અ Gujarati
Chemical equation and limiting reagent Questions in Gujarati
Class 11 Chemistry · Some Basic Concepts of Chemistry · Chemical equation and limiting reagent
164+
Questions
Gujarati
Language
100%
With Solutions
Showing 49 of 164 questions in Gujarati
101
DifficultMCQ
જ્યારે $400 \ mL$ $0.2 \ M \ H_2SO_4$ દ્રાવણને $600 \ mL$ $0.1 \ M \ NaOH$ દ્રાવણ સાથે મિશ્ર કરવામાં આવે છે,ત્યારે અંતિમ દ્રાવણના તાપમાનમાં થતો વધારો $...... \times 10^{-2} \ K$ છે. (નજીકના પૂર્ણાંકમાં રાઉન્ડ ઓફ કરો).
$\left[ \text{Use } : H^{+}_{(aq)} + OH^{-}_{(aq)} \rightarrow H_2O : \Delta_{r}H = -57.1 \ kJ \ mol^{-1} \right]$
$H_2O$ ની વિશિષ્ટ ઉષ્મા = $4.18 \ J \ K^{-1} \ g^{-1}$
$H_2O$ ની ઘનતા = $1.0 \ g \ cm^{-3}$
મિશ્રણ વખતે દ્રાવણના કદમાં કોઈ ફેરફાર થતો નથી તેમ ધારો.
$\left[ \text{Use } : H^{+}_{(aq)} + OH^{-}_{(aq)} \rightarrow H_2O : \Delta_{r}H = -57.1 \ kJ \ mol^{-1} \right]$
$H_2O$ ની વિશિષ્ટ ઉષ્મા = $4.18 \ J \ K^{-1} \ g^{-1}$
$H_2O$ ની ઘનતા = $1.0 \ g \ cm^{-3}$
મિશ્રણ વખતે દ્રાવણના કદમાં કોઈ ફેરફાર થતો નથી તેમ ધારો.
A
$4$
B
$82$
C
$86$
D
$90$
Solution
(B) પગલું $1$: $H^+$ અને $OH^-$ ના મોલની ગણતરી કરો.
$n_{H^+} = 2 \times 0.2 \times 0.4 = 0.16 \ mol$.
$n_{OH^-} = 0.1 \times 0.6 = 0.06 \ mol$.
પગલું $2$: સીમિત પ્રક્રિયક નક્કી કરો. $OH^-$ સીમિત પ્રક્રિયક છે.
પગલું $3$: મુક્ત થતી ઉષ્મા $(q)$ ની ગણતરી કરો.
$q = 0.06 \times 57.1 \times 10^3 = 3426 \ J$.
પગલું $4$: તાપમાનમાં ફેરફાર $(\Delta T)$ ની ગણતરી કરો.
કુલ દળ = $1000 \ g$.
$3426 = 1000 \times 4.18 \times \Delta T$.
$\Delta T = 0.8196 \ K = 81.96 \times 10^{-2} \ K \approx 82 \times 10^{-2} \ K$.
$n_{H^+} = 2 \times 0.2 \times 0.4 = 0.16 \ mol$.
$n_{OH^-} = 0.1 \times 0.6 = 0.06 \ mol$.
પગલું $2$: સીમિત પ્રક્રિયક નક્કી કરો. $OH^-$ સીમિત પ્રક્રિયક છે.
પગલું $3$: મુક્ત થતી ઉષ્મા $(q)$ ની ગણતરી કરો.
$q = 0.06 \times 57.1 \times 10^3 = 3426 \ J$.
પગલું $4$: તાપમાનમાં ફેરફાર $(\Delta T)$ ની ગણતરી કરો.
કુલ દળ = $1000 \ g$.
$3426 = 1000 \times 4.18 \times \Delta T$.
$\Delta T = 0.8196 \ K = 81.96 \times 10^{-2} \ K \approx 82 \times 10^{-2} \ K$.
0 likes
View Solution102
DifficultMCQ
$CNG$ એ એક મહત્વનું પરિવહન બળતણ છે. જ્યારે વાહનોમાં $100 \, g$ $CNG$ ને $208 \, g$ ઓક્સિજન સાથે મિશ્ર કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે $CO_2$ અને $H_2O$ બનાવે છે અને આ દહન દરમિયાન મોટી માત્રામાં ગરમી ઉત્પન્ન કરે છે. તો ઉત્પન્ન થયેલ કાર્બન ડાયોક્સાઇડનું ગ્રામમાં પ્રમાણ કેટલું હશે? ...... [નજીકનો પૂર્ણાંક] [$CNG$ ને મિથેન તરીકે ધારો]
A
$143$
B
$134$
C
$167$
D
$189$
Solution
(A) દહન પ્રક્રિયા: $CH_4 + 2O_2 \rightarrow CO_2 + 2H_2O$
$CH_4$ ના મોલ = $\frac{100 \, g}{16 \, g/mol} = 6.25 \, mol$
$O_2$ ના મોલ = $\frac{208 \, g}{32 \, g/mol} = 6.5 \, mol$
સીમિત પ્રક્રિયક શોધવા માટે,મોલ અને તત્વયોગમિતિય ગુણાંકનો ગુણોત્તર શોધો:
$CH_4$ માટે: $\frac{6.25}{1} = 6.25$
$O_2$ માટે: $\frac{6.5}{2} = 3.25$
$O_2$ નો ગુણોત્તર નાનો હોવાથી,$O_2$ સીમિત પ્રક્રિયક છે.
તત્વયોગમિતિ મુજબ,$2 \, mol$ $O_2$ માંથી $1 \, mol$ $CO_2$ મળે છે.
તેથી,$6.5 \, mol$ $O_2$ માંથી $\frac{6.5}{2} = 3.25 \, mol$ $CO_2$ મળશે.
$CO_2$ નું દળ = $3.25 \, mol \times 44 \, g/mol = 143 \, g$.
$CH_4$ ના મોલ = $\frac{100 \, g}{16 \, g/mol} = 6.25 \, mol$
$O_2$ ના મોલ = $\frac{208 \, g}{32 \, g/mol} = 6.5 \, mol$
સીમિત પ્રક્રિયક શોધવા માટે,મોલ અને તત્વયોગમિતિય ગુણાંકનો ગુણોત્તર શોધો:
$CH_4$ માટે: $\frac{6.25}{1} = 6.25$
$O_2$ માટે: $\frac{6.5}{2} = 3.25$
$O_2$ નો ગુણોત્તર નાનો હોવાથી,$O_2$ સીમિત પ્રક્રિયક છે.
તત્વયોગમિતિ મુજબ,$2 \, mol$ $O_2$ માંથી $1 \, mol$ $CO_2$ મળે છે.
તેથી,$6.5 \, mol$ $O_2$ માંથી $\frac{6.5}{2} = 3.25 \, mol$ $CO_2$ મળશે.
$CO_2$ નું દળ = $3.25 \, mol \times 44 \, g/mol = 143 \, g$.
0 likes
View Solution103
DifficultMCQ
બ્લાસ્ટ ફર્નેસમાં આયર્નનું ઉત્પાદન નીચેના સમીકરણને અનુસરે છે:
$Fe_{3}O_{4(s)} + 4CO_{(g)} \rightarrow 3Fe_{(s)} + 4CO_{2(g)}$
જ્યારે $4.640 \ kg$ $Fe_{3}O_{4}$ અને $2.520 \ kg$ $CO$ ને પ્રક્રિયા કરવા દેવામાં આવે છે,ત્યારે ઉત્પન્ન થતા આયર્નનું પ્રમાણ ($g$ માં) $....$ છે.
[આપેલ છે: મોલર પરમાણ્વીય દળ $(g \ mol^{-1}): Fe = 56, O = 16, C = 12$]
$Fe_{3}O_{4(s)} + 4CO_{(g)} \rightarrow 3Fe_{(s)} + 4CO_{2(g)}$
જ્યારે $4.640 \ kg$ $Fe_{3}O_{4}$ અને $2.520 \ kg$ $CO$ ને પ્રક્રિયા કરવા દેવામાં આવે છે,ત્યારે ઉત્પન્ન થતા આયર્નનું પ્રમાણ ($g$ માં) $....$ છે.
[આપેલ છે: મોલર પરમાણ્વીય દળ $(g \ mol^{-1}): Fe = 56, O = 16, C = 12$]
A
$1400$
B
$2200$
C
$3360$
D
$4200$
Solution
(C) $1$. $Fe_{3}O_{4}$ નું મોલર દળ $= (3 \times 56) + (4 \times 16) = 232 \ g \ mol^{-1}$.
$2$. $Fe_{3}O_{4}$ ના મોલ $= \frac{4.640 \times 10^{3}}{232} = 20 \ mol$.
$3$. $CO$ નું મોલર દળ $= 12 + 16 = 28 \ g \ mol^{-1}$.
$4$. $CO$ ના મોલ $= \frac{2.520 \times 10^{3}}{28} = 90 \ mol$.
$5$. પ્રક્રિયા મુજબ,$1 \ mol$ $Fe_{3}O_{4}$ માટે $4 \ mol$ $CO$ જરૂરી છે. તેથી,$20 \ mol$ $Fe_{3}O_{4}$ માટે $80 \ mol$ $CO$ જરૂરી છે.
$6$. અહીં $CO$ વધારે પ્રમાણમાં છે,તેથી $Fe_{3}O_{4}$ એ સીમિત પ્રક્રિયક છે.
$7$. સમીકરણ મુજબ,$1 \ mol$ $Fe_{3}O_{4}$ માંથી $3 \ mol$ $Fe$ મળે છે. તેથી,$20 \ mol$ $Fe_{3}O_{4}$ માંથી $60 \ mol$ $Fe$ મળશે.
$8$. $Fe$ નું દળ $= 60 \times 56 = 3360 \ g$.
$2$. $Fe_{3}O_{4}$ ના મોલ $= \frac{4.640 \times 10^{3}}{232} = 20 \ mol$.
$3$. $CO$ નું મોલર દળ $= 12 + 16 = 28 \ g \ mol^{-1}$.
$4$. $CO$ ના મોલ $= \frac{2.520 \times 10^{3}}{28} = 90 \ mol$.
$5$. પ્રક્રિયા મુજબ,$1 \ mol$ $Fe_{3}O_{4}$ માટે $4 \ mol$ $CO$ જરૂરી છે. તેથી,$20 \ mol$ $Fe_{3}O_{4}$ માટે $80 \ mol$ $CO$ જરૂરી છે.
$6$. અહીં $CO$ વધારે પ્રમાણમાં છે,તેથી $Fe_{3}O_{4}$ એ સીમિત પ્રક્રિયક છે.
$7$. સમીકરણ મુજબ,$1 \ mol$ $Fe_{3}O_{4}$ માંથી $3 \ mol$ $Fe$ મળે છે. તેથી,$20 \ mol$ $Fe_{3}O_{4}$ માંથી $60 \ mol$ $Fe$ મળશે.
$8$. $Fe$ નું દળ $= 60 \times 56 = 3360 \ g$.
0 likes
View Solution104
MediumMCQ
આપેલી પ્રક્રિયા $X + Y + 3 Z \rightleftharpoons XYZ_3$ માં,જો $X$ અને $Y$ ના એક-એક મોલ અને $0.05 \ mol$ $Z$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $XYZ_3$ સંયોજન આપે છે. ($XYZ_3$ ની ઉપજ $......... \ g$ છે. (નજીકનો પૂર્ણાંક) (આપેલ છે: $X, Y$ અને $Z$ ના પરમાણ્વીય દળ અનુક્રમે $10, 20$ અને $30 \ amu$ છે).
A
$1$
B
$3$
C
$0$
D
$2$
Solution
(D) સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ: $X + Y + 3 Z \rightarrow XYZ_3$ છે.
પ્રારંભિક મોલ: $X = 1 \ mol$,$Y = 1 \ mol$,$Z = 0.05 \ mol$.
સીમિત પ્રક્રિયક ($L$.$R$.) શોધવા માટે,મોલને તેમના તત્વયોગમિતીય સહગુણકો વડે ભાગો:
$X: 1/1 = 1$
$Y: 1/1 = 1$
$Z: 0.05/3 \approx 0.0167$
$Z$ એ સીમિત પ્રક્રિયક છે.
બનતા $XYZ_3$ ના મોલ = $\frac{0.05}{3} \ mol$.
$XYZ_3$ નું આણ્વીય દળ = $10 + 20 + (3 \times 30) = 120 \ g/mol$.
$XYZ_3$ ની ઉપજ = $\frac{0.05}{3} \times 120 = 2 \ g$.
પ્રારંભિક મોલ: $X = 1 \ mol$,$Y = 1 \ mol$,$Z = 0.05 \ mol$.
સીમિત પ્રક્રિયક ($L$.$R$.) શોધવા માટે,મોલને તેમના તત્વયોગમિતીય સહગુણકો વડે ભાગો:
$X: 1/1 = 1$
$Y: 1/1 = 1$
$Z: 0.05/3 \approx 0.0167$
$Z$ એ સીમિત પ્રક્રિયક છે.
બનતા $XYZ_3$ ના મોલ = $\frac{0.05}{3} \ mol$.
$XYZ_3$ નું આણ્વીય દળ = $10 + 20 + (3 \times 30) = 120 \ g/mol$.
$XYZ_3$ ની ઉપજ = $\frac{0.05}{3} \times 120 = 2 \ g$.
0 likes
View Solution105
DifficultMCQ
$2 \ L$ $0.2 \ M$ $H_2SO_4$ ની પ્રતિક્રિયા $2 \ L$ $0.1 \ M$ $NaOH$ ના દ્રાવણ સાથે કરવામાં આવે છે. દ્રાવણમાં મળતી નીપજ $Na_2SO_4$ ની મોલારિટી $X \ mM$ છે. $X$ નું મૂલ્ય શોધો. (નજીકનો પૂર્ણાંક).
A
$24$
B
$23$
C
$22$
D
$25$
Solution
(D) સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ: $H_2SO_4 + 2NaOH \rightarrow Na_2SO_4 + 2H_2O$
$H_2SO_4$ ના પ્રારંભિક મોલ = $2 \ L \times 0.2 \ M = 0.4 \ mol$.
$NaOH$ ના પ્રારંભિક મોલ = $2 \ L \times 0.1 \ M = 0.2 \ mol$.
$NaOH$ એ સીમિત પ્રક્રિયક હોવાથી,$0.2 \ mol$ $NaOH$ એ $0.1 \ mol$ $H_2SO_4$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $0.1 \ mol$ $Na_2SO_4$ ઉત્પન્ન કરશે.
દ્રાવણનું કુલ કદ = $2 \ L + 2 \ L = 4 \ L$.
$Na_2SO_4$ ની મોલારિટી = $\frac{0.1 \ mol}{4 \ L} = 0.025 \ M$.
$0.025 \ M = 25 \ mM$.
$H_2SO_4$ ના પ્રારંભિક મોલ = $2 \ L \times 0.2 \ M = 0.4 \ mol$.
$NaOH$ ના પ્રારંભિક મોલ = $2 \ L \times 0.1 \ M = 0.2 \ mol$.
$NaOH$ એ સીમિત પ્રક્રિયક હોવાથી,$0.2 \ mol$ $NaOH$ એ $0.1 \ mol$ $H_2SO_4$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $0.1 \ mol$ $Na_2SO_4$ ઉત્પન્ન કરશે.
દ્રાવણનું કુલ કદ = $2 \ L + 2 \ L = 4 \ L$.
$Na_2SO_4$ ની મોલારિટી = $\frac{0.1 \ mol}{4 \ L} = 0.025 \ M$.
$0.025 \ M = 25 \ mM$.
0 likes
View Solution106
DifficultMCQ
$N_{2(g)} + 3H_{2(g)} \rightleftharpoons 2NH_{3(g)}$
$20 \ g \quad \quad \quad \quad 5 \ g$
ઉપરની પ્રક્રિયાને ધ્યાનમાં લો. પ્રક્રિયા માટે સીમિત પ્રક્રિયક (limiting reagent) અને બનતા $NH_{3}$ ના મોલની સંખ્યા અનુક્રમે કેટલી હશે?
$20 \ g \quad \quad \quad \quad 5 \ g$
ઉપરની પ્રક્રિયાને ધ્યાનમાં લો. પ્રક્રિયા માટે સીમિત પ્રક્રિયક (limiting reagent) અને બનતા $NH_{3}$ ના મોલની સંખ્યા અનુક્રમે કેટલી હશે?
A
$H_{2}, 1.42 \ moles$
B
$H_{2}, 0.71 \ moles$
C
$N_{2}, 1.42 \ moles$
D
$N_{2}, 0.71 \ moles$
Solution
(C) સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ: $N_{2(g)} + 3H_{2(g)} \rightleftharpoons 2NH_{3(g)}$
પ્રક્રિયકોના મોલની ગણતરી:
$n(N_{2}) = \frac{20 \ g}{28 \ g/mol} \approx 0.714 \ mol$
$n(H_{2}) = \frac{5 \ g}{2 \ g/mol} = 2.5 \ mol$
સીમિત પ્રક્રિયક નક્કી કરવા માટે મોલને તત્વયોગમિતિય સહગુણક વડે ભાગતા:
$N_{2}$ માટે: $\frac{0.714}{1} = 0.714$
$H_{2}$ માટે: $\frac{2.5}{3} \approx 0.833$
અહીં $0.714 < 0.833$ હોવાથી,$N_{2}$ એ સીમિત પ્રક્રિયક છે.
