Nucleic acids Questions in Gujarati

(C) ન્યુક્લિક એસિડમાં રહેલા નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઝને બે પ્રકારમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે: પ્યુરિન અને પિરિમિડિન.
પ્યુરિન એ બે વલય ધરાવતી રચનાઓ છે,જેમાં એડેનીન $(A)$ અને ગ્વાનીન $(G)$ નો સમાવેશ થાય છે.
પિરિમિડિન એ એક વલય ધરાવતી રચનાઓ છે,જેમાં સાયટોસીન $(C)$,થાયમીન $(T)$ અને યુરેસીલ $(U)$ નો સમાવેશ થાય છે.
તેથી,એડેનીન અને ગ્વાનીન એ પ્યુરિન છે.

(C) ન્યુક્લિઓસાઇડ એ નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઇઝ અને પેન્ટોઝ શર્કરાનું બનેલું હોય છે.
ન્યુક્લિઓટાઇડ એ નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઇઝ,પેન્ટોઝ શર્કરા અને ઓછામાં ઓછા એક ફોસ્ફેટ સમૂહનું બનેલું હોય છે.
તેથી,ફોસ્ફેટ સમૂહની હાજરી એ મુખ્ય તફાવત છે જે ન્યુક્લિઓટાઇડને ન્યુક્લિઓસાઇડથી અલગ પાડે છે.

(B) $ATP$ એટલે એડેનોસિન ટ્રાયફોસ્ફેટ.
તે એડેનાઇન બેઇઝ,રાઇબોઝ શર્કરા અને ત્રણ ફોસ્ફેટ સમૂહોનું બનેલું છે.
તે નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઇઝ,શર્કરા અને ફોસ્ફેટ સમૂહોનું બનેલું હોવાથી,તેને ન્યુક્લિઓટાઇડ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.

(D) ન્યુક્લિક એસિડમાં,બે ક્રમિક ન્યુક્લિઓટાઇડ્સ $3'-5'$ ફૉસ્ફોડાયેસ્ટર બંધ દ્વારા જોડાય છે.
આ બંધ એક ન્યુક્લિઓટાઇડની શર્કરાના $3'$-હાઇડ્રોક્સિલ સમૂહ અને બીજા ન્યુક્લિઓટાઇડના $5'$-ફૉસ્ફેટ સમૂહ વચ્ચે રચાય છે.
આ જોડાણ પોલીન્યુક્લિઓટાઇડ શૃંખલાની શર્કરા-ફૉસ્ફેટ કરોડરજ્જુ બનાવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(A) ન્યુક્લિઓસાઇડ એ નાઇટ્રોજન બેઇઝ અને પેન્ટોઝ શર્કરાના જોડાણથી બને છે.
જ્યારે ન્યુક્લિઓસાઇડમાં ફૉસ્ફેટ સમૂહ ઉમેરવામાં આવે છે, ત્યારે તે ન્યુક્લિઓટાઇડ બનાવે છે.
તેથી, ન્યુક્લિઓસાઇડનું મૂળભૂત બંધારણ $Nitrogenous \text{ } base + Sugar$ છે.

(D) ન્યુક્લિઓટાઇડ એ $DNA$ અને $RNA$ જેવા ન્યુક્લિક ઍસિડનો પાયાનો બંધારણીય એકમ છે.
તે ત્રણ આવશ્યક ઘટકોનો બનેલો છે:
$1$. પેન્ટોઝ શર્કરા ($RNA$ માં રાઇબોઝ અથવા $DNA$ માં ડીઓક્સિરાઇબોઝ).
$2$. નાઇટ્રોજન બેઇઝ (પ્યુરિન અથવા પિરિમિડિન).
$3$. ફૉસ્ફોરિક ઍસિડ સમૂહ (ફૉસ્ફેટ સમૂહ).
તેથી,આપેલ તમામ વિકલ્પો ન્યુક્લિઓટાઇડના સાચા ઘટકો છે.

