Connective tissue Questions in Gujarati

(B) પીળા તંતુઓ,જેને ઇલાસ્ટિન તંતુઓ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે ઇલાસ્ટિન પ્રોટીનથી બનેલા હોય છે. આ તંતુઓ ખેંચાવાની અને પાછા મૂળ સ્થિતિમાં આવવાની ક્ષમતા ધરાવે છે. સંયોજક પેશીમાં,પીળા તંતુઓ સામાન્ય રીતે એકલદોકલ અને શાખિત રચનાઓ તરીકે જોવા મળે છે જે એક જાળી જેવી રચના બનાવે છે,જ્યારે સફેદ (કોલેજન) તંતુઓ સામાન્ય રીતે સમૂહમાં ગોઠવાયેલા હોય છે.

(C) સંયોજક પેશીનું આધારક સામાન્ય રીતે રૂપાંતરિત પોલીસેકેરાઈડ્સ અને તંતુઓનું બનેલું હોય છે.
$A$. સ્નાયુબંધ એ ઘટ્ટ નિયમિત સંયોજક પેશી છે જે કોલેજન તંતુઓથી સમૃદ્ધ હોય છે.
$B$. અસ્થિબંધ એ ઘટ્ટ નિયમિત સંયોજક પેશી છે જેમાં કોલેજન અને ઈલાસ્ટિન બંને પ્રકારના તંતુઓ હોય છે.
$C$. લસિકા એ પ્રવાહી સંયોજક પેશી છે. તેનું આધારક,જેને રુધિરરસ (plasma) કહેવાય છે,તે પ્રવાહી છે અને તેમાં તંતુઓનો અભાવ હોય છે,જ્યારે રુધિરમાં ગંઠાઈ જનારા પ્રોટીન હોય છે જે તંતુઓ બનાવી શકે છે.
$D$. કાસ્થિનું આધારક ઘન અને નરમ હોય છે જેમાં કોન્ડ્રોઈટિન ક્ષારો અને તંતુઓ હોય છે.
તેથી,લસિકા એ સાચો જવાબ છે કારણ કે તેમાં તંતુમુક્ત આધારક હોય છે.

(C) તંતુમય કાસ્થિ એ કાસ્થિનો એક પ્રકાર છે જે તેના આધારક (matrix) માં કોલેજન તંતુઓના ગીચ સમૂહો ધરાવે છે,જે તેને ખૂબ જ મજબૂત અને દબાણ સામે પ્રતિરોધક બનાવે છે.
માનવ શરીરમાં,તે એવા વિસ્તારોમાં જોવા મળે છે જ્યાં મજબૂતી અને લવચીકતા બંનેની જરૂર હોય છે,જેમ કે કરોડરજ્જુના મણકા વચ્ચે આવેલી આંતરકશેરુકી તક્તીઓ (intervertebral discs).
સાંધામાં હાડકાના છેડે કાચવત્ કાસ્થિ જોવા મળે છે.
નાસિકા પટલ અને બાહ્યકર્ણ મુખ્યત્વે સ્થિતિસ્થાપક કાસ્થિ (elastic cartilage) ના બનેલા હોય છે.

(C) સસ્તન પ્રાણીઓના સઘન અસ્થિમાં,$Haversian$ નલિકાઓ અસ્થિની લંબ અક્ષને સમાંતર લંબવત રીતે ગોઠવાયેલી હોય છે. આ નલિકાઓ એકબીજા સાથે અનુપ્રસ્થ અથવા ત્રાંસી નલિકાઓ દ્વારા જોડાયેલી હોય છે,જેને $Volkmann's$ નલિકા કહેવામાં આવે છે. $Volkmann's$ નલિકાઓ $Haversian$ નલિકાઓને એકબીજા સાથે અને અસ્થિના બહારના આવરણ (periosteum) સાથે જોડે છે,જે અસ્થિના આધારકમાં રુધિરવાહિનીઓ અને ચેતાઓનું વહન કરવામાં મદદ કરે છે.

(A) કાસ્થિ એ એક વિશિષ્ટ સંયોજક પેશી છે. કાસ્થિના કોષોને કાસ્થિકોષો (Chondrocytes) કહેવામાં આવે છે. આ કોષો તેમના દ્વારા સ્ત્રવિત આધારક (matrix) માં રહેલી નાની ગુહાઓમાં બંધ હોય છે,જેને લેક્યુના (lacunae) કહે છે. કાસ્થિકોષો કાસ્થિના આધારકના સંશ્લેષણ અને જાળવણી માટે જવાબદાર છે,જે કોન્ડ્રોઈટિન ક્ષારો અને કોલેજન તંતુઓનું બનેલું હોય છે.