બનતા $NH_{3}$ નો જથ્થો સીમિત પ્રક્રિયક પર આધાર રાખે છે:
$n(NH_{3}) = 2 \times n(N_{2}) = 2 \times 0.714 = 1.428 \ mol \approx 1.42 \ mol$.
પ્રક્રિયકોના મોલની ગણતરી:
$n(N_{2}) = \frac{20 \ g}{28 \ g/mol} \approx 0.714 \ mol$
$n(H_{2}) = \frac{5 \ g}{2 \ g/mol} = 2.5 \ mol$
સીમિત પ્રક્રિયક નક્કી કરવા માટે મોલને તત્વયોગમિતિય સહગુણક વડે ભાગતા:
$N_{2}$ માટે: $\frac{0.714}{1} = 0.714$
$H_{2}$ માટે: $\frac{2.5}{3} \approx 0.833$
અહીં $0.714 < 0.833$ હોવાથી,$N_{2}$ એ સીમિત પ્રક્રિયક છે.
બનતા $NH_{3}$ નો જથ્થો સીમિત પ્રક્રિયક પર આધાર રાખે છે:
$n(NH_{3}) = 2 \times n(N_{2}) = 2 \times 0.714 = 1.428 \ mol \approx 1.42 \ mol$.
0 likes
View Solution107
MediumMCQ
$STP$ પર $10 \, L$ ના બંધ પાત્રમાં $1 \, L$ વોટર ગેસ $(1:1 \, CO : H_2)$ અને $9 \, L$ હવા ($20 \% \, O_2$ કદથી) રહેલી છે. પાત્રના મિશ્રણને સળગાવવામાં આવે છે. પાત્રમાં $CO_2$ ના મોલની સંખ્યા આશરે $.... \, mol$ છે.
A
$0.22$
B
$0.022$
C
$0.90$
D
$3.60$
Solution
(B) $STP$ પર,$1 \, L$ વોટર ગેસમાં $CO$ અને $H_2$ વાયુઓનું પ્રમાણ $1:1$ છે.
તેથી,$V_{CO} = 0.5 \, L$ અને $V_{H_2} = 0.5 \, L$.
$9 \, L$ હવામાં $O_2$ નું કદ $= 9 \times 0.20 = 1.8 \, L$.
સળગાવતા,$CO$ એ $O_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે: $2CO_{(g)} + O_{2(g)} \longrightarrow 2CO_{2(g)}$.
અહીં $CO$ એ સીમિત પ્રક્રિયક છે ($0.5 \, L \, CO$ માટે $0.25 \, L \, O_2$ ની જરૂર પડે છે),તેથી ઉત્પન્ન થતા $CO_2$ નું કદ વપરાયેલા $CO$ ના કદ જેટલું એટલે કે $0.5 \, L$ થશે.
$CO_2$ ના મોલની સંખ્યા $= \frac{0.5}{22.4} \approx 0.022 \, mol$.
તેથી,$V_{CO} = 0.5 \, L$ અને $V_{H_2} = 0.5 \, L$.
$9 \, L$ હવામાં $O_2$ નું કદ $= 9 \times 0.20 = 1.8 \, L$.
સળગાવતા,$CO$ એ $O_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે: $2CO_{(g)} + O_{2(g)} \longrightarrow 2CO_{2(g)}$.
અહીં $CO$ એ સીમિત પ્રક્રિયક છે ($0.5 \, L \, CO$ માટે $0.25 \, L \, O_2$ ની જરૂર પડે છે),તેથી ઉત્પન્ન થતા $CO_2$ નું કદ વપરાયેલા $CO$ ના કદ જેટલું એટલે કે $0.5 \, L$ થશે.
$CO_2$ ના મોલની સંખ્યા $= \frac{0.5}{22.4} \approx 0.022 \, mol$.
0 likes
View Solution108
DifficultMCQ
$STP$ પર એક બંધ પાત્રમાં,$50 \, L \ CH_4$ ને $750 \, L$ હવા ($20 \% \ O_2$ ધરાવતી) સાથે સળગાવવામાં આવે છે. ઓરડાના તાપમાને ઠંડુ પાડતા પાત્રમાં બાકી રહેલા $O_2$ ના મોલની સંખ્યા કોની નજીક છે?
A
$5.8$
B
$2.2$
C
$4.5$
D
$6.7$
Solution
(B) દહન પ્રક્રિયા: $CH_4(g) + 2O_2(g) \rightarrow CO_2(g) + 2H_2O(l)$.
$750 \, L$ હવામાં રહેલા $O_2$ નું કદ $= \frac{20}{100} \times 750 \, L = 150 \, L$.
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$1 \, L \ CH_4$ ને $2 \, L \ O_2$ ની જરૂર પડે છે.
તેથી,$50 \, L \ CH_4$ ને $50 \times 2 = 100 \, L \ O_2$ ની જરૂર પડશે.
બાકી રહેલ $O_2$ નું કદ $= 150 \, L - 100 \, L = 50 \, L$.
$STP$ પર $22.4 \, L$ વાયુ એટલે $1 \, mole$,તેથી બાકી રહેલા $O_2$ ના મોલ $= \frac{50}{22.4} \approx 2.23 \, moles$.
આ મૂલ્ય $2.2 \, moles$ ની સૌથી નજીક છે.
$750 \, L$ હવામાં રહેલા $O_2$ નું કદ $= \frac{20}{100} \times 750 \, L = 150 \, L$.
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$1 \, L \ CH_4$ ને $2 \, L \ O_2$ ની જરૂર પડે છે.
તેથી,$50 \, L \ CH_4$ ને $50 \times 2 = 100 \, L \ O_2$ ની જરૂર પડશે.
બાકી રહેલ $O_2$ નું કદ $= 150 \, L - 100 \, L = 50 \, L$.
$STP$ પર $22.4 \, L$ વાયુ એટલે $1 \, mole$,તેથી બાકી રહેલા $O_2$ ના મોલ $= \frac{50}{22.4} \approx 2.23 \, moles$.
આ મૂલ્ય $2.2 \, moles$ ની સૌથી નજીક છે.
0 likes
View Solution109
MediumMCQ
જ્યારે બેકિંગ સોડાને વિનેગર સાથે મિશ્ર કરવામાં આવે ત્યારે મુક્ત થતો વાયુ કયો છે?
A
$CO$
B
$CO_2$
C
$CH_4$
D
$O_2$
Solution
(B) સાચો વિકલ્પ $(b)$ છે.
જ્યારે બેકિંગ સોડા $(NaHCO_3)$ ને વિનેગર (જેમાં એસિટિક એસિડ,$CH_3COOH$ હોય છે) સાથે મિશ્ર કરવામાં આવે છે,ત્યારે રાસાયણિક પ્રક્રિયા થાય છે જે સોડિયમ એસિટેટ,પાણી અને કાર્બન ડાયોક્સાઇડ વાયુ ઉત્પન્ન કરે છે.
સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$CH_3COOH_{(aq)} + NaHCO_{3(s)} \longrightarrow CH_3COONa_{(aq)} + H_2O_{(l)} + CO_{2(g)}$
આમ,મુક્ત થતો વાયુ કાર્બન ડાયોક્સાઇડ $(CO_2)$ છે.
જ્યારે બેકિંગ સોડા $(NaHCO_3)$ ને વિનેગર (જેમાં એસિટિક એસિડ,$CH_3COOH$ હોય છે) સાથે મિશ્ર કરવામાં આવે છે,ત્યારે રાસાયણિક પ્રક્રિયા થાય છે જે સોડિયમ એસિટેટ,પાણી અને કાર્બન ડાયોક્સાઇડ વાયુ ઉત્પન્ન કરે છે.
સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$CH_3COOH_{(aq)} + NaHCO_{3(s)} \longrightarrow CH_3COONa_{(aq)} + H_2O_{(l)} + CO_{2(g)}$
આમ,મુક્ત થતો વાયુ કાર્બન ડાયોક્સાઇડ $(CO_2)$ છે.
0 likes
View Solution110
MediumMCQ
$1$ મોલ નાઇટ્રોજન વાયુ $3.01 \times 10^{23}$ અણુઓ હાઇડ્રોજન વાયુ સાથે પ્રક્રિયા કરીને શું ઉત્પન્ન કરે છે?
A
$1$ મોલ એમોનિયા
B
$2.0 \times 10^{23}$ એમોનિયાના અણુઓ
C
$2$ મોલ એમોનિયા
D
$3.01 \times 10^{23}$ એમોનિયાના અણુઓ
Solution
(B) પ્રક્રિયા માટેનું સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ: $N_2 + 3H_2 \rightleftharpoons 2NH_3$ છે.
આપેલ છે: $1$ મોલ $N_2$ અને $3.01 \times 10^{23}$ અણુઓ $H_2$.
$1$ મોલ $H_2$ માં $6.022 \times 10^{23}$ અણુઓ હોય છે,તેથી $H_2$ ના મોલની સંખ્યા $\frac{3.01 \times 10^{23}}{6.022 \times 10^{23}} = 0.5$ મોલ છે.
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$3$ મોલ $H_2$ માંથી $2$ મોલ $NH_3$ મળે છે.
તેથી,$0.5$ મોલ $H_2$ માંથી $\frac{2}{3} \times 0.5 = \frac{1}{3}$ મોલ $NH_3$ ઉત્પન્ન થશે.
$NH_3$ ના અણુઓની સંખ્યા $= \frac{1}{3} \times 6.022 \times 10^{23} \approx 2.0 \times 10^{23}$ અણુઓ.
આમ,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
આપેલ છે: $1$ મોલ $N_2$ અને $3.01 \times 10^{23}$ અણુઓ $H_2$.
$1$ મોલ $H_2$ માં $6.022 \times 10^{23}$ અણુઓ હોય છે,તેથી $H_2$ ના મોલની સંખ્યા $\frac{3.01 \times 10^{23}}{6.022 \times 10^{23}} = 0.5$ મોલ છે.
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$3$ મોલ $H_2$ માંથી $2$ મોલ $NH_3$ મળે છે.
તેથી,$0.5$ મોલ $H_2$ માંથી $\frac{2}{3} \times 0.5 = \frac{1}{3}$ મોલ $NH_3$ ઉત્પન્ન થશે.
$NH_3$ ના અણુઓની સંખ્યા $= \frac{1}{3} \times 6.022 \times 10^{23} \approx 2.0 \times 10^{23}$ અણુઓ.
આમ,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
0 likes
View Solution111
MediumMCQ
જ્યારે $22.4 \ L$ $H_{2(g)}$ ને $5.6 \ L$ $Cl_{2(g)}$ સાથે મિશ્ર કરવામાં આવે છે,બંને $S.T.P.$ પર હોય,ત્યારે પ્રક્રિયા પૂર્ણ થયા પછી બનતા $HCl_{(g)}$ ના મોલ $.... \ mol$ ની નજીક હશે.
A
$1.0$
B
$0.75$
C
$0.5$
D
$0.25$
Solution
(C) સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ છે: $H_{2(g)} + Cl_{2(g)} \rightarrow 2HCl_{(g)}$
$S.T.P.$ પર,કોઈપણ વાયુનો $1 \ mol$ $22.4 \ L$ જગ્યા રોકે છે.
$H_{2(g)}$ ના મોલ $= \frac{22.4 \ L}{22.4 \ L/mol} = 1 \ mol$.
$Cl_{2(g)}$ ના મોલ $= \frac{5.6 \ L}{22.4 \ L/mol} = 0.25 \ mol$.
અહીં $Cl_{2(g)}$ એ સીમિત પ્રક્રિયક (limiting reagent) હોવાથી તે સંપૂર્ણપણે વપરાઈ જશે.
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$1 \ mol$ $Cl_{2(g)}$ એ $2 \ mol$ $HCl_{(g)}$ બનાવે છે.
તેથી,$0.25 \ mol$ $Cl_{2(g)}$ એ $0.25 \times 2 = 0.5 \ mol$ $HCl_{(g)}$ બનાવશે.
$S.T.P.$ પર,કોઈપણ વાયુનો $1 \ mol$ $22.4 \ L$ જગ્યા રોકે છે.
$H_{2(g)}$ ના મોલ $= \frac{22.4 \ L}{22.4 \ L/mol} = 1 \ mol$.
$Cl_{2(g)}$ ના મોલ $= \frac{5.6 \ L}{22.4 \ L/mol} = 0.25 \ mol$.
અહીં $Cl_{2(g)}$ એ સીમિત પ્રક્રિયક (limiting reagent) હોવાથી તે સંપૂર્ણપણે વપરાઈ જશે.
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$1 \ mol$ $Cl_{2(g)}$ એ $2 \ mol$ $HCl_{(g)}$ બનાવે છે.
તેથી,$0.25 \ mol$ $Cl_{2(g)}$ એ $0.25 \times 2 = 0.5 \ mol$ $HCl_{(g)}$ બનાવશે.
0 likes
View Solution112
MediumMCQ
ધારો કે કાર્બન નીચેના સમીકરણ મુજબ સળગે છે:
$2C_{(s)} + O_{2(g)} \rightarrow 2CO_{(g)}$
જ્યારે $12 \ g$ કાર્બનને $48 \ g$ ઓક્સિજનમાં સળગાવવામાં આવે છે,ત્યારે $STP$ પર ઉત્પન્ન થતા કાર્બન મોનોક્સાઇડનું કદ $...... \times 10^{-1} \ L$ છે [નજીકનો પૂર્ણાંક].
[આપેલ છે: $CO$ ને આદર્શ વાયુ તરીકે ધારો,$C$ નું મોલર દળ = $12 \ g \ mol^{-1}$,$O$ નું મોલર દળ = $16 \ g \ mol^{-1}$ અને $STP$ પર આદર્શ વાયુનું મોલર કદ = $22.7 \ L \ mol^{-1}$]
$2C_{(s)} + O_{2(g)} \rightarrow 2CO_{(g)}$
જ્યારે $12 \ g$ કાર્બનને $48 \ g$ ઓક્સિજનમાં સળગાવવામાં આવે છે,ત્યારે $STP$ પર ઉત્પન્ન થતા કાર્બન મોનોક્સાઇડનું કદ $...... \times 10^{-1} \ L$ છે [નજીકનો પૂર્ણાંક].
[આપેલ છે: $CO$ ને આદર્શ વાયુ તરીકે ધારો,$C$ નું મોલર દળ = $12 \ g \ mol^{-1}$,$O$ નું મોલર દળ = $16 \ g \ mol^{-1}$ અને $STP$ પર આદર્શ વાયુનું મોલર કદ = $22.7 \ L \ mol^{-1}$]
A
$226$
B
$223$
C
$227$
D
$229$
Solution
(C) સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ: $2C_{(s)} + O_{2(g)} \rightarrow 2CO_{(g)}$
$C$ ના મોલ = $\frac{12 \ g}{12 \ g \ mol^{-1}} = 1 \ mol$.
$O_2$ ના મોલ = $\frac{48 \ g}{32 \ g \ mol^{-1}} = 1.5 \ mol$.
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$2 \ mol$ $C$ ને $1 \ mol$ $O_2$ ની જરૂર પડે છે. તેથી,$1 \ mol$ $C$ ને $0.5 \ mol$ $O_2$ ની જરૂર પડશે.
આપણી પાસે $1.5 \ mol$ $O_2$ હોવાથી,$C$ એ સીમિત પ્રક્રિયક છે.
સમીકરણ મુજબ,$2 \ mol$ $C$ માંથી $2 \ mol$ $CO$ ઉત્પન્ન થાય છે,તેથી $1 \ mol$ $C$ માંથી $1 \ mol$ $CO$ ઉત્પન્ન થશે.
$STP$ પર $1 \ mol$ $CO$ નું કદ = $22.7 \ L = 227 \times 10^{-1} \ L$.
$C$ ના મોલ = $\frac{12 \ g}{12 \ g \ mol^{-1}} = 1 \ mol$.
$O_2$ ના મોલ = $\frac{48 \ g}{32 \ g \ mol^{-1}} = 1.5 \ mol$.
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$2 \ mol$ $C$ ને $1 \ mol$ $O_2$ ની જરૂર પડે છે. તેથી,$1 \ mol$ $C$ ને $0.5 \ mol$ $O_2$ ની જરૂર પડશે.
આપણી પાસે $1.5 \ mol$ $O_2$ હોવાથી,$C$ એ સીમિત પ્રક્રિયક છે.
સમીકરણ મુજબ,$2 \ mol$ $C$ માંથી $2 \ mol$ $CO$ ઉત્પન્ન થાય છે,તેથી $1 \ mol$ $C$ માંથી $1 \ mol$ $CO$ ઉત્પન્ન થશે.