(C) એડેનીન એ $DNA$ અને $RNA$ જેવા ન્યુક્લિક એસિડમાં જોવા મળતો નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઇઝ છે.
તે પ્યુરીન્સ તરીકે ઓળખાતા સંયોજનોના વર્ગમાં આવે છે,જે બેવડી વલય (double-ring) રચના ધરાવે છે.
$DNA$ માં,એડેનીન બે હાઇડ્રોજન બંધ દ્વારા થાઇમીન $(T)$ સાથે જોડાય છે,અને $RNA$ માં,તે યુરેસિલ $(U)$ સાથે જોડાય છે.

(D) $m-RNA$ એટલે મેસેન્જર $RNA$ (રિબોન્યુક્લિક એસિડ).
$RNA$ એ ન્યુક્લિઓટાઇડ્સની લાંબી શૃંખલાઓથી બનેલો ન્યુક્લિક એસિડ છે.
$RNA$ માં દરેક ન્યુક્લિઓટાઇડ રિબોઝ શર્કરા, ફોસ્ફેટ સમૂહ અને નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઇઝ ($\text{એડેનાઇન}, \text{ગ્વાનિન}, \text{સાયટોસિન}$ અથવા $\text{યુરેસિલ}$) નો બનેલો હોય છે.
આ ઘટકો રિબોન્યુક્લિઓટાઇડ્સ હોવાથી, $m-RNA$ ને રિબોન્યુક્લિઓટાઇડ્સનો પોલિમર કહેવામાં આવે છે.

(B) ન્યુક્લિયોસાઇડ એ પેન્ટોઝ શર્કરા અને નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઇઝના જોડાણથી બને છે.
રાઇબોન્યુક્લિયોસાઇડના કિસ્સામાં,પેન્ટોઝ શર્કરા તરીકે રાઇબોઝ હોય છે.
તેથી,રાઇબોન્યુક્લિયોસાઇડ એ રાઇબોઝ શર્કરા અને નાઇટ્રોજનયુક્ત $(N_2)$ બેઇઝનું બનેલું હોય છે.
જ્યારે ન્યુક્લિયોસાઇડમાં ફૉસ્ફેટ સમૂહ ઉમેરવામાં આવે છે,ત્યારે તે ન્યુક્લિયોટાઇડ બને છે.

(C) ન્યુક્લિઓટાઇડ્સ એ ન્યુક્લિઇક ઍસિડના બંધારણીય એકમો છે.
દરેક ન્યુક્લિઓટાઇડ નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઇઝ (પ્યુરીન અથવા પિરિમિડીન),પેન્ટોઝ શર્કરા અને ફોસ્ફેટ સમૂહનો બનેલો હોય છે.
જ્યારે ઘણા ન્યુક્લિઓટાઇડ્સ ફોસ્ફોડાયએસ્ટર બંધ દ્વારા પોલિમરાઇઝ થાય છે,ત્યારે તેઓ લાંબી શૃંખલા બનાવે છે જેને પોલીન્યુક્લિઓટાઇડ્સ અથવા ન્યુક્લિઇક ઍસિડ ($DNA$ અને $RNA$) કહેવામાં આવે છે.

(C) ન્યુક્લિઓસાઇડ એ નાઇટ્રોજન બેઇઝ અને પેન્ટોઝ શર્કરાના જોડાણથી બને છે.
રાઇબોઝ અને ડીઓક્સિરાઇબોઝ બંને શર્કરામાં, નાઇટ્રોજન બેઇઝ એ શર્કરાના અણુના $1'$ કાર્બન પરમાણુ સાથે $N$-ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા જોડાય છે.
સામાન્ય રીતે $5'$ કાર્બન પર ફોસ્ફેટ સમૂહ જોડાય છે જેથી ન્યુક્લિઓટાઇડ બને છે, જ્યારે $2'$ કાર્બન રાઇબોઝ ($-OH$ સમૂહ) અને ડીઓક્સિરાઇબોઝ ($-H$ સમૂહ) વચ્ચેનો તફાવત દર્શાવે છે.

