Morphology of Cockroach Questions in Gujarati

(N/A) $\rightarrow$ વંદામાં બે જોડ પાંખો હોય છે.
$1$. પાંખોની પ્રથમ જોડ,જેને અગ્ર પાંખ અથવા $Tegmina$ કહેવામાં આવે છે,તે $Mesothorax$ (મધ્યવક્ષ) માંથી ઉદ્ભવે છે. આ પાંખો અપારદર્શક,ઘેરી અને ચામડા જેવી હોય છે,અને જ્યારે વંદો આરામની સ્થિતિમાં હોય ત્યારે તે પાછળની પાંખોને ઢાંકીને રક્ષણ આપે છે.
$2$. પાંખોની બીજી જોડ $Metathorax$ (પશ્વવક્ષ) માંથી ઉદ્ભવે છે. આ પશ્વ પાંખો પારદર્શક અને પટલમય હોય છે,અને તેનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે ઉડવા માટે થાય છે.

(N/A) વંદામાં અંડઘર એ ઘેરા લાલથી કાળાશ પડતા બદામી રંગની કેપ્સ્યુલ છે,જેમાં ફલિત ઈંડા હોય છે.
તે આશરે $8 \ mm$ લાંબી હોય છે.
તેને સામાન્ય રીતે યોગ્ય સપાટી પર,જેમ કે તિરાડો અથવા ખાંચાઓમાં,જ્યાં ભેજનું પ્રમાણ વધુ હોય અને ખોરાકનો સ્ત્રોત નજીક હોય ત્યાં મૂકવામાં આવે છે અથવા ચોંટાડવામાં આવે છે.
સરેરાશ,દરેક માદા $9-10$ અંડઘર ઉત્પન્ન કરે છે,અને દરેક અંડઘરમાં $14-16$ ઈંડા હોય છે.

(N/A) $1$. વંદાની ઘણી પ્રજાતિઓ જંગલી હોય છે અને તેનું કોઈ આર્થિક મહત્વ નથી,પરંતુ કેટલીક પ્રજાતિઓ માનવ વસવાટમાં અને તેની આસપાસ જોવા મળે છે.
$2$. તેઓ જીવાત (pests) ગણાય છે કારણ કે તેઓ ખોરાકનો નાશ કરે છે અને તેને તેમના દુર્ગંધયુક્ત ઉત્સર્ગ દ્રવ્યો દ્વારા દૂષિત કરે છે.
$3$. તેઓ તેમના શરીર પર રોગકારક જીવાણુઓ વહન કરીને ખોરાક અને પાણીને દૂષિત કરે છે,જેના દ્વારા તેઓ મનુષ્યોમાં વિવિધ બેક્ટેરિયલ રોગો ફેલાવી શકે છે.

(N/A) $ \Rightarrow $ વંદાની આંખ માથાની પૃષ્ઠ સપાટી પર કાળા, મૂત્રપિંડ આકારના ડાઘા સ્વરૂપે આવેલી હોય છે. તે સંયુક્ત આંખ છે. દરેક આંખ આશરે $ 2000 $ ષટ્કોણીય નેત્રિકાઓ (ommatidia) ની બનેલી હોય છે.
$ \Rightarrow $ દરેક સંયુક્ત આંખમાં ડાયોપ્ટ્રિક પ્રદેશ અને ગ્રાહી પ્રદેશ હોય છે. તે જે કંઈ પણ જુએ છે તેની અલગ-અલગ છબીઓ બનાવવામાં સક્ષમ છે.
$ \Rightarrow $ તેથી, વંદો કોઈ વસ્તુની ઘણી છબીઓ મેળવી શકે છે. આ પ્રકારની દ્રષ્ટિને મોઝેક દ્રષ્ટિ (mosaic vision) કહેવામાં આવે છે. દરેક સંયુક્ત આંખના અંદરના છેડેથી પાતળા ચેતાતંતુઓ નીકળે છે. તે બધા જોડાઈને દ્રષ્ટિ ચેતા (optic nerve) બનાવે છે, જે મગજ સાથે જોડાય છે.
$ \Rightarrow $ સંધિપાદ પ્રાણીઓમાં, સંયુક્ત આંખ એ પ્રાથમિક દ્રષ્ટિ અંગ છે. તેનો રચનાત્મક એકમ નેત્રિકા (ommatidium) છે. દરેક નેત્રિકા કોર્નિયલ લેન્સ, સ્ફટિકમય શંકુ (crystalline cone), કીકીના રંજક કોષો (iris pigment cells), ગ્રાહી કોષો (retinula cells) અને ર્હેબડમ (rhabdom) ની બનેલી હોય છે, જે આધારકલા (basement membrane) પર આધારિત હોય છે. આ એકમો સાથે મળીને દ્રષ્ટિનું વિશાળ ક્ષેત્ર અને ગતિ પ્રત્યે ઉચ્ચ સંવેદનશીલતા પ્રદાન કરે છે.