(D) અસ્થિબંધ (Ligaments) એ સઘન નિયમિત સંયોજક પેશીઓ છે જે અસ્થિને અસ્થિ સાથે જોડે છે.
તે મુખ્યત્વે $Collagen$ તંતુઓના બનેલા હોય છે,જે બંધારણને ઉચ્ચ તણાવ શક્તિ (tensile strength) પ્રદાન કરે છે.
જોકે તેમાં થોડા પ્રમાણમાં સ્થિતિસ્થાપક તંતુઓ હોય છે,પરંતુ $Collagen$ એ અસ્થિબંધમાં જોવા મળતું મુખ્ય બંધારણીય પ્રોટીન છે.

(D) ત્વચાને નીચેના સ્નાયુઓ સાથે જોડતા પડને અધઃસ્તર (hypodermis) અથવા ત્વચાની નીચેનું પડ કહેવામાં આવે છે.
આ પડ મુખ્યત્વે તંતુ ઘટક સંયોજક પેશી (areolar connective tissue) નું બનેલું હોય છે.
તંતુ ઘટક સંયોજક પેશી અધિચ્છદ માટે આધારભૂત માળખું પૂરું પાડે છે અને વિવિધ અંગો વચ્ચે પેકિંગ સામગ્રી તરીકે કાર્ય કરે છે.
તેમાં કોલેજન અને ઈલાસ્ટિન તંતુઓના આધારક (matrix) માં ફાઈબ્રોબ્લાસ્ટ્સ,મેક્રોફેજ અને માસ્ટ કોષો આવેલા હોય છે.

(D) શ્વેતકણો $(WBCs)$ અથવા લ્યુકોસાઇટ્સ એ રુધિરનો એક ઘટક છે. રુધિરને વિશિષ્ટ પ્રવાહી સંયોજક પેશી તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે. તે રુધિરરસ (પ્લાઝ્મા) તરીકે ઓળખાતા પ્રવાહી આધારક અને રુધિરકોષો ($RBCs$,$WBCs$ અને ત્રાકકણો) ની બનેલી હોય છે. તેથી,$WBCs$ ને સંયોજક પેશીનો ભાગ માનવામાં આવે છે.

(D) અંતઃઅધિચ્છદ એ સંયોજક પેશીનું એક પાતળું વાહિનીમય પડ છે જે લાંબા અસ્થિઓની મજ્જા ગુહા બનાવતા અસ્થિ પેશીની અંદરની સપાટીને આવરે છે. તે મુખ્યત્વે તંતુઘટક (Areolar) સંયોજક પેશીનું બનેલું હોય છે,જેમાં અસ્થિ-પૂર્વગામી કોષો (osteoprogenitor cells),અસ્થિ-નિર્માણ કોષો (osteoblasts) અને અસ્થિ-શોષક કોષો (osteoclasts) આવેલા હોય છે.

(A) શ્વેત તંતુમય કાસ્થિ એ સૌથી મજબૂત પ્રકારનું કાસ્થિ છે કારણ કે તેમાં જાડા કોલેજન તંતુઓનું ગીચ જાળું આવેલું હોય છે.
તે શરીરના એવા ભાગોમાં જોવા મળે છે જ્યાં વધુ યાંત્રિક દબાણ હોય છે,જેમ કે આંતરકશેરુકા તકતીઓ (intervertebral discs) અને પ્યુબિક સિમ્ફિસિસ.
કાચવત કાસ્થિ સૌથી વધુ પ્રમાણમાં જોવા મળે છે પરંતુ તે સૌથી મજબૂત નથી,જ્યારે સ્થિતિસ્થાપક કાસ્થિ સૌથી વધુ લવચીક હોય છે.

(D) અસ્થિકોષો એ અસ્થિના પરિપક્વ કોષો છે જે 'લેક્યુના' (lacunae) તરીકે ઓળખાતી નાની જગ્યાઓમાં આવેલા હોય છે.
આ કોષોમાં પાતળા કોષરસીય પ્રવર્ધો હોય છે જે 'કેનાલીક્યુલી' (canaliculi) તરીકે ઓળખાતી નાની,શાખિત નલિકાઓમાં વિસ્તરેલા હોય છે.
આ કેનાલીક્યુલી લેક્યુનાને એકબીજા સાથે અને અંતે મધ્ય (હાવર્સિયન) કેનાલ સાથે જોડે છે,જે અસ્થિકોષો અને રુધિરવાહિનીઓ વચ્ચે પોષક તત્વો અને ઉત્સર્ગ દ્રવ્યોની આપ-લે કરવામાં મદદ કરે છે.

(C) સંધિગત કાસ્થિ એ હાડકાના સાંધાઓ પર જોવા મળતી કાચવત કાસ્થિનો એક પ્રકાર છે. કાસ્થિના બહારના આવરણને પરિસ્થિ (perichondrium) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. પરિસ્થિ એ સઘન અનિયમિત સંયોજક પેશીની બનેલી હોય છે,જે મુખ્યત્વે શ્વેત તંતુમય સંયોજક પેશીની બનેલી હોય છે. તેથી,સાચો જવાબ $C$ છે.

