Connective tissue Questions in Gujarati

(B) બાહ્ય કાન $(pinna)$ સ્થિતિસ્થાપક કાસ્થિ $(elastic \text{ cartilage})$ દ્વારા આધારિત હોય છે.
સ્થિતિસ્થાપક કાસ્થિના આધારક દ્રવ્યમાં પીળા સ્થિતિસ્થાપક તંતુઓનું જાળું હોય છે, જે રચનાને સખત અને લવચીક બનાવે છે.
આ પ્રકારની કાસ્થિ એપિગ્લોટિસ, યુસ્ટેશિયન નલિકાની દીવાલ અને નાકની ટોચ પર પણ જોવા મળે છે.

(D) લિગામેન્ટ એ ઘટ્ટ નિયમિત સંયોજક પેશી છે જે મુખ્યત્વે કોલેજન તંતુઓથી બનેલી હોય છે,જે સાંધાઓને સ્થિરતા આપે છે પરંતુ તેમાં મર્યાદિત સ્થિતિસ્થાપકતા હોય છે.
સ્થિતિસ્થાપક સંયોજક પેશી,જેને ઘણીવાર પીળી સ્થિતિસ્થાપક પેશી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તેમાં ઇલાસ્ટિન તંતુઓનું પ્રમાણ વધુ હોય છે,જે તેને અત્યંત ખેંચાઈ શકે તેવી બનાવે છે.
ટેન્ડન (જે સ્નાયુને હાડકા સાથે જોડે છે) કે રેફે (પેશીની ધાર અથવા સીમ) પૈકી કોઈ પણ લિગામેન્ટ જેવી ખેંચાઈ શકે તેવી પેશી તરીકે વ્યાખ્યાયિત નથી,તેથી સાચો જવાબ $(d)$ છે.

(C) સઘન અસ્થિમાં,$Haversian$ નલિકાઓ અસ્થિના આધારકમાં આયામ રીતે પસાર થાય છે,જેમાં રુધિરવાહિનીઓ અને ચેતાઓ હોય છે.
$Volkmann$ ની નલિકાઓ (જેને છિદ્રાળુ નલિકાઓ પણ કહેવાય છે) આડી અથવા ત્રાંસી રીતે પસાર થાય છે,જે $Haversian$ નલિકાઓને એકબીજા સાથે અને પરિસ્થિ (periosteum) સાથે જોડે છે.
તેથી,સાચું વિધાન એ છે કે $Haversian$ નલિકાઓ આયામ છે જ્યારે $Volkmann$ ની નલિકાઓ આડી નલિકાઓ છે.

(B) કાસ્થિના નિર્માણની પ્રક્રિયાને $Chondrogenesis$ કહેવામાં આવે છે.
$Diapedesis$ એ શ્વેત રક્તકણોનું રુધિરવાહિનીઓમાંથી પેશીઓમાં સ્થળાંતર કરવાની પ્રક્રિયા છે.
$Haemopoiesis$ એ રુધિર કોષોના નિર્માણની પ્રક્રિયા છે.
$Ossification$ એ અસ્થિના નિર્માણની પ્રક્રિયા છે.

(B) અસ્થિનું આધારક (matrix) અકાર્બનિક અને કાર્બનિક બંને ઘટકોનું બનેલું હોય છે.
અકાર્બનિક ક્ષારો,મુખ્યત્વે કેલ્શિયમ ફોસ્ફેટ અને કેલ્શિયમ કાર્બોનેટ,અસ્થિના સૂકા વજનના આશરે $62\%$ ભાગ બનાવે છે,જે તેને સખત અને મજબૂત બનાવે છે.
કાર્બનિક ભાગ,જેમાં મુખ્યત્વે કોલેજન તંતુઓનો સમાવેશ થાય છે,તે અસ્થિના આધારકનો બાકીનો $38\%$ ભાગ બનાવે છે,જે તેને સ્થિતિસ્થાપકતા અને તણાવ સહન કરવાની શક્તિ આપે છે.
તેથી,સાચી ટકાવારી $62\%$ અકાર્બનિક અને $38\%$ કાર્બનિક છે.

(A) હાયલિન કાસ્થિ એ શરીરમાં જોવા મળતા કાસ્થિનો સૌથી સામાન્ય પ્રકાર છે.
તે નાક, સ્વરપેટી (larynx), શ્વાસનળી $(tracheal rings)$, શ્વાસવાહિનીઓ અને લાંબા હાડકાના છેડાઓમાં જોવા મળે છે.
પ્યુબિક સિમ્ફિસિસ એ તંતુમય કાસ્થિ (fibrocartilage) નું બનેલું હોય છે, જ્યારે એપિગ્લોટિસ અને બાહ્ય કર્ણ એ સ્થિતિસ્થાપક કાસ્થિ (elastic cartilage) ના બનેલા હોય છે.
તેથી, સાચો વિકલ્પ $(A)$ છે.

