Connective tissue Questions in Gujarati

(A) સંયોજક પેશીઓ જટિલ પ્રાણીઓના શરીરમાં સૌથી વધુ વિપુલ પ્રમાણમાં અને વ્યાપક રીતે વિતરિત પેશીઓ છે.
તે મનુષ્યના કુલ શરીરના વજનના આશરે $30\%$ જેટલો હિસ્સો ધરાવે છે.
આ પેશીઓ શરીરને બંધારણીય આધાર,રક્ષણ અને શરીરમાં પદાર્થોના વહન માટે મદદરૂપ થાય છે.

(D) પ્લાઝ્મા કોષો એ $B$-લિમ્ફોસાઇટ્સમાંથી ઉતરી આવેલા વિશિષ્ટ કોષો છે.
તેઓ રુધિર અને લસિકામાં એન્ટિબોડીઝ (ઇમ્યુનોગ્લોબ્યુલિન) ના સંશ્લેષણ અને સ્ત્રાવ માટે જવાબદાર છે.
માસ્ટ કોષો બળતરા પ્રતિભાવોમાં સામેલ હોય છે,રેટિક્યુલર કોષો લસિકા અંગોનું માળખું બનાવે છે,અને મેદપૂર્ણ કોષો ચરબીના સંગ્રહ માટે વિશિષ્ટ હોય છે.

(D) માસ્ટ કોષો એ સંયોજક પેશીમાં જોવા મળતા વિશિષ્ટ કોષો છે જે રોગપ્રતિકારક પ્રતિભાવમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે.
તેઓ રુધિરના બેસોફિલ્સમાંથી ઉતરી આવ્યા છે.
માસ્ટ કોષો ઘણા મહત્વપૂર્ણ રાસાયણિક મધ્યસ્થીઓનો સ્ત્રાવ કરવા માટે જાણીતા છે,જેમાં નીચેનાનો સમાવેશ થાય છે:
$1$. $Heparin$: એક એન્ટિકોએગ્યુલન્ટ (રુધિર ગંઠાઈ જતું અટકાવનાર).
$2$. $Histamine$: બળતરા પ્રતિભાવો અને એલર્જીક પ્રતિક્રિયાઓમાં સામેલ.
$3$. $Serotonin$: એક ન્યુરોટ્રાન્સમીટર અને વાસોકોન્સ્ટ્રિક્ટર.
તેથી,સૂચિબદ્ધ તમામ પદાર્થો માસ્ટ કોષો દ્વારા સ્ત્રાવ થાય છે.

(A) જાયન્ટ સેલ એ ઘણા બધા કોષકેન્દ્રો ધરાવતો એક મોટો કોષ છે,જે સામાન્ય રીતે ઘણા મેક્રોફેજના જોડાણથી બને છે. મેક્રોફેજ એ મોટા,અમીબા જેવા કોષો છે જે રોગકારક સૂક્ષ્મજીવો,મૃત કોષો અને નિષ્ક્રિય વિદેશી કણોનું ભક્ષણ કરીને અને તેનો નાશ કરીને રોગપ્રતિકારક તંત્રમાં કાર્ય કરે છે. જ્યારે કોઈ વિદેશી પદાર્થ એટલો મોટો હોય કે તેને એક મેક્રોફેજ દ્વારા ગળી શકાતો નથી,ત્યારે ઘણા મેક્રોફેજ એકસાથે જોડાઈને બહુકોષકેન્દ્રીય જાયન્ટ સેલ બનાવે છે જેથી તે પદાર્થને અલગ કરી શકાય અથવા તેનું પાચન કરી શકાય.

(A) પ્રવાહી સંયોજક પેશી,જેમ કે રુધિર,પ્રવાહી આધારક (જેને પ્લાઝ્મા કહેવાય છે),વિવિધ પ્રકારના કોષો (રક્તકણો,શ્વેતકણો અને ત્રાકકણો) અને ઓગળેલા પદાર્થોની બનેલી હોય છે. જોકે,તેમાં અન્ય પ્રકારની સંયોજક પેશીઓ (જેમ કે છૂટી સંયોજક પેશી કે ઘટ્ટ સંયોજક પેશી) માં જોવા મળતા બંધારણીય તંતુઓ (જેમ કે કોલેજન કે ઇલાસ્ટિન) હોતા નથી. તેથી,પ્રવાહી સંયોજક પેશીમાં તંતુઓનો અભાવ હોય છે.

(D) એરિઓલર પેશી એ છૂટક સંયોજક પેશીનો એક પ્રકાર છે જે અધિચ્છદ (epithelium) માટે આધારક માળખા તરીકે કાર્ય કરે છે. તે મુખ્યત્વે ત્વચાને તેની નીચેના સ્નાયુઓ સાથે જોડવાનું કામ કરે છે અને અંગોની વચ્ચે પેકિંગ સામગ્રી તરીકે કાર્ય કરે છે.

