Morphology of Cockroach Questions in Gujarati

(B) વંદામાં,$Thorax$ (ઉરસ) પ્રદેશ એ બાહ્યકંકાલ અને અંતઃકંકાલ બંનેની દ્રષ્ટિએ સૌથી વધુ વિકસેલો ભાગ છે.
ઉરસનું બાહ્યકંકાલ સખત પ્લેટોનું બનેલું હોય છે જેને $Sclerites$ (પૃષ્ઠવક્ષ,ઉરોસ્થિ અને પાર્શ્વવક્ષ) કહેવામાં આવે છે.
ઉરસનું અંતઃકંકાલ પણ ખૂબ જ વિકસેલું હોય છે,જે પ્રચલન માટે જરૂરી શક્તિશાળી સ્નાયુઓ,ખાસ કરીને પાંખો અને પગના હલનચલન માટે જોડાણના બિંદુઓ પૂરા પાડે છે.

(C) વંદામાં જાતીય દ્વિવિધતા (sexual dimorphism) જોવા મળે છે.
નર વંદાને માદા વંદાથી અલગ પાડવા માટે તેમાં જોવા મળતી એક જોડ ટૂંકી,દોરી જેવી રચના એટલે કે 'પુચ્છ કંટિકા' (anal styles) નો ઉપયોગ થાય છે.
પુચ્છ કંટિકા માત્ર નર વંદામાં જ જોવા મળે છે અને તે માદા વંદામાં ગેરહાજર હોય છે.
બંને જાતિઓમાં પુચ્છ શૂળ (anal cerci) હાજર હોય છે,તેથી તેનો ઉપયોગ તફાવત પારખવા માટે થઈ શકતો નથી.

(C) વંદા અને અન્ય કીટકોનું બાહ્યકંકાલ મુખ્યત્વે $Chitin$ (કાઈટીન) નામના મજબૂત અને રક્ષણાત્મક પોલીસેકેરાઈડનું બનેલું હોય છે.
$Chitin$ એ નાઈટ્રોજનયુક્ત પોલીસેકેરાઈડ છે જે કીટકના શરીરને માળખાકીય આધાર અને રક્ષણ પૂરું પાડે છે.
તે અધિચર્મ (epidermal) કોષો દ્વારા સ્ત્રવિત થાય છે અને સખત તકતીઓ બનાવે છે જેને સ્ક્લેરાઈટ્સ (sclerites) કહેવામાં આવે છે.

(D) વંદા $(Periplaneta \ americana)$ માં શ્વસનતંત્ર શ્વાસનળીઓના જાળાનું બનેલું હોય છે, જે શરીરની પાર્શ્વ બાજુએ આવેલા $10$ જોડ નાના છિદ્રો દ્વારા બહાર ખુલે છે, જેને શ્વસન છિદ્રો (spiracles) કહેવામાં આવે છે.
આ $10$ જોડનું વિતરણ નીચે મુજબ છે:
$2$ જોડ ઉરસ (thoracic) પ્રદેશમાં આવેલી હોય છે.
$8$ જોડ ઉદર (abdominal) પ્રદેશમાં આવેલી હોય છે.
આમ, વંદામાં કુલ $10$ જોડ શ્વસન છિદ્રો આવેલા હોય છે.

(D) વંદામાં જોવા મળતા ઈંડાનો પ્રકાર $Centrolecithal$ (અધો જરદીય) છે.
$Centrolecithal$ પ્રકારના ઈંડામાં, જરદી (yolk) ઈંડાના કેન્દ્રમાં કેન્દ્રિત હોય છે, જ્યારે કોષરસ (cytoplasm) પરિઘ તરફ મર્યાદિત હોય છે.
આ પ્રકારના ઈંડા વંદા $(Periplaneta \text{ } americana)$ સહિત ઘણા કીટકોમાં જોવા મળે છે.

(C) વંદામાં,$10$ મા ઉદરીય ખંડમાં બંને જાતિઓમાં એક જોડ સાંધાવાળી તંતુમય રચનાઓ જોવા મળે છે જેને પુચ્છ શૂક (Anal cerci) કહે છે. જોકે,નર વંદામાં ટૂંકી,દોરી જેવી પુચ્છ કંટિકા (Anal styles) ની એક વધારાની જોડ હોય છે,જે માદામાં ગેરહાજર હોય છે. તેથી,પુચ્છ કંટિકા એ નર વંદાને માદાથી અલગ પાડવા માટેનું એક લાક્ષણિક લક્ષણ છે.