(D) $Osteon$ અથવા $Haversian$ તંત્ર એ સસ્તન પ્રાણીઓના સઘન અસ્થિ (compact bone) ની લાક્ષણિકતા છે.
સસ્તન પ્રાણીઓના લાંબા અસ્થિઓ જેવા કે $Femur$ (સાથળનું હાડકું) અને $Humerus$ (ભુજાનું હાડકું) માં આ $Haversian$ તંત્ર જોવા મળે છે,જે કેન્દ્રીય $Haversian$ નલિકા અને તેની આસપાસ ગોઠવાયેલા સમકેન્દ્રીય પટલો (lamellae) ધરાવે છે.
તેથી,મનુષ્ય અને સસલા બંને સસ્તન હોવાથી,તેમના $Femur$ માં $Osteons$ જોવા મળે છે.

(B) $Osteoblasts$ (અસ્થિ નિર્માણકારી કોષો) એ અસ્થિ પેશીના નિર્માણ અને ખનીજીકરણ માટે જવાબદાર વિશિષ્ટ કોષો છે. તેઓ અસ્થિના કાર્બનિક મેટ્રિક્સનું સંશ્લેષણ અને સ્ત્રાવ કરે છે,જેને $Osteoid$ કહેવામાં આવે છે,જે ત્યારબાદ પરિપક્વ અસ્થિ બનાવવા માટે ખનીજીકરણની પ્રક્રિયામાંથી પસાર થાય છે. આનાથી વિપરીત,$Osteoclasts$ અસ્થિના શોષણ માટે જવાબદાર છે,$Chondroblasts$ કાસ્થિના નિર્માણમાં સામેલ છે,અને $Chondroclasts$ કાસ્થિના શોષણમાં સામેલ છે.

(B) હાયલિન કાસ્થિનું આધારક (matrix) કોન્ડ્રિન તરીકે ઓળખાતા પ્રોટીન-પોલિસેકેરાઇડ સંકુલનું બનેલું હોય છે.
કોન્ડ્રોસાઇટ્સ,જે કાસ્થિના કોષો છે,તે આ લવચીક અને અર્ધ-ઘન આધારકનો સ્ત્રાવ કરે છે.
આધારકમાં કોલેજન તંતુઓ હાજર હોઈ શકે છે,પરંતુ મુખ્ય લાક્ષણિક દ્રવ્ય કોન્ડ્રિન છે.
ઓસિન એ હાડકાના આધારકમાં જોવા મળતું પ્રોટીન છે,કાસ્થિમાં નહીં.
તેથી,સાચો જવાબ $(b)$ છે.

(A) કાસ્થિ એ એક વિશિષ્ટ સંયોજક પેશી છે. કાસ્થિનું આધારક દ્રવ્ય $Chondrin$ નામના પ્રોટીનનું બનેલું હોય છે.
$Ossein$ એ હાડકાના આધારક દ્રવ્યમાં જોવા મળતું પ્રોટીન છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(C) સાચો જવાબ $C$ છે.
શ્વેત તંતુમય કાસ્થિ એ સૌથી મજબૂત પ્રકારની કાસ્થિ છે.
તેમાં મોટી સંખ્યામાં જાડા કોલેજન તંતુઓ હોય છે જે જૂથોમાં ગોઠવાયેલા હોય છે,જે પેશીને ઉચ્ચ તણાવ શક્તિ,કઠોરતા અને મજબૂતી પ્રદાન કરે છે.
તે આંતરકશેરુકા તકતીઓ (intervertebral discs) અને પ્યુબિક સિમ્ફિસિસ જેવા વધુ દબાણ ધરાવતા વિસ્તારોમાં જોવા મળે છે.

(A) કાસ્થિ એ એક વિશિષ્ટ સંયોજક પેશી છે.
તેનું આધારક દ્રવ્ય પ્રોટીન,શર્કરા અને કોલેજન નામના વિશિષ્ટ પ્રોટીનનું બનેલું હોય છે.
કોલેજન તંતુઓ કાસ્થિ પેશીને બંધારણીય આધાર અને લવચીકતા પ્રદાન કરે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(C) હેવર્સિયન નલિકાઓ એ સઘન અસ્થિ પેશીની લાક્ષણિકતા છે.
તેઓ અસ્થિ આધારક (Bone matrix) માં લંબવત રીતે પસાર થાય છે અને તેમાં રુધિરવાહિનીઓ,ચેતાઓ અને લસિકાવાહિનીઓ હોય છે.
આ નલિકાઓ વોલ્કમેનની નલિકાઓ તરીકે ઓળખાતી ત્રાંસી નલિકાઓ દ્વારા એકબીજા સાથે જોડાયેલી હોય છે,જે અસ્થિના બંધારણમાં પોષક તત્વો અને નકામા પદાર્થોના વહનમાં મદદ કરે છે.