(B) અસ્થિબંધો એ વિશિષ્ટ સંયોજક પેશીઓ છે જે અસ્થિને અસ્થિ સાથે જોડે છે. તે મુખ્યત્વે ઘટ્ટ નિયમિત સંયોજક પેશીની બનેલી હોય છે. આ પેશીમાં મજબૂતી માટે કોલેજન તંતુઓ (સફેદ તંતુઓ) અને સ્થિતિસ્થાપકતા માટે ઇલાસ્ટિન તંતુઓ (પીળા તંતુઓ)નું ઊંચું પ્રમાણ હોય છે,જે અસ્થિબંધોને ખેંચાવાની અને તેમના મૂળ આકારમાં પાછા આવવાની ક્ષમતા આપે છે.

(B) કાસ્થિ એ એક વિશિષ્ટ પ્રકારની સંયોજક પેશી છે જે અવાસ્ક્યુલર (avascular) હોય છે,એટલે કે તેમાં સીધો રુધિર પુરવઠો હોતો નથી.
પોષક તત્વો અને ઓક્સિજન આસપાસના પરિસ્થિ (perichondrium) માંથી પ્રસરણ દ્વારા કોન્ડ્રોસાઇટ્સ (કાસ્થિના કોષો) સુધી પહોંચે છે.
તેની સરખામણીમાં,અસ્થિમાં રુધિરવાહિનીઓનું પ્રમાણ વધુ હોય છે અને અન્ય સંયોજક પેશીઓમાં સામાન્ય રીતે રુધિર પુરવઠો જોવા મળે છે.

(D) કાચવત્ કાસ્થિ (Hyaline cartilage) એ શરીરમાં જોવા મળતી સૌથી સામાન્ય પ્રકારની કાસ્થિ છે.
તે સૂક્ષ્મદર્શક યંત્ર હેઠળ કાચ જેવી અથવા પારદર્શક દેખાય છે કારણ કે તેના આધારક (matrix) માં કોલેજન તંતુઓનું ઝીણું જાળું હોય છે જે સરળતાથી જોઈ શકાતું નથી,જેના કારણે તે લીસી અને પારભાસક દેખાય છે.
તેથી,તેને 'કાચવત્' (ગ્રીક શબ્દ 'hyalos' પરથી,જેનો અર્થ 'કાચ' થાય છે) કહેવામાં આવે છે.

(B) ઢીલી સંયોજક પેશીમાં,આધારક (matrix) મુખ્યત્વે તંતુકોષો (fibroblasts) દ્વારા સ્ત્રવિત થાય છે.
તંતુકોષો એ સંયોજક પેશીમાં સૌથી વધુ જોવા મળતા કોષો છે.
તેઓ કોલેજન અને ઇલાસ્ટિન જેવા બંધારણીય પ્રોટીન તેમજ આધારક (matrix) ના ઘટકો જેવા કે પોલીસેકેરાઇડ્સના સંશ્લેષણ અને સ્ત્રાવ માટે જવાબદાર છે.
માસ્ટ કોષો રોગપ્રતિકારક પ્રતિભાવોમાં સામેલ છે (હિસ્ટામાઇન,હેપરિનનો સ્ત્રાવ કરે છે),અને ફાઇબ્રોસાઇટ્સ એ તંતુકોષોનું નિષ્ક્રિય સ્વરૂપ છે.
તેથી,સાચો જવાબ $B$ છે.

(A) સંયોજક પેશીમાં,તંતુઓ તેમના પ્રોટીન બંધારણના આધારે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે:
$1$. પીળા તંતુઓ $Elastin$ પ્રોટીનના બનેલા હોય છે,જે સ્થિતિસ્થાપકતા પ્રદાન કરે છે.
$2$. સફેદ તંતુઓ $Collagen$ પ્રોટીનના બનેલા હોય છે,જે મજબૂતી પ્રદાન કરે છે.
$3$. જાલાકાર (રેટિક્યુલર) તંતુઓ $Reticulin$ પ્રોટીનના બનેલા હોય છે,જે એક નાજુક જાળી જેવી રચના બનાવે છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $Elastin$,$Collagen$ અને $Reticulin$ છે.

(C) શ્વેત મેદપેશી $(WAT)$ એવા મેદકોષો (adipocytes) ની બનેલી હોય છે જેમાં ચરબીનું એક જ મોટું ટીપું (lipid droplet) હોય છે,જે કોષના મોટાભાગના કોષરસને રોકે છે અને કોષકેન્દ્ર તથા અન્ય અંગિકાઓને પરિઘ તરફ ધકેલે છે. ચરબીનું માત્ર એક જ મોટું ટીપું ધરાવતા હોવાથી,આ કોષોને એકકોષીય (unilocular) મેદકોષો કહેવામાં આવે છે. તેની સરખામણીમાં,કથ્થઈ મેદપેશીમાં બહુકોષીય (multilocular) મેદકોષો હોય છે,જેમાં ચરબીના ઘણા નાના ટીપાં હોય છે.