(C) કીટકો,જેમ કે વંદામાં,સંયુક્ત આંખો જોવા મળે છે. દરેક સંયુક્ત આંખ અનેક સ્વતંત્ર દ્રષ્ટિ એકમોની બનેલી હોય છે જેને નેત્રિકા (ommatidia) કહેવામાં આવે છે. આ નેત્રિકાઓ દ્વારા,કીટક કોઈ વસ્તુની અનેક છબીઓ મેળવી શકે છે,જેને મોઝેક દ્રષ્ટિ (mosaic vision) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(A) નર અને માદા બંને વંદામાં ઉદર $10$ ખંડોનું બનેલું હોય છે.
જોકે,આ ખંડોની રચનામાં બાહ્યાકાર વિદ્યાની દ્રષ્ટિએ તફાવત જોવા મળે છે.
નરમાં $9$મા ઉદરીય વક્ષ (sternum) પર એક જોડ ટૂંકી,દોરી જેવી ગુદા શૂક (anal styles) આવેલી હોય છે,જે માદામાં ગેરહાજર હોય છે.
તેથી,બંને જાતિઓમાં $10$ ઉદરીય ખંડો જોવા મળે છે.

(C) સ્ટિન્ક ગ્લેન્ડ (જેને ગંધ ગ્રંથિઓ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) એ વંદા ($Periplaneta$ $americana$) માં જોવા મળતી વિશિષ્ટ બહિઃસ્ત્રાવી ગ્રંથિઓ છે.
આ ગ્રંથિઓ ઉદરના $6^{th}$ ટર્ગમ (પૃષ્ઠ કવચ) પર આવેલી હોય છે.
તે નર અને માદા બંને વંદામાં જોવા મળે છે અને શિકારીઓથી બચવા માટે દુર્ગંધયુક્ત પ્રવાહીનો સ્ત્રાવ કરીને રક્ષણ મેળવવા માટે ઉપયોગી છે.

(D) વંદાનો વિકાસ પૌરોમેટાબોલસ (paurometabolous) પ્રકારનો છે,જેનો અર્થ છે કે તેમાં નિમ્ફ (nymph) અવસ્થાઓ પુખ્ત વંદા જેવી જ દેખાય છે.
આ નિમ્ફ નિર્મોચન દ્વારા વૃદ્ધિ પામે છે.
નિમ્ફ અવસ્થા પુખ્ત સ્વરૂપમાં પહોંચવા માટે $13$ વખત નિર્મોચન પામે છે.
તેથી,નિર્મોચનની સંખ્યા $13$ છે,જે '$10$ થી વધુ' શ્રેણીમાં આવે છે.

(C) વંદા $(Periplaneta \text{ } americana)$ માં, માદા અંડઘર (ootheca) તરીકે ઓળખાતી અંડકોની કોથળીઓ ઉત્પન્ન કરે છે.
દરેક અંડઘર ઘેરા લાલથી કાળાશ પડતા બદામી રંગનું કેપ્સ્યુલ છે, જે આશરે $8 \text{ } mm$ લાંબું હોય છે.
આ અંડઘરને સામાન્ય રીતે ખોરાકના સ્ત્રોતની નજીક વધુ ભેજવાળી તિરાડો કે ખાંચાઓમાં મૂકવામાં આવે છે અથવા ચોંટાડવામાં આવે છે.
સરેરાશ, દરેક અંડઘરમાં $14-16$ ફલિત અંડકો હોય છે.

(B) વંદા $(Periplaneta \text{ } americana)$ માં, ઉપાંગો (પગ) ઉરસના ખંડો સાથે જોડાયેલા હોય છે. દરેક પગ $5$ ખંડોનો બનેલો હોય છે: $1$. નિતંબ (Coxa), $2$. ટ્રોકેન્ટર (Trochanter), $3$. ઊર્વસ્થિ (Femur), $4$. ટીબિયા (Tibia), અને $5$. પંજો (Tarsus). પંજો આગળ $5$ ટાર્સોમિયર્સમાં વિભાજિત થાય છે. તેથી, વંદાના પગમાં કુલ ખંડોની સંખ્યા $5$ છે.