(C) ન્યુક્લિઓટાઇડ એ ન્યુક્લિઇક ઍસિડ ($DNA$ અને $RNA$) નો પાયાનો બંધારણીય એકમ છે.
તે ત્રણ અલગ-અલગ રાસાયણિક ઘટકોનું બનેલું છે:
$1$. નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઇઝ ($N_2$ બેઇઝ),જે પ્યુરિન અથવા પિરિમિડિન હોઈ શકે છે.
$2$. પેન્ટોઝ શર્કરા ($RNA$ માં રાઇબોઝ અથવા $DNA$ માં ડીઓક્સિરાઇબોઝ).
$3$. ફૉસ્ફેટ સમૂહ.
જ્યારે આ ત્રણેય ઘટકો એકબીજા સાથે જોડાય છે,ત્યારે તે ન્યુક્લિઓટાઇડ બનાવે છે. તેથી,સાચી સંરચના $N_2$ બેઇઝ-શર્કરા-ફૉસ્ફેટ છે.

(D) ન્યુક્લિઇક ઍસિડ,જેમ કે $DNA$ અને $RNA$,ન્યુક્લિઓટાઇડ્સના પોલિમર છે.
દરેક ન્યુક્લિઓટાઇડ નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઇઝ,ફોસ્ફેટ ગ્રુપ અને પેન્ટોઝ શર્કરાનો બનેલો હોય છે.
$RNA$ માં પેન્ટોઝ શર્કરા રિબોઝ હોય છે,જ્યારે $DNA$ માં પેન્ટોઝ શર્કરા $2$-ડિઑક્સિરિબોઝ હોય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,ડિઑક્સિરિબોઝ એ $DNA$ માં જોવા મળતી શર્કરા છે,જે એક પ્રકારનું ન્યુક્લિઇક ઍસિડ છે.

(A) ન્યુક્લિક એસિડમાં,પિરિમિડીન બેઇઝમાં સાયટોસિન $(C)$,થાઇમિન $(T)$ અને યુરેસિલ $(U)$ નો સમાવેશ થાય છે.
ચાલો દરેક વિકલ્પમાં પિરિમિડીનની સંખ્યાનું વિશ્લેષણ કરીએ:
$A$: $G-A-T-C-A-A-T-C-A$ માં $T, C, T, C$ ($4$ પિરિમિડીન) છે.
$B$: $T-A-C-C-T-A-A-C-G$ માં $T, C, C, T, C$ ($5$ પિરિમિડીન) છે.
$C$: $G-C-U-A-G-A-C-A-A$ માં $C, U, C$ ($3$ પિરિમિડીન) છે.
$D$: $U-A-G-C-G-C-G-A-A$ માં $U, C, C$ ($3$ પિરિમિડીન) છે.
તેથી,ચાર પિરિમિડીન બેઇઝ ધરાવતી શૃંખલા $G-A-T-C-A-A-T-C-A$ છે.

(C) જૈવિક મહાઅણુઓમાં,ચોક્કસ બંધો મોનોમર્સને એકબીજા સાથે જોડે છે.
$1$. કાર્બોદિતો $Glycosidic$ બંધ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે.
$2$. પ્રોટીન $Peptide$ બંધ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે.
$3$. ન્યુક્લિઇક ઍસિડ $(DNA/RNA)$ $Phosphodiester$ બંધ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે,માત્ર 'ડાયએસ્ટર' બંધ દ્વારા નહીં. જોકે 'ડાયએસ્ટર' તેનો એક ભાગ છે,પરંતુ ચોક્કસ જૈવિક શબ્દ $Phosphodiester$ છે.
$4$. લિપિડ (ખાસ કરીને ટ્રાયગ્લિસરાઇડ્સ) $Ester$ બંધ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે.
તેથી,વિકલ્પ $C$ એ અન્યની સરખામણીમાં સૌથી અચોક્કસ અથવા અધૂરી માહિતી છે.