(C) શ્વાસનલિકાની દીવાલમાં $C$-આકારની કાસ્થિમય કડીઓ આવેલી હોય છે. આ કડીઓ કાચવત કાસ્થિની બનેલી હોય છે. જોકે,શ્વાસનલિકાની દીવાલને સ્થિતિસ્થાપકતા અને આધાર પૂરો પાડતી સંયોજક પેશી,જે તેને વિસ્તરણ પછી પાછી મૂળ સ્થિતિમાં આવવા દે છે,તે પીળી તંતુમય સંયોજક પેશી છે. આ પેશી ઇલાસ્ટિન તંતુઓથી સમૃદ્ધ હોય છે,જે શ્વસન માર્ગને જરૂરી લવચીકતા પ્રદાન કરે છે.

(B) સંયોજક પેશીમાં,$Fibroblasts$ (તંતુકોષો) તરીકે ઓળખાતા કોષો $Collagen$ (કોલાજન) અને $Elastin$ (ઈલાસ્ટીન) જેવા બંધારણીય પ્રોટીનનું ઉત્પાદન અને સ્ત્રાવ કરવા માટે જવાબદાર છે.
$Macrophages$ (ભક્ષક કોષો) ભક્ષણની પ્રક્રિયામાં ભાગ લે છે.
$Mast$ કોષો બળતરા પ્રતિભાવોમાં સામેલ હોય છે.
$Chondrocytes$ (કાસ્થિકોષો) એ કાસ્થિમાં જોવા મળતા કોષો છે.

(D) સ્નાયુબંધો (Tendons) એ સઘન નિયમિત સંયોજક પેશી છે જે મુખ્યત્વે સમાંતર હરોળમાં ગોઠવાયેલા કોલેજન તંતુઓની બનેલી હોય છે. આ કોલેજન તંતુઓ સફેદ રંગના દેખાય છે,તેથી જ સ્નાયુબંધોને સફેદ તંતુમય સંયોજક પેશી તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે. તેઓ કંકાલ સ્નાયુઓને અસ્થિ સાથે જોડવાનું કાર્ય કરે છે.

(A) કાસ્થિ એ વિશિષ્ટ સંયોજક પેશીનો એક પ્રકાર છે.
તે નાકની ટોચ,બાહ્ય કર્ણના સાંધા અને કરોડસ્તંભ તથા ઉપાંગોના પાસપાસેના અસ્થિઓની વચ્ચે જોવા મળે છે.
લાંબા અસ્થિઓની મધ્યમાં અસ્થિમજ્જા હોય છે,કાસ્થિ નહીં.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(D) કોલાજન એ એક બંધારણીય પ્રોટીન છે જે બાહ્યકોષીય આધારકને મજબૂતી અને આધાર આપવા માટે વિવિધ સંયોજક પેશીના કોષો દ્વારા સ્ત્રવિત થાય છે.
$1$. $Fibroblasts$ (તંતુ કોષો) એ કોલાજન તંતુઓના સંશ્લેષણ માટે જવાબદાર મુખ્ય કોષો છે.
$2$. $Osteoblasts$ (અસ્થિ કોષો) એ અસ્થિ બનાવતા કોષો છે જે અસ્થિના કાર્બનિક આધારકનો સ્ત્રાવ કરે છે,જે મુખ્યત્વે કોલાજનનું બનેલું હોય છે.
$3$. $Chondrocytes$ (કાસ્થિ કોષો) એ કાસ્થિમાં જોવા મળતા કોષો છે જે કાસ્થિ આધારકનું ઉત્પાદન અને જાળવણી કરે છે,જેમાં કોલાજન હોય છે.
$4$. $Mast$ $cells$ (માસ્ટ કોષો) એ વિશિષ્ટ રોગપ્રતિકારક કોષો છે જે બળતરા પ્રતિભાવો અને હિસ્ટામાઈન તથા હેપરિનના મુક્ત કરવામાં સામેલ છે; તેઓ કોલાજન ઉત્પન્ન કરતા નથી.
તેથી,સાચો જવાબ $D$ છે.