(D) વંદામાં બે જોડ પાંખો હોય છે. અગ્ર પાંખો (tegmina) અપારદર્શક,ઘેરી અને ચામડા જેવી હોય છે,જે આરામની સ્થિતિમાં પશ્ચ પાંખોને ઢાંકે છે. તેમનું મુખ્ય કાર્ય નાજુક પશ્ચ પાંખો અને શરીરના પૃષ્ઠ ભાગને રક્ષણ પૂરું પાડવાનું છે. પશ્ચ પાંખો પારદર્શક અને પટલમય હોય છે,જે ઉડવા માટે વપરાય છે. તેથી,પાંખોનું (ખાસ કરીને અગ્ર પાંખોનું) પ્રાથમિક કાર્ય રક્ષણ આપવાનું છે.

(B) વંદા ($Periplaneta$ $americana$) ના કિસ્સામાં,માદા વંદામાં અવિકસીત પાંખો હોય છે જે ઉદરના છેડા સુધી પહોંચતી નથી. આનાથી વિપરીત,નર વંદામાં પાંખો ઉદરના છેડાથી આગળ સુધી વિસ્તરેલી હોય છે. તેથી,માદા વંદો એ સાચો જવાબ છે.

(B) માદા વંદામાં ઉદર $10$ ખંડોનું બનેલું હોય છે.
માદામાં,$7$ મું અધોકવચ (sternum) હોડી આકારનું હોય છે અને તે $8$ મા અને $9$ મા અધોકવચ સાથે મળીને પ્રજનન કોથળી (brood or genital pouch) બનાવે છે.
જોકે ઉદરમાં $10$ ખંડો હોય છે,પરંતુ માદામાં અધોકવચ $7$ તરીકે દેખાય છે કારણ કે $8$ મું અને $9$ મું અધોકવચ પ્રજનન કોથળી બનાવવા માટે રૂપાંતરિત થયેલ હોય છે અને તે અગાઉના ખંડોની જેમ બહારથી સ્પષ્ટ રીતે દેખાતા નથી.
તેથી,માદા વંદાના ઉદરમાં દૃશ્યમાન અધોકવચની સંખ્યા $7$ છે.

(C) વંદાનું જીવનચક્ર $Paurometabolous$ (ક્રમિક રૂપાંતરણ) પ્રકારનું હોય છે.
આનો અર્થ એ છે કે વિકાસ નિમ્ફ (nymph) અવસ્થાઓ દ્વારા થાય છે.
નિમ્ફ દેખાવમાં પુખ્ત વંદા જેવું જ હોય છે.
નિમ્ફ લગભગ $13$ વખત નિર્મોચન (moulting) પામીને પુખ્ત સ્વરૂપ ધારણ કરે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(B) સામાન્ય વંદાનું વૈજ્ઞાનિક નામ $Periplaneta \text{ } americana$ છે।
$Glossina \text{ } palpalis$ એ ત્સે-ત્સે માખી છે।
$Musca \text{ } nebulo$ એ ઘરમાખી છે।
$Apis \text{ } indica$ એ ભારતીય મધમાખી છે।

(C) વંદાના મુખાંગોમાં લેબ્રમ (ઉપલો હોઠ),જડબાની એક જોડ,મેક્સિલાની એક જોડ,લેબિયમ (નીચલો હોઠ) અને હાયપોફેરિંક્સ (જીભ) નો સમાવેશ થાય છે. આ રચનાઓ ખોરાકના કણોને કાપવા અને ચાવવાની પ્રક્રિયાને સરળ બનાવવા માટે વિશિષ્ટ રીતે ગોઠવાયેલી હોય છે. તેથી,તેમને 'કાપવા અને ચાવવા' પ્રકારના મુખાંગો તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.

(A) વંદાની શરીરરચનામાં,દરેક શરીરના ખંડનું બાહ્ય કંકાલ સખત પ્લેટોનું બનેલું હોય છે જેને સ્ક્લેરાઇટ્સ (sclerites) કહેવામાં આવે છે.
આ સ્ક્લેરાઇટ્સમાં પૃષ્ઠ બાજુએ ટર્ગમ (tergum),વક્ષ બાજુએ સ્ટર્નમ (sternum) અને પાર્શ્વ બાજુએ પ્લ્યુરા (pleura) હોય છે.
ટર્ગમ અને સ્ટર્નમ એકબીજા સાથે બાજુઓ પર એક પાતળા,લવચીક અને નરમ કાઇટિનયુક્ત પટલ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે,જેને આર્થ્રોડિયલ પટલ (arthrodial membrane) અથવા સાંધાનું પટલ કહેવામાં આવે છે.
આ પટલ શરીરના ખંડોને હલનચલન કરવામાં મદદ કરે છે.