$STP$ પર $1 \ mol$ $CO$ નું કદ = $22.7 \ L = 227 \times 10^{-1} \ L$.
0 likes
View Solution113
MediumMCQ
જો $5$ મોલ $BaCl_2$ ને $2$ મોલ $Na_3PO_4$ સાથે મિશ્ર કરવામાં આવે,તો બનતા $Ba_3(PO_4)_2$ ના મહત્તમ મોલની સંખ્યા $..........$ છે (નજીકનો પૂર્ણાંક)
A
$2$
B
$3$
C
$4$
D
$1$
Solution
(D) પ્રક્રિયા માટેનું સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ:
$3 BaCl_2 + 2 Na_3PO_4 \rightarrow Ba_3(PO_4)_2 + 6 NaCl$
પ્રક્રિયાના તત્વયોગમિતિ (stoichiometry) મુજબ:
$3$ મોલ $BaCl_2$ એ $2$ મોલ $Na_3PO_4$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $1$ મોલ $Ba_3(PO_4)_2$ બનાવે છે.
આપેલ છે:
$5$ મોલ $BaCl_2$ અને $2$ મોલ $Na_3PO_4$.
સીમિત પ્રક્રિયક (limiting reagent) શોધવા માટે:
$2$ મોલ $Na_3PO_4$ માટે,આપણને $(3/2) \times 2 = 3$ મોલ $BaCl_2$ ની જરૂર પડે છે.
આપણી પાસે $5$ મોલ $BaCl_2$ હોવાથી (જે $3$ મોલ કરતા વધારે છે),$BaCl_2$ વધારામાં છે અને $Na_3PO_4$ એ સીમિત પ્રક્રિયક છે.
નીપજની ગણતરી:
$2$ મોલ $Na_3PO_4$ માંથી $1$ મોલ $Ba_3(PO_4)_2$ બને છે.
તેથી,બનતા $Ba_3(PO_4)_2$ ના મહત્તમ મોલની સંખ્યા $1$ છે.
$3 BaCl_2 + 2 Na_3PO_4 \rightarrow Ba_3(PO_4)_2 + 6 NaCl$
પ્રક્રિયાના તત્વયોગમિતિ (stoichiometry) મુજબ:
$3$ મોલ $BaCl_2$ એ $2$ મોલ $Na_3PO_4$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $1$ મોલ $Ba_3(PO_4)_2$ બનાવે છે.
આપેલ છે:
$5$ મોલ $BaCl_2$ અને $2$ મોલ $Na_3PO_4$.
સીમિત પ્રક્રિયક (limiting reagent) શોધવા માટે:
$2$ મોલ $Na_3PO_4$ માટે,આપણને $(3/2) \times 2 = 3$ મોલ $BaCl_2$ ની જરૂર પડે છે.
આપણી પાસે $5$ મોલ $BaCl_2$ હોવાથી (જે $3$ મોલ કરતા વધારે છે),$BaCl_2$ વધારામાં છે અને $Na_3PO_4$ એ સીમિત પ્રક્રિયક છે.
નીપજની ગણતરી:
$2$ મોલ $Na_3PO_4$ માંથી $1$ મોલ $Ba_3(PO_4)_2$ બને છે.
તેથી,બનતા $Ba_3(PO_4)_2$ ના મહત્તમ મોલની સંખ્યા $1$ છે.
1 likes
View Solution114
MediumMCQ
$1$ મોલ $P_4$ એ $8$ મોલ $SOCl_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $4$ મોલ $A$,$x$ મોલ $SO_2$ અને $2$ મોલ $B$ આપે છે. $A$,$B$ અને $x$ અનુક્રમે શું છે?
A
$PCl_3$,$S_2Cl_2$ અને $4$
B
$POCl_3$,$S_2Cl_2$ અને $4$
C
$PCl_3$,$S_2Cl_2$ અને $2$
D
$POCl_3$,$S_2Cl_2$ અને $2$
Solution
(A) પ્રક્રિયા માટેનું સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$P_4 + 8SOCl_2 \rightarrow 4PCl_3 + 2S_2Cl_2 + 4SO_2$
આપેલ પ્રક્રિયા સાથે સરખાવતા:
$P_4 + 8SOCl_2 \rightarrow 4A + xSO_2 + 2B$
આપણે ઓળખી શકીએ છીએ કે:
$A = PCl_3$
$B = S_2Cl_2$
$x = 4$
તેથી,સાચા મૂલ્યો $PCl_3$,$S_2Cl_2$ અને $4$ છે.
$P_4 + 8SOCl_2 \rightarrow 4PCl_3 + 2S_2Cl_2 + 4SO_2$
આપેલ પ્રક્રિયા સાથે સરખાવતા:
$P_4 + 8SOCl_2 \rightarrow 4A + xSO_2 + 2B$
આપણે ઓળખી શકીએ છીએ કે:
$A = PCl_3$
$B = S_2Cl_2$
$x = 4$
તેથી,સાચા મૂલ્યો $PCl_3$,$S_2Cl_2$ અને $4$ છે.
0 likes
View Solution115
EasyMCQ
નીચેની પ્રક્રિયા ધ્યાનમાં લો:
$3 PbCl_2 + 2 (NH_4)_3 PO_4 \rightarrow Pb_3(PO_4)_2 + 6 NH_4 Cl$
જો $72 \ mmol$ $PbCl_2$ ને $50 \ mmol$ $(NH_4)_3 PO_4$ સાથે મિશ્ર કરવામાં આવે,તો બનતા $Pb_3(PO_4)_2$ નો જથ્થો $......... \ mmol$ છે. (નજીકનો પૂર્ણાંક)
$3 PbCl_2 + 2 (NH_4)_3 PO_4 \rightarrow Pb_3(PO_4)_2 + 6 NH_4 Cl$
જો $72 \ mmol$ $PbCl_2$ ને $50 \ mmol$ $(NH_4)_3 PO_4$ સાથે મિશ્ર કરવામાં આવે,તો બનતા $Pb_3(PO_4)_2$ નો જથ્થો $......... \ mmol$ છે. (નજીકનો પૂર્ણાંક)
A
$24$
B
$22$
C
$25$
D
$30$
Solution
(A) સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ છે: $3 PbCl_2 + 2 (NH_4)_3 PO_4 \rightarrow Pb_3(PO_4)_2 + 6 NH_4 Cl$
દરેક પ્રક્રિયક માટે જરૂરી મોલની ગણતરી કરો:
$PbCl_2$ માટે: $72 \ mmol / 3 = 24 \ mmol$
$(NH_4)_3 PO_4$ માટે: $50 \ mmol / 2 = 25 \ mmol$
$24 < 25$ હોવાથી,$PbCl_2$ એ સીમિત પ્રક્રિયક (limiting reagent) છે.
બનતા $Pb_3(PO_4)_2$ નો જથ્થો સીમિત પ્રક્રિયક દ્વારા નક્કી થાય છે:
$Pb_3(PO_4)_2$ ના $mmol = \frac{1}{3} \times PbCl_2$ ના $mmol = \frac{72}{3} = 24 \ mmol$.
દરેક પ્રક્રિયક માટે જરૂરી મોલની ગણતરી કરો:
$PbCl_2$ માટે: $72 \ mmol / 3 = 24 \ mmol$
$(NH_4)_3 PO_4$ માટે: $50 \ mmol / 2 = 25 \ mmol$
$24 < 25$ હોવાથી,$PbCl_2$ એ સીમિત પ્રક્રિયક (limiting reagent) છે.
બનતા $Pb_3(PO_4)_2$ નો જથ્થો સીમિત પ્રક્રિયક દ્વારા નક્કી થાય છે:
$Pb_3(PO_4)_2$ ના $mmol = \frac{1}{3} \times PbCl_2$ ના $mmol = \frac{72}{3} = 24 \ mmol$.
0 likes
View Solution116
MediumMCQ
$1 \ g$ સોડિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડની પ્રક્રિયા $25 \ mL$ ના $0.75 \ M \ HCl$ દ્રાવણ સાથે કરવામાં આવી. પ્રક્રિયા થયા વગર બાકી રહેલા સોડિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડનું દળ કેટલું હશે?
A
$250 \ mg$
B
શૂન્ય $mg$
C
$200 \ mg$
D
$750 \ mg$
Solution
(A) રાસાયણિક પ્રક્રિયા: $NaOH + HCl \longrightarrow NaCl + H_2O$
પ્રથમ,$25 \ mL$ ના $0.75 \ M \ HCl$ દ્રાવણમાં $HCl$ નું દળ ગણો:
$HCl \ \text{ના }\ \text{મોલ }= \text{મોલારિટી }\times \text{કદ}(L) = 0.75 \times 0.025 = 0.01875 \ mol$
$HCl \ \text{નું }\ \text{દળ }= \text{મોલ }\times \text{મોલર }\ \text{દળ }= 0.01875 \times 36.5 \approx 0.684375 \ g$
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$1 \ mol \ HCl$ એ $1 \ mol \ NaOH$ $(40 \ g)$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે:
$0.01875 \ mol \ HCl \ \text{એ }\ 0.01875 \ mol \ NaOH$ સાથે પ્રક્રિયા કરશે.
પ્રક્રિયા પામેલ $NaOH$ નું દળ $= 0.01875 \times 40 = 0.75 \ g$
બાકી રહેલ $NaOH$ નું દળ $= 1 \ g - 0.75 \ g = 0.25 \ g$
$1 \ g = 1000 \ mg$ હોવાથી,બાકી રહેલ દળ $= 0.25 \times 1000 = 250 \ mg$ છે.
પ્રથમ,$25 \ mL$ ના $0.75 \ M \ HCl$ દ્રાવણમાં $HCl$ નું દળ ગણો:
$HCl \ \text{ના }\ \text{મોલ }= \text{મોલારિટી }\times \text{કદ}(L) = 0.75 \times 0.025 = 0.01875 \ mol$
$HCl \ \text{નું }\ \text{દળ }= \text{મોલ }\times \text{મોલર }\ \text{દળ }= 0.01875 \times 36.5 \approx 0.684375 \ g$
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$1 \ mol \ HCl$ એ $1 \ mol \ NaOH$ $(40 \ g)$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે:
$0.01875 \ mol \ HCl \ \text{એ }\ 0.01875 \ mol \ NaOH$ સાથે પ્રક્રિયા કરશે.
પ્રક્રિયા પામેલ $NaOH$ નું દળ $= 0.01875 \times 40 = 0.75 \ g$
બાકી રહેલ $NaOH$ નું દળ $= 1 \ g - 0.75 \ g = 0.25 \ g$
$1 \ g = 1000 \ mg$ હોવાથી,બાકી રહેલ દળ $= 0.25 \times 1000 = 250 \ mg$ છે.
0 likes
View Solution117
MediumMCQ
એલ્યુમિનિયમ સલ્ફ્યુરિક એસિડ સાથે પ્રક્રિયા કરીને એલ્યુમિનિયમ સલ્ફેટ અને હાઇડ્રોજન બનાવે છે. જ્યારે $5.4 \ g$ એલ્યુમિનિયમ અને $50.0 \ mL$ $5.0 \ M$ સલ્ફ્યુરિક એસિડને પ્રક્રિયા માટે મિશ્ર કરવામાં આવે,ત્યારે $300 \ K$ તાપમાને અને $1.0 \ atm$ દબાણે ઉત્પન્ન થતા હાઇડ્રોજન વાયુનું કદ લિટરમાં $(L)$ કેટલું હશે?
(એલ્યુમિનિયમનું મોલર દળ $27.0 \ g \ mol^{-1}, R = 0.082 \ atm \ L \ mol^{-1} \ K^{-1}$ લો)
(એલ્યુમિનિયમનું મોલર દળ $27.0 \ g \ mol^{-1}, R = 0.082 \ atm \ L \ mol^{-1} \ K^{-1}$ લો)
A
$6.10$
B
$6.15$
C
$6.20$
D
$6.25$
Solution
(B) સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ: $2 \ Al(s) + 3 \ H_2SO_4(aq) \longrightarrow Al_2(SO_4)_3(aq) + 3 \ H_2(g)$
$Al$ ના મોલ $= \frac{5.4 \ g}{27.0 \ g \ mol^{-1}} = 0.2 \ mol$
$H_2SO_4$ ના મોલ $= M \times V(L) = 5.0 \ mol \ L^{-1} \times 0.050 \ L = 0.25 \ mol$
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$2 \ mol$ $Al$ ને $3 \ mol$ $H_2SO_4$ ની જરૂર પડે છે.
$0.2 \ mol$ $Al$ માટે,જરૂરી $H_2SO_4 = \frac{3}{2} \times 0.2 = 0.3 \ mol$.
આપણી પાસે માત્ર $0.25 \ mol$ $H_2SO_4$ હોવાથી,$H_2SO_4$ એ સીમિત પ્રક્રિયક છે.
ઉત્પન્ન થતા $H_2$ ના મોલ $= \frac{3}{3} \times 0.25 \ mol = 0.25 \ mol$.
આદર્શ વાયુ સમીકરણ $PV = nRT$ નો ઉપયોગ કરતા:
$V = \frac{nRT}{P} = \frac{0.25 \ mol \times 0.082 \ atm \ L \ mol^{-1} \ K^{-1} \times 300 \ K}{1.0 \ atm} = 6.15 \ L$.
$Al$ ના મોલ $= \frac{5.4 \ g}{27.0 \ g \ mol^{-1}} = 0.2 \ mol$
$H_2SO_4$ ના મોલ $= M \times V(L) = 5.0 \ mol \ L^{-1} \times 0.050 \ L = 0.25 \ mol$
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$2 \ mol$ $Al$ ને $3 \ mol$ $H_2SO_4$ ની જરૂર પડે છે.
$0.2 \ mol$ $Al$ માટે,જરૂરી $H_2SO_4 = \frac{3}{2} \times 0.2 = 0.3 \ mol$.
આપણી પાસે માત્ર $0.25 \ mol$ $H_2SO_4$ હોવાથી,$H_2SO_4$ એ સીમિત પ્રક્રિયક છે.
ઉત્પન્ન થતા $H_2$ ના મોલ $= \frac{3}{3} \times 0.25 \ mol = 0.25 \ mol$.
આદર્શ વાયુ સમીકરણ $PV = nRT$ નો ઉપયોગ કરતા:
$V = \frac{nRT}{P} = \frac{0.25 \ mol \times 0.082 \ atm \ L \ mol^{-1} \ K^{-1} \times 300 \ K}{1.0 \ atm} = 6.15 \ L$.
0 likes
View Solution118
DifficultMCQ
જ્યારે $81.0 \ g$ એલ્યુમિનિયમની પ્રક્રિયા $128.0 \ g$ ઓક્સિજન વાયુ સાથે કરવામાં આવે છે,ત્યારે ઉત્પન્ન થતા એલ્યુમિનિયમ ઓક્સાઈડનું દળ ગ્રામમાં $..........$ છે $(Nearest \ integer)$. આપેલ છે: $Al$ નું મોલર દળ $27.0 \ g \ mol^{-1}$,$O$ નું મોલર દળ $16.0 \ g \ mol^{-1}$.
A
$155$
B
$154$
C
$153$
D
$157$
Solution
(C) સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ: $4Al + 3O_2 \longrightarrow 2Al_2O_3$.
$Al$ ના મોલ $= \frac{81.0 \ g}{27.0 \ g \ mol^{-1}} = 3.0 \ mol$.
$O_2$ ના મોલ $= \frac{128.0 \ g}{32.0 \ g \ mol^{-1}} = 4.0 \ mol$.
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$4 \ mol$ $Al$ ને $3 \ mol$ $O_2$ ની જરૂર પડે છે.
$3.0 \ mol$ $Al$ માટે,જરૂરી $O_2 = \frac{3}{4} \times 3.0 = 2.25 \ mol$.
અહીં $4.0 \ mol$ $O_2$ ઉપલબ્ધ હોવાથી,$Al$ એ સીમિત પ્રક્રિયક (limiting reagent) છે.
ઉત્પન્ન થતા $Al_2O_3$ ના મોલ $= \frac{2}{4} \times 3.0 = 1.5 \ mol$.
$Al_2O_3$ નું મોલર દળ $= (2 \times 27.0) + (3 \times 16.0) = 102.0 \ g \ mol^{-1}$.
$Al_2O_3$ નું દળ $= 1.5 \ mol \times 102.0 \ g \ mol^{-1} = 153.0 \ g$.
$Al$ ના મોલ $= \frac{81.0 \ g}{27.0 \ g \ mol^{-1}} = 3.0 \ mol$.
$O_2$ ના મોલ $= \frac{128.0 \ g}{32.0 \ g \ mol^{-1}} = 4.0 \ mol$.
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$4 \ mol$ $Al$ ને $3 \ mol$ $O_2$ ની જરૂર પડે છે.
$3.0 \ mol$ $Al$ માટે,જરૂરી $O_2 = \frac{3}{4} \times 3.0 = 2.25 \ mol$.