(B) કાસ્થિ એ એક વિશિષ્ટ સંયોજક પેશી છે. કાસ્થિનું આધારક દ્રવ્ય $Chondrin$ નામના પ્રોટીનનું બનેલું હોય છે.
$Ossein$ એ અસ્થિના આધારક દ્રવ્યમાં જોવા મળતું પ્રોટીન છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(C) કાસ્થિ એ એક વિશિષ્ટ સંયોજક પેશી છે. કાસ્થિના બહારના આવરણને પર્યુપાસ્થિ (Perichondrium) કહેવામાં આવે છે. પર્યુપાસ્થિમાં કોન્ડ્રોબ્લાસ્ટ્સ (chondroblasts) કોષો આવેલા હોય છે,જે કાસ્થિની વૃદ્ધિ અને પુનર્જનન માટે જવાબદાર છે. તેથી,કાસ્થિનું પુનર્જનન મુખ્યત્વે પર્યુપાસ્થિમાંથી થાય છે.

(D) તંતુકોષો (Fibroblasts) એ સંયોજક પેશીમાં જોવા મળતા સૌથી સામાન્ય કોષો છે. તેઓ કોલાજન અને ઈલાસ્ટિન જેવા બંધારણીય પ્રોટીનયુક્ત તંતુઓનો સ્ત્રાવ કરવા માટે જવાબદાર છે,જે પેશીના આધારકને મજબૂતી અને સ્થિતિસ્થાપકતા પ્રદાન કરે છે.

(B) કાચવત્ કાસ્થિ એ શરીરમાં જોવા મળતો સૌથી સામાન્ય પ્રકારનો કાસ્થિ છે.
તેનું આધારક લીસું,સમાન અને સૂક્ષ્મદર્શક યંત્ર હેઠળ કાચ જેવું અથવા પારદર્શક દેખાય છે.
આ કાચ જેવો દેખાવ તેમાં રહેલા ઝીણા કોલેજન તંતુઓને કારણે હોય છે જે સરળતાથી જોઈ શકાતા નથી,જેના કારણે આધારક સ્પષ્ટ અથવા પારદર્શક દેખાય છે.

(B) $Haversian$ કેનાલ એ અસ્થિના સૌથી બહારના ભાગમાં આવેલા સૂક્ષ્મ નળીઓનો સમૂહ છે,જેને સઘન અસ્થિ (compact bone) કહેવામાં આવે છે.
આ નળીઓ અસ્થિમાંથી રુધિરવાહિનીઓ અને ચેતાઓને પસાર થવા માટે માર્ગ પૂરો પાડે છે.
$Haversian$ તંત્ર (અથવા ઓસ્ટિઓન્સ) એ સસ્તન પ્રાણીઓના સઘન અસ્થિની લાક્ષણિકતા છે.
તેથી,$Haversian$ કેનાલ સસ્તન પ્રાણીઓના અસ્થિમાં જોવા મળે છે.

(B) સંયોજક પેશીઓની મુખ્ય લાક્ષણિકતા એ છે કે તેમાં કોષો એકબીજાથી દૂર આવેલા હોય છે અને મોટી માત્રામાં કોષબાહ્ય દ્રવ્ય (આધારક દ્રવ્ય અને તંતુઓ) માં ખૂંપેલા હોય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,તંતુઘટક પેશી (Areolar tissue) એ એક પ્રકારની શિથિલ સંયોજક પેશી છે,જેમાં મોટી માત્રામાં કોષબાહ્ય દ્રવ્ય,કોલેજન અને ઈલાસ્ટિન તંતુઓ આવેલા હોય છે,જે અંગોને બંધારણીય આધાર પૂરો પાડે છે.

(C) તંતુકોષો એ સંયોજક પેશીમાં જોવા મળતા સૌથી સામાન્ય કોષો છે.
તેઓ તંતુઓ (જેમ કે કોલેજન અથવા ઈલાસ્ટિન) તરીકે ઓળખાતા બંધારણીય પ્રોટીન અને સંયોજક પેશીના આધારક (Matrix) ના સ્ત્રાવ માટે જવાબદાર છે.
તેથી,તેઓ તંતુઓ અને આધારક બંનેનો સ્ત્રાવ કરે છે.

(D) સંયોજક પેશીઓને ત્રણ પ્રકારમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે: શિથિલ સંયોજક પેશી,સઘન સંયોજક પેશી અને વિશિષ્ટ સંયોજક પેશી.
વિશિષ્ટ સંયોજક પેશીઓમાં કાસ્થિ,અસ્થિ અને રુધિરનો સમાવેશ થાય છે.
તેથી,આપેલા તમામ વિકલ્પો વિશિષ્ટ સંયોજક પેશીના ઉદાહરણો છે.