(A) નાકની પટ્ટી (nasal septum) મુખ્યત્વે હાયલિન કાસ્થિની બનેલી હોય છે.
હાયલિન કાસ્થિ એ શરીરમાં સૌથી વધુ જોવા મળતી કાસ્થિ છે.
તે નાકની પટ્ટી,સ્વરપેટી (larynx),શ્વાસનળી (trachea) અને લાંબા હાડકાના છેડાઓને બંધારણીય આધાર અને લવચીકતા પ્રદાન કરે છે.
તેથી,નાકની પટ્ટીમાં ઈજાના કિસ્સામાં,હાયલિન કાસ્થિ તેના બંધારણ અને પુનઃપ્રાપ્તિમાં સામેલ પેશી છે.

(D) . કાચવત (હાયલિન) કાસ્થિ એ શરીરમાં સૌથી વધુ જોવા મળતી કાસ્થિ છે. તે લાંબા અસ્થિઓના સાંધાઓ પર સાંધાની સપાટી બનાવે છે,જ્યાં તેને ખાસ કરીને આર્ટિક્યુલર કાસ્થિ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ લીસી સપાટી હલનચલન દરમિયાન ઘર્ષણ ઘટાડે છે અને આંચકા શોષવાનું કાર્ય કરે છે.

(A) કંડરા એ ઘટ્ટ નિયમિત સંયોજક પેશી છે જે મુખ્યત્વે કોલેજન તંતુઓથી બનેલી હોય છે,જેને શ્વેત તંતુમય સંયોજક પેશી કહેવામાં આવે છે. તેનું મુખ્ય કાર્ય સ્નાયુઓને હાડકાં સાથે જોડવાનું છે.

(A) સંયોજક પેશી એ જટિલ પ્રાણીઓના શરીરમાં સૌથી વધુ વિપુલ પ્રમાણમાં અને વ્યાપક રીતે વિતરિત પેશી છે.
તે શરીરની અન્ય પેશીઓ અથવા અંગોને જોડે છે અને આધાર આપે છે.
તેમાં રુધિર,અસ્થિ,કાસ્થિ,મેદપૂર્ણ પેશી અને શિથિલ સંયોજક પેશી જેવી વિવિધ પેશીઓનો સમાવેશ થાય છે,જે સામૂહિક રીતે શરીરના દ્રવ્યનો નોંધપાત્ર ભાગ બનાવે છે.

(D) ડેન્ટિન એ સખત,કેલ્શિયમયુક્ત પેશી છે જે દાંતનો મુખ્ય ભાગ બનાવે છે.
તે $Odontoblasts$ તરીકે ઓળખાતા વિશિષ્ટ કોષો દ્વારા સ્ત્રાવ પામે છે.
આ કોષો ડેન્ટલ પલ્પની પરિઘ પર આવેલા હોય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(B) કુફર કોષો,જેમને સ્ટેલેટ મેક્રોફેજ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે યકૃતના સાઇનુસોઇડ્સમાં આવેલા વિશિષ્ટ મેક્રોફેજ છે.
તેમનું મુખ્ય કાર્ય ભક્ષણ (phagocytosis) કરવાનું છે,જેમાં તેઓ બહારના કણો,બેક્ટેરિયા અને જૂના રક્તકણોને ગળી જઈને તેનો નાશ કરે છે.
તેથી,તેમને ભક્ષક કોષો તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.

(B) $Heparin$ એ કુદરતી પ્રતિ-સ્કંદક $(anticoagulant)$ છે.
તે મુખ્યત્વે માસ્ટ કોષો દ્વારા સંશ્લેષિત અને સ્ત્રવિત થાય છે,જે યકૃત સહિત વિવિધ સંયોજક પેશીઓમાં જોવા મળે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(B) અસ્થિમજ્જા એ હાડકાની પોલાણવાળી જગ્યાઓમાં જોવા મળતી નરમ,વાદળી જેવી પેશી છે.
તે મુખ્યત્વે મેદપૂર્ણ પેશી (ચરબીના કોષો),રુધિરવાહિનીઓ અને રુધિરકોષો ઉત્પન્ન કરતા સ્ટેમ કોષોની બનેલી હોય છે.
પુખ્ત વયના લોકોમાં,લાલ અસ્થિમજ્જા ચપટા હાડકાં અને લાંબા હાડકાંના છેડાઓમાં જોવા મળે છે,જ્યારે પીળી અસ્થિમજ્જા,જે મોટાભાગે મેદપૂર્ણ પેશીની બનેલી હોય છે,તે લાંબા હાડકાંના મધ્ય ભાગમાં જોવા મળે છે.