અહીં $4.0 \ mol$ $O_2$ ઉપલબ્ધ હોવાથી,$Al$ એ સીમિત પ્રક્રિયક (limiting reagent) છે.
ઉત્પન્ન થતા $Al_2O_3$ ના મોલ $= \frac{2}{4} \times 3.0 = 1.5 \ mol$.
$Al_2O_3$ નું મોલર દળ $= (2 \times 27.0) + (3 \times 16.0) = 102.0 \ g \ mol^{-1}$.
$Al_2O_3$ નું દળ $= 1.5 \ mol \times 102.0 \ g \ mol^{-1} = 153.0 \ g$.
0 likes
View Solution119
MediumMCQ
બ્લાસ્ટ ફર્નેસમાં થતી નીચેની પ્રતિક્રિયા ધ્યાનમાં લો: $Fe_3O_{4(s)} + 4CO_{(g)} \rightarrow 3Fe_{(l)} + 4CO_{2(g)}$. જ્યારે $2.32 \times 10^3 \ kg$ $Fe_3O_4$ અને $2.8 \times 10^2 \ kg$ $CO$ ને ભઠ્ઠીમાં સાથે લાવવામાં આવે ત્યારે '$x$' kg આયર્ન ઉત્પન્ન થાય છે. '$x$' નું મૂલ્ય $.............$ છે (નજીકનો પૂર્ણાંક). આપેલ છે: $Fe_3O_4$ નું મોલર દળ = $232 \ g \ mol^{-1}$,$CO$ નું મોલર દળ = $28 \ g \ mol^{-1}$,$Fe$ નું મોલર દળ = $56 \ g \ mol^{-1}$.
A
$420$
B
$320$
C
$220$
D
$250$
Solution
(A) પ્રક્રિયકોના મોલની ગણતરી કરો:
$Fe_3O_4$ ના મોલ = $\frac{2.32 \times 10^3 \times 10^3 \ g}{232 \ g \ mol^{-1}} = 10^4 \ mol$.
$CO$ ના મોલ = $\frac{2.8 \times 10^2 \times 10^3 \ g}{28 \ g \ mol^{-1}} = 10^4 \ mol$.
સંતુલિત સમીકરણ $Fe_3O_4 + 4CO \rightarrow 3Fe + 4CO_2$ મુજબ,સ્ટૉઇકિયોમેટ્રિક ગુણોત્તર $1:4$ છે.
આપણી પાસે $10^4 \ mol$ $Fe_3O_4$ અને $10^4 \ mol$ $CO$ હોવાથી,$CO$ એ સીમિત પ્રક્રિયક (limiting reagent) છે.
ઉત્પન્ન થયેલ $Fe$ ના મોલ = $\frac{3}{4} \times (CO \ \text{ના }\ \text{મોલ}) = \frac{3}{4} \times 10^4 = 7500 \ mol$.
$Fe$ નું દળ = $7500 \ mol \times 56 \ g \ mol^{-1} = 420000 \ g = 420 \ kg$.
તેથી,$x = 420$.
$Fe_3O_4$ ના મોલ = $\frac{2.32 \times 10^3 \times 10^3 \ g}{232 \ g \ mol^{-1}} = 10^4 \ mol$.
$CO$ ના મોલ = $\frac{2.8 \times 10^2 \times 10^3 \ g}{28 \ g \ mol^{-1}} = 10^4 \ mol$.
સંતુલિત સમીકરણ $Fe_3O_4 + 4CO \rightarrow 3Fe + 4CO_2$ મુજબ,સ્ટૉઇકિયોમેટ્રિક ગુણોત્તર $1:4$ છે.
આપણી પાસે $10^4 \ mol$ $Fe_3O_4$ અને $10^4 \ mol$ $CO$ હોવાથી,$CO$ એ સીમિત પ્રક્રિયક (limiting reagent) છે.
ઉત્પન્ન થયેલ $Fe$ ના મોલ = $\frac{3}{4} \times (CO \ \text{ના }\ \text{મોલ}) = \frac{3}{4} \times 10^4 = 7500 \ mol$.
$Fe$ નું દળ = $7500 \ mol \times 56 \ g \ mol^{-1} = 420000 \ g = 420 \ kg$.
તેથી,$x = 420$.
0 likes
View Solution120
DifficultMCQ
$CaCO_{3(s)} + 2 HCl_{(aq)} \rightarrow CaCl_{2(aq)} + CO_{2(g)} + H_2O_{(l)}$
ઉપરની પ્રક્રિયાને ધ્યાનમાં લો,જો $250 \ mL$ $0.76 \ M$ $HCl$ એ $1000 \ g$ $CaCO_3$ સાથે પ્રક્રિયા કરે તો $CaCl_2$ નું કેટલું દળ બનશે ($g$ માં)?
(આપેલ છે: $Ca, C, O, H$ અને $Cl$ ના મોલર દળ અનુક્રમે $40, 12, 16, 1$ અને $35.5 \ g \ mol^{-1}$ છે)
ઉપરની પ્રક્રિયાને ધ્યાનમાં લો,જો $250 \ mL$ $0.76 \ M$ $HCl$ એ $1000 \ g$ $CaCO_3$ સાથે પ્રક્રિયા કરે તો $CaCl_2$ નું કેટલું દળ બનશે ($g$ માં)?
(આપેલ છે: $Ca, C, O, H$ અને $Cl$ ના મોલર દળ અનુક્રમે $40, 12, 16, 1$ અને $35.5 \ g \ mol^{-1}$ છે)
A
$3.908$
B
$2.636$
C
$10.545$
D
$5.272$
Solution
(C) સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ: $CaCO_{3(s)} + 2 HCl_{(aq)} \rightarrow CaCl_{2(aq)} + CO_{2(g)} + H_2O_{(l)}$
$CaCO_3$ નું મોલર દળ $= 40 + 12 + (3 \times 16) = 100 \ g \ mol^{-1}$.
$CaCO_3$ ના મોલ $= \frac{1000 \ g}{100 \ g \ mol^{-1}} = 10 \ mol$.
$HCl$ ના મોલ $= \text{મોલારિટી} \times \text{કદ (L)} = 0.76 \ mol \ L^{-1} \times 0.250 \ L = 0.19 \ mol$.
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$2 \ mol$ $HCl$ એ $1 \ mol$ $CaCO_3$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે.
અહીં $0.19 \ mol$ $HCl$ હોવાથી,તે સીમિત પ્રક્રિયક $(L.R.)$ છે.
બનતા $CaCl_2$ ના મોલ $= \frac{1}{2} \times HCl$ ના મોલ $= \frac{0.19}{2} = 0.095 \ mol$.
$CaCl_2$ નું મોલર દળ $= 40 + (2 \times 35.5) = 111 \ g \ mol^{-1}$.
$CaCl_2$ નું દળ $= 0.095 \ mol \times 111 \ g \ mol^{-1} = 10.545 \ g$.
$CaCO_3$ નું મોલર દળ $= 40 + 12 + (3 \times 16) = 100 \ g \ mol^{-1}$.
$CaCO_3$ ના મોલ $= \frac{1000 \ g}{100 \ g \ mol^{-1}} = 10 \ mol$.
$HCl$ ના મોલ $= \text{મોલારિટી} \times \text{કદ (L)} = 0.76 \ mol \ L^{-1} \times 0.250 \ L = 0.19 \ mol$.
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$2 \ mol$ $HCl$ એ $1 \ mol$ $CaCO_3$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે.
અહીં $0.19 \ mol$ $HCl$ હોવાથી,તે સીમિત પ્રક્રિયક $(L.R.)$ છે.
બનતા $CaCl_2$ ના મોલ $= \frac{1}{2} \times HCl$ ના મોલ $= \frac{0.19}{2} = 0.095 \ mol$.
$CaCl_2$ નું મોલર દળ $= 40 + (2 \times 35.5) = 111 \ g \ mol^{-1}$.
$CaCl_2$ નું દળ $= 0.095 \ mol \times 111 \ g \ mol^{-1} = 10.545 \ g$.
0 likes
View Solution121
MediumMCQ
બ્યુટેન ઓક્સિજન સાથે પ્રક્રિયા કરીને કાર્બન ડાયોક્સાઇડ અને પાણી બનાવે છે,જેનું સમીકરણ નીચે મુજબ છે: $C_4H_{10(g)} + \frac{13}{2} O_{2(g)} \rightarrow 4 CO_{2(g)} + 5 H_2O_{(l)}$. જો $174.0 \ kg$ બ્યુટેનને $320.0 \ kg$ $O_2$ સાથે મિશ્ર કરવામાં આવે,તો બનતા પાણીનું કદ લિટરમાં $...........$ છે (નજીકનો પૂર્ણાંક). [$\text{આપેલ}$ છે: $(a)$ $C, H, O$ નું મોલર દળ અનુક્રમે $12, 1, 16 \ g \ mol^{-1}$ છે,$(b)$ પાણીની ઘનતા $= 1 \ g \ mL^{-1}$]
A
$123$
B
$248$
C
$138$
D
$158$
Solution
(C) સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ: $C_4H_{10} + \frac{13}{2} O_2 \rightarrow 4 CO_2 + 5 H_2O$.
$C_4H_{10}$ નું મોલર દળ $= 58 \ g \ mol^{-1}$.
$O_2$ નું મોલર દળ $= 32 \ g \ mol^{-1}$.
$C_4H_{10}$ ના મોલ $= 3000 \ mol$.
$O_2$ ના મોલ $= 10000 \ mol$.
$O_2$ એ સીમિત પ્રક્રિયક છે.
બનતા $H_2O$ ના મોલ $= 5 \times (\frac{10000}{6.5}) = 7692.3 \ mol$.
$H_2O$ નું દળ $= 138461.5 \ g$.
કદ $= 138.46 \ L$.
નજીકનો પૂર્ણાંક $138$ છે.
$C_4H_{10}$ નું મોલર દળ $= 58 \ g \ mol^{-1}$.
$O_2$ નું મોલર દળ $= 32 \ g \ mol^{-1}$.
$C_4H_{10}$ ના મોલ $= 3000 \ mol$.
$O_2$ ના મોલ $= 10000 \ mol$.
$O_2$ એ સીમિત પ્રક્રિયક છે.
બનતા $H_2O$ ના મોલ $= 5 \times (\frac{10000}{6.5}) = 7692.3 \ mol$.
$H_2O$ નું દળ $= 138461.5 \ g$.
કદ $= 138.46 \ L$.
નજીકનો પૂર્ણાંક $138$ છે.
0 likes
View Solution122
MediumMCQ
$20$ મોલ $A$ અને $14$ મોલ $B$ ને મિશ્ર કરવામાં આવે છે અને સમીકરણ $A + 2B \rightarrow 3C$ મુજબ પ્રક્રિયા કરવા દેવામાં આવે છે. $C$ ના મહત્તમ કેટલા મોલ તૈયાર કરી શકાય?
A
$14$
B
$13$
C
$7$
D
$21$
Solution
(D) સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ $A + 2B \rightarrow 3C$ છે.
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$1$ મોલ $A$ એ $2$ મોલ $B$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $3$ મોલ $C$ બનાવે છે.
આપેલ $A$ ના મોલ = $20$ અને $B$ ના મોલ = $14$ છે.
સીમિત પ્રક્રિયક (limiting reagent) શોધવા માટે,મોલ અને સ્ટોઇકિયોમેટ્રિક ગુણાંકનો ગુણોત્તર શોધો:
$A$ માટે: $20 / 1 = 20$.
$B$ માટે: $14 / 2 = 7$.
$B$ માટે ગુણોત્તર નાનો હોવાથી,$B$ એ સીમિત પ્રક્રિયક છે.
ઉત્પન્ન થતા $C$ નો જથ્થો સીમિત પ્રક્રિયક $B$ પર આધાર રાખે છે.
સમીકરણ મુજબ,$2$ મોલ $B$ એ $3$ મોલ $C$ ઉત્પન્ન કરે છે.
તેથી,$14$ મોલ $B$ એ $(3 / 2) \times 14 = 21$ મોલ $C$ ઉત્પન્ન કરશે.
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$1$ મોલ $A$ એ $2$ મોલ $B$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $3$ મોલ $C$ બનાવે છે.
આપેલ $A$ ના મોલ = $20$ અને $B$ ના મોલ = $14$ છે.
સીમિત પ્રક્રિયક (limiting reagent) શોધવા માટે,મોલ અને સ્ટોઇકિયોમેટ્રિક ગુણાંકનો ગુણોત્તર શોધો:
$A$ માટે: $20 / 1 = 20$.
$B$ માટે: $14 / 2 = 7$.
$B$ માટે ગુણોત્તર નાનો હોવાથી,$B$ એ સીમિત પ્રક્રિયક છે.
ઉત્પન્ન થતા $C$ નો જથ્થો સીમિત પ્રક્રિયક $B$ પર આધાર રાખે છે.
સમીકરણ મુજબ,$2$ મોલ $B$ એ $3$ મોલ $C$ ઉત્પન્ન કરે છે.
તેથી,$14$ મોલ $B$ એ $(3 / 2) \times 14 = 21$ મોલ $C$ ઉત્પન્ન કરશે.
0 likes
View Solution123
EasyMCQ
$X$ (પરમાણ્વીય ભાર $= 36$) અને $Y$ (પરમાણ્વીય ભાર $= 24$) ના સમાન વજનને પ્રક્રિયા કરાવીને $X_2Y_3$ સંયોજન બનાવવામાં આવે છે. નીચેનામાંથી કયું સાચું છે?
A
$X$ એ સીમિત પ્રક્રિયક છે
B
$Y$ એ સીમિત પ્રક્રિયક છે
C
કોઈપણ પ્રક્રિયક બાકી રહેતો નથી
D
$X_2Y_3$ નો આણ્વીય ભાર $60$ થશે
Solution
(C) ધારો કે $X$ અને $Y$ બંનેનું વજન $w \ g$ છે.
$X$ ના મોલની સંખ્યા $= \frac{w}{36}$.
$Y$ ના મોલની સંખ્યા $= \frac{w}{24}$.
સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ $2X + 3Y \rightarrow X_2Y_3$ છે.
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$2 \text{ મોલ } X$ એ $3 \text{ મોલ } Y$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે.
$1 \text{ મોલ } X$ માટે,આપણને $1.5 \text{ મોલ } Y$ ની જરૂર છે.
$\frac{w}{36} \text{ મોલ } X$ માટે,આપણને $\frac{w}{36} \times 1.5 = \frac{w}{24} \text{ મોલ } Y$ ની જરૂર છે.
કારણ કે $Y$ ના ઉપલબ્ધ મોલ એ $Y$ ના જરૂરી મોલ જેટલા જ છે,તેથી કોઈ પણ પ્રક્રિયક વધારાનો નથી.
તેથી,કોઈ પ્રક્રિયક બાકી રહેતો નથી.
$X$ ના મોલની સંખ્યા $= \frac{w}{36}$.
$Y$ ના મોલની સંખ્યા $= \frac{w}{24}$.
સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ $2X + 3Y \rightarrow X_2Y_3$ છે.
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$2 \text{ મોલ } X$ એ $3 \text{ મોલ } Y$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે.
$1 \text{ મોલ } X$ માટે,આપણને $1.5 \text{ મોલ } Y$ ની જરૂર છે.
$\frac{w}{36} \text{ મોલ } X$ માટે,આપણને $\frac{w}{36} \times 1.5 = \frac{w}{24} \text{ મોલ } Y$ ની જરૂર છે.
કારણ કે $Y$ ના ઉપલબ્ધ મોલ એ $Y$ ના જરૂરી મોલ જેટલા જ છે,તેથી કોઈ પણ પ્રક્રિયક વધારાનો નથી.
તેથી,કોઈ પ્રક્રિયક બાકી રહેતો નથી.
0 likes
View Solution124
MediumMCQ
$NH_3$ નીચેની પ્રક્રિયા મુજબ ઉત્પન્ન થાય છે: $N_{2(g)} + 3H_{2(g)} \rightarrow 2NH_{3(g)}$. એક પ્રયોગમાં,જ્યારે $0.5 \ mol$ $N_2$ ની પ્રક્રિયા $0.5 \ mol$ $H_2$ સાથે કરવામાં આવે છે ત્યારે $0.25 \ mol$ $NH_3$ બને છે. ટકાવારી ઉપજ (percentage yield) કેટલી છે ($\%$ માં)?
A
$75$
B
$55$
C
$33$
D
$25$
Solution
(A) $1$. સીમિત પ્રક્રિયક (limiting reagent) નક્કી કરો: પ્રક્રિયા $N_{2(g)} + 3H_{2(g)} \rightarrow 2NH_{3(g)}$ મુજબ,$1 \ mol$ $N_2$ ને $3 \ mol$ $H_2$ ની જરૂર પડે છે.
$2$. $0.5 \ mol$ $N_2$ માટે,જરૂરી $H_2$ નું પ્રમાણ $0.5 \times 3 = 1.5 \ mol$ છે.
$3$. અહીં માત્ર $0.5 \ mol$ $H_2$ ઉપલબ્ધ હોવાથી,$H_2$ એ સીમિત પ્રક્રિયક છે.