(C) સ્નાયુબંધ અને કંડરા એ ઘટ્ટ સંયોજક પેશીના વિશિષ્ટ પ્રકારો છે. ખાસ કરીને,તેમને તંતુમય સંયોજક પેશી તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે. સ્નાયુબંધ (Ligaments) પીળા સ્થિતિસ્થાપક તંતુઓથી બનેલા હોય છે,જે લવચીકતા પ્રદાન કરે છે,જ્યારે કંડરા (Tendons) સફેદ કોલેજન તંતુઓથી બનેલા હોય છે,જે સ્નાયુઓને હાડકાં સાથે જોડવા માટે ઉચ્ચ તણાવ શક્તિ પ્રદાન કરે છે.

(A) $\text{કોલેજન}$ તંતુઓ દેખાવમાં સફેદ હોય છે, જે $\text{કોલેજન}$ નામના પ્રોટીનથી બનેલા હોય છે। તે જૂથોમાં જોવા મળે છે, જાડા, બિન-સ્થિતિસ્થાપક હોય છે અને તેમાં ખૂબ જ ઉચ્ચ તણાવ શક્તિ (tensile strength) હોય છે।

(D) $\text{મેદપૂર્ણ}$ (Adipose) પેશી એ એક વિશિષ્ટ પ્રકારની શિથિલ સંયોજક પેશી છે, જેમાં ફાઈબ્રોબ્લાસ્ટ કોષો ચરબીના સંગ્રહ માટે રૂપાંતરિત થયેલા હોય છે。
મેદપૂર્ણ પેશીના મુખ્ય સ્થાનોમાં ત્વચાની નીચેની ચરબી ($panniculus$ $adiposus$), વ્હેલ માછલીની ચરબી અને ઊંટની ખૂંધનો સમાવેશ થાય છે。
તેથી, સાચો વિકલ્પ $D$ છે。

(C) . મેદપૂર્ણ પેશી શરીર માટે ઇન્સ્યુલેટર તરીકે કાર્ય કરે છે કારણ કે તે ચરબીનો સંગ્રહ કરે છે,જે ગરમીનું મંદ વાહક છે. આ શરીરની ગરમીને જાળવી રાખવામાં અને શરીરનું તાપમાન સ્થિર રાખવામાં મદદ કરે છે.

(B) ત્વચાની નીચે સંગ્રહિત ચરબીને સબક્યુટેનિયસ ફેટ (subcutaneous fat) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ ચરબી એડિપોસાઇટ્સ (adipocytes) નામના વિશિષ્ટ સંયોજક પેશીના કોષોમાં સંગ્રહિત થાય છે. આ કોષો ભેગા મળીને મેદપૂર્ણ પેશી (adipose tissue) બનાવે છે,જે ઉર્જાના સંગ્રહ તરીકે કાર્ય કરે છે અને શરીરને ઉષ્મારોધકતા (insulation) પૂરી પાડે છે.

(D) સંયોજક પેશીમાં ત્રણ પ્રકારના પ્રોટીન તંતુઓ જોવા મળે છે:
$1$. કોલેજન તંતુઓ: આ મજબૂતી આપે છે અને કોલેજન પ્રોટીનમાંથી બનેલા હોય છે.
$2$. સ્થિતિસ્થાપક (ઇલાસ્ટિક) તંતુઓ: આ સ્થિતિસ્થાપકતા આપે છે અને ઇલાસ્ટિન પ્રોટીનમાંથી બનેલા હોય છે.
$3$. જાલિકારૂપ (રેટિક્યુલર) તંતુઓ: આ બંધારણીય આધાર આપે છે અને રેટિક્યુલિન પ્રોટીનમાંથી બનેલા હોય છે.
તેથી,સંયોજક પેશીમાં ઉપર જણાવેલ તમામ પ્રકારના તંતુઓ હાજર હોય છે.

(D) સંયોજક પેશીઓ આંતરકોષીય આધારક (matrix) અથવા દ્રવ્યની નોંધપાત્ર માત્રાની હાજરી દ્વારા લાક્ષણિકતા ધરાવે છે.
આ આધારક રૂપાંતરિત પોલિસેકેરાઇડ્સનું બનેલું હોય છે,જેને ઘણીવાર મ્યુકો-પોલિસેકેરાઇડ્સ અથવા ગ્લાયકોસેમિનોગ્લાયકેન્સ $(GAGs)$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
વધુમાં,આધારકમાં કોલેજન અને ઇલાસ્ટિન જેવા વિવિધ પ્રોટીન તંતુઓ હોય છે,જે માળખાકીય આધાર પૂરો પાડે છે.
જોકે આધારક મુખ્યત્વે પ્રોટીન અને પોલિસેકેરાઇડ્સનું બનેલું હોય છે,પરંતુ તે મેદપૂર્ણ પેશી (adipose tissue) જેવી વિશિષ્ટ પ્રકારની સંયોજક પેશીઓમાં લિપિડ્સ (ચરબીયુક્ત પદાર્થો) પણ ધરાવી શકે છે.
તેથી,ઉલ્લેખિત તમામ ઘટકો વિવિધ પ્રકારની સંયોજક પેશીઓના આંતરકોષીય પદાર્થમાં જોવા મળી શકે છે.