(A) અસ્થિનું આધારક સ્તરોમાં ગોઠવાયેલું હોય છે જેને લેમેલી કહે છે.
સઘન અસ્થિમાં,આ લેમેલી એક કેન્દ્રીય લંબવર્તી નલિકાની આસપાસ ગોઠવાયેલી હોય છે જેને $Haversian$ $canal$ (હાવર્સિયન નલિકા) કહેવાય છે.
આ નલિકામાં રુધિરવાહિનીઓ અને ચેતાઓ આવેલી હોય છે.
$Volkmann's$ $canals$ (વોલ્કમેનની નલિકાઓ) એ આડી નલિકાઓ છે જે હાવર્સિયન નલિકાઓને એકબીજા સાથે અને પરિસ્થિસ્તર (periosteum) સાથે જોડે છે.
$Lacunae$ (અસ્થિગુહા) એ નાના અવકાશ છે જેમાં અસ્થિકોષો (osteocytes) આવેલા હોય છે,અને $canaliculi$ (સૂક્ષ્મ નલિકાઓ) એ અસ્થિગુહાઓને જોડતી નાની નલિકાઓ છે.

(A) બરોળ,થાઇમસ અને લસિકા ગાંઠો જેવા લસિકા અંગો મુખ્યત્વે લસિકા પેશીના બનેલા હોય છે. આ પેશી લસિકાકણોના પરિપક્વન અને પ્રજનન માટે જરૂરી માળખું અને વાતાવરણ પૂરું પાડે છે. જાળીદાર સંયોજક પેશી,જે લસિકા પેશીનું એક વિશિષ્ટ સ્વરૂપ છે,તે આ અંગોના આધારક (સ્ટ્રોમા) તરીકે કાર્ય કરે છે.

(A) હિસ્ટીયોસાઈટ એ સંયોજક પેશીમાં જોવા મળતા સ્થાયી મેક્રોફેજ (બૃહદભક્ષક કોષો) નો એક પ્રકાર છે. તેઓ શરીરની રોગપ્રતિકારક સંરક્ષણ પ્રણાલીના ભાગ રૂપે કાર્ય કરે છે. તેઓ મુખ્યત્વે ઘનભક્ષણ $(Phagocytosis)$ ની પ્રક્રિયા દ્વારા બેક્ટેરિયા અને અન્ય વિદેશી કણોનો નાશ કરે છે,જેમાં કોષ રોગકારકને ગળી જાય છે અને તેનું પાચન કરે છે.

(D) માસ્ટકોષો એ સંયોજક પેશીના વિશિષ્ટ કોષો છે જેમના કોષરસમાં મોટી અને ઘટ્ટ કણિકાઓ આવેલી હોય છે.
આ કણિકાઓમાં હેપરિન અને હિસ્ટામાઈન હોવાને કારણે તે બેઝિક રંગકો (જેમ કે મિથાઈલીન બ્લુ અથવા ટોલ્યુઈડિન બ્લુ) વડે ઘેરા રંગથી અભિરંજીત થાય છે.
તેથી,માસ્ટકોષો તેમની બેઝિક રંગકો દ્વારા અભિરંજીત થવાની ક્ષમતા માટે જાણીતા છે.

(D) શિથિલ સંયોજક પેશીમાં કોષો અર્ધ-પ્રવાહી આધારક દ્રવ્યમાં છૂટાછવાયા ગોઠવાયેલા હોય છે.
$1$. તંતુકોષો એવા કોષો છે જે તંતુઓનું નિર્માણ અને સ્ત્રાવ કરે છે.
$2$. માસ્ટ કોષો સોજાના પ્રતિભાવોમાં સામેલ હોય છે અને હિસ્ટામાઈન,હેપરિન અને સેરોટોનિનનો સ્ત્રાવ કરે છે.
$3$. મેદપૂર્ણ કોષો ચરબીના સંગ્રહ માટે વિશિષ્ટ કોષો છે.
$4$. બૃહદ ભક્ષકકોષો એ સંયોજક પેશીના ભક્ષકકોષો છે જે કોષીય કચરો અને રોગકારકોનું ભક્ષણ કરીને તેમનું પાચન કરે છે.

(C) આંતરકશેરૂકી તકતીઓ કરોડસ્તંભના કશેરૂકાઓ વચ્ચે આવેલી હોય છે.
આ તકતીઓ $\text{શ્વેત } \text{તંતુમય } \text{કાસ્થિ}$ (જેને ફાઈબ્રોકાર્ટિલેજ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) ની બનેલી હોય છે.
આ પ્રકારનું કાસ્થિ ખૂબ જ મજબૂતી પ્રદાન કરે છે અને કરોડસ્તંભ માટે આંચકા શોષક (shock absorber) તરીકે કાર્ય કરે છે.

(A) અર્જાયરોફિલિક તંતુઓને જાળીદાર તંતુઓ (reticular fibers) તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
આ તંતુઓ પ્રકાર-$III$ ના કોલેજનના બનેલા હોય છે અને તે સિલ્વર સ્ટેઈન (silver stains) પ્રત્યે આકર્ષણ ધરાવે છે,તેથી તેને 'અર્જાયરોફિલિક' (સિલ્વર-પ્રેમી) કહેવામાં આવે છે.
તેઓ એક નાજુક,શાખાયુક્ત જાળી (reticulum) બનાવે છે જે નરમ અંગોને માળખાકીય આધાર પૂરો પાડે છે.
બરોળ,લસિકા ગાંઠો અને યકૃતમાં જાળીદાર સંયોજક પેશીઓ પુષ્કળ પ્રમાણમાં હોય છે,જેમાં આ અર્જાયરોફિલિક તંતુઓની ઘનતા વધુ હોય છે.