$4$. સૈદ્ધાંતિક ઉપજ (theoretical yield) ગણો: $3 \ mol$ $H_2$ માંથી $2 \ mol$ $NH_3$ મળે છે. તેથી,$0.5 \ mol$ $H_2$ માંથી $(2/3) \times 0.5 = 0.333 \ mol$ $NH_3$ મળે.
$5$. ટકાવારી ઉપજ ગણો: $\text{ટકાવારી ઉપજ} = (\text{પ્રાયોગિક ઉપજ} / \text{સૈદ્ધાંતિક ઉપજ}) \times 100 = (0.25 / 0.333) \times 100 \approx 75 \%$.
$2$. $0.5 \ mol$ $N_2$ માટે,જરૂરી $H_2$ નું પ્રમાણ $0.5 \times 3 = 1.5 \ mol$ છે.
$3$. અહીં માત્ર $0.5 \ mol$ $H_2$ ઉપલબ્ધ હોવાથી,$H_2$ એ સીમિત પ્રક્રિયક છે.
$4$. સૈદ્ધાંતિક ઉપજ (theoretical yield) ગણો: $3 \ mol$ $H_2$ માંથી $2 \ mol$ $NH_3$ મળે છે. તેથી,$0.5 \ mol$ $H_2$ માંથી $(2/3) \times 0.5 = 0.333 \ mol$ $NH_3$ મળે.
$5$. ટકાવારી ઉપજ ગણો: $\text{ટકાવારી ઉપજ} = (\text{પ્રાયોગિક ઉપજ} / \text{સૈદ્ધાંતિક ઉપજ}) \times 100 = (0.25 / 0.333) \times 100 \approx 75 \%$.
0 likes
View Solution125
MediumMCQ
જો મિથેનની દહન ઉષ્મા $-100 \ kJ/mol$ હોય,તો $32 \ g$ મિથેન $32 \ g$ ઓક્સિજન સાથે પ્રક્રિયા કરે ત્યારે મુક્ત થતી ઉષ્માની ગણતરી કરો. ($kJ$ માં)
A
$50$
B
$100$
C
$25$
D
$200$
Solution
(A) મિથેનની દહન પ્રક્રિયા: $CH_4(g) + 2O_2(g) \rightarrow CO_2(g) + 2H_2O(l)$.
આપેલ છે,$CH_4$ ની દહન ઉષ્મા $= -100 \ kJ/mol$.
$CH_4$ નું આણ્વીય દળ $= 16 \ g/mol$ અને $O_2$ નું $= 32 \ g/mol$.
$CH_4$ ના મોલ $= \frac{32 \ g}{16 \ g/mol} = 2 \ mol$.
$O_2$ ના મોલ $= \frac{32 \ g}{32 \ g/mol} = 1 \ mol$.
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$1 \ mol$ $CH_4$ ને $2 \ mol$ $O_2$ ની જરૂર પડે છે. અહીં $O_2$ સીમિત પ્રક્રિયક છે.
મુક્ત થતી ઉષ્મા સીમિત પ્રક્રિયક $(O_2)$ પર આધાર રાખે છે.
$2 \ mol$ $O_2$ માટે,મુક્ત થતી ઉષ્મા $100 \ kJ$ છે.
$1 \ mol$ $O_2$ માટે,મુક્ત થતી ઉષ્મા $= \frac{100 \ kJ}{2} = 50 \ kJ$.
આપેલ છે,$CH_4$ ની દહન ઉષ્મા $= -100 \ kJ/mol$.
$CH_4$ નું આણ્વીય દળ $= 16 \ g/mol$ અને $O_2$ નું $= 32 \ g/mol$.
$CH_4$ ના મોલ $= \frac{32 \ g}{16 \ g/mol} = 2 \ mol$.
$O_2$ ના મોલ $= \frac{32 \ g}{32 \ g/mol} = 1 \ mol$.
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$1 \ mol$ $CH_4$ ને $2 \ mol$ $O_2$ ની જરૂર પડે છે. અહીં $O_2$ સીમિત પ્રક્રિયક છે.
મુક્ત થતી ઉષ્મા સીમિત પ્રક્રિયક $(O_2)$ પર આધાર રાખે છે.
$2 \ mol$ $O_2$ માટે,મુક્ત થતી ઉષ્મા $100 \ kJ$ છે.
$1 \ mol$ $O_2$ માટે,મુક્ત થતી ઉષ્મા $= \frac{100 \ kJ}{2} = 50 \ kJ$.
0 likes
View Solution126
MediumMCQ
$64.0 \ g$ $H_2$ અને $64.0 \ g$ $O_2$ ધરાવતું મિશ્રણ નીચે મુજબ પ્રક્રિયા કરીને પાણી બનાવે છે:
$2H_2 + O_2 \rightarrow 2H_2O$
નીચેનામાંથી કયું/કયા વિધાન સાચું/સાચા છે?
$2H_2 + O_2 \rightarrow 2H_2O$
નીચેનામાંથી કયું/કયા વિધાન સાચું/સાચા છે?
A
$H_2$ એ સીમિત પ્રક્રિયક છે
B
$O_2$ એ સીમિત પ્રક્રિયક છે
C
પ્રક્રિયા પછી મિશ્રણમાં $72.0 \ g$ $H_2O$ અને $56.0 \ g$ પ્રક્રિયા વગરનો $H_2$ બાકી રહે છે.
D
$B$ અને $C$ બંને
Solution
(D) $n_{H_2} = \frac{64}{2} = 32 \ mol$
$n_{O_2} = \frac{64}{32} = 2 \ mol$
પ્રક્રિયા $2H_2 + O_2 \rightarrow 2H_2O$ મુજબ,$1 \ mol$ $O_2$ ને $2 \ mol$ $H_2$ ની જરૂર પડે છે.
તેથી,$2 \ mol$ $O_2$ ને $4 \ mol$ $H_2$ ની જરૂર પડશે.
$H_2$ વધુ પ્રમાણમાં હોવાથી $(32 \ mol > 4 \ mol)$,$O_2$ એ સીમિત પ્રક્રિયક છે.
$A$. ખોટું.
$B$. સાચું,$O_2$ સીમિત પ્રક્રિયક છે.
$C$. $2 \ mol$ $O_2$ માંથી $4 \ mol$ $H_2O$ બને છે $= 4 \times 18 = 72 \ g \ H_2O$.
બાકી રહેલ $H_2$ ના મોલ $= 32 - 4 = 28 \ mol$.
બાકી રહેલ $H_2$ નું દળ $= 28 \ mol \times 2 \ g/mol = 56 \ g$.
આમ,મિશ્રણમાં $72 \ g \ H_2O$ અને $56 \ g \ H_2$ છે. સાચું.
$n_{O_2} = \frac{64}{32} = 2 \ mol$
પ્રક્રિયા $2H_2 + O_2 \rightarrow 2H_2O$ મુજબ,$1 \ mol$ $O_2$ ને $2 \ mol$ $H_2$ ની જરૂર પડે છે.
તેથી,$2 \ mol$ $O_2$ ને $4 \ mol$ $H_2$ ની જરૂર પડશે.
$H_2$ વધુ પ્રમાણમાં હોવાથી $(32 \ mol > 4 \ mol)$,$O_2$ એ સીમિત પ્રક્રિયક છે.
$A$. ખોટું.
$B$. સાચું,$O_2$ સીમિત પ્રક્રિયક છે.
$C$. $2 \ mol$ $O_2$ માંથી $4 \ mol$ $H_2O$ બને છે $= 4 \times 18 = 72 \ g \ H_2O$.
બાકી રહેલ $H_2$ ના મોલ $= 32 - 4 = 28 \ mol$.
બાકી રહેલ $H_2$ નું દળ $= 28 \ mol \times 2 \ g/mol = 56 \ g$.
આમ,મિશ્રણમાં $72 \ g \ H_2O$ અને $56 \ g \ H_2$ છે. સાચું.
0 likes
View Solution127
MediumMCQ
વિધાન : પ્રક્રિયામાં બનતી નીપજનું પ્રમાણ સીમિત પ્રક્રિયક (limiting reagent) પર આધાર રાખે છે.
કારણ : સીમિત પ્રક્રિયક પ્રક્રિયામાં સંપૂર્ણપણે વપરાઈ જાય છે,તેથી તે નીપજનું પ્રમાણ મર્યાદિત કરે છે.
કારણ : સીમિત પ્રક્રિયક પ્રક્રિયામાં સંપૂર્ણપણે વપરાઈ જાય છે,તેથી તે નીપજનું પ્રમાણ મર્યાદિત કરે છે.
A
વિધાન $\&$ કારણ બંને સાચા છે $\&$ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.
B
વિધાન $\&$ કારણ બંને સાચા છે પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી નથી.
C
વિધાન સાચું છે પરંતુ કારણ ખોટું છે.
D
વિધાન $\&$ કારણ બંને ખોટા છે.
Solution
(A) સીમિત પ્રક્રિયક એવો પ્રક્રિયક છે જે રાસાયણિક પ્રક્રિયામાં સંપૂર્ણપણે વપરાઈ જાય છે.
તે સંપૂર્ણપણે વપરાઈ જતો હોવાથી,તે પ્રક્રિયાની મર્યાદા નક્કી કરે છે અને પરિણામે બનતી નીપજનું મહત્તમ પ્રમાણ નક્કી કરે છે.
તેથી,વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે,અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.
તે સંપૂર્ણપણે વપરાઈ જતો હોવાથી,તે પ્રક્રિયાની મર્યાદા નક્કી કરે છે અને પરિણામે બનતી નીપજનું મહત્તમ પ્રમાણ નક્કી કરે છે.
તેથી,વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે,અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.
0 likes
View Solution128
EasyMCQ
નીચેની પ્રક્રિયામાં $4 \ g$ કાર્બન અને $4 \ g$ ઓક્સિજનમાંથી $CO_2$ ના કેટલા મોલ ઉત્પન્ન થશે?
$C + O_2 \rightarrow CO_2$
$C + O_2 \rightarrow CO_2$
A
$4 \ mol$
B
$\frac{1}{12} \ mol$
C
$\frac{1}{8} \ mol$
D
$\frac{2}{5} \ mol$
Solution
(C) સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ: $C + O_2 \longrightarrow CO_2$
$C$ ના મોલ $= \frac{4 \ g}{12 \ g/mol} = \frac{1}{3} \ mol$
$O_2$ ના મોલ $= \frac{4 \ g}{32 \ g/mol} = \frac{1}{8} \ mol$
$1 \ mol$ $C$ એ $1 \ mol$ $O_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,તેથી $O_2$ એ સીમિત પ્રક્રિયક (limiting reagent) છે કારણ કે $\frac{1}{8} < \frac{1}{3}$.
ઉત્પન્ન થતા $CO_2$ નો જથ્થો સીમિત પ્રક્રિયક $(O_2)$ પર આધાર રાખે છે.
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$1 \ mol$ $O_2$ એ $1 \ mol$ $CO_2$ ઉત્પન્ન કરે છે.
તેથી,$\frac{1}{8} \ mol$ $O_2$ એ $\frac{1}{8} \ mol$ $CO_2$ ઉત્પન્ન કરશે.
$C$ ના મોલ $= \frac{4 \ g}{12 \ g/mol} = \frac{1}{3} \ mol$
$O_2$ ના મોલ $= \frac{4 \ g}{32 \ g/mol} = \frac{1}{8} \ mol$
$1 \ mol$ $C$ એ $1 \ mol$ $O_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,તેથી $O_2$ એ સીમિત પ્રક્રિયક (limiting reagent) છે કારણ કે $\frac{1}{8} < \frac{1}{3}$.
ઉત્પન્ન થતા $CO_2$ નો જથ્થો સીમિત પ્રક્રિયક $(O_2)$ પર આધાર રાખે છે.
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$1 \ mol$ $O_2$ એ $1 \ mol$ $CO_2$ ઉત્પન્ન કરે છે.
તેથી,$\frac{1}{8} \ mol$ $O_2$ એ $\frac{1}{8} \ mol$ $CO_2$ ઉત્પન્ન કરશે.
0 likes
View Solution129
MediumMCQ
$n$ મોલ મિથાઈલ મેગ્નેશિયમ આયોડાઈડમાંથી $n$ મોલ મિથેન તૈયાર કરવા માટે પાણીના અણુઓના કેટલા મોલની જરૂર પડે છે?
A
$n$
B
$2n$
C
$0.5n$
D
$0.1n$
Solution
(A) મિથાઈલ મેગ્નેશિયમ આયોડાઈડ અને પાણી વચ્ચેની રાસાયણિક પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$CH_3MgI + H_2O \rightarrow CH_4 + MgI(OH)$
સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ મુજબ,$1$ મોલ મિથાઈલ મેગ્નેશિયમ આયોડાઈડ $1$ મોલ મિથેન ઉત્પન્ન કરવા માટે $1$ મોલ પાણી સાથે પ્રક્રિયા કરે છે.
તેથી,$n$ મોલ મિથાઈલ મેગ્નેશિયમ આયોડાઈડમાંથી $n$ મોલ મિથેન તૈયાર કરવા માટે $n$ મોલ પાણીના અણુઓની જરૂર પડે છે.
$CH_3MgI + H_2O \rightarrow CH_4 + MgI(OH)$
સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ મુજબ,$1$ મોલ મિથાઈલ મેગ્નેશિયમ આયોડાઈડ $1$ મોલ મિથેન ઉત્પન્ન કરવા માટે $1$ મોલ પાણી સાથે પ્રક્રિયા કરે છે.
તેથી,$n$ મોલ મિથાઈલ મેગ્નેશિયમ આયોડાઈડમાંથી $n$ મોલ મિથેન તૈયાર કરવા માટે $n$ મોલ પાણીના અણુઓની જરૂર પડે છે.
0 likes
View Solution130
MediumMCQ
$2 \,mol$ કાર્બન ને $16 \,g$ ડાયઓક્સિજનમાં બાળવામાં આવે ત્યારે કેટલા પ્રમાણમાં કાર્બન ડાયોક્સાઇડ ઉત્પન્ન થાય છે ($\,g$ માં)?
A
$44$
B
$88$
C
$11$
D
$22$
Solution
(D) કાર્બનના દહન માટેનું સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ: $C(s) + O_2(g) \rightarrow CO_2(g)$.
આપેલ કાર્બનનું પ્રમાણ = $2 \,mol$.
આપેલ ડાયઓક્સિજન $(O_2)$ નું દળ = $16 \,g$.
$O_2$ નું મોલર દળ = $32 \,g/mol$.
$O_2$ ના મોલની સંખ્યા = $\frac{16 \,g}{32 \,g/mol} = 0.5 \,mol$.
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$1 \,mol$ $C$ એ $1 \,mol$ $O_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $1 \,mol$ $CO_2$ બનાવે છે.
અહીં આપણી પાસે $2 \,mol$ $C$ અને માત્ર $0.5 \,mol$ $O_2$ હોવાથી,$O_2$ એ સીમિત પ્રક્રિયક $(LR)$ છે.
ઉત્પન્ન થતા $CO_2$ નું પ્રમાણ $LR$ $(O_2)$ ના પ્રમાણ પર આધાર રાખે છે.
તેથી,$0.5 \,mol$ $O_2$ એ $0.5 \,mol$ $CO_2$ ઉત્પન્ન કરશે.
ઉત્પન્ન થતા $CO_2$ નું દળ = $0.5 \,mol \times 44 \,g/mol = 22 \,g$.
આપેલ કાર્બનનું પ્રમાણ = $2 \,mol$.
આપેલ ડાયઓક્સિજન $(O_2)$ નું દળ = $16 \,g$.
$O_2$ નું મોલર દળ = $32 \,g/mol$.
$O_2$ ના મોલની સંખ્યા = $\frac{16 \,g}{32 \,g/mol} = 0.5 \,mol$.
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$1 \,mol$ $C$ એ $1 \,mol$ $O_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $1 \,mol$ $CO_2$ બનાવે છે.
અહીં આપણી પાસે $2 \,mol$ $C$ અને માત્ર $0.5 \,mol$ $O_2$ હોવાથી,$O_2$ એ સીમિત પ્રક્રિયક $(LR)$ છે.
ઉત્પન્ન થતા $CO_2$ નું પ્રમાણ $LR$ $(O_2)$ ના પ્રમાણ પર આધાર રાખે છે.
તેથી,$0.5 \,mol$ $O_2$ એ $0.5 \,mol$ $CO_2$ ઉત્પન્ન કરશે.
ઉત્પન્ન થતા $CO_2$ નું દળ = $0.5 \,mol \times 44 \,g/mol = 22 \,g$.
0 likes
View Solution131
EasyMCQ
$1 \ bar$ દબાણે નીચેની પ્રક્રિયા માટે $PV$ પ્રકારના કાર્યનું મૂલ્ય શું છે ($J$ માં)? પ્રક્રિયા: $C_2H_4(g) + HCl(g) \rightarrow C_2H_5Cl(g)$. આપેલ કદ $200 \ mL$ $C_2H_4$ અને $150 \ mL$ $HCl$ છે.