(C) વંદામાં,દરેક ખંડનું બાહ્ય કંકાલ ચાર સખત તકતીઓનું બનેલું હોય છે જેને સ્ક્લેરાઇટ્સ કહેવાય છે: એક પૃષ્ઠવક્ષ (tergum),એક વક્ષવક્ષ (sternum) અને બે પાર્શ્વપટલ (pleura).
પૃષ્ઠવક્ષની બાહ્ય કિનારી નીચેની તરફ વળેલી હોય છે અને તે એક પાતળી,લવચીક સાંધાની પટલ (arthrodial membrane) દ્વારા પાર્શ્વપટલ સાથે જોડાયેલી હોય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(C) વંદા (cockroach) માટે $Periplaneta$ પ્રજાતિનું નામ જર્મન કીટવિજ્ઞાની હર્મન બર્મિસ્ટર (Hermann Burmeister) દ્વારા આપવામાં આવ્યું હતું. તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(B) વંદામાં બે જોડ પાંખો આવેલી હોય છે.
અગ્ર પાંખો,જેને પાર્શ્વપટલ (Tegmina) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તે મધ્ય કીટગુલ્ફ (Mesothorax) પરથી ઉદભવે છે.
પશ્ચ પાંખો પશ્ચ કીટગુલ્ફ (Metathorax) પરથી ઉદભવે છે.
તેથી,પાર્શ્વપટલ મધ્ય કીટગુલ્ફ પર જોવા મળે છે.

(C) કીટકો, જેમ કે વંદા $(Periplaneta \text{ } americana)$ ની સંયુક્ત આંખો હજારો ષટ્કોણીય એકમોની બનેલી હોય છે, જેને નેત્રિકા (Ommatidia) કહેવામાં આવે છે. દરેક નેત્રિકા એક સ્વતંત્ર દ્રશ્ય એકમ તરીકે કાર્ય કરે છે, જે કીટકોને પદાર્થની ઘણી બધી છબીઓ મેળવવામાં મદદ કરે છે. આ પ્રકારની દ્રષ્ટિને મોઝેક દ્રષ્ટિ (mosaic vision) કહેવામાં આવે છે, જે ઉચ્ચ સંવેદનશીલતા પરંતુ ઓછી સ્પષ્ટતા (resolution) પ્રદાન કરે છે.

(B) વંદામાં,$10$ મા ખંડ પર બંને જાતિઓમાં પુચ્છ કંટિકા (anal cerci) નામની એક જોડ તંતુમય રચનાઓ જોવા મળે છે. જોકે,નર વંદામાં પુચ્છ શૂળ (anal styles) નામની ટૂંકી,દોરી જેવી રચનાઓની એક વધારાની જોડ હોય છે,જે માદામાં ગેરહાજર હોય છે. તેથી,પુચ્છ શૂળ એ નર વંદાને માદાથી અલગ પાડવા માટેનું એક લાક્ષણિક લક્ષણ છે.

(A) વંદાનું શિર્ષ છ ખંડોના જોડાણથી બનેલું છે અને લચીલી ડોકને કારણે તે બધી દિશાઓમાં ગતિ કરી શકે છે. શિર્ષના સ્થાનને આધારે,જે શરીરની લંબ અક્ષ સાથે કાટખૂણે ગોઠવાયેલું હોય છે અને નીચેની તરફ નમેલું હોય છે,તેથી વંદાને $Hypognathous$ (અધોમુખી) કહેવામાં આવે છે.

(A) વંદાના મુખાંગોમાં એક અધોહનુ (labrum),એક જોડ અધોજમ્ભ (mandibles),એક જોડ જમ્ભિકા (maxillae),એક અધોજિહ્વા (labium) અને એક અધોગ્રસની (hypopharynx) નો સમાવેશ થાય છે.
દરેક અધોજમ્ભ એક સખત,કાઈટિનયુક્ત રચના છે જે ત્રિકોણાકાર હોય છે.
આ અધોજમ્ભ મુખની પાર્શ્વ બાજુએ આવેલા હોય છે.
તેઓ મજબૂત,દાંત જેવી રચનાઓ ધરાવે છે જેનો ઉપયોગ ખોરાકના કણોને દળવા અને પીસવા માટે થાય છે.
તેથી,સાચું વર્ણન એ છે કે તે નાના અને દળવા માટેના દાંત ધરાવે છે.

