને $CO_2$ માંથી બને છે,જે સંયોજનો છે,તત્વો નથી. તેથી,આ પ્રક્રિયા પ્રક્રિયા એન્થાલ્પી દર્શાવે છે,સર્જન એન્થાલ્પી નહીં.
વિકલ્પ $B$,$C$,અને $D$ માં,નીપજો તેમના ઘટક તત્વોની પ્રમાણિત અવસ્થાઓમાંથી બને છે,જે સર્જન એન્થાલ્પી દર્શાવે છે.
345
MediumMCQ
પ્રક્રિયા $C_2H_{6(g)} + 7/2 O_{2(g)} \to 2CO_{2(g)} + 3H_2O_{(l)}$ માટે પ્રમાણિત પ્રક્રિયા ઉષ્મા શું હશે,જો $C_{(s)}$ અને $H_{2(g)}$ ની પ્રમાણિત દહન ઉષ્મા અનુક્રમે $-393.5 \ kJ/mol$ અને $-285 \ kJ/mol$ હોય,અને $C_2H_{6(g)}$ ની પ્રમાણિત સર્જન ઉષ્મા $-88.2 \ kJ/mol$ હોય?
A
$1553.8 \ kJ/mol$
B
$-1730.2 \ kJ/mol$
C
$-1553.8 \ kJ/mol$
D
$-1456.6 \ kJ/mol$

Solution

(C) પ્રમાણિત પ્રક્રિયા ઉષ્મા $\Delta H_r^\circ$ ની ગણતરી નીચેના સૂત્ર દ્વારા કરવામાં આવે છે: $\Delta H_r^\circ = \sum \Delta H_f^\circ(\text{products}) - \sum \Delta H_f^\circ(\text{reactants})$.
આપેલ છે:
$\Delta H_f^\circ(CO_{2(g)}) = -393.5 \ kJ/mol$.
$\Delta H_f^\circ(H_2O_{(l)}) = -285 \ kJ/mol$.
$\Delta H_f^\circ(C_2H_{6(g)}) = -88.2 \ kJ/mol$.
$\Delta H_f^\circ(O_{2(g)}) = 0 \ kJ/mol$.
કિંમતો મૂકતા:
$\Delta H_r^\circ = [2 \times (-393.5) + 3 \times (-285)] - [-88.2 + 0]$
$\Delta H_r^\circ = [-787 - 855] + 88.2$
$\Delta H_r^\circ = -1642 + 88.2 = -1553.8 \ kJ/mol$.
346
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કઈ પ્રક્રિયા નીપજની પ્રમાણિત સર્જન ઉષ્મા (heat of formation) દર્શાવે છે?
A
$\frac{2}{3} O_{3_{(g)}} \to O_{2_{(g)}}$
B
$NH_{4_{(g)}}^{+} + Cl_{(g)}^{-} \to NH_4Cl_{(s)}$
C
$\frac{1}{2} H_{2_{(g)}} + \frac{1}{2} Br_{2(\ell)} \to HBr_{(g)}$
D
$4P_{(black)} + 5 O_{2_{(g)}} \to P_4O_{11_{(s)}}$

Solution

(C) પ્રમાણિત સર્જન ઉષ્મા $(\Delta H_f^\circ)$ એટલે જ્યારે $1 \text{ mole}$ સંયોજન તેના ઘટક તત્વોની તેમની સૌથી સ્થાયી પ્રમાણિત અવસ્થામાંથી $298 \text{ K}$ અને $1 \text{ bar}$ દબાણે બને ત્યારે થતો એન્થાલ્પી ફેરફાર.
વિકલ્પ $C$ માં,$\frac{1}{2} H_{2_{(g)}} + \frac{1}{2} Br_{2(\ell)} \to HBr_{(g)}$,$1 \text{ mole}$ $HBr$ તેના ઘટક તત્વો ($H_2$ અને $Br_2$) માંથી તેમની પ્રમાણિત અવસ્થામાં બને છે. આ પ્રમાણિત સર્જન ઉષ્માની વ્યાખ્યાનું પાલન કરે છે.
347
EasyMCQ
$16 \ g$ ઓક્સિજન વાયુ $(O_2)$ ને મુક્ત પરમાણુઓમાં વિયોજિત કરવા માટે જરૂરી ઉર્જા $x \ kJ$ છે. ઓક્સિજનની પરમાણ્વીકરણ ઉષ્મા (heat of atomisation) કેટલી છે?
A
$x/2 \ kJ \ mol^{-1}$
B
$2x \ kJ \ mol^{-1}$
C
$x \ kJ \ mol^{-1}$
D
$4x \ kJ \ mol^{-1}$