A
$3.5$
B
$4.5$
C
$9.0$
D
$15$
Solution
(D) પ્રક્રિયા: $C_2H_4(g) + HCl(g) \rightarrow C_2H_5Cl(g)$.
$1$ મોલ $C_2H_4$ એ $1$ મોલ $HCl$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $1$ મોલ $C_2H_5Cl$ બનાવે છે.
આપેલ: $V(C_2H_4) = 200 \ mL$,$V(HCl) = 150 \ mL$.
અહીં $HCl$ એ સીમિત પ્રક્રિયક હોવાથી,$150 \ mL$ $HCl$ એ $150 \ mL$ $C_2H_4$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $150 \ mL$ $C_2H_5Cl$ ઉત્પન્ન કરશે.
પ્રારંભિક કદ $V_1 = 150 \ mL + 150 \ mL = 300 \ mL = 0.3 \ dm^3$.
અંતિમ કદ $V_2 = 150 \ mL = 0.15 \ dm^3$.
કાર્ય $W = -P_{ext} \Delta V = -P_{ext}(V_2 - V_1)$.
$W = -1 \ bar \times (0.15 \ dm^3 - 0.3 \ dm^3) = 0.15 \ dm^3 \ bar$.
$1 \ dm^3 \ bar = 100 \ J$ હોવાથી,
$W = 0.15 \times 100 \ J = 15 \ J$.
$1$ મોલ $C_2H_4$ એ $1$ મોલ $HCl$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $1$ મોલ $C_2H_5Cl$ બનાવે છે.
આપેલ: $V(C_2H_4) = 200 \ mL$,$V(HCl) = 150 \ mL$.
અહીં $HCl$ એ સીમિત પ્રક્રિયક હોવાથી,$150 \ mL$ $HCl$ એ $150 \ mL$ $C_2H_4$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $150 \ mL$ $C_2H_5Cl$ ઉત્પન્ન કરશે.
પ્રારંભિક કદ $V_1 = 150 \ mL + 150 \ mL = 300 \ mL = 0.3 \ dm^3$.
અંતિમ કદ $V_2 = 150 \ mL = 0.15 \ dm^3$.
કાર્ય $W = -P_{ext} \Delta V = -P_{ext}(V_2 - V_1)$.
$W = -1 \ bar \times (0.15 \ dm^3 - 0.3 \ dm^3) = 0.15 \ dm^3 \ bar$.
$1 \ dm^3 \ bar = 100 \ J$ હોવાથી,
$W = 0.15 \times 100 \ J = 15 \ J$.
0 likes
View Solution132
DifficultMCQ
$0.4 \text{ g}$ ડાયહાઇડ્રોજનની પ્રક્રિયા $7.4 \text{ g}$ ડાયક્લોરિન સાથે હાઇડ્રોજન ક્લોરાઇડ બનાવવા માટે કરવામાં આવે છે। $273 \text{ K}$ તાપમાન અને $1 \text{ bar}$ દબાણે બનતા હાઇડ્રોજન ક્લોરાઇડનું કદ કેટલું હશે ($\text{ L}$ માં)?
A
$9.08$
B
$4.67$
C
$90.8$
D
$45.4$
Solution
(B) સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ: $H_{2(g)} + Cl_{2(g)} \rightarrow 2HCl_{(g)}$
$H_2$ ના મોલ $= \frac{0.4 \text{ g}}{2 \text{ g/mol}} = 0.2 \text{ mol}$
$Cl_2$ ના મોલ $= \frac{7.4 \text{ g}}{71 \text{ g/mol}} \approx 0.1042 \text{ mol}$
અહીં, $Cl_2$ એ સીમિત પ્રક્રિયક (limiting reagent) છે.
બનતા $HCl$ ના મોલ $= 2 \times 0.1042 = 0.2084 \text{ mol}$
$STP$ પર $HCl$ નું કદ ($22.4 \text{ L/mol}$ નો ઉપયોગ કરતા) $= 0.2084 \times 22.4 = 4.67 \text{ L}$.
$H_2$ ના મોલ $= \frac{0.4 \text{ g}}{2 \text{ g/mol}} = 0.2 \text{ mol}$
$Cl_2$ ના મોલ $= \frac{7.4 \text{ g}}{71 \text{ g/mol}} \approx 0.1042 \text{ mol}$
અહીં, $Cl_2$ એ સીમિત પ્રક્રિયક (limiting reagent) છે.
બનતા $HCl$ ના મોલ $= 2 \times 0.1042 = 0.2084 \text{ mol}$
$STP$ પર $HCl$ નું કદ ($22.4 \text{ L/mol}$ નો ઉપયોગ કરતા) $= 0.2084 \times 22.4 = 4.67 \text{ L}$.
0 likes
View Solution133
MediumMCQ
$11.70 \ g$ $NaCl$ ધરાવતા દ્રાવણને $3.4 \ g$ $AgNO_3$ ધરાવતા દ્રાવણમાં ઉમેરવામાં આવે ત્યારે અવક્ષેપિત થતા $AgCl$ નું દળ કેટલું હશે ($g$ માં)? [પરમાણ્વીય દળ: $Ag=108$,$Na=23$,$Cl=35.5$,$N=14$,$O=16$]
A
$2.87$
B
$6.8$
C
$5.74$
D
$1.17$
Solution
(A) સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ:
$NaCl + AgNO_3 \rightarrow AgCl + NaNO_3$
$AgNO_3$ નું મોલર દળ $= 170 \ g/mol$
$NaCl$ નું મોલર દળ $= 58.5 \ g/mol$
$AgCl$ નું મોલર દળ $= 143.5 \ g/mol$
આપેલ જથ્થો:
$NaCl = 11.70 \ g$
$AgNO_3 = 3.4 \ g$
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$170 \ g$ $AgNO_3$ ને $58.5 \ g$ $NaCl$ ની જરૂર પડે છે.
તેથી,$3.4 \ g$ $AgNO_3$ ને $\frac{58.5}{170} \times 3.4 = 1.17 \ g$ $NaCl$ ની જરૂર પડશે.
અહીં $NaCl$ વધુ માત્રામાં છે,તેથી $AgNO_3$ એ સીમિત પ્રક્રિયક (limiting reagent) છે.
$170 \ g$ $AgNO_3$ માંથી $143.5 \ g$ $AgCl$ મળે છે.
તેથી,$3.4 \ g$ $AgNO_3$ માંથી $\frac{143.5}{170} \times 3.4 = 2.87 \ g$ $AgCl$ મળશે.
$NaCl + AgNO_3 \rightarrow AgCl + NaNO_3$
$AgNO_3$ નું મોલર દળ $= 170 \ g/mol$
$NaCl$ નું મોલર દળ $= 58.5 \ g/mol$
$AgCl$ નું મોલર દળ $= 143.5 \ g/mol$
આપેલ જથ્થો:
$NaCl = 11.70 \ g$
$AgNO_3 = 3.4 \ g$
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$170 \ g$ $AgNO_3$ ને $58.5 \ g$ $NaCl$ ની જરૂર પડે છે.
તેથી,$3.4 \ g$ $AgNO_3$ ને $\frac{58.5}{170} \times 3.4 = 1.17 \ g$ $NaCl$ ની જરૂર પડશે.
અહીં $NaCl$ વધુ માત્રામાં છે,તેથી $AgNO_3$ એ સીમિત પ્રક્રિયક (limiting reagent) છે.
$170 \ g$ $AgNO_3$ માંથી $143.5 \ g$ $AgCl$ મળે છે.
તેથી,$3.4 \ g$ $AgNO_3$ માંથી $\frac{143.5}{170} \times 3.4 = 2.87 \ g$ $AgCl$ મળશે.
0 likes
View Solution134
MediumMCQ
એક બંધ પાત્રમાં $1.0 \ g$ $Mg$ ને $0.28 \ g$ $O_2$ સાથે સળગાવવામાં આવે છે. કયો પ્રક્રિયક વધારામાં બાકી રહેશે અને કેટલો?
A
$Mg, 5.8 \ g$
B
$Mg, 0.58 \ g$
C
$O_2, 0.24 \ g$
D
$O_2, 2.4 \ g$
Solution
(B) સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ: $2Mg(s) + O_2(g) \rightarrow 2MgO(s)$.
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$48 \ g$ $Mg$ એ $32 \ g$ $O_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે.
$1.0 \ g$ $Mg$ માટે,જરૂરી $O_2$ નો જથ્થો $\frac{32 \ g \ O_2}{48 \ g \ Mg} \times 1.0 \ g \ Mg = 0.667 \ g \ O_2$ છે.
અહીં માત્ર $0.28 \ g$ $O_2$ ઉપલબ્ધ હોવાથી,$O_2$ એ સીમિત પ્રક્રિયક છે અને $Mg$ વધારામાં છે.
હવે,$0.28 \ g$ $O_2$ દ્વારા વપરાયેલ $Mg$ નો જથ્થો ગણો: $\frac{48 \ g \ Mg}{32 \ g \ O_2} \times 0.28 \ g \ O_2 = 0.42 \ g \ Mg$.
વધારામાં બાકી રહેલ $Mg$ નો જથ્થો $1.0 \ g - 0.42 \ g = 0.58 \ g$ છે.
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$48 \ g$ $Mg$ એ $32 \ g$ $O_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે.
$1.0 \ g$ $Mg$ માટે,જરૂરી $O_2$ નો જથ્થો $\frac{32 \ g \ O_2}{48 \ g \ Mg} \times 1.0 \ g \ Mg = 0.667 \ g \ O_2$ છે.
અહીં માત્ર $0.28 \ g$ $O_2$ ઉપલબ્ધ હોવાથી,$O_2$ એ સીમિત પ્રક્રિયક છે અને $Mg$ વધારામાં છે.
હવે,$0.28 \ g$ $O_2$ દ્વારા વપરાયેલ $Mg$ નો જથ્થો ગણો: $\frac{48 \ g \ Mg}{32 \ g \ O_2} \times 0.28 \ g \ O_2 = 0.42 \ g \ Mg$.
વધારામાં બાકી રહેલ $Mg$ નો જથ્થો $1.0 \ g - 0.42 \ g = 0.58 \ g$ છે.
0 likes
View Solution135
EasyMCQ
$500 \text{ cm}^{3}$ $0.1 \text{ M } HCl$ ને $200 \text{ cm}^{3}$ $0.2 \text{ M } NaOH$ સાથે મિશ્ર કરવામાં આવે ત્યારે મુક્ત થતી ઉષ્માનું પ્રમાણ કેટલું છે ($\text{ kJ}$ માં)?
A
$2.292$
B
$1.292$
C
$0.292$
D
$3.392$
Solution
(A) તટસ્થીકરણની પ્રક્રિયા: $HCl + NaOH \rightarrow NaCl + H_{2}O$
$HCl$ ના શરૂઆતના મોલ $= \frac{500 \times 0.1}{1000} = 0.05 \text{ mol}$
$NaOH$ ના શરૂઆતના મોલ $= \frac{200 \times 0.2}{1000} = 0.04 \text{ mol}$
અહીં $NaOH$ એ સીમિત પ્રક્રિયક છે,તેથી $0.04 \text{ mol } HCl$ એ $0.04 \text{ mol } NaOH$ સાથે પ્રક્રિયા કરશે.
પ્રબળ એસિડ અને પ્રબળ બેઇઝના $1 \text{ mole}$ ના તટસ્થીકરણની ઉષ્મા $57.3 \text{ kJ/mol}$ છે.
તેથી,$0.04 \text{ mol}$ માટે મુક્ત થતી ઉષ્મા $= 57.3 \times 0.04 \text{ kJ} = 2.292 \text{ kJ}$.
$HCl$ ના શરૂઆતના મોલ $= \frac{500 \times 0.1}{1000} = 0.05 \text{ mol}$
$NaOH$ ના શરૂઆતના મોલ $= \frac{200 \times 0.2}{1000} = 0.04 \text{ mol}$
અહીં $NaOH$ એ સીમિત પ્રક્રિયક છે,તેથી $0.04 \text{ mol } HCl$ એ $0.04 \text{ mol } NaOH$ સાથે પ્રક્રિયા કરશે.
પ્રબળ એસિડ અને પ્રબળ બેઇઝના $1 \text{ mole}$ ના તટસ્થીકરણની ઉષ્મા $57.3 \text{ kJ/mol}$ છે.
તેથી,$0.04 \text{ mol}$ માટે મુક્ત થતી ઉષ્મા $= 57.3 \times 0.04 \text{ kJ} = 2.292 \text{ kJ}$.
0 likes
View Solution136
MediumMCQ
બેકિંગ સોડાની બનાવટમાં,$Na_2CO_3$ સાથે પ્રક્રિયા કરવા માટે $H_2O$ અને $CO_2$ નો ગુણોત્તર કેટલો વપરાય છે?
A
$3:1$
B
$1:2$
C
$2:1$
D
$1:1$
Solution
(D) સોડિયમ કાર્બોનેટ $(Na_2CO_3)$ માંથી બેકિંગ સોડા $(NaHCO_3)$ બનાવવાની પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$Na_2CO_3 + H_2O + CO_2 \rightarrow 2NaHCO_3$
સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ પરથી સ્પષ્ટ થાય છે કે $1 \text{ મોલ}$ $H_2O$ એ $1 \text{ મોલ}$ $CO_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે.
તેથી,$H_2O : CO_2$ નો મોલર ગુણોત્તર $1:1$ છે.
$Na_2CO_3 + H_2O + CO_2 \rightarrow 2NaHCO_3$
સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ પરથી સ્પષ્ટ થાય છે કે $1 \text{ મોલ}$ $H_2O$ એ $1 \text{ મોલ}$ $CO_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે.
તેથી,$H_2O : CO_2$ નો મોલર ગુણોત્તર $1:1$ છે.
0 likes
View Solution137
MediumMCQ
નીચેની પ્રક્રિયામાં $x$ અને $y$ શું છે?
$x Pb_3O_4 \rightarrow y PbO + O_2$
$x Pb_3O_4 \rightarrow y PbO + O_2$
A
$x=3, y=6$
B
$x=2, y=4$
C
$x=2, y=5$
D
$x=2, y=6$
Solution
(D) આપેલ રાસાયણિક પ્રક્રિયા લેડ$(II, IV)$ ઓક્સાઈડ $(Pb_3O_4)$ નું ઉષ્મીય વિઘટન છે.
સમીકરણ $x Pb_3O_4 \rightarrow y PbO + O_2$ ને સંતુલિત કરવા માટે:
$1$. લેડ $(Pb)$ પરમાણુઓને સંતુલિત કરો: ડાબી બાજુ $3x$ પરમાણુઓ છે અને જમણી બાજુ $y$ પરમાણુઓ છે. તેથી,$3x = y$.
$2$. ઓક્સિજન $(O)$ પરમાણુઓને સંતુલિત કરો: ડાબી બાજુ $4x$ પરમાણુઓ છે અને જમણી બાજુ $y + 2$ પરમાણુઓ છે.
$3$. ઓક્સિજન સંતુલન સમીકરણમાં $y = 3x$ મૂકતા: $4x = 3x + 2$.
$4$. $x$ માટે ઉકેલતા: $4x - 3x = 2$,જે $x = 2$ આપે છે.
$5$. હવે $y$ શોધો: $y = 3x = 3(2) = 6$.
આમ,સંતુલિત સમીકરણ $2 Pb_3O_4 \rightarrow 6 PbO + O_2$ છે.
સમીકરણ $x Pb_3O_4 \rightarrow y PbO + O_2$ ને સંતુલિત કરવા માટે:
$1$. લેડ $(Pb)$ પરમાણુઓને સંતુલિત કરો: ડાબી બાજુ $3x$ પરમાણુઓ છે અને જમણી બાજુ $y$ પરમાણુઓ છે. તેથી,$3x = y$.
$2$. ઓક્સિજન $(O)$ પરમાણુઓને સંતુલિત કરો: ડાબી બાજુ $4x$ પરમાણુઓ છે અને જમણી બાજુ $y + 2$ પરમાણુઓ છે.
$3$. ઓક્સિજન સંતુલન સમીકરણમાં $y = 3x$ મૂકતા: $4x = 3x + 2$.
$4$. $x$ માટે ઉકેલતા: $4x - 3x = 2$,જે $x = 2$ આપે છે.
$5$. હવે $y$ શોધો: $y = 3x = 3(2) = 6$.
આમ,સંતુલિત સમીકરણ $2 Pb_3O_4 \rightarrow 6 PbO + O_2$ છે.
0 likes
View Solution138
DifficultMCQ
$25 \ mL$ $35 \%$ $AgNO_3$ નું દ્રાવણ અને $25 \ mL$ $11.6 \%$ $NaCl$ નું દ્રાવણ મિશ્ર કરવામાં આવે ત્યારે અવક્ષેપિત થતા $AgCl$ નું દળ ગણો. ($g$ માં)
A
$7$
B
$17$
C
$20$
D
$15$
Solution
(A) સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ: $AgNO_{3(aq)} + NaCl_{(aq)} \rightarrow AgCl_{(s)} + NaNO_{3(aq)}$
પગલું $1$: પ્રક્રિયકોનું દળ ગણો.