(B) ન્યુક્લિઇક ઍસિડ,જેમ કે $DNA$ અને $RNA$,ન્યુક્લિઓટાઇડ્સના પોલિમર છે.
દરેક ન્યુક્લિઓટાઇડ ત્રણ ઘટકોનો બનેલો હોય છે: નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઇઝ,પેન્ટોઝ શર્કરા અને ફોસ્ફેટ સમૂહ.
આ ઘટકોનું રાસાયણિક બંધારણ કાર્બન $(C)$,હાઇડ્રોજન $(H)$,ઓક્સિજન $(O)$,નાઇટ્રોજન $(N)$ અને ફોસ્ફરસ $(P)$ તત્વો ધરાવે છે.
તેથી,ન્યુક્લિઇક ઍસિડ મુખ્યત્વે આ પાંચ તત્વોના બનેલા હોય છે.

(B) પોલીન્યુક્લિઓટાઇડ શૃંખલામાં,કરોડરજ્જુ શર્કરા અને ફૉસ્ફેટ સમૂહો દ્વારા બનેલી હોય છે.
ચોક્કસ રીતે કહીએ તો,એક પેન્ટોઝ શર્કરા $(C_5H_{10}O_5)$ નો $3'$-કાર્બન તેની બાજુની પેન્ટોઝ શર્કરાના $5'$-કાર્બન સાથે ફૉસ્ફેટ સમૂહ દ્વારા જોડાયેલ હોય છે.
આ જોડાણમાં બે એસ્ટર બંધનો સમાવેશ થાય છે,જે દરેક શર્કરા સાથે એક હોય છે,તેથી તેને ફૉસ્ફોડાયએસ્ટર બંધ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આમ,સાચો જવાબ $B$ છે.

(B) નાઇટ્રોજન બેઇઝ એ નાઇટ્રોજન ધરાવતા કાર્બનિક અણુઓ છે જે રાસાયણિક પ્રતિક્રિયાઓમાં બેઇઝ તરીકે કાર્ય કરે છે.
જૈવિક પ્રણાલીઓમાં,આ બેઇઝ (પ્યુરીન્સ અને પિરિમિડિન્સ) વિષમચક્રીય (heterocyclic) સંયોજનો છે,જેનો અર્થ છે કે તેઓ કાર્બન અને નાઇટ્રોજન પરમાણુઓથી બનેલી ચક્રીય રચના ધરાવે છે.
તેથી,નાઇટ્રોજન બેઇઝ ચક્રીય રચના ધરાવે છે.

(B) આપેલ બંધારણીય સૂત્ર એક પિરિમિડિન વલય દર્શાવે છે જેમાં $5$ મા સ્થાને મિથાઈલ સમૂહ $(-CH_3)$ જોડાયેલ છે. આ વિશિષ્ટ બંધારણ થાયમીન ($5$-મિથાઈલયુરેસિલ) નું છે. યુરેસિલમાં આ મિથાઈલ સમૂહનો અભાવ હોય છે,જ્યારે સાયટોસીનમાં $4$ થા સ્થાને કાર્બોનિલ સમૂહને બદલે એમિનો સમૂહ હોય છે. ગ્વાનીન એ પ્યુરિન છે,જે દ્વિ-વલયી બંધારણ ધરાવે છે. તેથી,સાચો જવાબ થાયમીન છે.

(D) આપેલ બંધારણીય સૂત્ર પ્યુરિનનું વ્યુત્પન્ન છે.
ચોક્કસ રીતે કહીએ તો,તે પ્યુરિનની લાક્ષણિકતા ધરાવતું બે વલય ધરાવતું બંધારણ છે જેમાં $6^{th}$ સ્થાન પર એમિનો ગ્રુપ $(-NH_2)$ જોડાયેલું છે.
આ ચોક્કસ બંધારણ એડેનીનનું છે.
સાયટોસીન,થાયમીન અને યુરેસીલ એ પિરિમિડિન (એક વલય ધરાવતું બંધારણ) છે,જ્યારે ગ્વાનીન એ અન્ય પ્યુરિન છે પરંતુ તેમાં કાર્બોનિલ ગ્રુપ $(=O)$ અને એમિનો ગ્રુપ $(-NH_2)$ અલગ સ્થાનો પર આવેલા હોય છે.