(A) વંદામાં સંયુક્ત આંખો જોવા મળે છે,જે માથાના પૃષ્ઠ ભાગે આવેલી હોય છે.
દરેક આંખ આશરે $2000$ ષટ્કોણીય ઓમેટીડિયાની બનેલી હોય છે.
ઘણા બધા ઓમેટીડિયાની મદદથી,વંદો એક વસ્તુની ઘણી બધી છબીઓ મેળવી શકે છે.
આ પ્રકારની દ્રષ્ટિને મોઝેઈક દ્રષ્ટિ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,જેમાં સંવેદનશીલતા વધુ હોય છે પરંતુ સ્પષ્ટતા ઓછી હોય છે,જે સામાન્ય રીતે રાત્રિ દરમિયાન (નિશાચર દ્રષ્ટિ) જોવા મળે છે.

(C) વંદા તેમના ખોરાકની આદતોમાં $\text{મિશ્રાહારી}$ હોય છે. તેઓ વનસ્પતિજન્ય પદાર્થો, સડતા કાર્બનિક પદાર્થો, ઘરનો કચરો અને નાના કીટકો સહિત વિવિધ પ્રકારના કાર્બનિક પદાર્થો ખાય છે. તેઓ વનસ્પતિ અને પ્રાણી બંનેમાંથી મળતા પદાર્થોનું સેવન કરતા હોવાથી, તેમને $\text{મિશ્રાહારી}$ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.

(A) વંદામાં,દરેક ઉદરીય ખંડનું બાહ્ય કંકાલ સખત તકતીઓનું બનેલું હોય છે જેને સ્ક્લેરાઇટ્સ (sclerites) કહે છે.
આ સ્ક્લેરાઇટ્સ એકબીજા સાથે પાતળી અને લવચીક સાંધાની ત્વચા (arthrodial membrane) દ્વારા જોડાયેલા હોય છે.
પૃષ્ઠ બાજુની તકતીને પૃષ્ઠકવચ (Tergum),વક્ષ બાજુની તકતીને અધોકવચ (Sternum) અને પાર્શ્વ બાજુની તકતીઓને પાર્શ્વકવચ (Pleurites) કહેવામાં આવે છે.
તેથી,ઉદરના ખંડની પૃષ્ઠ તકતીને પૃષ્ઠકવચ (Tergum) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(A) વંદા $(Periplaneta \text{ } americana)$ નો વિકાસ પૌરોમેટાબોલસ (paurometabolous) પ્રકારનો છે,જેનો અર્થ છે કે વિકાસ નિમ્ફ (nymph) તબક્કા દ્વારા થાય છે.
નિમ્ફ નિર્મોચન (ecdysis) દ્વારા વૃદ્ધિ પામે છે.
નિમ્ફ તબક્કો પુખ્ત સ્વરૂપમાં પહોંચવા માટે $13$ વખત નિર્મોચન પામે છે.
તેથી,સાચો જવાબ $13$ વખત છે.

(C) વંદા $(Periplaneta \text{ } americana)$ માં, ઉરસ (thorax) ત્રણ ખંડોનો બનેલો છે: અગ્ર ઉરસ, મધ્ય ઉરસ અને પશ્ચ ઉરસ। દરેક ઉરસના ખંડમાં ચલન પાદની એક જોડ આવેલી હોય છે, આમ કુલ ત્રણ જોડ ($6$ પગ) હોય છે। આ પગ પ્રચલન માટે વિશિષ્ટ રીતે અનુકૂલિત હોય છે, જે વંદાને ચાલવા, દોડવા અને સપાટી પર ચઢવામાં મદદ કરે છે। તેથી, સાચો વિકલ્પ $C$ છે।

(A) વંદાનું આયુષ્ય તેની જાતિ અને પર્યાવરણીય પરિસ્થિતિઓ પર આધાર રાખે છે. સામાન્ય અમેરિકન વંદા ($Periplaneta$ $americana$) માટે,તેનું આયુષ્ય સામાન્ય રીતે આશરે $1$ વર્ષનું હોય છે,જોકે તે તાપમાન અને ભેજને આધારે બદલાઈ શકે છે. અન્ય જાતિઓનું આયુષ્ય અલગ હોઈ શકે છે,પરંતુ પાઠ્યપુસ્તકોમાં સામાન્ય વંદા માટે $1$ વર્ષ એ પ્રમાણભૂત જૈવિક સંદર્ભ છે.