(B) ઇલાસ્ટિક કાર્ટિલેજ એ સંયોજક પેશીનો એક પ્રકાર છે જે શરીરના વિવિધ ભાગોને મજબૂતી અને સ્થિતિસ્થાપકતા પ્રદાન કરે છે.
તેની મુખ્ય લાક્ષણિકતા તેના આધારક (matrix) માં ઇલાસ્ટિક તંતુઓનું જાળું હોવું છે.
ઇલાસ્ટિક કાર્ટિલેજ કાનના બાહ્ય ભાગ (pinna),એપિગ્લોટિસ અને શ્રવણ નલિકા (જેને યુસ્ટેશિયન નલિકા પણ કહેવાય છે) માં જોવા મળે છે.
તેનાથી વિપરીત,શ્વાસનળીમાં હાયલિન કાર્ટિલેજ હોય છે અને આંતરકશેરુકા તકતીઓમાં ફાઈબ્રોકાર્ટિલેજ હોય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(A) હાયલિન કાર્ટિલેજની પેશીવિજ્ઞાન રચનાના આધારે:
$E$ એ બહારના તંતુમય સ્તર, પેરિકોન્ડ્રિયમ તરફ નિર્દેશ કરે છે.
$A$ એ કાર્ટિલેજના મેટ્રિક્સ તરફ નિર્દેશ કરે છે, જેને કોન્ડ્રિન કહેવાય છે.
$C$ એ કોષો ધરાવતી જગ્યા તરફ નિર્દેશ કરે છે, જેને લેક્યુના કહેવાય છે.
$B$ એ કાર્ટિલેજના કોષ તરફ નિર્દેશ કરે છે, જેને કોન્ડ્રોસાઇટ કહેવાય છે.
$D$ એ લેક્યુનાની અંદર કોષની આસપાસના વિસ્તાર તરફ નિર્દેશ કરે છે, જેને કેપ્સ્યુલર મેટ્રિક્સ કહેવાય છે.
તેથી, સાચી જોડી $A = \text{કોન્ડ્રિન}, B = \text{કોન્ડ્રોસાઇટ}, C = \text{લેક્યુના}, D = \text{કેપ્સ્યુલર મેટ્રિક્સ}, E = \text{પેરિકોન્ડ્રિયમ}$ છે.

(B) હાડકાના મેટ્રિક્સમાં હાજર પ્રોટીનને $Ossein$ (ઓસીન) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$Ossein$ એ એક કોલેજનયુક્ત પ્રોટીન છે જે હાડકાના પેશીઓને માળખાકીય આધાર અને લવચીકતા પ્રદાન કરે છે.
તે હાડકાના નિર્માણ અને ખનિજીકરણની પ્રક્રિયામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે.

(A) કાસ્થિના બહારના આવરણને પેરિકોન્ડ્રિયમ કહેવામાં આવે છે.
તે સઘન અનિયમિત સંયોજક પેશીનું એક સ્તર છે જે વિકાસશીલ અસ્થિના કાસ્થિને ઘેરે છે.
પેરિઓસ્ટિયમ એ અસ્થિનું આવરણ છે,એન્ડોસ્ટિયમ અસ્થિની મજ્જા ગુહાને આવરે છે,અને પેરિટોનિયમ એ ઉદરીય ગુહાને આવરતી સીરસ પટલ છે.

(D) હેવર્સિયન નલિકા એ સસ્તન પ્રાણીઓના સઘન અસ્થિ (compact bone) ના ઓસ્ટિઓન્સમાં જોવા મળતી એક કેન્દ્રીય નલિકા છે.
તેમાં રુધિરવાહિનીઓ,ચેતાઓ અને લસિકાવાહિનીઓ આવેલી હોય છે.
તેનું મુખ્ય કાર્ય ઓસ્ટિઓસાઇટ્સને રાસાયણિક આપ-લે દ્વારા જરૂરી પોષક તત્વો અને ઓક્સિજન (શ્વસન) પૂરું પાડવાનું છે,કારણ કે સઘન અસ્થિનું આધારક (matrix) ખૂબ જ ઘટ્ટ હોય છે અને તેના પરિવહન માટે એક વ્યવસ્થિત તંત્રની જરૂર હોય છે.