(C) સંયોજક પેશીઓ જટિલ પ્રાણીઓના શરીરમાં સૌથી વધુ વિપુલ પ્રમાણમાં અને વ્યાપક રીતે વિતરિત પેશીઓ છે.
તેમને સંયોજક પેશીઓ કહેવામાં આવે છે કારણ કે તેઓ શરીરના અન્ય પેશીઓ અથવા અંગોને જોડવાનું અને ટેકો આપવાનું વિશેષ કાર્ય કરે છે.
રુધિર સિવાયની તમામ સંયોજક પેશીઓમાં,કોષો કોલેજન અથવા ઇલાસ્ટિન નામના બંધારણીય પ્રોટીનના તંતુઓનો સ્ત્રાવ કરે છે.
કોષો એક સંશોધિત પોલિસેકરાઇડનો પણ સ્ત્રાવ કરે છે,જે કોષો અને તંતુઓ વચ્ચે એકત્રિત થાય છે અને આધારક (matrix) તરીકે કાર્ય કરે છે.
તેથી,સંયોજક પેશીની મુખ્ય લાક્ષણિકતા પુષ્કળ પ્રમાણમાં આધારક (matrix) ની હાજરી છે.

(D) એરિઓલર પેશી એ છૂટક સંયોજક પેશીનો એક પ્રકાર છે જે અધિચ્છદ પેશી માટે આધારભૂત માળખું તરીકે કાર્ય કરે છે.
તેમાં ફાઈબ્રોબ્લાસ્ટ્સ,મેક્રોફેજ,માસ્ટ કોષો,પ્લાઝ્મા કોષો,લિમ્ફોસાઈટ્સ અને મેદપૂર્ણ કોષો (adipose cells) જેવા વિવિધ પ્રકારના કોષો હોય છે.
આપેલા તમામ વિકલ્પો ($A$,$B$,અને $C$) એરિઓલર પેશીમાં હાજર હોવાથી,સાચો જવાબ $D$ છે.

(A) હિસ્ટિઓસાઇટ એ છૂટક સંયોજક પેશીમાં જોવા મળતા સ્થાયી મેક્રોફેજ (ભક્ષક કોષો) નો એક પ્રકાર છે. તેમનું મુખ્ય કાર્ય ભક્ષણ (phagocytosis) કરવાનું છે,જેમાં તેઓ બહારના કણો,કચરો અને રોગકારક જીવાણુઓને ગળી જઈને તેનો નાશ કરે છે અને શરીરનું રક્ષણ કરે છે.

(B) એરિયોલર પેશી એ છૂટક સંયોજક પેશીનો એક પ્રકાર છે જેમાં ફાઈબ્રોબ્લાસ્ટ્સ,મેક્રોફેજ,માસ્ટ કોષો અને બે પ્રકારના તંતુઓ હોય છે: કોલેજન તંતુઓ અને ઈલાસ્ટિન તંતુઓ.
કોલેજન તંતુઓ પેશીને માળખાકીય મજબૂતી અને સખતપણું પ્રદાન કરે છે.
ઈલાસ્ટિન તંતુઓ સ્થિતિસ્થાપકતા અને લવચીકતા પ્રદાન કરે છે.
જો કોલેજન તંતુઓને દૂર કરવામાં આવે,તો પેશી તેની માળખાકીય મજબૂતી ગુમાવે છે અને માત્ર ઈલાસ્ટિન તંતુઓ બાકી રહે છે,જેના કારણે પેશી વધુ ઢીલી અને સ્થિતિસ્થાપક બને છે.

(D) સંયોજક પેશીઓ જટિલ પ્રાણીઓના શરીરમાં સૌથી વધુ વિપુલ પ્રમાણમાં અને વ્યાપક રીતે ફેલાયેલી પેશીઓ છે.
તેમને સંયોજક પેશીઓ કહેવામાં આવે છે કારણ કે તેઓ શરીરની અન્ય પેશીઓ અથવા અંગોને જોડવાનું અને આધાર આપવાનું વિશેષ કાર્ય કરે છે.
તેઓ શરીરને માળખાકીય આધાર પૂરો પાડે છે,વિવિધ પેશીઓને એકબીજા સાથે જોડે છે અને અંગોને સુરક્ષિત રાખવા માટે તેમની આસપાસ પેકિંગ સામગ્રી બનાવે છે.
તેથી,સંયોજક પેશીઓ દ્વારા ઉપર જણાવેલ તમામ કાર્યો કરવામાં આવે છે.