(A) વંદા $\text{નિશાચર}$ (રાત્રિ દરમિયાન સક્રિય) અને $\text{મિશ્રાહારી}$ (વનસ્પતિ અને પ્રાણીજન્ય બંને પ્રકારનો ખોરાક લેતા) કીટકો છે. તેઓ સામાન્ય રીતે ભેજવાળી જગ્યાએ જોવા મળે છે અને માનવ વસવાટમાં ઉપદ્રવી તરીકે જાણીતા છે.

(D) વંદા $(Periplaneta \text{ } americana)$ નું શરીર સ્પષ્ટ રીતે ખંડિત અને સાંધાવાળું હોય છે. શરીર ત્રણ ભાગોમાં વહેંચાયેલું છે: શીર્ષ, ઉરસ અને ઉદર. તેનું બાહ્ય કંકાલ કાઈટિનની બનેલી તકતીઓનું બનેલું હોય છે જેને સ્ક્લેરાઈટ્સ કહે છે, જે સાંધાવાળી પટલ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે. આ ખંડન એ સંધિપાદ (Arthropoda) સમુદાયનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે.

(C) $Blatta$ પ્રજાતિ એ $Blatta$ $orientalis$ જાતિનો નિર્દેશ કરે છે,જેને સામાન્ય રીતે ઓરિએન્ટલ વંદા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
- $Blattella$ $germanica$ ને જર્મન વંદા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
- $Periplaneta$ $americana$ ને અમેરિકન વંદા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
- $Periplaneta$ $australasiae$ ને ઓસ્ટ્રેલિયન વંદા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(D) વંદાના મુખાંગોમાં અધિજમ્ભ (ઉપલો હોઠ),જમ્ભિકાની એક જોડ,વક્ષજમ્ભની એક જોડ અને અધો ઓષ્ઠ (નીચલો હોઠ)નો સમાવેશ થાય છે.
$1$. અધિજમ્ભ એ ઉપલો હોઠ છે.
$2$. જમ્ભિકા એ કાપવા અને ચાવવા માટેની રચના છે.
$3$. વક્ષજમ્ભ એ ખોરાક ગ્રહણ કરવામાં મદદરૂપ સહાયક રચના છે.
$4$. અધો ઓષ્ઠ એ નીચલો હોઠ છે,જેને અંગ્રેજીમાં $Labium$ કહેવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(B) વંદામાં જાતિય આકર્ષણ રાસાયણિક સંકેતો દ્વારા થાય છે જેને ફેરોમોન્સ કહેવામાં આવે છે.
આ રાસાયણિક પદાર્થો અંતઃસ્ત્રાવી ગ્રંથિઓ દ્વારા સ્ત્રવિત થાય છે અને પ્રજનન માટે વિરુદ્ધ જાતિના સભ્યોને આકર્ષવા માટે પર્યાવરણમાં મુક્ત કરવામાં આવે છે.
$A$ ખોટું છે કારણ કે એકડાયસન એ નિર્મોચન (molting) માટેનો અંતઃસ્ત્રાવ છે.
$C$ ખોટું છે કારણ કે જુવેનાઈલ અંતઃસ્ત્રાવ વિકાસ અને કાયાંતરણનું નિયમન કરે છે.
$D$ ખોટું છે કારણ કે પુચ્છ શૂળ એ સંવેદી અંગો છે જેનો ઉપયોગ કંપન અને હવાની લહેર પારખવા માટે થાય છે.

(A) વંદામાં લિંગભેદ સ્પષ્ટપણે જોઈ શકાય છે.
$1$. નર વંદામાં એક જોડ દોરી જેવી રચના ધરાવતી પુચ્છ કંટિકા (Anal styles) હોય છે,જે માદામાં ગેરહાજર હોય છે.
$2$. બંને જાતિઓમાં $10$ માં ખંડ પર એક જોડ સંધિવાળી તંતુમય રચનાઓ હોય છે જેને પુચ્છ શૂળ (Anal cerci) કહેવાય છે.
$3$. તેથી,પુચ્છ કંટિકાની હાજરી એ નર અને માદાને અલગ પાડવા માટેનું મુખ્ય બાહ્ય લક્ષણ છે.