(B) કાસ્થિ એ એક વિશિષ્ટ સંયોજક પેશી છે.
તે $Chondriocytes$ (કાસ્થિ કોષો) તરીકે ઓળખાતા કોષોની બનેલી હોય છે.
આ કોષો તેમના દ્વારા સ્ત્રવિત આધારક (matrix) માં રહેલી નાની ગુહાઓમાં બંધ હોય છે.
$Osteoblasts$ અસ્થિ નિર્માણમાં ભાગ લે છે,જ્યારે $Fibroblasts$ સંયોજક પેશીમાં તંતુઓનું નિર્માણ કરે છે.

(C) હેવર્સિયન નલિકાઓ સસ્તન પ્રાણીઓના સઘન અસ્થિ પેશીઓમાં જોવા મળતી સૂક્ષ્મ નલિકાઓ છે.
તેઓ લાંબા હાડકાં જેવા કે $humerus$,$femur$ અને $tibia$ માં હાજર ઓસ્ટિઓન્સ (હેવર્સિયન તંત્ર) ની લાક્ષણિકતા છે.
આ નલિકાઓમાં રુધિરવાહિનીઓ,ચેતાઓ અને લસિકાવાહિનીઓ હોય છે જે અસ્થિ કોષો $(osteocytes)$ ને પોષણ પૂરું પાડે છે.

(C) સાચો જવાબ $C$ છે.
કંડરા એ સઘન નિયમિત સંયોજક પેશીનો એક વિશિષ્ટ પ્રકાર છે.
તે મુખ્યત્વે સમાંતર ગોઠવાયેલા કોલેજન તંતુઓનું બનેલું હોય છે,જે તેને ખૂબ જ મજબૂતી આપે છે.
તેનું મુખ્ય કાર્ય કંકાલ સ્નાયુઓને હાડકાં સાથે જોડવાનું છે,જે સ્નાયુઓના સંકોચન દ્વારા ઉત્પન્ન થતા બળને હાડકા સુધી પહોંચાડે છે,જેનાથી હલનચલન શક્ય બને છે.

(D) સાચો જવાબ $D$ છે.
$Haversian$ નલિકાઓ એ અસ્થિના સૌથી બહારના ભાગમાં આવેલી સૂક્ષ્મ નલિકાઓની શ્રેણી છે,જેને કોર્ટિકલ અસ્થિ કહેવામાં આવે છે.
આ નલિકાઓ રુધિરવાહિનીઓ અને ચેતાતંતુઓને અસ્થિમાંથી પસાર થવા દે છે.
કાસ્થિ અવાહક (avascular) હોય છે અને તેમાં આવી વિશિષ્ટ રચનાઓનો અભાવ હોય છે,તેથી જ $Haversian$ નલિકાઓ અસ્થિ અને કાસ્થિ વચ્ચેના તફાવત માટેનું મુખ્ય લક્ષણ છે.

(C) મધ્ય ગર્ભસ્તર (Mesenchyme) એ એક પ્રકારની ભ્રૂણીય સંયોજક પેશી છે જે મધ્ય ગર્ભસ્તર (mesoderm) માંથી ઉતરી આવે છે. તે જેલી જેવા આધારક દ્રવ્યમાં ગોઠવાયેલા છૂટાછવાયા,અવિભેદિત કોષોની બનેલી હોય છે. તે એક પૂર્વગામી પેશી છે,જેમાંથી ભ્રૂણીય વિકાસ દરમિયાન અન્ય મોટાભાગની સંયોજક પેશીઓ,રુધિર અને લસિકા વાહિનીઓનો વિકાસ થાય છે.

(C) કોલેજન તંતુઓ પ્રાણી સૃષ્ટિમાં સૌથી વધુ જોવા મળતા પ્રોટીન છે અને તે તેમની ઉચ્ચ તણાવ શક્તિ અને વિઘટન સામે પ્રતિકાર કરવા માટે જાણીતા છે.
મમી બનાવવાની પ્રક્રિયામાં,પેશીઓની રચનાત્મક અખંડિતતા જાળવી રાખવાનું મુખ્ય શ્રેય કોલેજન તંતુઓની સ્થિરતાને જાય છે,જે લાંબા સમય સુધી સરળતાથી વિઘટિત થતા નથી અથવા નાશ પામતા નથી,જેના કારણે મમીના અવશેષોનો આકાર અને બંધારણ જળવાઈ રહે છે.