(N/A) વંદાના મુખાગો કરડવા અને ચાવવા પ્રકારના હોય છે. તે નીચે મુજબની રચનાઓ ધરાવે છે:
$1$. લેબ્રમ (ઉપલો હોઠ).
$2$. મેન્ડિબલ્સની એક જોડ.
$3$. મેક્સિલાની એક જોડ.
$4$. લેબિયમ (નીચલો હોઠ).
વધુમાં,એક મધ્યસ્થ લવચીક ખંડ,જેને હાયપોફેરિન્ક્સ કહેવામાં આવે છે,તે જીભ તરીકે કાર્ય કરે છે અને મુખાગો દ્વારા ઘેરાયેલી ગુહામાં આવેલું હોય છે.

(N/A) $\Rightarrow$ સરેરાશ રીતે,માદા $9-10$ અંડકોથળીઓ ઉત્પન્ન કરે છે,જેમાં દરેકની અંદર $14-16$ ઈંડા હોય છે.
$\Rightarrow$ $P. \text{ americana}$ નો વિકાસ પરોક્ષ (paurometabolous) પ્રકારનો છે,જેનો અર્થ છે કે તેનો વિકાસ નિમ્ફ (nymph) અવસ્થાઓ દ્વારા થાય છે.
$\Rightarrow$ નિમ્ફ દેખાવમાં પુખ્ત વંદા જેવું જ હોય છે. નિમ્ફ પુખ્ત સ્વરૂપમાં પહોંચવા માટે લગભગ $13$ વખત નિર્મોચન (moulting) કરે છે.
$\Rightarrow$ અંતિમ નિમ્ફ અવસ્થામાં પાંખની કલિકાઓ (wing pads) જોવા મળે છે,પરંતુ માત્ર પુખ્ત વંદામાં જ સંપૂર્ણ વિકસિત પાંખો હોય છે.

(D) Periplaneta americana એ નિશાચર સજીવ છે જે ભેજવાળી અને અંધારી જગ્યાએ રહેવાનું પસંદ કરે છે.
અન્ય વિકલ્પો વિશે:
- વંદાના હૃદયમાં $13$ ખંડો હોય છે,$6$ નહીં.
- ઉરસ (thorax) માત્ર $3$ ખંડો (અગ્ર ઉરસ,મધ્ય ઉરસ અને પશ્ચ ઉરસ) ધરાવે છે,$10$ નહીં.
- એનલ સ્ટાઇલ માત્ર નરમાં જોવા મળે છે,જ્યારે એનલ સર્સી નર અને માદા બંનેમાં જોવા મળે છે.

(B) વંદામાં ત્રણ ઉરસ ખંડો હોય છે: અગ્ર ઉરસ (prothorax),મધ્ય ઉરસ (mesothorax) અને પશ્ચ ઉરસ (metathorax). અગ્ર પાંખો (ટેગમિના) મધ્ય ઉરસ ($2^{nd}$ ઉરસ ખંડ) સાથે જોડાયેલી હોય છે,ન કે અગ્ર ઉરસ ($1^{st}$ ઉરસ ખંડ) સાથે. તેથી,વિકલ્પ $B$ માં આપેલ વિધાન ખોટું છે.

(A) સંપૂર્ણ કાયાંતરણ (હોલોમેટાબોલસ વિકાસ) માં ચાર અલગ તબક્કાઓનો સમાવેશ થાય છે: ઈંડું,ડિંભ (larva),કોષિત અવસ્થા (pupa) અને પુખ્ત. ઘરમાખી અને મચ્છર બંને આ પ્રકારનો વિકાસ દર્શાવે છે. તેનાથી વિપરીત,વંદામાં અપૂર્ણ કાયાંતરણ (પૌરોમેટાબોલસ વિકાસ) જોવા મળે છે,જેમાં ત્રણ તબક્કાઓ હોય છે: ઈંડું,નિમ્ફ (nymph) અને પુખ્ત.