(A) સાચો જવાબ $A$ છે.
વ્હાઇટ એડિપોઝ પેશીમાં,ચરબી એક મોટા કેન્દ્રીય ટીપાં તરીકે સંગ્રહિત થાય છે જે કોષકેન્દ્ર અને સાયટોપ્લાઝમને પરિઘ તરફ ધકેલે છે.
તેનાથી વિપરીત,બ્રાઉન એડિપોઝ પેશીના કોષોમાં ચરબીના ઘણા નાના ટીપાં અને મોટી સંખ્યામાં માઇટોકોન્ડ્રિયા હોય છે,જે થર્મોજેનેસિસ (ગરમીનું ઉત્પાદન) માટે જવાબદાર છે.
તેથી,વિકલ્પ $A$ માં આપેલું વિધાન ખોટું છે કારણ કે તે વ્હાઇટ એડિપોઝ પેશીની લાક્ષણિકતાઓને બ્રાઉન એડિપોઝ પેશી તરીકે વર્ણવે છે અને તેનાથી ઉલટું.

(C) શ્વેત અને પીળા તંતુઓ વચ્ચેનો મુખ્ય તફાવત તેમના પ્રોટીન બંધારણ અને તેમના દેખાવ બંનેમાં રહેલો છે.
શ્વેત તંતુઓ $Collagen$ પ્રોટીનના બનેલા હોય છે,જે તેમને સફેદ રંગ આપે છે.
પીળા તંતુઓ $Elastin$ પ્રોટીનના બનેલા હોય છે,જે તેમને પીળાશ પડતો રંગ આપે છે.
તેથી,પ્રોટીનનો પ્રકાર અને રંગ બંને તફાવત પાડતા પરિબળો છે.

(D) મેદપૂર્ણ પેશી એ એક પ્રકારની શિથિલ સંયોજક પેશી છે જે મુખ્યત્વે ત્વચાની નીચે આવેલી હોય છે.
$1$. તે ચરબીનો સંગ્રહ કરે છે,જે ઉર્જાના સ્ત્રોત તરીકે કાર્ય કરે છે.
$2$. તે ઉષ્માના અવાહક તરીકે કાર્ય કરે છે,જે શરીરની ગરમીને બહાર જતી અટકાવીને શરીરનું તાપમાન (સમતાપી) જાળવવામાં મદદ કરે છે.
$3$. તે હૃદય અને કિડની જેવા મહત્વના અંગોની આસપાસ ગાદી જેવું આવરણ બનાવીને આંચકા શોષક તરીકે કાર્ય કરે છે.
તેથી,આપેલા તમામ વિકલ્પો મેદપૂર્ણ પેશીના કાર્યો છે.

(A) નવજાત સસ્તન પ્રાણીઓમાં બ્રાઉન એડિપોઝ પેશી (બ્રાઉન ફેટ) હોય છે.
બ્રાઉન ફેટમાં કણાભસૂત્રોની ઉચ્ચ ઘનતા અને થર્મોજેનિન (અનકપલિંગ પ્રોટીન $1$) નામનું પ્રોટીન હોય છે.
ઓક્સિડેશન પર,બ્રાઉન ફેટ 'નોન-શિવરિંગ થર્મોજેનેસિસ' દ્વારા ગરમી ઉત્પન્ન કરે છે,જે સામાન્ય સફેદ ચરબીની તુલનામાં ગરમીના સ્વરૂપમાં ઘણી વધારે ઉર્જા આપે છે.
તેથી,તે ધ્રૂજવાની જરૂર વગર શરીરનું તાપમાન જાળવવામાં મદદ કરે છે.

(B) રેટીક્યુલર સંયોજક પેશી એ આંતરગૂંથાયેલા રેટીક્યુલર તંતુઓનું બનેલું જાળું છે.
આ પેશી બરોળ,લસિકાગ્રંથિઓ અને અસ્થિમજ્જા સહિતના વિવિધ લસિકા અંગો માટે માળખું અથવા સ્ટ્રોમા (આધારક) બનાવે છે.
જોકે તે યકૃતમાં પણ હાજર હોય છે,પરંતુ બરોળ એ રેટીક્યુલર સંયોજક પેશીનું સૌથી લાક્ષણિક ઉદાહરણ છે જે મુખ્ય માળખાકીય આધાર પૂરો પાડે છે.

