Nucleus and Chromosomes Questions in Gujarati

(C) આપેલ આકૃતિ રંગસૂત્રની રચના દર્શાવે છે.
નિર્દેશ $I$ ગૌણ સંકોચન (secondary constriction) તરફ નિર્દેશ કરે છે,જે પ્રાથમિક સંકોચન (સેન્ટ્રોમિયર) સિવાયનો રંગસૂત્રનો એક ભાગ છે.
નિર્દેશ $II$ સેટેલાઇટ (satellite) તરફ નિર્દેશ કરે છે,જે રંગસૂત્રનો એક નાનો ભાગ છે જે ગૌણ સંકોચન દ્વારા મુખ્ય રંગસૂત્રથી અલગ પડે છે.
તેથી,$I$ અને $II$ અનુક્રમે ગૌણ સંકોચન અને સેટેલાઇટ દર્શાવે છે.

(A) $Acrocentric$ (એક્રોસેન્ટ્રિક): એવા રંગસૂત્રો જેમાં સેન્ટ્રોમિયર છેડાની નજીક હોય છે,જેના પરિણામે એક ખૂબ જ ટૂંકી ભુજા અને એક ખૂબ જ લાંબી ભુજા બને છે.
$Metacentric$ (મેટાસેન્ટ્રિક): એવા રંગસૂત્રો જેમાં સેન્ટ્રોમિયર મધ્યમાં હોય છે,જે બે સમાન ભુજાઓ બનાવે છે.
$Sub-Metacentric$ (સબ-મેટાસેન્ટ્રિક): એવા રંગસૂત્રો જેમાં સેન્ટ્રોમિયર મધ્યથી થોડે દૂર હોય છે,જેના પરિણામે એક ટૂંકી ભુજા અને એક લાંબી ભુજા બને છે.
$Telocentric$ (ટિલોસેન્ટ્રિક): એવા રંગસૂત્રો જેમાં સેન્ટ્રોમિયર અંતિમ છેડા પર હોય છે.

(D) સામાન્ય સસ્તન કોષના કોષકેન્દ્રનું કદ અંદાજે $10^{-6} \text{ મીટર}$ ($1 \text{ } \mu\text{m}$ થી $10 \text{ } \mu\text{m}$ ની રેન્જમાં) હોય છે.
જોકે કોષકેન્દ્રની અંદર સમાવિષ્ટ $DNA$ ની કુલ લંબાઈ લગભગ $2.2 \text{ મીટર}$ હોય છે,પરંતુ કોષકેન્દ્ર પોતે એક સૂક્ષ્મ અંગિકા છે.
તેથી,કોષકેન્દ્રના કદ માટે યોગ્ય પરિમાણ $10^{-6} \text{ મીટર}$ છે.

(D) સાચો જવાબ $D$ છે.
આપેલ રંગસૂત્રની આકૃતિમાં,'$M$' તરીકે દર્શાવેલ ભાગ સેટેલાઈટ (Satellite) સૂચવે છે.
સેટેલાઈટ એ રંગસૂત્રનો એક નાનો ભાગ છે જે ગૌણ સંકોચન (secondary constriction) દ્વારા રંગસૂત્રના મુખ્ય ભાગથી અલગ પડે છે.
જે રંગસૂત્રોમાં આ લક્ષણ જોવા મળે છે તેને $SAT$-રંગસૂત્રો કહેવામાં આવે છે.

$(A)$ ન્યુક્લિયોસોમ એ ક્રોમેટિનનો પાયાનો બંધારણીય એકમ છે।
તે હિસ્ટોન પ્રોટીનના કોર (કેન્દ્ર) ની આસપાસ વીંટળાયેલા $DNA$ ના એક ખંડનો બનેલો છે।
કોર કણ હિસ્ટોન પ્રોટીન $(H2A, H2B, H3, \text{ અને } H4)$ ના ઓક્ટામરનો બનેલો હોય છે, જેની આસપાસ આશરે $146$ બેઝ જોડી $DNA$ વીંટળાયેલું હોય છે।
તેથી, ન્યુક્લિયોસોમ $DNA$ અને હિસ્ટોન બંને ધરાવે છે।

(A) કોષકેન્દ્રિકા એ કોષકેન્દ્રની અંદર આવેલી પટલવિહીન ઉપ-અંગિકા છે. તે રીબોઝોમલ $RNA$ $(rRNA)$ ના ટ્રાન્સક્રિપ્શન અને પ્રોસેસિંગ તેમજ રીબોઝોમલ સબયુનિટ્સના એસેમ્બલી માટેનું પ્રાથમિક સ્થાન છે.