(B) વંદામાં,સ્ટીન્ક ગ્લેન્ડ (જેને દુર્ગંધ ગ્રંથિઓ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) એ ઉદરના પૃષ્ઠ ભાગ પર આવેલી વિશિષ્ટ રચનાઓ છે. આ ગ્રંથિઓ ખાસ કરીને $5^{th}$ અને $6^{th}$ પૃષ્ઠકવચ (terga) ની વચ્ચે સ્થિત હોય છે. તે દુર્ગંધયુક્ત પ્રવાહીનો સ્ત્રાવ કરે છે જે શિકારીઓ સામે રક્ષણાત્મક પદ્ધતિ તરીકે કાર્ય કરે છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(D) જાતિય દ્વિરૂપતા એટલે એક જ જાતિના નર અને માદા સજીવો વચ્ચે જોવા મળતા સ્પષ્ટ બાહ્યાકાર તફાવતો.
વંદા $(Periplaneta \text{ } americana)$ માં જાતિય દ્વિરૂપતા સ્પષ્ટપણે જોવા મળે છે.
નર વંદામાં લાંબી, દોરી જેવી ગુદા શૂક (anal styles) હોય છે, જે માદામાં ગેરહાજર હોય છે.
વધુમાં, નર સામાન્ય રીતે માદા કરતા કદમાં નાના હોય છે અને તેમની પાંખો ઉદરના અંત ભાગથી બહાર નીકળેલી હોય છે.
જળવ્યાળ, અળસિયું અને વાદળી સામાન્ય રીતે ઉભયલિંગી (hermaphroditic) હોય છે અને તેમાં સ્પષ્ટ જાતિય દ્વિરૂપતા જોવા મળતી નથી.

(C) વંદાના પગ પાંચ ખંડોનો બનેલો હોય છે: $Coxa$,$Trochanter$,$Femur$,$Tibia$ અને $Tarsus$ (પગનો પંજો).
$Coxa$ એ સૌથી નીચેનો ખંડ છે જે ઉરસ સાથે જોડાયેલ હોય છે.
$Trochanter$ એ નાનો ખંડ છે.
$Femur$ એ પગનો ત્રીજો અને સૌથી મોટો,ફુલેલો ભાગ છે.
$Tibia$ એ લાંબો અને પાતળો ખંડ છે.
$Tarsus$ એ દૂરનો ભાગ છે જે પાંચ ટાર્સોમર્સનો બનેલો હોય છે.
તેથી,સૌથી ફુલેલો ભાગ $Femur$ (કીટજંઘ) છે.

(B) $Periplaneta$ $americana$ (વંદા) માં,મુખાંગોમાં અધિજમ્ભ (ઉપલો હોઠ),જમ્ભની એક જોડ,જમ્ભિકાની એક જોડ અને વક્ષજમ્ભ (નીચલો હોઠ) નો સમાવેશ થાય છે.
મુખાંગો દ્વારા ઘેરાયેલી ગુહામાં જીભ જેવી એક મધ્યસ્થ અને લવચીક રચના આવેલી હોય છે.
આ રચનાને $Hypopharynx$ (અધોકંઠનાલિય) કહેવામાં આવે છે.

(D) વંદાના સ્પર્શકો એ સંવેદી અંગો છે જે પર્યાવરણ પ્રત્યે અત્યંત સંવેદનશીલ હોય છે.
તેમાં અસંખ્ય સંવેદી ગ્રાહકો આવેલા હોય છે,ખાસ કરીને સ્પર્શ ગ્રાહકો (Tactile receptors) અને ઘ્રાણસંવેદી ગ્રાહકો (Olfactory receptors).
આ ગ્રાહકો વંદાને તેની આસપાસના વાતાવરણને સમજવામાં,ખોરાક શોધવામાં અને સંભવિત સાથી કે શિકારીઓને ઓળખવામાં મદદ કરે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(B) વંદા ($Periplaneta$ $americana$) નું જીવનચક્ર $Paurometabolous$ (અપૂર્ણ) વિકાસ દ્વારા પૂર્ણ થાય છે.
આનો અર્થ એ છે કે વિકાસ ક્રમિક હોય છે,જેમાં ડિંભ (nymphs) પુખ્ત વંદા જેવા જ દેખાય છે.
ડિંભ પુખ્ત સ્વરૂપમાં પહોંચવા માટે લગભગ $13$ વખત નિર્મોચન (molting/ecdysis) કરે છે.
ડિંભ પુખ્ત વંદા જેવા જ દેખાતા હોવાથી અને વિકાસ ક્રમિક હોવાથી,તેને $Paurometabolous$ કાયાન્તરણ કહેવામાં આવે છે.