(B) માસ્ટ કોષો એ સંયોજક પેશીના વિશિષ્ટ કોષો છે જે મુખ્યત્વે આરેઓલર પેશીમાં જોવા મળે છે.
આ કોષો બળતરાના પ્રતિભાવમાં સામેલ હોય છે અને હિસ્ટામાઈન,હેપરિન અને સેરોટોનિન જેવા પદાર્થો મુક્ત કરે છે.
આરેઓલર પેશી અધિચ્છદ માટે આધારભૂત માળખું તરીકે કાર્ય કરે છે અને શરીરમાં વ્યાપકપણે વિતરિત થયેલી હોય છે,જેમાં ફાઈબ્રોબ્લાસ્ટ્સ,મેક્રોફેજ અને માસ્ટ કોષો જેવા વિવિધ કોષોનો સમાવેશ થાય છે.

(A) સંયોજક પેશીનું આધારક દ્રવ્ય (મેટ્રિક્સ) અર્ધ-પ્રવાહી,જેલી જેવા પદાર્થનું બનેલું હોય છે.
આ મેટ્રિક્સ મુખ્યત્વે રૂપાંતરિત પોલિસેકેરાઇડ્સનું બનેલું હોય છે,જેને ખાસ કરીને મ્યુકોપોલિસેકેરાઇડ્સ (ગ્લાયકોસેમિનોગ્લાયકેન્સ અથવા $GAGs$ તરીકે પણ ઓળખાય છે) કહેવામાં આવે છે.
આ અણુઓ ઘણીવાર પ્રોટીન સાથે જોડાઈને પ્રોટીઓગ્લાયકેન્સ બનાવે છે,જે પાણીને જાળવી રાખવામાં અને પેશીને માળખાકીય આધાર પૂરો પાડવામાં મદદ કરે છે.

(C) એડિપોસાઇટ્સ એ વિશિષ્ટ કોષો છે જે મુખ્યત્વે ચરબીનો સંગ્રહ કરવા માટે રચાયેલ છે. આ કોષો ફાઇબ્રોબ્લાસ્ટ્સમાંથી ઉતરી આવ્યા છે અને મેદપૂર્ણ પેશી (adipose tissue) ના મુખ્ય ઘટક છે,જે છૂટક સંયોજક પેશીનો એક વિશિષ્ટ પ્રકાર છે. તેથી,તેઓ મુખ્યત્વે સંયોજક પેશીમાં જોવા મળે છે.

(B) . અસ્થિબંધ (Ligament) એ રૂપાંતરિત પીળા સ્થિતિસ્થાપક તંતુમય પેશી છે.
તે દોરી જેવા સ્વરૂપમાં જોવા મળે છે અને એક અસ્થિને બીજા અસ્થિ સાથે જોડે છે.
તેમાં પીળા સ્થિતિસ્થાપક તંતુઓ સાથે થોડા પ્રમાણમાં શ્વેત કોલેજન તંતુઓ પણ હોય છે,જે સાંધાઓને જરૂરી સ્થિતિસ્થાપકતા અને મજબૂતી પ્રદાન કરે છે.

(A) સંયોજક પેશીઓને ત્રણ પ્રકારોમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે: શિથિલ સંયોજક પેશી,સઘન સંયોજક પેશી અને વિશિષ્ટ સંયોજક પેશી.
શિથિલ સંયોજક પેશીમાં કોષો અને તંતુઓ અર્ધ-પ્રવાહી આધારક દ્રવ્યમાં છૂટાછવાયા ગોઠવાયેલા હોય છે.
એરિઓલર પેશી એ શિથિલ સંયોજક પેશીનો એક પ્રકાર છે જે ત્વચાની નીચે આવેલી હોય છે.
અસ્થિ અને રુધિર એ વિશિષ્ટ સંયોજક પેશીઓ છે,જ્યારે ચેતાપેશી એ એક અલગ પ્રકારની પેશી છે.

(D) $Mast$ કોષો એ એરિઓલર સંયોજક પેશીના આધાર દ્રવ્યમાં જોવા મળતા વિશિષ્ટ કોષો છે.
તેઓ હેપરિન (એક એન્ટિકોએગ્યુલન્ટ) અને હિસ્ટામાઈન (સોજાની પ્રતિક્રિયાઓમાં સામેલ વાસોડિલેટર) જેવા રાસાયણિક મધ્યસ્થીઓનો સ્ત્રાવ કરીને રોગપ્રતિકારક પ્રતિભાવમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે.

(C) મેક્રોફેજ એ રોગપ્રતિકારક તંત્રના વિશિષ્ટ કોષો છે જે ભક્ષણ (phagocytosis) ની પ્રક્રિયા કરે છે. તેઓ શરીરમાં પ્રવેશતા સૂક્ષ્મજીવો,વિદેશી પદાર્થો,કોષીય કચરો અને કેન્સરગ્રસ્ત કોષોને ગળી જઈને તેમનો નાશ કરે છે અને શરીરને ચેપથી બચાવે છે.