(D) મેદસ્વીતા એ એવી સ્થિતિ છે જે શરીરમાં ચરબીના અતિશય સંગ્રહ દ્વારા વર્ગીકૃત થયેલ છે.
મેદ પેશી (Adipose tissue) એ સંયોજન પેશીનો એક વિશિષ્ટ પ્રકાર છે જે શરીરમાં ચરબીના સંગ્રહ માટેના મુખ્ય સ્થાન તરીકે કાર્ય કરે છે.
જ્યારે ઉર્જાનો વપરાશ તેના ખર્ચ કરતા વધી જાય છે,ત્યારે વધારાની ઉર્જા મેદ પેશીના કોષોમાં ટ્રાયગ્લિસરાઈડ્સ (triglycerides) સ્વરૂપે સંગ્રહિત થાય છે,જેનાથી તેનું દળ વધે છે અને પરિણામે મેદસ્વીતા થાય છે.

(A) કાસ્થિ એ એક વિશિષ્ટ પ્રકારની સંયોજક પેશી છે. કાસ્થિના આધારક (matrix) માં કોન્ડ્રોઈટિન સલ્ફેટ નામનો જટિલ પોલીસેકેરાઈડ હોય છે,જે એક પ્રકારનો પ્રોટીયોગ્લાયકેન છે.
ઓસીન એ હાડકાના આધારકમાં જોવા મળતું પ્રોટીન છે.
કેઝીન એ દૂધમાં જોવા મળતું મુખ્ય પ્રોટીન છે.
તેથી,સાચો જવાબ કોન્ડ્રોઈટિન છે.

(A) માસ્ટકોષો એ સંયોજક પેશીના વિશિષ્ટ કોષો છે જે બળતરા પ્રતિભાવ (inflammatory response) માં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે.
ઈજા અથવા એલર્જીક પ્રતિક્રિયા દરમિયાન,માસ્ટકોષો હિસ્ટેમાઈન,સેરોટોનિન અને હિપેરીન જેવા રાસાયણિક મધ્યસ્થીઓનો સ્ત્રાવ કરે છે.
હિસ્ટેમાઈન એ વાસોડિલેટર છે જે ઈજાના સ્થળે રુધિરના પ્રવાહમાં વધારો કરે છે,જેના કારણે લાલાશ અને સોજો આવે છે,જે અસરગ્રસ્ત વિસ્તારમાં રોગપ્રતિકારક કોષોને લાવવામાં મદદ કરે છે.
તેથી,બળતરાની પ્રક્રિયા શરૂ કરવા માટે ઈજા દરમિયાન માસ્ટકોષો દ્વારા મુખ્યત્વે હિસ્ટેમાઈનનો સ્ત્રાવ થાય છે.

(A) માસ્ટકોષો એ સંયોજક પેશીના વિશિષ્ટ કોષો છે જે બળતરા પ્રતિભાવમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. ઈજા અથવા એલર્જીક પ્રતિક્રિયા દરમિયાન,માસ્ટકોષો $Histamine$,$Serotonin$ અને $Heparin$ જેવા રાસાયણિક મધ્યસ્થીઓનો સ્ત્રાવ કરે છે. આમાં,$Histamine$ મુખ્યત્વે બળતરા પ્રતિભાવ માટે જવાબદાર છે,જે વાસોડિલેશન (રક્તવાહિનીઓનું વિસ્તરણ) અને રક્તવાહિનીઓની પારગમ્યતામાં વધારો કરે છે જેથી રોગપ્રતિકારક કોષો ઈજાના સ્થળે પહોંચી શકે.

(A) હાર્વેસિયન કેનાલ એ સઘન અસ્થિ પેશીમાં જોવા મળતી એક કેન્દ્રીય નલિકા છે.
તે એક સૂક્ષ્મ નલિકા છે જે દરેક ઓસ્ટિઓન (હાર્વેસિયન તંત્ર) ના કેન્દ્રમાંથી લંબવત પસાર થાય છે.
આ નલિકાઓમાં રૂધિરવાહિનીઓ, લસિકાવાહિનીઓ અને ચેતાતંતુઓ આવેલા હોય છે, જે અસ્થિ આધારકમાં રહેલા અસ્થિકોષો (osteocytes) ને પોષણ પૂરું પાડે છે.
તેથી, સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(C) એરિઓલર સંયોજક પેશી એ શિથિલ સંયોજક પેશીનો એક પ્રકાર છે જે અધિચ્છદ પેશી માટે આધારક માળખું પૂરું પાડે છે.
તેમાં અર્ધ-પ્રવાહી આધારક દ્રવ્યમાં વિવિધ પ્રકારના કોષો અને તંતુઓ આવેલા હોય છે.
આ પેશીમાં સૌથી વધુ સંખ્યામાં જોવા મળતા કોષો તંતુકોષો (Fibroblasts) છે,જે બંધારણીય તંતુઓ (કોલેજન અને ઈલાસ્ટિન) અને આધારક ઘટકોના ઉત્પાદન અને સ્ત્રાવ માટે જવાબદાર છે.
જોકે માસ્ટ કોષો,પ્લાઝમા કોષો અને બૃહદ ભક્ષકકોષો પણ તેમાં હાજર હોય છે,પરંતુ તેમની સંખ્યા તંતુકોષો કરતા ઓછી હોય છે.