(D) વંદાનો પગ પાંચ ખંડોનો બનેલો હોય છે.
આધાર (પ્રોક્સિમલ છેડા) થી ટોચ (ડિસ્ટલ છેડા) સુધીના ખંડોનો સાચો ક્રમ નીચે મુજબ છે:
$1$. $Coxa$ (વક્ષ સાથે જોડાયેલ આધારભૂત ખંડ)
$2$. $Trochanter$ (એક નાનો ખંડ)
$3$. $Femur$ (સૌથી મોટો અને જાડો ખંડ)
$4$. $Tibia$ (એક લાંબો અને પાતળો ખંડ)
$5$. $Tarsus$ (અંતિમ ભાગ,જે ટાર્સોમિયર્સનો બનેલો હોય છે)
તેથી,સાચો ક્રમ $Coxa$,$Trochanter$,$Femur$,$Tibia$ અને $Tarsus$ છે.

(C) વંદાનું માથું ત્રિકોણાકાર હોય છે અને તે શરીરની લંબ અક્ષ સાથે કાટખૂણે આગળના ભાગે આવેલું હોય છે.
તે $6$ ખંડોના જોડાણથી બનેલું છે.
તેની ગરદન એ અગ્રવક્ષ (prothorax) નો ટૂંકો ભાગ છે,જે લવચીક હોય છે અને માથાને બધી દિશાઓમાં હલનચલન કરવામાં મદદ કરે છે.

(B) વંદાનો વિકાસ પૌરોમેટાબોલસ (paurometabolous) પ્રકારનો છે,જેનો અર્થ છે કે તેમનો વિકાસ નિમ્ફ અવસ્થા દ્વારા થાય છે. નિમ્ફ દેખાવમાં પુખ્ત વંદા જેવા જ હોય છે. નિમ્ફ પુખ્ત સ્વરૂપમાં પહોંચવા માટે લગભગ $13$ વખત મોલ્ટિંગ કરે છે. છેલ્લા નિમ્ફ તબક્કામાં વિંગપેડ્સ (wingpads) હોય છે,જ્યારે પુખ્ત વંદામાં સંપૂર્ણ વિકસિત પાંખો (અગ્ર પાંખો અને પશ્ચ પાંખો) જોવા મળે છે.

(A) નર વંદાના પશ્ચ ભાગની આપેલી આકૃતિમાં:
$A$ એ $9$મો સ્ટર્નમ દર્શાવે છે.
$B$ એ એનલ સર્કસ (સાંધાવાળી તંતુમય રચના) દર્શાવે છે.
$C$ એ $10$મો ટર્ગમ દર્શાવે છે.
$D$ એ એનલ સ્ટાઇલ (માત્ર નરમાં જોવા મળતી ટૂંકી,દોરા જેવી રચના) દર્શાવે છે.
તેથી,સાચું નામકરણ $A - 9$મો સ્ટર્નમ,$B$ - એનલ સર્કસ,$C - 10$મો ટર્ગમ,$D$ - એનલ સ્ટાઇલ છે.

(C) વંદાની બાહ્ય રચનાના આધારે:
$A$ એ પ્રોનોટમ દર્શાવે છે,જે અગ્રવક્ષ (prothorax) ની પૃષ્ઠ બાજુની કવચ જેવી રચના છે.
$B$ એ મેસોથોરેક્સ દર્શાવે છે,જે વક્ષનો મધ્ય ભાગ છે.
$C$ એ મેટાથોરેક્સ દર્શાવે છે,જે વક્ષનો પશ્ચ ભાગ છે.
$D$ એ ટેગમિના (અગ્ર પાંખો) દર્શાવે છે,જે અપારદર્શક,ઘેરી અને ચામડા જેવી હોય છે.
$E$ એ એનલ સર્સી દર્શાવે છે,જે નર અને માદા બંને વંદામાં જોવા મળતી જોડમાં રહેલી,સાંધાવાળી,તંતુમય રચનાઓ છે.
તેથી,સાચું નામનિર્દેશન $A$- પ્રોનોટમ,$B$-મેસોથોરેક્સ,$C$-મેટાથોરેક્સ,$D$-ટેગમિના,$E$-એનલ સર્સી છે.