Solution

(B) ઓક્સિજન વાયુ $(O_2)$ નું આણ્વીય દળ $32 \ g \ mol^{-1}$ છે.
આપેલ $O_2$ નું દળ = $16 \ g$.
$O_2$ ના મોલની સંખ્યા = $\frac{16 \ g}{32 \ g \ mol^{-1}} = 0.5 \ mol$.
$0.5 \ mol$ $O_2$ ને વિયોજિત કરવા માટે જરૂરી ઉર્જા $x \ kJ$ છે.
પરમાણ્વીકરણ ઉષ્મા એટલે $1 \ mol$ પદાર્થમાંથી $1 \ mol$ વાયુરૂપ પરમાણુઓ મેળવવા માટે જરૂરી ઉર્જા.
વિયોજન પ્રક્રિયા: $O_2(g) \rightarrow 2O(g)$.
$0.5 \ mol$ $O_2$ માટે $x \ kJ$ ઉર્જા જરૂરી હોય,તો $1 \ mol$ $O_2$ માટે $2x \ kJ$ ઉર્જા જરૂરી છે.
તેથી,$1 \ mol$ $O_2$ માટે પરમાણ્વીકરણ ઉષ્મા $2x \ kJ \ mol^{-1}$ થાય.
348
MediumMCQ
જો $N_{2(g)} + 3H_{2(g)} \to 2NH_{3(g)}$ પ્રક્રિયા માટે $\Delta H_r = -183.6 \ kJ/mol$ હોય,તો $\Delta H_f^o[NH_{3(g)}]$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$-\,183.6$
B
$91.8$
C
$-\,91.8$
D
માહિતી અપૂરતી છે

Solution

(C) પ્રમાણિત સર્જન એન્થાલ્પી $\Delta H_f^o$ એટલે જ્યારે $1 \ mol$ પદાર્થ તેના ઘટક તત્વોમાંથી તેની પ્રમાણિત અવસ્થામાં બને ત્યારે થતો એન્થાલ્પી ફેરફાર.
આપેલી પ્રક્રિયા: $N_{2(g)} + 3H_{2(g)} \to 2NH_{3(g)}$ છે,જ્યાં $\Delta H_r = -183.6 \ kJ/mol$.
આ પ્રક્રિયા $2 \ mol \ NH_{3(g)}$ ના સર્જનને દર્શાવે છે.
$1 \ mol \ NH_{3(g)}$ માટે સર્જન એન્થાલ્પી શોધવા માટે,આપણે પ્રક્રિયાની એન્થાલ્પીને $2$ વડે ભાગીશું:
$\Delta H_f^o[NH_{3(g)}] = \frac{-183.6 \ kJ/mol}{2} = -91.8 \ kJ/mol$.
349
MediumMCQ
$PCl_5(s)$ ની સર્જન એન્થાલ્પીનું મૂલ્ય શોધો,નીચેના થર્મોકેમિકલ સમીકરણો આપેલ છે:
$1) \frac{1}{2} P_{4(s)} + 3Cl_{2(g)} \to 2PCl_3(\ell) ; \Delta H = -635 \ kJ$
$2) PCl_3(\ell) + Cl_{2(g)} \to PCl_{5(s)} ; \Delta H = -137 \ kJ$
A
$+454.5 \ kJ$
B
$312.5 \ kJ$
C
$-137 \ kJ$
D
$-454.5 \ kJ$

Solution

(D) $PCl_5(s)$ ની સર્જન એન્થાલ્પી એ પ્રક્રિયા માટેનો એન્થાલ્પી ફેરફાર છે: $\frac{1}{4} P_{4(s)} + \frac{5}{2} Cl_{2(g)} \to PCl_{5(s)}$.
પગલું $1$: પ્રથમ સમીકરણને $2$ વડે ભાગતા:
$\frac{1}{4} P_{4(s)} + \frac{3}{2} Cl_{2(g)} \to PCl_3(\ell) ; \Delta H = \frac{-635}{2} \ kJ = -317.5 \ kJ$
પગલું $2$: બીજું સમીકરણ ઉમેરતા:
$PCl_3(\ell) + Cl_{2(g)} \to PCl_{5(s)} ; \Delta H = -137 \ kJ$
પગલું $3$: બંને સમીકરણોનો સરવાળો કરતા:
$\frac{1}{4} P_{4(s)} + (\frac{3}{2} + 1) Cl_{2(g)} \to PCl_{5(s)} ; \Delta H = -317.5 + (-137) = -454.5 \ kJ$.

Thermodynamics — Heat of reaction, Bond energy and Hess law · Frequently Asked Questions

1Are these Thermodynamics questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Thermodynamics Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.