(D) કાચવત્ દ્રવ્ય (Vitreous humor),જે આંખના પાછળના ભાગમાં જોવા મળે છે,તે એક પારદર્શક,જેલી જેવો પદાર્થ છે. તેને શ્લેષ્મી (mucoid) સંયોજક પેશીના પ્રકાર તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે કારણ કે તેમાં હાયલ્યુરોનિક એસિડથી સમૃદ્ધ જેલી જેવું આધારક અને ખૂબ જ ઓછી માત્રામાં કોલેજન તંતુઓ હોય છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(D) રુધિર એક વિશિષ્ટ પ્રકારની સંયોજક પેશી છે જે નીચેની લાક્ષણિકતાઓને કારણે અન્ય સંયોજક પેશીઓથી અલગ પડે છે:
$1$. રુધિરના કોષો ($RBC$,$WBC$ અને પ્લેટલેટ્સ) પ્લાઝ્મામાં રહેલા પ્રોટીન કે તંતુઓનો સ્ત્રાવ કરતા નથી,જ્યારે અન્ય સંયોજક પેશીઓમાં કોષો તંતુઓનો સ્ત્રાવ કરે છે.
$2$. રુધિરમાં તંતુઓ (જેમ કે કોલેજન કે ઇલાસ્ટિન) ગેરહાજર હોય છે,જે સામાન્ય સંયોજક પેશીઓમાં જોવા મળે છે.
$3$. રુધિર કોષોનું નિર્માણ રુધિરમાં થતું નથી,પરંતુ તેમનું નિર્માણ અસ્થિમજ્જા $(bone marrow)$ જેવા અંગોમાં થાય છે.
આમ,આપેલા તમામ વિકલ્પો સાચા છે.

(D) એરિઓલર સંયોજક પેશી એ શિથિલ સંયોજક પેશીનો એક પ્રકાર છે જે અધિચ્છદ પેશી માટે આધારક માળખું પૂરું પાડે છે. તે શરીરમાં વ્યાપકપણે વિતરિત થયેલ છે.
$1$. તે આંખની કનીનિકા (Iris) માં જોવા મળે છે.
$2$. તે મધ્યપટલ (Mesentery) માં હાજર હોય છે,જે ઉદરીય અંગોને આધાર આપે છે.
$3$. તે ત્વચાની નીચે (અધસ્તચીય સ્તર) પણ જોવા મળે છે,જેમાં દેડકાની ત્વચાનો પણ સમાવેશ થાય છે.
તેથી,આપેલા તમામ વિકલ્પો સાચા છે.

(C) કોન્ડ્રિન એ કાસ્થિ (cartilage) નું આધારક (matrix) છે. તે પ્રોટીન-પોલિસેકેરાઈડનું સંકુલ છે. કાસ્થિનું આધારક કોન્ડ્રોટિન$-6-$સલ્ફેટ અને હાયલ્યુરોનિક એસિડ ધરાવતા દ્રવ્યનું બનેલું હોય છે,જે ગ્લાયકોસેમિનોગ્લાયકેન્સ $(GAGs)$ છે. આ ઘટકો કાસ્થિને તેની લાક્ષણિક મજબૂતી અને સ્થિતિસ્થાપકતા પ્રદાન કરે છે.

(B) બદામી મેદપૂર્ણ પેશી $(BAT)$ એ મેદપૂર્ણ પેશીનો એક વિશિષ્ટ પ્રકાર છે. શ્વેત મેદપૂર્ણ પેશીથી વિપરીત,જેમાં એક મોટી મેદકણિકા (unilocular) હોય છે,બદામી મેદપૂર્ણ કોષો મલ્ટીલોક્યુલર (multilocular) હોય છે. આનો અર્થ એ છે કે તેમાં અસંખ્ય નાની મેદકણિકાઓ અને મોટી સંખ્યામાં કણાભસૂત્રો હોય છે,જે પેશીને તેનો લાક્ષણિક બદામી રંગ આપે છે અને તે ઉષ્માજનન (thermogenesis) માટે જવાબદાર છે.