(B) આકૃતિમાં દર્શાવેલ વંદાના મુખના ભાગોની રચનાના આધારે:
$A$ એ લેબિયમ (નીચલો હોઠ) દર્શાવે છે.
$B$ એ મેક્સિલા દર્શાવે છે.
$C$ એ લેબ્રમ (ઉપલો હોઠ) દર્શાવે છે.
$D$ એ મેન્ડિબલ દર્શાવે છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $A$-લેબિયમ,$B$-મેક્સિલા,$C$-લેબ્રમ,$D$-મેન્ડિબલ છે.

(B) વંદા સામાન્ય રીતે કથ્થઈ અથવા કાળા રંગના શરીરવાળા પ્રાણીઓ છે.
તેઓ સૃષ્ટિ $Animalia$,સમુદાય $Arthropoda$,વર્ગ $Insecta$ અને ગોત્ર $Blattaria$ માં આવે છે.
તેથી,સાચું વર્ગીકરણ વર્ગ $Insecta$ અને સમુદાય $Arthropoda$ છે.

(A) વંદામાં કાપવા અને ચાવવા પ્રકારના મુખાગો હોય છે,જે વિવિધ પ્રકારના કાર્બનિક પદાર્થોને ખાવા માટે અનુકૂલિત હોય છે.
મચ્છરોમાં ભોંકવા અને ચૂસવા પ્રકારના મુખાગો હોય છે.
ઘરમાખીમાં સ્પંજિંગ (વાળવા) પ્રકારના મુખાગો હોય છે,જ્યારે પતંગિયામાં સાયફનિંગ પ્રકારના મુખાગો જોવા મળે છે.

(C) વંદામાં,નર અને માદા બંનેના $10$મા ઉદરીય ખંડ પર એક જોડ સાંધાવાળી,તંતુમય રચનાઓ હોય છે જેને એનલ સર્સી કહેવાય છે.
જોકે,નરમાં એક જોડ ટૂંકી,દોરા જેવી રચનાઓ હોય છે જેને એનલ સ્ટાઈલ કહેવાય છે,જે માદામાં ગેરહાજર હોય છે.
તેથી,નરમાં એનલ સર્સી અને એનલ સ્ટાઈલ બંને હાજર હોય છે.

(D) ગુદા શૂક (anal style) એ માત્ર નર વંદામાં જોવા મળતી ટૂંકી,દોરી જેવી રચના છે. બંને જાતિઓમાં,$10$મા ખંડ પર એક જોડ સાંધાવાળી તંતુમય રચનાઓ હોય છે જેને ગુદા ઉપાંગો (anal cerci) કહેવાય છે.
દરેક વંદામાં લગભગ $100-150$ માલ્પિઘિયન નલિકાઓ હોય છે,$16$ નહીં.
ચેતાતંત્ર વક્ષ બાજુએ આવેલું હોય છે,પૃષ્ઠ બાજુએ નહીં.
ખોરાકને દળવાનું કાર્ય જઠર (gizzard) દ્વારા થાય છે,માત્ર મુખાગો દ્વારા નહીં.

(C) વિધાન $(i)$ સાચું છે: વંદાનું શરીર ખંડિત હોય છે અને તે શીર્ષ,ઉરસ અને ઉદરમાં વિભાજિત હોય છે.
વિધાન $(ii)$ ખોટું છે: વંદામાં રુધિરાભિસરણ તંત્ર ખુલ્લા પ્રકારનું હોય છે.
વિધાન $(iii)$ ખોટું છે: વંદા એકલિંગી (dioecious) હોય છે,એટલે કે નર અને માદા પ્રજનન અંગો અલગ-અલગ સજીવોમાં હોય છે.
વિધાન $(iv)$ સાચું છે: $P. americana$ નો વિકાસ પૌરોમેટાબોલસ પ્રકારનો છે,જેનો અર્થ છે કે વિકાસ નિમ્ફ અવસ્થાઓ દ્વારા થાય છે જે પુખ્ત વંદાને મળતી આવે છે.