(D) સંયોજક પેશીમાં વિવિધ પ્રકારના કોષો આવેલા હોય છે.
પ્લાઝમાકોષો (જેને પ્લાઝમાસાઇટ્સ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) એ $B$-લિમ્ફોસાઇટ્સમાંથી ઉદ્ભવતા વિશિષ્ટ શ્વેતકણો છે.
આ કોષો રુધિર અને લસિકામાં એન્ટીબોડી (ઇમ્યુનોગ્લોબ્યુલિન) ના સંશ્લેષણ અને સ્ત્રાવ માટે જવાબદાર છે,જે રોગપ્રતિકારક પ્રતિભાવમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
માસ્ટકોષો બળતરાના પ્રતિભાવમાં સામેલ હોય છે,જાલાકાર કોષો લસિકા અંગોનું માળખું બનાવે છે,અને મેદપૂર્ણકોષો ચરબીના સંગ્રહ માટે વિશિષ્ટ હોય છે.

(C) નાસીકા પટલ મુખ્યત્વે કાચવત્ કાસ્થિ (hyaline cartilage) દ્વારા બનેલું હોય છે. કાચવત્ કાસ્થિ એ શરીરમાં સૌથી વધુ જોવા મળતી કાસ્થિ છે,જે લવચીકતા જાળવી રાખીને બંધારણીય આધાર પૂરો પાડે છે. જો નાસીકા પટલને ઈજા થાય,તો તેની પુનઃરચના અને સમારકામ માટે કાચવત્ કાસ્થિની જરૂર પડે છે.

(A) માસ્ટ કોષો એ સંયોજક પેશીમાં જોવા મળતા વિશિષ્ટ કોષો છે.
તેઓ રોગપ્રતિકારક પ્રતિભાવમાં સામેલ હોય છે અને તેમાં હિસ્ટામાઈન,હેપરિન અને સેરોટોનિન જેવા રસાયણોથી ભરેલી કણિકાઓ હોય છે.
આ કોષો બળતરા અને એલર્જીક પ્રતિક્રિયાઓમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.

(D) સ્નાયુબંધ અને અસ્થિબંધ એ $\text{સઘન}$ $\text{સંયોજક}$ $\text{પેશી}$ (Dense Connective Tissue) ના ઉદાહરણો છે.
$\text{સ્નાયુબંધ}$ (Tendons) એ કંકાલ સ્નાયુઓને અસ્થિ સાથે જોડે છે, જ્યારે $\text{અસ્થિબંધ}$ (Ligaments) એક અસ્થિને બીજા અસ્થિ સાથે જોડે છે.
આ પેશીઓમાં તંતુઓ અને તંતુકોષો (fibroblasts) ખૂબ જ ગીચતાથી ગોઠવાયેલા હોય છે, તેથી તેને $\text{સઘન}$ $\text{સંયોજક}$ $\text{પેશી}$ કહેવામાં આવે છે.

(A) $Hyaline$ (કાચવત્) શબ્દ ગ્રીક શબ્દ $hyalos$ પરથી આવ્યો છે,જેનો અર્થ 'કાચ' થાય છે.
કાચવત્ કાસ્થિ એ શરીરમાં સૌથી વધુ જોવા મળતી કાસ્થિ છે અને તે લીસી,કાચ જેવી અને પારભાસક આધારક (matrix) દ્વારા ઓળખાય છે.
તેમાં સૂક્ષ્મ કોલેજન તંતુઓ હોય છે જે પ્રકાશ સૂક્ષ્મદર્શક યંત્ર હેઠળ સરળતાથી જોઈ શકાતા નથી,જેના કારણે તે એકસમાન અને કાચ જેવી દેખાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(C) શ્વાસનળી,સ્વરપેટી અને શ્વાસવાહિનીઓને $Hyaline$ (કાચવત્) કાસ્થિ દ્વારા આધાર આપવામાં આવે છે.
$Hyaline$ કાસ્થિ એ શરીરમાં સૌથી વધુ જોવા મળતી કાસ્થિ છે.
તે શ્વસનમાર્ગને માળખાકીય આધાર અને લવચીકતા પૂરી પાડે છે,જેથી શ્વાસ લેતી વખતે વાયુમાર્ગ ખુલ્લો રહે છે.