(D) દર્શાવેલ રાસાયણિક બંધારણ ફોસ્ફોરિક એસિડ $(H_3PO_4)$ છે.
ન્યુક્લિઓટાઇડમાં,ફોસ્ફેટ સમૂહ પેન્ટોઝ શર્કરાના $5'$ કાર્બન પરમાણુ સાથે ફોસ્ફોએસ્ટર બંધ દ્વારા જોડાય છે.
આ જોડાણ ન્યુક્લિક એસિડની શૃંખલાનો મુખ્ય આધાર બનાવે છે.

(C) થાયમીન ($5$-મિથાઈલયુરેસિલ) એ પિરિમિડિન નાઈટ્રોજન બેઈઝ છે.
થાયમીનનું રાસાયણિક બંધારણ એક વિષમચક્રીય વલય ધરાવે છે જેમાં બે કાર્બોનિલ સમૂહ $(C=O)$ અને વલયની અંદર એક કાર્બન-કાર્બન દ્વિબંધ $(C=C)$ હોય છે.
ચોક્કસ રીતે કહીએ તો,તેમાં બે $C=O$ દ્વિબંધ અને એક $C=C$ દ્વિબંધ હોય છે.
તેથી,થાયમીન અણુમાં દ્વિબંધની કુલ સંખ્યા $2 + 1 = 3$ થાય છે.

(B) $1$. પિરિમિડીન (સાયટોસિન,થાઇમિન અને યુરેસિલ) એ વિષમચક્રીય એરોમેટિક કાર્બનિક સંયોજનો છે જે પિરિમિડીન જેવા હોય છે,જેમાં છ-સભ્યની રિંગમાં $1$ અને $3$ સ્થાન પર બે નાઇટ્રોજન પરમાણુઓ હોય છે. તેથી,વિધાન $A$ સાચું છે.
$2$. $DNA$ માં એડેનિન,ગ્વાનિન,સાયટોસિન અને થાઇમિન હોય છે. યુરેસિલ $(U)$ એ થાઇમિનને બદલે $RNA$ માં જોવા મળે છે. તેથી,$DNA$ માં $U$ હોતો નથી. તેથી,કારણ $R$ સાચું છે.
$3$. જોકે બંને વિધાનો વૈજ્ઞાનિક રીતે સાચા છે,પરંતુ $DNA$ માં $U$ નથી હોતો તે પિરિમિડીન એક રિંગ ધરાવે છે તેનું કારણ નથી. તેથી,$R$ એ $A$ ની સાચી સમજૂતી નથી.

(B) આપેલ પ્રક્રિયા બે ન્યુક્લિઓટાઈડનું સંઘનન (condensation) દર્શાવે છે.
આ પ્રક્રિયામાં,એક ન્યુક્લિઓટાઈડનો $3'$-$OH$ સમૂહ બીજા ન્યુક્લિઓટાઈડના $5'$-ફોસ્ફેટ સમૂહ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે.
આના પરિણામે ફોસ્ફોડાયએસ્ટર બંધ (આકૃતિમાં '$A$' દ્વારા દર્શાવેલ) બને છે.
ફોસ્ફોડાયએસ્ટર બંધ દ્વારા બે ન્યુક્લિઓટાઈડના જોડાણથી ડાયન્યુક્લિઓટાઈડનું નિર્માણ થાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(B)$ છે.

(C) આપેલ આકૃતિ બે ન્યુક્લિઓટાઈડમાંથી ડાયન્યુક્લિઓટાઈડના નિર્માણને દર્શાવે છે. આ પ્રક્રિયામાં એક ન્યુક્લિઓટાઈડના $3'-OH$ સમૂહ અને બીજા ન્યુક્લિઓટાઈડના $5'-CH_2$ સાથે જોડાયેલા ફૉસ્ફેટ સમૂહ વચ્ચેથી પાણીનો અણુ $(H_2O)$ દૂર થાય છે. ફૉસ્ફેટ સમૂહ અને શર્કરાના અણુઓ વચ્ચે બનતા આ બંધને ફૉસ્ફોડાયએસ્ટર બંધ કહેવામાં આવે છે. તેથી,$A$ એ ફૉસ્ફોડાયએસ્ટર બંધનું સૂચન કરે છે.