(D) $(i)$ વંદા ખરેખર કથ્થાઈ કે કાળા રંગના પ્રાણીઓ છે જે સંધિપાદ સમુદાયના કીટક વર્ગમાં આવે છે. આ વિધાન સાચું છે.
$(ii)$ નર વંદામાં એક જોડ ટૂંકી,દોરા જેવી ગુદા શૂક હોય છે,જે માદામાં હોતી નથી. આ વિધાન સાચું છે.
$(iii)$ વંદાનું હૃદય એક લાંબી સ્નાયુબદ્ધ નળી છે જે ઉરસ અને ઉદરની મધ્ય-પૃષ્ઠ રેખા પર સ્થિત છે. આ વિધાન સાચું છે.
$(iv)$ વંદા ($Periplaneta$ $americana$) નો નિમ્ફ પુખ્ત અવસ્થા સુધી પહોંચવા માટે લગભગ $13$ વખત નિર્મોચન પામે છે. આ વિધાન સાચું છે.
આમ,તમામ વિધાનો $(i), (ii), (iii)$ અને $(iv)$ સાચા હોવાથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(C) વંદાના મુખાંગોમાં લેબ્રમ (ઉપલો હોઠ),મેન્ડિબલ્સની એક જોડ,મેક્સિલાની એક જોડ અને લેબિયમ (નીચલો હોઠ) નો સમાવેશ થાય છે.
મુખગુહા એ આ મુખાંગો દ્વારા ઘેરાયેલી જગ્યા છે.
મેન્ડિબલ્સ અને પ્રથમ મેક્સિલા મુખગુહાની પાર્શ્વ બાજુએ આવેલા હોય છે,જે ખોરાકને ચાવવામાં અને હેરફેર કરવામાં મદદ કરે છે.

(A) સાચો જવાબ $A$ છે.
વંદામાં,અગ્રઆંત્ર અને મધ્યઆંત્રના જોડાણ પર $6-8$ અંધ નલિકાઓનું વલય હોય છે જેને યકૃત અથવા જઠરીય અંધાંત્ર (gastric caeca) કહેવાય છે,મધ્યઆંત્ર અને પશ્ચાંત્રના જોડાણ પર નહીં.
વિકલ્પ $B$ સાચો છે: હાયપોફેરિંક્સ જીભ તરીકે કાર્ય કરે છે અને મુખાગો દ્વારા ઘેરાયેલી ગુહામાં આવેલું હોય છે.
વિકલ્પ $C$ સાચો છે: માદા વંદામાં,$7^{\text{th}}$ ઉરોસ્થિ હોડી આકારનું હોય છે અને તે $8^{\text{th}}$ અને $9^{\text{th}}$ ઉરોસ્થિ સાથે મળીને પ્રજનન કોથળી બનાવે છે.
વિકલ્પ $D$ સાચો છે: નર અને માદા બંને વંદામાં $10^{\text{th}}$ ઉદરીય ખંડ એક જોડ સાંધાવાળી તંતુમય રચનાઓ ધરાવે છે જેને ગુદા સૂત્ર (anal cerci) કહેવાય છે.

(A) વંદામાં,વક્ષ પ્રદેશ ત્રણ ખંડોનો બનેલો છે: $Prothorax$ (અગ્રવક્ષ),$Mesothorax$ (મધ્યવક્ષ),અને $Metathorax$ (પશ્વવક્ષ).
દરેક વક્ષીય ખંડ એક જોડ ચાલવાના પગ ધરાવે છે.
વંદામાં બે જોડ પાંખો હોય છે.
પાંખોની પ્રથમ જોડ,જેને $Tegmina$ અથવા અગ્ર પાંખો કહેવાય છે,તે $Mesothorax$ (મધ્યવક્ષ) માંથી ઉદ્ભવે છે.
પાંખોની બીજી જોડ,જેને પશ્વ પાંખો કહેવાય છે,તે $Metathorax$ (પશ્વવક્ષ) માંથી ઉદ્ભવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(A) વંદાનું શરીર ખંડિત હોય છે અને તે ત્રણ સ્પષ્ટ ભાગોમાં વિભાજિત છે: શીર્ષ,ઉરસ અને ઉદર.
$1$. શીર્ષ $6$ ખંડોના જોડાણથી બનેલું છે.
$2$. ઉરસ $3$ ખંડોનું બનેલું છે: અગ્ર ઉરસ (prothorax),મધ્ય ઉરસ (mesothorax) અને પશ્ચ ઉરસ (metathorax).
$3$. નર અને માદા બંને વંદામાં ઉદર $10$ ખંડોનું બનેલું હોય છે.
તેથી,$P = 6, Q = 3$ અને $R = 10$.