(A) વોર્ટન જેલી એ ગર્ભનાળમાં જોવા મળતો જેલી જેવો પદાર્થ છે. તે ભ્રૂણીય સંયોજક પેશીનો એક વિશિષ્ટ પ્રકાર છે,જેને શ્લેષ્મી સંયોજક પેશી (mucoid connective tissue) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તેમાં હાયલ્યુરોનિક એસિડથી સમૃદ્ધ જેલી જેવા આધારક દ્રવ્યમાં ફાઈબ્રોબ્લાસ્ટ્સ અને મેક્રોફેજ આવેલા હોય છે,જે ગર્ભનાળની રુધિરવાહિનીઓને દબાણથી બચાવે છે.

(B) સંયોજક પેશીઓને ત્રણ પ્રકારમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે: શિથિલ સંયોજક પેશી,સઘન સંયોજક પેશી અને વિશિષ્ટ સંયોજક પેશી.
$1$. શિથિલ સંયોજક પેશીમાં તંતુઘટ્ટ અને મેદપૂર્ણ પેશીનો સમાવેશ થાય છે.
$2$. સઘન સંયોજક પેશીમાં સ્નાયુબંધ અને અસ્થિબંધનો સમાવેશ થાય છે.
$3$. વિશિષ્ટ સંયોજક પેશીમાં કાસ્થિ,અસ્થિ અને રુધિરનો સમાવેશ થાય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,કાસ્થિ,અસ્થિ અને રુધિર ત્રણેય વિશિષ્ટ સંયોજક પેશીઓ છે. જોકે,પાઠ્યપુસ્તકના સંદર્ભમાં 'કાસ્થિ અને અસ્થિ' ને કંકાલ સંયોજક પેશી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,જ્યારે 'રુધિર' એ પ્રવાહી સંયોજક પેશી છે. તેથી,વિકલ્પ $B$ એ વિશિષ્ટ કંકાલ પેશી માટે સૌથી યોગ્ય ઉત્તર છે.

(B) હાવર્સિયન કેનાલ એ સઘન અસ્થિ (compact bone) ની લાક્ષણિકતા છે,જે કંકાલ સંયોજક પેશીનો એક પ્રકાર છે.
આ નલિકાઓમાં રુધિરવાહિનીઓ,ચેતાઓ અને લસિકાવાહિનીઓ આવેલી હોય છે.
તેઓ અસ્થિના આધારક (matrix) માં લંબવત રીતે પસાર થાય છે અને અસ્થિના આધારકના કેન્દ્રગામી સ્તરો દ્વારા ઘેરાયેલી હોય છે,જેને લેમેલી (lamellae) કહેવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો જવાબ કંકાલ સંયોજક પેશી છે.

(D) હિસ્ટેમાઈન એ એક રાસાયણિક મધ્યસ્થી છે જે બળતરા પ્રતિભાવો અને એલર્જીક પ્રતિક્રિયાઓમાં સામેલ છે. $Mast$ કોષો,જે સમગ્ર શરીરમાં સંયોજક પેશીઓમાં જોવા મળતા શ્વેત રક્તકણોનો એક પ્રકાર છે,તે એલર્જન અથવા ઈજા દ્વારા સક્રિય થયા પછી હિસ્ટેમાઈનના સંગ્રહ અને મુક્તિ માટે જવાબદાર છે. તેથી,સાચો જવાબ $Mast$ કોષ છે.

(B) શિથિલ સંયોજક પેશીમાં,તંતુકોષો (Fibroblasts) સૌથી સામાન્ય અને અવિભેદિત કોષો છે. તેઓ સંયોજક પેશીના તંતુઓ (કોલેજન અને ઈલાસ્ટિન) અને આધારક દ્રવ્ય (મેટ્રિક્સ) ના સ્ત્રાવ માટે જવાબદાર છે. પ્લાઝમા કોષો,માસ્ટ કોષો અને ભક્ષક કોષો એ વિશિષ્ટ કોષો છે જે રોગપ્રતિકારક પ્રતિભાવો અને રક્ષણાત્મક કાર્યમાં સામેલ હોય છે.

(B) તંતુઘટક સંયોજક પેશી એ શિથિલ સંયોજક પેશીનો એક પ્રકાર છે જે અધિચ્છદ માટે આધારક માળખા તરીકે કાર્ય કરે છે. તે અધિચ્છદને તેની નીચે આવેલા સ્નાયુઓ અથવા અન્ય રચનાઓ સાથે જોડે છે.
$A$ ખોટું છે કારણ કે મેદકાય મેદપૂર્ણ પેશી દ્વારા જોડાયેલા હોય છે.
$C$ ખોટું છે કારણ કે અસ્થિઓ સ્નાયુઓ સાથે કંડરા (Tendons) દ્વારા જોડાયેલા હોય છે.
$D$ ખોટું છે કારણ કે અસ્થિઓ અસ્થિઓ સાથે અસ્થિબંધ (Ligaments) દ્વારા જોડાયેલા હોય છે.