(A) આપેલ બંધારણ નાઈટ્રોજનયુક્ત બેઈઝ (એડેનાઈન) અને પેન્ટોઝ શર્કરા (રીબોઝ) નું બનેલું છે.
$1$. ન્યુક્લિઓસાઈડ એ નાઈટ્રોજનયુક્ત બેઈઝ અને પેન્ટોઝ શર્કરાના જોડાણથી બને છે.
$2$. આકૃતિમાં દર્શાવેલ શર્કરામાં $2'$ સ્થાન પર $-OH$ સમૂહ છે,જે તેને રીબોઝ શર્કરા તરીકે ઓળખાવે છે.
$3$. અહીં કોઈ ફોસ્ફેટ સમૂહ જોડાયેલ નથી,તેથી તે ન્યુક્લિઓટાઈડ (રીબોટાઈડ કે ડીઓક્સિરીબોટાઈડ) નથી.
$4$. તેથી,આ બંધારણ એક ન્યુક્લિઓસાઈડ,ખાસ કરીને એડેનોસાઈન દર્શાવે છે.

(B) આપેલ આકૃતિમાં નાઈટ્રોજનયુક્ત બેઈઝ (એડેનાઈન) રીબોઝ શર્કરા સાથે જોડાયેલ છે,જે આગળ ફોસ્ફેટ સમૂહ સાથે જોડાયેલ છે.
$1$. નાઈટ્રોજનયુક્ત બેઈઝ + શર્કરા = ન્યુક્લિઓસાઈડ.
$2$. નાઈટ્રોજનયુક્ત બેઈઝ + શર્કરા + ફોસ્ફેટ સમૂહ = ન્યુક્લિઓટાઈડ.
$3$. અહીં શર્કરામાં $2'$ અને $3'$ સ્થાન પર બે હાઈડ્રોક્સિલ $(-OH)$ સમૂહ હોવાથી,તે રીબોઝ શર્કરા છે,જે આ સમગ્ર બંધારણને રીબોન્યુક્લિઓટાઈડ બનાવે છે.

(D) આપેલ આકૃતિ એડેનોસિન મોનોફોસ્ફેટ $(AMP)$ અણુ દર્શાવે છે. તે એડેનાઈન બેઝ,રાઈબોઝ શર્કરા અને ફોસ્ફેટ સમૂહનો બનેલો છે. રાઈબોઝ શર્કરાના $2'$ સ્થાન પર હાઈડ્રોક્સિલ $(-OH)$ સમૂહની હાજરી એ સાબિત કરે છે કે તે રાઈબોન્યુક્લિયોટાઈડ છે. એડેનોસિન મોનોફોસ્ફેટ એ $RNA$ (રાઈબોન્યુક્લિક એસિડ) નો પાયાનો એકમ છે. તેથી,તે $RNA$ ના નિર્માણમાં મહત્વનો ભાગ ભજવે છે.

(B) ફોસ્ફોડાયએસ્ટર બંધ એ એક રાસાયણિક બંધ છે જે ન્યુક્લિક એસિડની શૃંખલા ($DNA$ અથવા $RNA$) માં એક શર્કરા અણુના $3'$ કાર્બન પરમાણુ અને બીજા શર્કરા અણુના $5'$ કાર્બન પરમાણુને જોડે છે.
- પોલિપેપ્ટાઇડમાં,એમિનો એસિડ પેપ્ટાઇડ બંધ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે.
- ડાયગ્લિસરાઇડમાં,ફેટી એસિડ ગ્લિસરોલ સાથે એસ્ટર બંધ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે.
- પોલિસેકેરાઇડમાં,મોનોસેકેરાઇડ ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે.
- ન્યુક્લિક એસિડ (પોલિન્યુક્લિઓટાઇડ્સ) ન્યુક્લિયોટાઇડ્સને ફોસ્ફોડાયએસ્ટર બંધ દ્વારા જોડીને બને છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(A) યુરિડિન એ એક ન્યુક્લિયોસાઇડ છે જે નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઇઝ (યુરેસિલ) અને પેન્ટોઝ શર્કરા (રાઇબોઝ) ના જોડાણથી બને છે.
ન્યુક્લિયોસાઇડમાં પેન્ટોઝ શર્કરા અને નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઇઝ હોય છે,જેમાં ફોસ્ફેટ જૂથનો અભાવ હોય છે.
યુરિડિન એ યુરેસિલ અને રાઇબોઝનું બનેલું હોવાથી,તેને ન્યુક્લિયોસાઇડ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
યુરેસિલ + રાઇબોઝ $\to$ યુરિડિન.