(A) વંદાનું ઉરસ ત્રણ ભાગોનું બનેલું છે: પૂર્વઉરસ (prothorax),મધ્યઉરસ (mesothorax) અને પશ્ચઉરસ (metathorax).
આપેલ આકૃતિમાં:
- $P$ એ પૂર્વઉરસ દર્શાવે છે,જે ઉરસનો પ્રથમ ખંડ છે.
- $Q$ એ મધ્યઉરસ દર્શાવે છે.
- $R$ એ ટેગમિના (અગ્ર પાંખ) દર્શાવે છે.
- $S$ એ ઉદર દર્શાવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(A) વંદાના મુખાંગો નીચે મુજબની રચનાઓ ધરાવે છે:
$P$ એ અધિજમ્ભ (Labrum) દર્શાવે છે.
$Q$ એ જડબું (Mandible) દર્શાવે છે.
$R$ એ પ્રથમજમ્ભ (Maxilla) દર્શાવે છે.
$S$ એ અધોજમ્ભ (Labium) દર્શાવે છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $P$: અધિજમ્ભ,$Q$: જડબું,$R$: પ્રથમજમ્ભ,$S$: અધોજમ્ભ છે.

(D) માદા વંદામાં,જનનકોથળી અથવા બ્રૂડ પાઉચ $7$ મા,$8$ મા અને $9$ મા ઉદરીય અધોકવચ (sterna) દ્વારા બને છે. જોકે,$NCERT$ પાઠ્યપુસ્તકમાં વર્ણવેલ રચનાત્મક સીમાઓ મુજબ,જનનકોથળી પૃષ્ઠબાજુએ $9$ મા અને $10$ મા ઉપરીકવચ (terga) દ્વારા અને વક્ષબાજુએ $9$ મા અધોકવચ દ્વારા ઘેરાયેલી હોય છે. આ કોથળીમાં માદા જનન છિદ્ર,શુક્રસંગ્રહ છિદ્ર અને કોલેટરલ ગ્રંથિઓ આવેલી હોય છે.

(A) વંદામાં બે જોડ પાંખો હોય છે.
$1$. પાંખોની પ્રથમ જોડ મધ્યઉરસીય ભાગમાંથી ઉદ્ભવે છે અને તેને અગ્ર પાંખો અથવા $Tegmina$ કહેવાય છે.
$2$. પાંખોની બીજી જોડ પશ્ચઉરસીય ભાગમાંથી ઉદ્ભવે છે અને તેને પશ્ચ પાંખો કહેવાય છે.
$3$. અગ્ર પાંખો $(Tegmina)$ અપારદર્શક,ઘેરા રંગની અને ચર્મીય હોય છે,જે આરામની સ્થિતિમાં પશ્ચ પાંખોને ઢાંકે છે.
$4$. પશ્ચ પાંખો પારદર્શક અને પટલમય હોય છે,જે ઉડવા માટે વપરાય છે.
તેથી,મધ્યઉરસીય પાંખોને પશ્ચ પાંખો કહેવાય છે તે વિધાન અસંગત છે.

(B) વંદાના મુખાંગોમાં લેબ્રમ (ઉપલા હોઠ),જડબાંની એક જોડ,મેક્સિલાની એક જોડ,લેબિયમ (નીચલા હોઠ) અને અધોજમ્ભ (જીભ) નો સમાવેશ થાય છે.
વંદાના મુખની આપેલી આકૃતિમાં:
- $P$ એ લેબ્રમ દર્શાવે છે.
- $Q$ એ અધોજમ્ભ (જીભ તરીકે કાર્ય કરતો મધ્યસ્થ ખંડ) દર્શાવે છે.
- $R$ એ મેક્સિલા દર્શાવે છે.
- $S$ એ લેબિયમ દર્શાવે છે.
તેથી,અધોજમ્ભ $Q$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે.

(D) વંદામાં એક જોડ સંયુક્ત આંખો શીર્ષની પૃષ્ઠબાજુએ આવેલી હોય છે.
દરેક સંયુક્ત આંખ લગભગ $2000$ ષટ્કોણાકાર નેત્રિકાઓ (ommatidia) ની બનેલી હોય છે.
ઘણી બધી નેત્રિકાઓની મદદથી વંદો એક જ પદાર્થના ઘણા પ્રતિબિંબ મેળવે છે,જેને મોઝેક દ્રષ્ટિ (mosaic vision) કહે છે.
આ પ્રકારની દ્રષ્ટિમાં સંવેદનશીલતા વધુ હોય છે પરંતુ રેઝોલ્યુશન ઓછું હોય છે,જે રાત્રિના સમયે જોવા માટે અનુકૂલિત છે.
તેથી,આપેલા તમામ વિકલ્પો સાચા છે.