(D) સંયોજક પેશીઓ જટિલ પ્રાણીઓના શરીરમાં સૌથી વધુ પ્રમાણમાં અને વ્યાપક રીતે વિતરિત પેશીઓ છે.
તેઓ ગર્ભીય વિકાસ દરમિયાન મધ્યસ્તર (Mesoderm) માંથી ઉદ્ભવે છે.
તેઓ આંતરકોષીય આધારક (matrix) અને આંતરકોષીય અવકાશની હાજરી દ્વારા લાક્ષણિકતા ધરાવે છે,જેમાં તંતુઓ અને આધારક દ્રવ્ય હોય છે.

(A) માસ્ટ કોષો એ સંયોજક પેશીમાં જોવા મળતા વિશિષ્ટ કોષો છે.
તેઓ બળતરા પ્રતિભાવ (inflammatory response) માં સામેલ હોય છે અને તેમાં હિસ્ટામાઈન,હેપરિન અને સેરોટોનિન જેવા રાસાયણિક મધ્યસ્થીઓથી ભરેલી કણિકાઓ હોય છે.
આ કોષો ઈજા અથવા એલર્જનના પ્રતિભાવમાં આ પદાર્થો મુક્ત કરીને શરીરની રોગપ્રતિકારક શક્તિમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.

(C) સાચો જવાબ $C$ છે.
એરિઓલર પેશી એ શિથિલ સંયોજક પેશીનો એક પ્રકાર છે.
તેમાં મોટા પ્રમાણમાં બાહ્યકોષીય આધારક (matrix) હોય છે,જેમાં વિવિધ પ્રકારના કોષો (જેમ કે ફાઈબ્રોબ્લાસ્ટ્સ,માસ્ટ કોષો અને મેક્રોફેજ) અને પ્રોટીન તંતુઓ (કોલેજન અને ઈલાસ્ટિન) આવેલા હોય છે.
તેની સરખામણીમાં,સ્નાયુ અને અધિચ્છદ જેવી પેશીઓ મુખ્યત્વે કોષોની બનેલી હોય છે જે એકબીજાની ખૂબ નજીક ગોઠવાયેલા હોય છે અને તેમાં બાહ્યકોષીય દ્રવ્ય ખૂબ જ ઓછું હોય છે.

(A) વિટ્રિયસ હ્યુમર એ પારદર્શક,રંગહીન,જેલી જેવો પદાર્થ છે જે આંખના ડોળામાં લેન્સ અને રેટિના (નેત્રપટલ) વચ્ચેની જગ્યા ભરે છે.
તે મુખ્યત્વે પાણી,કોલેજન તંતુઓ અને હાયલ અને હાયલ્યુરોનિક એસિડનું બનેલું છે,જે તેને જેલી જેવી રચના આપે છે.
તેથી,તેને મ્યુકોઇડ સંયોજક પેશીના પ્રકાર તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.

(D) પીળા તંતુઓ,જેમને સ્થિતિસ્થાપક તંતુઓ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે ઇલાસ્ટિન પ્રોટીનથી બનેલા હોય છે. તેઓ સામાન્ય રીતે કોલેજન તંતુઓ કરતા પાતળા,શાખિત હોય છે અને જાળી જેવી રચના બનાવે છે. તેમનું મુખ્ય કાર્ય પેશીઓને સ્થિતિસ્થાપકતા અને લવચીકતા પ્રદાન કરવાનું છે. તેનાથી વિપરીત,સફેદ તંતુઓ (કોલેજન તંતુઓ) મજબૂતી અને શક્તિ પ્રદાન કરવા માટે જવાબદાર છે. તેથી,મજબૂતી અને શક્તિ પ્રદાન કરવી એ પીળા તંતુઓનું લક્ષણ નથી.

(C) ડેબોવની પટલ એ પાચન માર્ગની શ્લેષ્મ પટલમાં અધિચ્છદ પેશીના આધારક પટલ (basement membrane) ની નીચે જોવા મળતી સંયોજક પેશીનું એક પાતળું સ્તર છે,જે ખાસ કરીને અન્નનળી અને જઠરમાં જોવા મળે છે.
તે મુખ્યત્વે અધિચ્છદની નીચે આવેલી સંયોજક પેશીનું સ્તર છે.

(D) મેદપૂર્ણ પેશી એ શિથિલ સંયોજક પેશીનો એક પ્રકાર છે જે મુખ્યત્વે ત્વચાની નીચે (અધસ્તચીય સ્તર) આવેલી હોય છે. તે ચરબીના સંગ્રહ તરીકે કાર્ય કરે છે અને શરીરને ઉષ્મારોધકતા પ્રદાન કરે છે. તેથી,તે ચર્મની નીચે જોવા મળે છે.