(D) ન્યુક્લિયોસાઈડ એ નાઈટ્રોજન બેઈઝ અને પેન્ટોઝ શર્કરાના $N$-ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા જોડાવાથી બને છે.
યુરિડિન એ એક ન્યુક્લિયોસાઈડ છે જે પિરિમિડિન બેઈઝ $Uracil$ (યુરેસિલ) અને $Ribose$ (રાઈબોઝ) શર્કરા (જે એક પેન્ટોઝ શર્કરા છે) ના જોડાણથી બને છે.
તેથી,જ્યારે યુરેસિલ પેન્ટોઝ શર્કરા સાથે જોડાય છે,ત્યારે તે યુરિડિન બનાવે છે.

(C) ફોસ્ફરસ વનસ્પતિઓ માટે એક આવશ્યક ગુરુપોષકતત્વ છે.
તે કોષરસપટલ,તમામ ન્યુક્લિક એસિડ ($DNA$ અને $RNA$) અને ન્યુક્લિયોટાઈડ્સ (જેમ કે $ATP$) નો ઘટક છે.
રિબોઝોમ્સ એ રિબોઝોમલ $RNA$ (rRNA) અને પ્રોટીનથી બનેલા હોય છે; કારણ કે rRNA માં ફોસ્ફરસ હોય છે,તેથી રિબોઝોમ્સમાં પણ ફોસ્ફરસ હોય છે.
તેથી,ફોસ્ફરસ ન્યુક્લિયોટાઈડ્સ અને રિબોઝોમ્સમાં હાજર હોય છે.

(C) વિષમચક્રીય (heterocyclic) વલયો એવા ચક્રીય બંધારણો છે જેમાં વલયની અંદર કાર્બન સિવાયનો ઓછામાં ઓછો એક પરમાણુ,જેમ કે નાઇટ્રોજન,ઓક્સિજન અથવા સલ્ફર હોય છે.
જૈવિક પ્રણાલીઓમાં,નાઇટ્રોજન બેઇઝ (પ્યુરીન્સ અને પિરિમિડિન્સ) વિષમચક્રીય સંયોજનોના ઉત્તમ ઉદાહરણો છે.
પ્યુરીન્સ (જેમ કે એડેનાઇન અને ગ્વાનાઇન) પિરિમિડિન અને ઇમિડાઝોલ વલયના જોડાણથી બનેલા હોય છે,જે બંને વિષમચક્રીય છે.
પિરિમિડિન્સ (જેમ કે સાયટોસિન,થાઇમિન અને યુરેસિલ) એક જ વિષમચક્રીય વલય ધરાવે છે જેમાં બે નાઇટ્રોજન પરમાણુઓ હોય છે.
પ્રોટીન અને એમિનો એસિડમાં નાઇટ્રોજન હોય છે,પરંતુ તે સામાન્ય રીતે એમિનો અથવા એમાઇડ જૂથોનો ભાગ હોય છે,વિષમચક્રીય વલયનો ભાગ નથી (હિસ્ટિડિન,પ્રોલાઇન અને ટ્રિપ્ટોફન જેવા ચોક્કસ એમિનો એસિડ સિવાય).
લિપિડ્સ સામાન્ય રીતે લાંબી હાઇડ્રોકાર્બન શૃંખલાઓ અથવા જોડાયેલા કાર્બન વલયો (જેમ કે સ્ટેરોઇડ્સ) ધરાવે છે અને તેમાં સામાન્ય રીતે વિષમચક્રીય વલયો હોતા નથી.