(B) વંદામાં,માદા ઈંડાના કોષો ઉત્પન્ન કરે છે જેને અંડઘર (oothecae) કહેવામાં આવે છે.
દરેક અંડઘર એ ઘેરા લાલથી કાળાશ પડતા બદામી રંગની કેપ્સ્યુલ છે,જે આશરે $8-10 \ mm$ લાંબી હોય છે.
તેને સામાન્ય રીતે ખોરાકના સ્ત્રોતની નજીક વધુ ભેજવાળી જગ્યાએ યોગ્ય સપાટી પર મૂકવામાં આવે છે અથવા ચોંટાડવામાં આવે છે.
સરેરાશ,દરેક અંડઘરમાં $14-16$ ઈંડા હોય છે.

(C) વંદાનો વિકાસ પૌરોમેટાબોલસ (paurometabolous) પ્રકારનો હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તેનો વિકાસ કીટશિશુ (nymph) અવસ્થા દ્વારા થાય છે.
કીટશિશુ દેખાવમાં પુખ્ત વંદા જેવા જ હોય છે.
કીટશિશુ નિર્મોચન (ecdysis) દ્વારા વૃદ્ધિ પામે છે.
પુખ્ત સ્વરૂપમાં રૂપાંતરિત થવા માટે કીટશિશુ આશરે $13$ વખત નિર્મોચન પામે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(A) નર વંદામાં,નર જનનછિદ્રની આસપાસ કાઈટીનયુક્ત અસમમિતિય રચનાઓ આવેલી હોય છે,જેને ગોનાપોફાઈસીસ અથવા ફેલોમેર્સ કહેવામાં આવે છે.
આ રચનાઓ પ્રજનન (સંવનન) ની પ્રક્રિયામાં મદદરૂપ થાય છે અને તે મળદ્વારની વક્ષ બાજુએ આવેલી હોય છે.

(C) વંદા એકલિંગી સજીવો છે,જેનો અર્થ છે કે તેમાં નર અને માદા વ્યક્તિગત રીતે અલગ હોય છે.
જૈવિક પરિભાષામાં,અલગ લિંગ ધરાવતા સજીવોને દ્વિસદની (Dioecious) કહેવામાં આવે છે.
એકસદની અને દ્વિલિંગી એવા સજીવો માટે વપરાતા શબ્દો છે જે એક જ સજીવમાં નર અને માદા બંને પ્રજનન અંગો ધરાવે છે.
તેથી,વંદો દ્વિસદની છે.

(C) વિકલ્પ $C$ સાચો જવાબ છે કારણ કે પુચ્છ શૈલી (anal styles) માત્ર નર વંદામાં જોવા મળે છે અને માદા વંદામાં ગેરહાજર હોય છે.
વિકલ્પ $A$,$B$,અને $D$ ખોટા છે કારણ કે પુચ્છ શૂક (anal cerci),ઘેરો બદામી શરીરનો રંગ અને સ્કલેરાઈટ્સ એ નર અને માદા બંને વંદામાં જોવા મળતા સામાન્ય લક્ષણો છે.

(A) સાચો જવાબ વિકલ્પ $(A)$ છે.
નર અને માદા બંને વંદામાં,ઉદરના $10^{\text{th}}$ ખંડ પર ગુદા સૂત્ર (anal cerci) તરીકે ઓળખાતી સંધિવાળી તંતુમય રચનાઓની એક જોડી આવેલી હોય છે.
આ રચનાઓ સંવેદી હોય છે અને તે પર્યાવરણમાં થતા કંપનોને પારખવામાં વંદાને મદદ કરે છે.
વિકલ્પ $(B)$,$(C)$ અને $(D)$ ખોટા છે કારણ કે $5^{\text{th}}$,$8^{\text{th}}$ અને $9^{\text{th}}$ ખંડ પર આવી રચનાઓ હોતી નથી,અને પુખ્ત વંદામાં $11^{\text{th}}$ ઉદરીય ખંડ ગેરહાજર હોય છે.

(A) વંદામાં,બાહ્ય કંકાલ સખત પ્લેટોનું બનેલું હોય છે જેને સ્ક્લેરાઈટ્સ કહેવામાં આવે છે.
આ સ્ક્લેરાઈટ્સ એકબીજા સાથે પાતળા અને લવચીક પટલ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે જેને આર્થ્રોઈડલ પટલ અથવા આર્ટિક્યુલર પટલ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ પટલ શરીરના ખંડો અને ઉપાંગોની હલનચલન માટે જવાબદાર છે,કારણ કે તે સખત સ્ક્લેરાઈટ્સ વચ્ચે લવચીકતા પ્રદાન કરે છે.