(C) મેદપૂર્ણ પેશીને તેના મેદ કોષોની રચનાના આધારે બે અલગ-અલગ મોર્ફોલોજિકલ પ્રકારોમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
શ્વેત મેદપૂર્ણ પેશી યુનિલોક્યુલર મેદ કોષોની બનેલી હોય છે,જેમાં એક મોટું લિપિડનું ટીપું કોષના મોટાભાગના કદને રોકે છે,જે કોષકેન્દ્રને પરિઘ તરફ ધકેલે છે.
બ્રાઉન મેદપૂર્ણ પેશી મલ્ટીલોક્યુલર મેદ કોષોની બનેલી હોય છે,જેમાં અસંખ્ય નાના લિપિડના ટીપાં અને વધુ પ્રમાણમાં કણાભસૂત્રો આવેલા હોય છે.

(A) એરિઓલર પેશી એ છૂટી સંયોજક પેશીનો એક પ્રકાર છે જે અધિચ્છદ માટે આધારભૂત માળખું પૂરું પાડે છે.
તે ત્વચાની નીચે હાજર હોય છે અને ત્વચા તથા તેની નીચેના સ્નાયુઓ કે અન્ય બંધારણો વચ્ચે જોડતી કડી તરીકે કાર્ય કરે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(B) કાસ્થિ એ એક પ્રકારની કંકાલ સંયોજક પેશી છે જે તેના આધારક દ્રવ્યમાં કોન્ડ્રિન પ્રોટીનની હાજરીને કારણે લવચીક અને સ્થિતિસ્થાપક હોય છે. તેની સરખામણીમાં,અસ્થિ એ તેના આધારક દ્રવ્યમાં કેલ્શિયમ ક્ષારોના જમા થવાને કારણે સખત,બિન-લવચીક અને મજબૂત સંયોજક પેશી છે. તેથી,કાસ્થિ એ અસ્થિ કરતા ઘણી વધારે સ્થિતિસ્થાપક હોય છે.

(B) સાચો જવાબ છે.
અસ્થિ એ ચયાપચયની દ્રષ્ટિએ ગતિશીલ પેશી છે જે કેલ્શિયમ, મેગ્નેશિયમ અને ફોસ્ફરસ જેવા આયનો માટે હોમિયોસ્ટેટિક રિઝર્વોયર તરીકે કાર્ય કરે છે.
શરીરના કુલ કેલ્શિયમના આશરે $97\%$ ભાગનો સંગ્રહ અંતઃકંકાલમાં થાય છે, જે સતત રિમોડેલિંગ દ્વારા રુધિરમાં કેલ્શિયમનું સ્તર જાળવી રાખવામાં મદદ કરે છે.

(A) લેક્યુની એ અસ્થિ પેશીના આધારક (matrix) માં જોવા મળતી નાની જગ્યાઓ છે જેમાં અસ્થિકોષો (osteocytes) આવેલા હોય છે. આ લેક્યુની એકબીજા સાથે અને મધ્યસ્થ નલિકા સાથે કેનાલીક્યુલી તરીકે ઓળખાતી સૂક્ષ્મ,શાખિત નલિકાઓના જાળા દ્વારા જોડાયેલ હોય છે. આ નલિકાઓ અસ્થિકોષો અને રુધિર પુરવઠા વચ્ચે પોષક તત્વો અને ઉત્સર્ગ દ્રવ્યોના વહન માટે માર્ગ પૂરો પાડે છે.

(D) અસ્થિમજ્જા એ હાડકાની પોલાણમાં જોવા મળતી એક વિશિષ્ટ પ્રકારની નરમ અને વાદળી જેવી પેશી છે.
તે મુખ્યત્વે મેદપૂર્ણી (adipose) પેશી,આરિયોલર સંયોજક પેશી,રુધિરવાહિનીઓ અને રુધિર બનાવતી (haemopoietic) પેશીની બનેલી હોય છે.
તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાંથી વિકલ્પ $D$ સૌથી સચોટ વર્ણન છે.

(D) હેવર્સિયન નલિકા એ સઘન અસ્થિના ઓસ્ટિઓન (osteon) માં જોવા મળતી એક કેન્દ્રીય નલિકા છે. તેમાં ચેતાવાહિનીઓનો સમૂહ હોય છે જેમાં ધમની,શિરા,લસિકાવાહિની અને ચેતાનો સમાવેશ થાય છે. આ ઉપરાંત,નલિકા અસ્થિ મેટ્રિક્સના કેન્દ્રગામી સ્તરોથી ઘેરાયેલી હોય છે જેને લેમેલી (lamellae) કહેવામાં આવે છે,જેમાં લેક્યુની (lacunae) નામની જગ્યાઓમાં ઓસ્ટિઓસાઇટ્સ (અસ્થિ કોષો) આવેલા હોય છે. આ નલિકામાં એરિયોલર પેશી જેવા સંયોજક પેશીના ઘટકો અને ક્યારેક ચરબીના કોષો પણ જોવા મળે છે. તેથી,સૂચિબદ્ધ તમામ ઘટકો હેવર્સિયન તંત્ર સાથે સંકળાયેલા છે.