(D) તંતુઘટક સંયોજક પેશી એ શિથિલ સંયોજક પેશીનો એક પ્રકાર છે જે અધિચ્છદ પેશી માટે આધારભૂત માળખું પૂરું પાડે છે.
તેના મુખ્ય ઘટકોમાં તંતુકોષો (fibroblasts),ભક્ષક કોષો (macrophages),માસ્ટ કોષો અને પ્લાઝમા કોષોનો સમાવેશ થાય છે.
$1$. તંતુકોષો: તંતુઓનું નિર્માણ કરે છે.
$2$. ભક્ષક કોષો: ભક્ષણ કરનારા કોષો છે.
$3$. માસ્ટ કોષો: બળતરા પ્રતિભાવોમાં સામેલ છે.
$4$. પ્લાઝમા કોષો: એન્ટિબોડીઝનું નિર્માણ કરે છે.
મેદપૂર્ણ કોષો (Adipocytes) એ મેદપૂર્ણ પેશીના મુખ્ય ઘટકો છે,તંતુઘટક પેશીના નહીં. તેથી,સાચો જવાબ $D$ છે.

(D) પર્યુપાસ્થિ એ ઘટ્ટ અનિયમિત સંયોજક પેશીનું એક સ્તર છે જે વિકાસ પામતા અસ્થિની કાસ્થિને આવરે છે. તે બે સ્તરોનું બનેલું છે: બહારનું તંતુમય સ્તર અને અંદરનું કાસ્થિજનક સ્તર. તેથી,તેને તંતુમય સંયોજક પેશી તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.

(A) અસ્થિબંધ એ સઘન નિયમિત સંયોજક પેશીનો એક વિશિષ્ટ પ્રકાર છે જે અસ્થિને અસ્થિ સાથે જોડે છે.
તે સાંધાઓને સ્થિરતા પ્રદાન કરે છે અને અતિશય હલનચલનને અટકાવે છે.
તેનાથી વિપરીત,સ્નાયુબંધ (Tendon) સ્નાયુને અસ્થિ સાથે જોડે છે.

(D) માસ્ટ કોષો (Mast cells) સંયોજક પેશીમાં જોવા મળતા વિશિષ્ટ કોષો છે. તેઓ મુખ્યત્વે ત્રણ પ્રકારના પદાર્થોનો સ્ત્રાવ કરે છે:
$1$. હેપરિન (Heparin): તે એક પ્રતિસ્કંદક (Anticoagulant) છે જે રુધિરને જામતું અટકાવે છે.
$2$. હિસ્ટામાઈન (Histamine): તે એક વાહિકા વિસ્ફારક (Vasodilator) છે જે રુધિરવાહિનીઓને પહોળી કરે છે.
$3$. સેરોટોનિન (Serotonin): તે એક વાહિકા સંકોચક (Vasoconstrictor) છે જે રુધિરવાહિનીઓને સંકોચે છે.
તેથી,આપેલા તમામ વિકલ્પો સાચા છે.

(B) પ્લાઝમા કોષોને 'કાર્ટ વ્હીલ' કોષો તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તેનું કારણ એ છે કે તેમના કોષકેન્દ્રમાં હેટરોક્રોમેટિનના ગઠ્ઠાઓ પરિઘ તરફ ગોઠવાયેલા હોય છે,જે કોષકેન્દ્રને ગાડાના પૈડાં (cartwheel) જેવો દેખાવ આપે છે.

(B) સંયોજક પેશીનું આધાર દ્રવ્ય તેના ભૌતિક ગુણધર્મો નક્કી કરે છે.
$1$. અસ્થિઓમાં કેલ્શિયમ ક્ષારો અને કોલેજન તંતુઓથી સમૃદ્ધ સખત અને ન વળી શકે તેવું આધાર દ્રવ્ય હોય છે.
$2$. કાસ્થિમાં ઘન પરંતુ નમી શકે તેવું (pliable) આધાર દ્રવ્ય હોય છે.
$3$. તંતુઘટક પેશીમાં છૂટું,જેલી જેવું આધાર દ્રવ્ય હોય છે.
તેથી,અસ્થિઓ સખત અને ન વળી શકે તેવા આધાર દ્રવ્ય દ્વારા લાક્ષણિકતા ધરાવે છે.

(C) બરોળ અને લસિકાગાંઠો એ લસિકા અંગો છે જે જાલાકાર તંતુઓનું માળખું ધરાવે છે.
આ તંતુઓ જાલાકાર કોષો દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે,જે એક પ્રકારના ફાઈબ્રોબ્લાસ્ટ છે.
આ વિશિષ્ટ પેશીને $Reticular \ connective \ tissue$ (જાલાકાર સંયોજક પેશી) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તે લસિકા તંત્રના નરમ અંગોને બંધારણીય આધાર પૂરો પાડે છે.