(D) $Periplaneta$ $americana$ (વંદા) માં,માદા તેના પ્રજનનકાળ દરમિયાન $9-10$ અંડકોથળીઓ ઉત્પન્ન કરે છે.
દરેક અંડકોથળી ઘેરા લાલથી કાળાશ પડતા બદામી રંગની કેપ્સ્યુલ જેવી હોય છે,જે આશરે $8 \ mm$ લાંબી હોય છે અને તેમાં $14-16$ ઈંડા હોય છે.
તેથી,ખાલી જગ્યાઓ ભરવા માટેનો સાચો ક્રમ $9-10$ અને $14-16$ છે.

(B) માદા વંદામાં,$7^{\text{th}}$ ઉદરવક્ષ (Sternum) હોડી આકારનું હોય છે.
તે $8^{\text{th}}$ અને $9^{\text{th}}$ ઉદરવક્ષ સાથે મળીને પ્રજનન કોથળી (brood or genital pouch) બનાવે છે.
આ કોથળીના અગ્ર ભાગમાં માદા જનન છિદ્ર,શુક્રસંગ્રહાલય છિદ્રો અને ગુંદર ગ્રંથિઓ આવેલી હોય છે.

(C) માદા વંદામાં,$7^{th}$ ઉરસ (sternum) હોડી આકારનું હોય છે.
તે $8^{th}$ અને $9^{th}$ ઉરસ સાથે મળીને પ્રજનન કોથળી (brood or genital pouch) બનાવે છે,જેમાં માદા જનન છિદ્ર,શુક્રસંગ્રહ છિદ્ર અને સહાયક ગ્રંથિઓ આવેલી હોય છે.

(C) વંદાના મુખાગોમાં લેબ્રમ,એક જોડ મેન્ડિબલ,એક જોડ મેક્સિલા,લેબિયમ અને હાઈપોફેરિન્ક્સનો સમાવેશ થાય છે.
દરેક મેન્ડિબલ મજબૂત રીતે સ્ક્લેરોટાઈઝ્ડ હોય છે અને તેમાં દાંત જેવી રચનાઓ હોય છે જેનો ઉપયોગ ખોરાકને કાપવા (incising) અને દળવા (grinding) બંને માટે થાય છે.
જો મેન્ડિબલ દૂર કરવામાં આવે,તો વંદો આ બંને આવશ્યક યાંત્રિક પ્રક્રિયાઓ કરવામાં અસમર્થ રહેશે.
તેથી,સાચો જવાબ $C$ (બંને) છે.

(A) વંદાના મુખાંગોમાં,$Labrum$ એ એક એકલ,તકતી જેવી રચના છે જે ઉપલા હોઠ તરીકે કાર્ય કરે છે. તે ક્લાઈપિયસ (clypeus) સાથે જોડાયેલ હોય છે અને આગળથી મુખગુહાને ઢાંકે છે. તેથી,સાચો જવાબ $A$ છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે. વંદા મિશ્રાહારી (omnivorous) છે,તૃણાહારી નથી. તેઓ સડતા વનસ્પતિ અને પ્રાણી પદાર્થો,ખોરાકના ટુકડાઓ,કાગળ અને ગુંદર સહિત વિવિધ પ્રકારના કાર્બનિક પદાર્થો ખાય છે. તેઓ નિશાચર છે,એટલે કે તેઓ રાત્રે સક્રિય હોય છે,અને તેઓ ખરેખર ગંભીર જીવાત અને અનેક રોગોના વાહકો છે. તેઓ સંધિપાદ (Arthropoda) સમુદાયના કીટક (Insecta) વર્ગમાં આવે છે,અને $Periplaneta$ $americana$ એ ઘરોમાં જોવા મળતી સૌથી સામાન્ય પ્રજાતિ છે.

(C) વંદામાં, શ્વસનતંત્ર શ્વાસનળીઓના જાળાનું બનેલું હોય છે જે શરીરની પાર્શ્વ બાજુએ આવેલા $10$ જોડ નાના છિદ્રો દ્વારા ખુલે છે, જેને શ્વસનછિદ્રો (Spiracles) કહેવામાં આવે છે.
આ $10$ જોડમાંથી, $2$ જોડ ઉરસના પ્રદેશમાં અને $8$ જોડ ઉદરના પ્રદેશમાં આવેલી હોય છે.
તેથી, સાચો જવાબ $10$ જોડ છે.