(C) પરિપક્વ કાસ્થિના કોષોને $Chondrocytes$ (કાસ્થિ કોષો) કહેવામાં આવે છે,જે $Lacunae$ (કાસ્થિ કોટર) નામની જગ્યાઓમાં એકલા અથવા સમૂહમાં જોવા મળે છે. $Chondrocytes$ એ $Chondrin$ નામનું લવચીક આધારક (matrix) સ્ત્રવિત કરે છે.

(D) કાસ્થિની વૃદ્ધિ મુખ્યત્વે બે પ્રક્રિયાઓ દ્વારા થાય છે: આંતરકોષીય વૃદ્ધિ (interstitial growth) અને એપિઝિશનલ વૃદ્ધિ (appositional growth).
$1$. આંતરકોષીય વૃદ્ધિમાં લેક્યુના (lacunae) ની અંદર યુવાન કોન્ડ્રોસાઇટ્સનું વિભાજન થાય છે,જે કાસ્થિના આંતરિક દળમાં વધારો કરે છે.
$2$. એપિઝિશનલ વૃદ્ધિમાં પેરિકોન્ડ્રિયમમાંથી ઉતરી આવેલા કોન્ડ્રોબ્લાસ્ટ્સ દ્વારા સપાટી પર કાસ્થિના નવા સ્તરો જમા થાય છે.
$3$. બંને પ્રક્રિયાઓમાં વધુ આંતરકોષીય મેટ્રિક્સ (આધારક પદાર્થ અને તંતુઓ) નું સંશ્લેષણ અને સ્ત્રાવ થાય છે.
તેથી,ઉલ્લેખિત તમામ પરિબળો યુવાન કાસ્થિની વૃદ્ધિમાં ફાળો આપે છે.

(A) સંયોજક પેશીઓ બાહ્યકોષીય મેટ્રિક્સમાં જડિત કોષો દ્વારા લાક્ષણિકતા ધરાવે છે. કાસ્થિમાં,મેટ્રિક્સ એક મજબૂત,નરમ પોલિસેકેરાઈડ પદાર્થ (કોન્ડ્રોઈટિન સલ્ફેટ) નું બનેલું હોય છે જેમાં કોલેજન તંતુઓ જડિત હોય છે. આ રચના પેશીને આધાર અને લવચીકતા બંને પ્રદાન કરે છે. તેથી,સાચો જવાબ $A$ (કાસ્થિ) છે.

(D) અસ્થિ પેશી એ એક વિશિષ્ટ સંયોજક પેશી છે જે કેલ્શિયમ ક્ષારો અને કોલેજન તંતુઓથી સમૃદ્ધ સખત અને અદ્રાવ્ય આધારક દ્રવ્યની બનેલી હોય છે,જે અસ્થિને મજબૂતી આપે છે.
આ અસ્થિ કોષો 'લેક્યુના' (lacunae) નામની જગ્યાઓમાં આવેલા હોય છે.
અસ્થિ પેશીના મેટ્રિક્સમાં રહેલા પરિપક્વ અસ્થિ કોષોને $Osteocytes$ (અસ્થિ કોષો) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$Osteoblasts$ એ અસ્થિ બનાવતા કોષો છે,જ્યારે $Osteoclasts$ એ અસ્થિ પેશીનું વિઘટન કરતા કોષો છે.

(B) કંકાલ પેશી,ખાસ કરીને કાસ્થિ (cartilage),એક કાર્બનિક આધારક ધરાવે છે જેને $Chondrin$ કહેવામાં આવે છે.
$Chondrin$ એ પ્રોટીનયુક્ત પદાર્થ છે જે કાસ્થિના આધારકનું નિર્માણ કરે છે.
$Hyaline$ એ કાસ્થિનો એક પ્રકાર છે,તે આધારક નથી.
$Osteoblast$ અને $Chondroblast$ એ અનુક્રમે અસ્થિ અને કાસ્થિ બનાવતા કોષો છે,આધારક નથી.

(B) કાસ્થિ એ એક વિશિષ્ટ સંયોજક પેશી છે. તે સઘન સંયોજક પેશીના આવરણથી ઘેરાયેલું હોય છે જેને પેરિકોન્ડ્રિયમ કહેવામાં આવે છે,જે કાસ્થિના કોષોને પોષક તત્વો અને આધાર પૂરો પાડે છે.