$AgNO_3$ નું દળ = $25 \ mL \times 0.35 = 8.75 \ g$.
$AgNO_3$ ના મોલ = $\frac{8.75 \ g}{169.87 \ g/mol} \approx 0.0515 \ mol$.
$NaCl$ નું દળ = $25 \ mL \times 0.116 = 2.9 \ g$.
$NaCl$ ના મોલ = $\frac{2.9 \ g}{58.44 \ g/mol} \approx 0.0496 \ mol$.
પગલું $2$: સીમિત પ્રક્રિયક ઓળખો.
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી $1:1$ હોવાથી,$NaCl$ એ સીમિત પ્રક્રિયક છે $(0.0496 \ mol < 0.0515 \ mol)$.
પગલું $3$: બનેલા $AgCl$ નું દળ ગણો.
બનેલા $AgCl$ ના મોલ = $NaCl$ ના મોલ = $0.0496 \ mol$.
$AgCl$ નું દળ = $0.0496 \ mol \times 143.32 \ g/mol \approx 7.1 \ g$.
આપેલા વિકલ્પો મુજબ,જવાબ $7 \ g$ છે.
પગલું $1$: પ્રક્રિયકોનું દળ ગણો.
$AgNO_3$ નું દળ = $25 \ mL \times 0.35 = 8.75 \ g$.
$AgNO_3$ ના મોલ = $\frac{8.75 \ g}{169.87 \ g/mol} \approx 0.0515 \ mol$.
$NaCl$ નું દળ = $25 \ mL \times 0.116 = 2.9 \ g$.
$NaCl$ ના મોલ = $\frac{2.9 \ g}{58.44 \ g/mol} \approx 0.0496 \ mol$.
પગલું $2$: સીમિત પ્રક્રિયક ઓળખો.
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી $1:1$ હોવાથી,$NaCl$ એ સીમિત પ્રક્રિયક છે $(0.0496 \ mol < 0.0515 \ mol)$.
પગલું $3$: બનેલા $AgCl$ નું દળ ગણો.
બનેલા $AgCl$ ના મોલ = $NaCl$ ના મોલ = $0.0496 \ mol$.
$AgCl$ નું દળ = $0.0496 \ mol \times 143.32 \ g/mol \approx 7.1 \ g$.
આપેલા વિકલ્પો મુજબ,જવાબ $7 \ g$ છે.
0 likes
View Solution139
MediumMCQ
જ્યારે $20 \ g$ $CaCO_3$ ને $20 \ g$ $HCl$ સાથે પ્રક્રિયા કરાવવામાં આવે,ત્યારે બનતા $CO_2$ નું દળ કેટલું હશે ($g$ માં)?
A
$10$
B
$8.8$
C
$22.2$
D
$20$
Solution
(B) સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ: $CaCO_3 + 2HCl \rightarrow CaCl_2 + H_2O + CO_2$
$CaCO_3$ નું મોલર દળ = $100 \ g/mol$
$HCl$ નું મોલર દળ = $36.5 \ g/mol$
$CO_2$ નું મોલર દળ = $44 \ g/mol$
$CaCO_3$ ના મોલ = $\frac{20}{100} = 0.2 \ mol$
$HCl$ ના મોલ = $\frac{20}{36.5} = 0.548 \ mol$
પ્રક્રિયા મુજબ,$1 \ mol$ $CaCO_3$ ને $2 \ mol$ $HCl$ ની જરૂર પડે છે.
તેથી,$0.2 \ mol$ $CaCO_3$ ને $0.2 \times 2 = 0.4 \ mol$ $HCl$ ની જરૂર પડશે.
આપણી પાસે $0.548 \ mol$ $HCl$ હોવાથી,$CaCO_3$ એ સીમિત પ્રક્રિયક (limiting reagent) છે.
બનતા $CO_2$ નું દળ = $0.2 \ mol \times 44 \ g/mol = 8.8 \ g$.
$CaCO_3$ નું મોલર દળ = $100 \ g/mol$
$HCl$ નું મોલર દળ = $36.5 \ g/mol$
$CO_2$ નું મોલર દળ = $44 \ g/mol$
$CaCO_3$ ના મોલ = $\frac{20}{100} = 0.2 \ mol$
$HCl$ ના મોલ = $\frac{20}{36.5} = 0.548 \ mol$
પ્રક્રિયા મુજબ,$1 \ mol$ $CaCO_3$ ને $2 \ mol$ $HCl$ ની જરૂર પડે છે.
તેથી,$0.2 \ mol$ $CaCO_3$ ને $0.2 \times 2 = 0.4 \ mol$ $HCl$ ની જરૂર પડશે.
આપણી પાસે $0.548 \ mol$ $HCl$ હોવાથી,$CaCO_3$ એ સીમિત પ્રક્રિયક (limiting reagent) છે.
બનતા $CO_2$ નું દળ = $0.2 \ mol \times 44 \ g/mol = 8.8 \ g$.
0 likes
View Solution140
MediumMCQ
ઈથેનનું સંપૂર્ણ દહન માત્ર વાયુરૂપ નીપજો આપે છે. એક બંધ પાત્રમાં,$15 \ g$ ઈથેન અને $112 \ g$ $O_2$ ને સંપૂર્ણપણે પ્રક્રિયા કરવા દેવામાં આવી. પ્રક્રિયાના અંતે પાત્રમાં હાજર વાયુરૂપ પદાર્થોના કુલ મોલની સંખ્યા કેટલી હશે?
A
$4.25$
B
$2.5$
C
$1.75$
D
$8.50$
Solution
(A) ઈથેન $(C_2H_6)$ ના દહન માટેનું સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ:
$2C_2H_6(g) + 7O_2(g) \rightarrow 4CO_2(g) + 6H_2O(g)$
પ્રક્રિયકોના મોલની ગણતરી:
$C_2H_6$ નું આણ્વીય દળ = $30 \ g/mol$. $C_2H_6$ ના મોલ = $15 \ g / 30 \ g/mol = 0.5 \ mol$.
$O_2$ નું આણ્વીય દળ = $32 \ g/mol$. $O_2$ ના મોલ = $112 \ g / 32 \ g/mol = 3.5 \ mol$.
સીમિત પ્રક્રિયક નક્કી કરો:
$0.5 \ mol$ $C_2H_6$ માટે,જરૂરી $O_2 = (7/2) \times 0.5 = 1.75 \ mol$.
આપણી પાસે $3.5 \ mol$ $O_2$ હોવાથી,$C_2H_6$ એ સીમિત પ્રક્રિયક છે.
નીપજો અને બાકી રહેલા પ્રક્રિયકોના મોલની ગણતરી:
વપરાયેલ $C_2H_6 = 0.5 \ mol$ (બાકી = $0 \ mol$).
વપરાયેલ $O_2 = 1.75 \ mol$ (બાકી = $3.5 - 1.75 = 1.75 \ mol$).
ઉત્પન્ન થયેલ $CO_2 = (4/2) \times 0.5 = 1.0 \ mol$.
ઉત્પન્ન થયેલ $H_2O = (6/2) \times 0.5 = 1.5 \ mol$.
વાયુરૂપ પદાર્થોના કુલ મોલ = $n(O_2) + n(CO_2) + n(H_2O) = 1.75 + 1.0 + 1.5 = 4.25 \ mol$.
$2C_2H_6(g) + 7O_2(g) \rightarrow 4CO_2(g) + 6H_2O(g)$
પ્રક્રિયકોના મોલની ગણતરી:
$C_2H_6$ નું આણ્વીય દળ = $30 \ g/mol$. $C_2H_6$ ના મોલ = $15 \ g / 30 \ g/mol = 0.5 \ mol$.
$O_2$ નું આણ્વીય દળ = $32 \ g/mol$. $O_2$ ના મોલ = $112 \ g / 32 \ g/mol = 3.5 \ mol$.
સીમિત પ્રક્રિયક નક્કી કરો:
$0.5 \ mol$ $C_2H_6$ માટે,જરૂરી $O_2 = (7/2) \times 0.5 = 1.75 \ mol$.
આપણી પાસે $3.5 \ mol$ $O_2$ હોવાથી,$C_2H_6$ એ સીમિત પ્રક્રિયક છે.
નીપજો અને બાકી રહેલા પ્રક્રિયકોના મોલની ગણતરી:
વપરાયેલ $C_2H_6 = 0.5 \ mol$ (બાકી = $0 \ mol$).
વપરાયેલ $O_2 = 1.75 \ mol$ (બાકી = $3.5 - 1.75 = 1.75 \ mol$).
ઉત્પન્ન થયેલ $CO_2 = (4/2) \times 0.5 = 1.0 \ mol$.
ઉત્પન્ન થયેલ $H_2O = (6/2) \times 0.5 = 1.5 \ mol$.
વાયુરૂપ પદાર્થોના કુલ મોલ = $n(O_2) + n(CO_2) + n(H_2O) = 1.75 + 1.0 + 1.5 = 4.25 \ mol$.
0 likes
View Solution141
MediumMCQ
એક પ્રતિક્રિયા ગેસ મિશ્રણમાં કદ દ્વારા અનુક્રમે $50 \%$,$30 \%$ અને $20 \%$ $A$,$B$ અને $C$ છે. મિશ્રણ નીચેની પ્રતિક્રિયાઓમાંથી પસાર થાય છે:
$1. A + 2B \rightarrow P_1$
$2. 4P_1 + 3C \rightarrow P_2$
$P_1$ અને $P_2$ એ પ્રતિક્રિયાઓના બે ઉત્પાદનો છે. જો પ્રતિક્રિયા પૂર્ણ થાય તો સાચો જવાબ પસંદ કરો.
$1. A + 2B \rightarrow P_1$
$2. 4P_1 + 3C \rightarrow P_2$
$P_1$ અને $P_2$ એ પ્રતિક્રિયાઓના બે ઉત્પાદનો છે. જો પ્રતિક્રિયા પૂર્ણ થાય તો સાચો જવાબ પસંદ કરો.
A
$C$ સંપૂર્ણપણે વપરાઈ જશે.
B
$A$ સંપૂર્ણપણે વપરાઈ જશે.
C
$B$ સંપૂર્ણપણે વપરાઈ જશે નહીં.
D
$P_1$ સંપૂર્ણપણે વપરાઈ જશે.
Solution
(D) ધારો કે મિશ્રણના $100 \text{ મોલ}$ છે. તેથી,$n_A = 50 \text{ mol}$,$n_B = 30 \text{ mol}$,અને $n_C = 20 \text{ mol}$.
પ્રથમ પ્રતિક્રિયામાં: $A + 2B \rightarrow P_1$.
$50 \text{ mol}$ $A$ માટે,આપણને $100 \text{ mol}$ $B$ ની જરૂર છે. આપણી પાસે માત્ર $30 \text{ mol}$ $B$ હોવાથી,$B$ એ સીમિત પ્રક્રિયક છે.
$30 \text{ mol}$ $B$ એ $15 \text{ mol}$ $A$ સાથે પ્રતિક્રિયા કરીને $15 \text{ mol}$ $P_1$ બનાવશે.
બાકી રહેલ $A = 50 - 15 = 35 \text{ mol}$.
બીજી પ્રતિક્રિયામાં: $4P_1 + 3C \rightarrow P_2$.
આપણી પાસે $15 \text{ mol}$ $P_1$ અને $20 \text{ mol}$ $C$ છે.
$15 \text{ mol}$ $P_1$ માટે,$C$ ની જરૂરી માત્રા $\frac{3}{4} \times 15 = 11.25 \text{ mol}$ છે.
આપણી પાસે $20 \text{ mol}$ $C$ હોવાથી,$P_1$ એ બીજી પ્રતિક્રિયામાં સીમિત પ્રક્રિયક છે.
$15 \text{ mol}$ $P_1$ એ $11.25 \text{ mol}$ $C$ સાથે પ્રતિક્રિયા કરીને $P_2$ બનાવશે.
બાકી રહેલ $C = 20 - 11.25 = 8.75 \text{ mol}$.
બાકી રહેલ $A = 35 \text{ mol}$.
તેથી $P_1$ બીજી પ્રતિક્રિયામાં સંપૂર્ણપણે વપરાઈ જશે.
પ્રથમ પ્રતિક્રિયામાં: $A + 2B \rightarrow P_1$.
$50 \text{ mol}$ $A$ માટે,આપણને $100 \text{ mol}$ $B$ ની જરૂર છે. આપણી પાસે માત્ર $30 \text{ mol}$ $B$ હોવાથી,$B$ એ સીમિત પ્રક્રિયક છે.
$30 \text{ mol}$ $B$ એ $15 \text{ mol}$ $A$ સાથે પ્રતિક્રિયા કરીને $15 \text{ mol}$ $P_1$ બનાવશે.
બાકી રહેલ $A = 50 - 15 = 35 \text{ mol}$.
બીજી પ્રતિક્રિયામાં: $4P_1 + 3C \rightarrow P_2$.
આપણી પાસે $15 \text{ mol}$ $P_1$ અને $20 \text{ mol}$ $C$ છે.
$15 \text{ mol}$ $P_1$ માટે,$C$ ની જરૂરી માત્રા $\frac{3}{4} \times 15 = 11.25 \text{ mol}$ છે.
આપણી પાસે $20 \text{ mol}$ $C$ હોવાથી,$P_1$ એ બીજી પ્રતિક્રિયામાં સીમિત પ્રક્રિયક છે.
$15 \text{ mol}$ $P_1$ એ $11.25 \text{ mol}$ $C$ સાથે પ્રતિક્રિયા કરીને $P_2$ બનાવશે.
બાકી રહેલ $C = 20 - 11.25 = 8.75 \text{ mol}$.
બાકી રહેલ $A = 35 \text{ mol}$.
તેથી $P_1$ બીજી પ્રતિક્રિયામાં સંપૂર્ણપણે વપરાઈ જશે.
0 likes
View Solution142
EasyMCQ
જ્યારે $10 \ g$ કોપર અને $10 \ g$ આયોડિનને મિશ્ર કરવામાં આવે છે,ત્યારે સમીકરણ $2Cu + I_2 \longrightarrow 2CuI$ મુજબ $CuI$ ની સૈદ્ધાંતિક નીપજની ગણતરી કરો. ($g$ માં)
A
$30$
B
$10$
C
$15$
D
$20$
Solution
(C) પગલું $1$: પ્રક્રિયકોના મોલની ગણતરી કરો.
$Cu$ નું આણ્વીય દળ $\approx 63.5 \ g/mol$,$I_2$ નું આણ્વીય દળ $\approx 253.8 \ g/mol$.
$Cu$ ના મોલ $= \frac{10}{63.5} \approx 0.157 \ mol$.
$I_2$ ના મોલ $= \frac{10}{253.8} \approx 0.0394 \ mol$.
પગલું $2$: સીમિત પ્રક્રિયક નક્કી કરો.
સમીકરણ $2Cu + I_2 \longrightarrow 2CuI$ મુજબ,$1 \ mol$ $I_2$ માટે $2 \ mol$ $Cu$ ની જરૂર પડે છે.
$0.0394 \ mol$ $I_2$ માટે,આપણને $2 \times 0.0394 = 0.0788 \ mol$ $Cu$ ની જરૂર છે.
આપણી પાસે $0.157 \ mol$ $Cu$ હોવાથી,$I_2$ એ સીમિત પ્રક્રિયક છે.
પગલું $3$: $CuI$ ની નીપજની ગણતરી કરો.
ઉત્પન્ન થયેલ $CuI$ ના મોલ $= 2 \times I_2$ ના મોલ $= 2 \times 0.0394 = 0.0788 \ mol$.
$CuI$ નું આણ્વીય દળ $= 63.5 + 126.9 = 190.4 \ g/mol$.
$CuI$ નું દળ $= 0.0788 \ mol \times 190.4 \ g/mol \approx 15 \ g$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
$Cu$ નું આણ્વીય દળ $\approx 63.5 \ g/mol$,$I_2$ નું આણ્વીય દળ $\approx 253.8 \ g/mol$.
$Cu$ ના મોલ $= \frac{10}{63.5} \approx 0.157 \ mol$.
$I_2$ ના મોલ $= \frac{10}{253.8} \approx 0.0394 \ mol$.
પગલું $2$: સીમિત પ્રક્રિયક નક્કી કરો.
સમીકરણ $2Cu + I_2 \longrightarrow 2CuI$ મુજબ,$1 \ mol$ $I_2$ માટે $2 \ mol$ $Cu$ ની જરૂર પડે છે.
$0.0394 \ mol$ $I_2$ માટે,આપણને $2 \times 0.0394 = 0.0788 \ mol$ $Cu$ ની જરૂર છે.
આપણી પાસે $0.157 \ mol$ $Cu$ હોવાથી,$I_2$ એ સીમિત પ્રક્રિયક છે.
પગલું $3$: $CuI$ ની નીપજની ગણતરી કરો.