(B) વંદાનું શીર્ષ છ ખંડોના જોડાણથી બનેલું હોય છે. શીર્ષના પૃષ્ઠ ભાગને $Vertex$ કહેવામાં આવે છે. $Frons$ એ આંખની નીચે આવેલી તકતી છે,જે મસ્તિષ્કનો અગ્ર ભાગ બનાવે છે. $Gena$ એટલે ગાલનો ભાગ,અને $Clypeus$ એ $Frons$ ની નીચે આવેલી તકતી છે જેની સાથે લેબ્રમ જોડાયેલું હોય છે. તેથી,આંખની નીચે આવેલી તકતી $Frons$ છે.

(C) વંદાની સંયુક્ત આંખ આશરે $2000$ જેટલા ષટ્કોણીય એકમોની બનેલી હોય છે,જેને નેત્રિકા (Ommatidium) કહે છે.
દરેક નેત્રિકા એક સ્વતંત્ર દ્રષ્ટિ એકમ તરીકે કાર્ય કરે છે,જે વંદાને પદાર્થની ઘણી બધી છબીઓ મેળવવામાં મદદ કરે છે,જેને મોઝેક દ્રષ્ટિ (mosaic vision) કહેવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો રચનાત્મક એકમ નેત્રિકા છે.

(C) વંદાનો વિકાસ પૌરોમેટાબોલસ (paurometabolous) પ્રકારનો હોય છે,જેનો અર્થ છે કે વિકાસ નિમ્ફ (nymph) અવસ્થા દ્વારા થાય છે. નિમ્ફ દેખાવમાં પુખ્ત વંદા જેવો જ હોય છે. નિમ્ફ લગભગ $13$ વખત નિર્મોચન (moulting) કરીને પુખ્ત સ્વરૂપ પ્રાપ્ત કરે છે. નિમ્ફની દરેક અવસ્થાને $Instar$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(A) $Periplaneta\ americana$ (અમેરિકન વંદો) માં નર અને માદા બંનેમાં સુવિકસીત પાંખો હોય છે જે ઉદરના અંત ભાગથી પણ બહાર નીકળે છે.
તેની સામે,$Blatta\ orientalis$ (ઓરિએન્ટલ વંદો) માં પાંખોના સંદર્ભમાં જાતીય દ્વિવિધતા જોવા મળે છે; બંને જાતિઓમાં પાંખો અવશિષ્ટ અથવા અલ્પવિકસિત હોય છે અને તે સમગ્ર ઉદરને ઢાંકતી નથી.
તેથી,ઉડવાની ક્ષમતા અને પાંખની રચનાની દ્રષ્ટિએ મુખ્ય તફાવત એ છે કે $Periplaneta\ americana$ માં $Blatta\ orientalis$ ની સરખામણીએ સુવિકસીત પાંખો હોય છે.

(A) વંદાનું ઉરસ ત્રણ ખંડોનું બનેલું છે: $Prothorax$ (પૂર્વ ઉરસ),$Mesothorax$ (મધ્ય ઉરસ) અને $Metathorax$ (પશ્વ ઉરસ).
વંદામાં પાંખો $Mesothorax$ (અગ્ર પાંખો અથવા ટેગમિના) અને $Metathorax$ (પશ્વ પાંખો) માંથી ઉદ્ભવે છે.
તેથી,$Prothorax$ (પૂર્વ ઉરસ) માં કોઈ પાંખો હોતી નથી.

(C) વંદાનું બર્હિકંકાલ સખત હોય છે અને તે $Chitin$ (કાઈટીન) નામના મજબૂત,નિર્જીવ પદાર્થનું બનેલું હોય છે.
આ બર્હિકંકાલ આંતરિક અંગોને રક્ષણ આપે છે અને સ્નાયુઓ જોડાવા માટેનું સ્થાન પૂરું પાડે છે.
તે નીચેની અધિસ્તર (epidermis) દ્વારા સ્ત્રવિત થાય છે અને તે સ્ક્લેરાઈટ્સ (sclerites) નામની તકતીઓમાં ગોઠવાયેલું હોય છે.