ઉત્પન્ન થયેલ $CuI$ ના મોલ $= 2 \times I_2$ ના મોલ $= 2 \times 0.0394 = 0.0788 \ mol$.
$CuI$ નું આણ્વીય દળ $= 63.5 + 126.9 = 190.4 \ g/mol$.
$CuI$ નું દળ $= 0.0788 \ mol \times 190.4 \ g/mol \approx 15 \ g$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
0 likes
View Solution143
EasyMCQ
$20 \ mL$ $0.1 \ M$ $HCl$ ને $30 \ mL$ $0.1 \ M$ $NaOH$ માં ઉમેરવામાં આવે છે. આ દ્રાવણમાં વધારાનું $50 \ mL$ પાણી ઉમેરવામાં આવ્યું. બનતા અંતિમ દ્રાવણની મોલારિટી કેટલી હશે ($M$ માં)?
A
$0.1$
B
$0.01$
C
$0.5$
D
$0.05$
Solution
(B) પ્રક્રિયા: $HCl + NaOH \rightarrow NaCl + H_2O$.
$HCl$ ના મોલની સંખ્યા $= 0.1 \ M \times 0.02 \ L = 0.002 \ mol$.
$NaOH$ ના મોલની સંખ્યા $= 0.1 \ M \times 0.03 \ L = 0.003 \ mol$.
$HCl$ એ સીમિત પ્રક્રિયક હોવાથી,તે સંપૂર્ણપણે વપરાઈ જશે.
તટસ્થીકરણ પછી બાકી રહેલા $NaOH$ ના મોલ $= 0.003 \ mol - 0.002 \ mol = 0.001 \ mol$.
કુલ અંતિમ કદ $= 20 \ mL + 30 \ mL + 50 \ mL = 100 \ mL = 0.1 \ L$.
અંતિમ દ્રાવણની મોલારિટી $= \frac{0.001 \ mol}{0.1 \ L} = 0.01 \ M$.
$HCl$ ના મોલની સંખ્યા $= 0.1 \ M \times 0.02 \ L = 0.002 \ mol$.
$NaOH$ ના મોલની સંખ્યા $= 0.1 \ M \times 0.03 \ L = 0.003 \ mol$.
$HCl$ એ સીમિત પ્રક્રિયક હોવાથી,તે સંપૂર્ણપણે વપરાઈ જશે.
તટસ્થીકરણ પછી બાકી રહેલા $NaOH$ ના મોલ $= 0.003 \ mol - 0.002 \ mol = 0.001 \ mol$.
કુલ અંતિમ કદ $= 20 \ mL + 30 \ mL + 50 \ mL = 100 \ mL = 0.1 \ L$.
અંતિમ દ્રાવણની મોલારિટી $= \frac{0.001 \ mol}{0.1 \ L} = 0.01 \ M$.
0 likes
View Solution144
EasyMCQ
જ્યારે $30 \ mL \ H_2$ એ $20 \ mL \ O_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને પાણી બનાવે છે,ત્યારે પ્રક્રિયાના અંતે શું બાકી રહેશે?
A
$10 \ mL \ H_2$
B
$5 \ mL \ H_2$
C
$10 \ mL \ O_2$
D
$5 \ mL \ O_2$
Solution
(D) પ્રક્રિયા માટેનું સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ: $2H_2(g) + O_2(g) \rightarrow 2H_2O(g)$ છે.
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$2 \ \text{કદ }\ H_2$ એ $1 \ \text{કદ }\ O_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે.
આપેલ પ્રારંભિક કદ: $V(H_2) = 30 \ mL$ અને $V(O_2) = 20 \ mL$.
અહીં $H_2$ એ સીમિત પ્રક્રિયક હોવાથી,$30 \ mL \ H_2$ સંપૂર્ણ વપરાઈ જશે.
$30 \ mL \ H_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરવા માટે જરૂરી $O_2$ નું કદ $30 \ mL \times (1/2) = 15 \ mL$ છે.
તેથી,બાકી રહેલ $O_2$ નું કદ $20 \ mL - 15 \ mL = 5 \ mL \ O_2$ છે.
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$2 \ \text{કદ }\ H_2$ એ $1 \ \text{કદ }\ O_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે.
આપેલ પ્રારંભિક કદ: $V(H_2) = 30 \ mL$ અને $V(O_2) = 20 \ mL$.
અહીં $H_2$ એ સીમિત પ્રક્રિયક હોવાથી,$30 \ mL \ H_2$ સંપૂર્ણ વપરાઈ જશે.
$30 \ mL \ H_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરવા માટે જરૂરી $O_2$ નું કદ $30 \ mL \times (1/2) = 15 \ mL$ છે.
તેથી,બાકી રહેલ $O_2$ નું કદ $20 \ mL - 15 \ mL = 5 \ mL \ O_2$ છે.
0 likes
View Solution145
MediumMCQ
આથવણની પ્રક્રિયા દરમિયાન,એક મોલ ગ્લુકોઝમાંથી મુક્ત થતા $CO_2$ ના મોલની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$2$
B
$3$
C
$4$
D
$1$
Solution
(A) યીસ્ટ અને અમુક બેક્ટેરિયા ઇથેનોલ આથવણ કરે છે જેમાં ગ્લુકોઝનું વિઘટન ઇથેનોલ અને કાર્બન ડાયોક્સાઇડમાં થાય છે.
ગ્લુકોઝના આથવણ માટેનું સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$C_6H_{12}O_6 \rightarrow 2C_2H_5OH + 2CO_2$
સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ પરથી સ્પષ્ટ થાય છે કે $1 \text{ મોલ}$ ગ્લુકોઝ $2 \text{ મોલ}$ $CO_2$ ઉત્પન્ન કરે છે.
ગ્લુકોઝના આથવણ માટેનું સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$C_6H_{12}O_6 \rightarrow 2C_2H_5OH + 2CO_2$
સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ પરથી સ્પષ્ટ થાય છે કે $1 \text{ મોલ}$ ગ્લુકોઝ $2 \text{ મોલ}$ $CO_2$ ઉત્પન્ન કરે છે.
0 likes
View Solution146
DifficultMCQ
નીચેની પ્રતિક્રિયાઓમાં,અનુક્રમે $P, Q$ અને $R$ ને ઓળખો:
$I. 3Fe_2O_3 + CO \longrightarrow 2P + CO_2 \uparrow$
$II. Fe_3O_4 + 4CO \longrightarrow 3Q + 4CO_2 \uparrow$
$III. Fe_2O_3 + CO \longrightarrow 2R + CO_2 \uparrow$
$I. 3Fe_2O_3 + CO \longrightarrow 2P + CO_2 \uparrow$
$II. Fe_3O_4 + 4CO \longrightarrow 3Q + 4CO_2 \uparrow$
$III. Fe_2O_3 + CO \longrightarrow 2R + CO_2 \uparrow$
A
$P = Fe, Q = Fe_3O_4, R = FeO$
B
$P = Fe_3O_4, Q = FeO, R = Fe$
C
$P = Fe_3O_4, Q = Fe, R = FeO$
D
$P = FeO, Q = Fe_3O_4, R = Fe$
Solution
(C) રાસાયણિક સમીકરણોને સંતુલિત કરતા:
$I. 3Fe_2O_3 + CO \longrightarrow 2Fe_3O_4 + CO_2 \uparrow$ (તેથી,$P = Fe_3O_4$)
$II. Fe_3O_4 + 4CO \longrightarrow 3Fe + 4CO_2 \uparrow$ (તેથી,$Q = Fe$)
$III. Fe_2O_3 + CO \longrightarrow 2FeO + CO_2 \uparrow$ (તેથી,$R = FeO$)
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(c)$ છે.
$I. 3Fe_2O_3 + CO \longrightarrow 2Fe_3O_4 + CO_2 \uparrow$ (તેથી,$P = Fe_3O_4$)
$II. Fe_3O_4 + 4CO \longrightarrow 3Fe + 4CO_2 \uparrow$ (તેથી,$Q = Fe$)
$III. Fe_2O_3 + CO \longrightarrow 2FeO + CO_2 \uparrow$ (તેથી,$R = FeO$)
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(c)$ છે.
0 likes
View Solution147
DifficultMCQ
$KMnO_4$ બેઝિક માધ્યમમાં $KI$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $I_2$ અને $MnO_2$ બનાવે છે. જ્યારે $250 \ mL$ $0.1 \ M \ KI$ દ્રાવણને $250 \ mL$ $0.02 \ M \ KMnO_4$ સાથે બેઝિક માધ્યમમાં મિશ્ર કરવામાં આવે છે,ત્યારે બનતા $I_2$ ના મોલની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$0.015$
B
$0.0075$
C
$0.005$
D
$0.01$
Solution
(B) $KI$ ના મોલ $= 0.1 \times 0.250 = 0.025 \ mol$.
$KMnO_4$ ના મોલ $= 0.02 \times 0.250 = 0.005 \ mol$.
સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ: $2MnO_4^- + 6I^- + 4H_2O \rightarrow 2MnO_2 + 3I_2 + 8OH^-$.
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$2 \ mol \ KMnO_4$ એ $6 \ mol \ KI$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $3 \ mol \ I_2$ ઉત્પન્ન કરે છે.
અહીં,$KMnO_4$ એ સીમિત પ્રક્રિયક છે કારણ કે $0.005 \ mol \ KMnO_4$ ને $0.015 \ mol \ KI$ ની જરૂર પડે છે (જે ઉપલબ્ધ $0.025 \ mol$ કરતા ઓછા છે).
બનતા $I_2$ ના મોલ $= \frac{3}{2} \times KMnO_4 \text{ ના મોલ} = \frac{3}{2} \times 0.005 = 0.0075 \ mol$.
$KMnO_4$ ના મોલ $= 0.02 \times 0.250 = 0.005 \ mol$.
સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ: $2MnO_4^- + 6I^- + 4H_2O \rightarrow 2MnO_2 + 3I_2 + 8OH^-$.
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$2 \ mol \ KMnO_4$ એ $6 \ mol \ KI$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $3 \ mol \ I_2$ ઉત્પન્ન કરે છે.
અહીં,$KMnO_4$ એ સીમિત પ્રક્રિયક છે કારણ કે $0.005 \ mol \ KMnO_4$ ને $0.015 \ mol \ KI$ ની જરૂર પડે છે (જે ઉપલબ્ધ $0.025 \ mol$ કરતા ઓછા છે).
બનતા $I_2$ ના મોલ $= \frac{3}{2} \times KMnO_4 \text{ ના મોલ} = \frac{3}{2} \times 0.005 = 0.0075 \ mol$.
0 likes
View Solution148
MediumMCQ
$100 \ mL$ $0.05 \ M$ $Cu^{2+}$ ના જલીય દ્રાવણને $1 \ L$ $0.1 \ M$ $KI$ ના દ્રાવણમાં ઉમેરવામાં આવે છે. ઉત્પન્ન થતા $I_2$ અને $Cu_2I_2$ ના મોલની સંખ્યા અનુક્રમે કેટલી હશે?
A
$2.5 \times 10^{-3}, 5 \times 10^{-3}$
B
$5 \times 10^{-3}, 5 \times 10^{-3}$
C
$5 \times 10^{-3}, 2.5 \times 10^{-3}$
D
$2.5 \times 10^{-3}, 2.5 \times 10^{-3}$
Solution
(D) પ્રક્રિયા માટેનું સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ: $2Cu^{2+} + 4I^- \rightarrow Cu_2I_2 + I_2$.
$Cu^{2+}$ ના મોલ = $M \times V(L) = 0.05 \times 0.1 = 5 \times 10^{-3} \ mol$.
$I^-$ ના મોલ = $M \times V(L) = 0.1 \times 1 = 0.1 \ mol$.
અહીં $I^-$ વધુ પ્રમાણમાં હોવાથી,પ્રક્રિયા $Cu^{2+}$ દ્વારા મર્યાદિત છે.
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$2 \ mol$ $Cu^{2+}$ માંથી $1 \ mol$ $I_2$ અને $1 \ mol$ $Cu_2I_2$ બને છે.
તેથી,$5 \times 10^{-3} \ mol$ $Cu^{2+}$ માંથી બનતા મોલ:
$I_2$ ના મોલ = $\frac{5 \times 10^{-3}}{2} = 2.5 \times 10^{-3} \ mol$.
$Cu_2I_2$ ના મોલ = $\frac{5 \times 10^{-3}}{2} = 2.5 \times 10^{-3} \ mol$.
$Cu^{2+}$ ના મોલ = $M \times V(L) = 0.05 \times 0.1 = 5 \times 10^{-3} \ mol$.
$I^-$ ના મોલ = $M \times V(L) = 0.1 \times 1 = 0.1 \ mol$.
અહીં $I^-$ વધુ પ્રમાણમાં હોવાથી,પ્રક્રિયા $Cu^{2+}$ દ્વારા મર્યાદિત છે.
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$2 \ mol$ $Cu^{2+}$ માંથી $1 \ mol$ $I_2$ અને $1 \ mol$ $Cu_2I_2$ બને છે.
તેથી,$5 \times 10^{-3} \ mol$ $Cu^{2+}$ માંથી બનતા મોલ:
$I_2$ ના મોલ = $\frac{5 \times 10^{-3}}{2} = 2.5 \times 10^{-3} \ mol$.
$Cu_2I_2$ ના મોલ = $\frac{5 \times 10^{-3}}{2} = 2.5 \times 10^{-3} \ mol$.
0 likes
View Solution149
DifficultMCQ
નીચેની અસંતુલિત પ્રક્રિયા માટે $A$,$B$,$C$,$D$ અને $E$ ના મૂલ્યો ઓળખો: $aKNO_3 + 5C_{12}H_{22}O_{11} \rightarrow bN_2 + cCO_2 + dH_2O + eK_2CO_3$
A
| $A=10, B=12, C=18, D=55, E=12$ |
B
| $A=6, B=8, C=6, D=11, E=12$ |
C
| $A=48, B=36, C=6, D=8, E=12$ |
D
| $A=48, B=24, C=36, D=55, E=24$ |
Solution
(D) આપેલ અસંતુલિત પ્રક્રિયા છે: $aKNO_3 + 5C_{12}H_{22}O_{11} \rightarrow bN_2 + cCO_2 + dH_2O + eK_2CO_3$.
સમીકરણને સંતુલિત કરવા માટે,આપણે બંને બાજુએ દરેક તત્વના પરમાણુઓની સંખ્યા સમાન કરીએ છીએ:
$K$ માટે: $a = 2e$
$N$ માટે: $a = 2b$
$C$ માટે: $5 \times 12 = c + e \Rightarrow 60 = c + e$
$H$ માટે: $5 \times 22 = 2d$ $\Rightarrow 110 = 2d$ $\Rightarrow d = 55$
$O$ માટે: $3a + 5 \times 11 = 2c + d + 3e$ $\Rightarrow 3a + 55 = 2c + 55 + 3e$ $\Rightarrow 3a = 2c + 3e$
$e = 24$ લેતા,આપણને $a = 48$ મળે છે.
$a = 2b$ હોવાથી,$b = 24$.
$c + e = 60$ હોવાથી,$c = 60 - 24 = 36$.
આમ,સંતુલિત સમીકરણ છે: $48KNO_3 + 5C_{12}H_{22}O_{11} \rightarrow 24N_2 + 36CO_2 + 55H_2O + 24K_2CO_3$.
મૂલ્યો $A=48, B=24, C=36, D=55, E=24$ છે.
સમીકરણને સંતુલિત કરવા માટે,આપણે બંને બાજુએ દરેક તત્વના પરમાણુઓની સંખ્યા સમાન કરીએ છીએ:
$K$ માટે: $a = 2e$
$N$ માટે: $a = 2b$
$C$ માટે: $5 \times 12 = c + e \Rightarrow 60 = c + e$
$H$ માટે: $5 \times 22 = 2d$ $\Rightarrow 110 = 2d$ $\Rightarrow d = 55$
$O$ માટે: $3a + 5 \times 11 = 2c + d + 3e$ $\Rightarrow 3a + 55 = 2c + 55 + 3e$ $\Rightarrow 3a = 2c + 3e$
$e = 24$ લેતા,આપણને $a = 48$ મળે છે.
$a = 2b$ હોવાથી,$b = 24$.
$c + e = 60$ હોવાથી,$c = 60 - 24 = 36$.
આમ,સંતુલિત સમીકરણ છે: $48KNO_3 + 5C_{12}H_{22}O_{11} \rightarrow 24N_2 + 36CO_2 + 55H_2O + 24K_2CO_3$.
મૂલ્યો $A=48, B=24, C=36, D=55, E=24$ છે.
0 likes
View SolutionSome Basic Concepts of Chemistry — Chemical equation and limiting reagent · Frequently Asked Questions
1Are these Some Basic Concepts of Chemistry questions useful for JEE and NEET?
Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.
2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?
Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.
3How do I generate a question paper from this subtopic?
Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.
Vedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See DemoFor Teachers & Institutes
Generate a Some Basic Concepts of Chemistry Exam Paper in 2 Minutes
Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.
First 3 chapters of every subject are free — no payment required.