(C) ન્યુક્લિયોટાઇડ એ ન્યુક્લિક એસિડ ($DNA$ અને $RNA$) નો મૂળભૂત બંધારણીય એકમ છે.
તે ત્રણ રાસાયણિક રીતે અલગ ઘટકોનો બનેલો છે:
$1$. નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઇઝ (પ્યુરિન અથવા પિરિમિડિન).
$2$. પેન્ટોઝ શર્કરા (એક મોનોસેકેરાઇડ,ખાસ કરીને રાઇબોઝ અથવા ડીઓક્સિરાઇબોઝ).
$3$. ફોસ્ફેટ સમૂહ (ફોસ્ફોરિક એસિડમાંથી મેળવેલ).
તેથી,વિકલ્પ $C$ આ ઘટકોને યોગ્ય રીતે ઓળખે છે.

(D) ન્યુક્લિક એસિડ,જેમ કે $DNA$ અને $RNA$,એ ન્યુક્લિયોટાઇડ નામના પુનરાવર્તિત એકમોથી બનેલા લાંબી શૃંખલા ધરાવતા પોલિમર છે.
દરેક ન્યુક્લિયોટાઇડ ત્રણ ઘટકોનો બનેલો હોય છે: નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઝ,પેન્ટોઝ શર્કરા (રાઇબોઝ અથવા ડીઓક્સિરાઇબોઝ),અને ફોસ્ફેટ સમૂહ.
તેથી,ન્યુક્લિક એસિડને પોલીન્યુક્લિયોટાઇડ તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે.

(D) ન્યુક્લિયોસાઈડ એ નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઇઝ અને પેન્ટોઝ શર્કરાનું બનેલું હોય છે.
બીજી તરફ,ન્યુક્લિયોટાઇડ્સમાં નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઇઝ,પેન્ટોઝ શર્કરા અને ફોસ્ફેટ સમૂહનો સમાવેશ થાય છે.
$1$. સાઇટિડિલિક એસિડ,ગ્વાનિલિક એસિડ અને યુરિડિલિક એસિડ એ બધા ન્યુક્લિયોટાઇડ્સ છે કારણ કે તેમાં ફોસ્ફેટ સમૂહ હાજર હોય છે.
$2$. થાઇમિડિન એ એક ન્યુક્લિયોસાઈડ છે જે નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઇઝ થાઇમિન અને ડીઓક્સિરાઇબોઝ શર્કરાના જોડાણથી બને છે.
તેથી,સાચો જવાબ $D$ છે.

(C) ન્યુક્લિયોસાઈડ એ નાઈટ્રોજનયુક્ત બેઈઝ અને પેન્ટોઝ શર્કરાના જોડાણથી બને છે.
જ્યારે ન્યુક્લિયોસાઈડમાં ફોસ્ફેટ જૂથ ઉમેરવામાં આવે ત્યારે ન્યુક્લિયોટાઈડ બને છે.
$1$. થાયમિડિન એ ન્યુક્લિયોસાઈડ છે,પરંતુ ગ્વાનિલિક એસિડ એ ન્યુક્લિયોટાઈડ છે.
$2$. એરેકિડોનિક એસિડ એ ફેટી એસિડ છે અને ફોસ્ફોલિપિડ એ લિપિડ છે.
$3$. ગ્વાનોસિન (ગ્વાનિન + રાઈબોઝ) અને એડેનોસિન (એડેનિન + રાઈબોઝ) બંને ન્યુક્લિયોસાઈડ છે.
$4$. થાયમિડિલિક એસિડ અને સાયટિડિલિક એસિડ બંને ન્યુક્લિયોટાઈડ છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(C) રાસાયણિક સૂત્ર $C_5H_{10}O_4$ એ ડીઓક્સિરાઇબોઝ શર્કરા દર્શાવે છે.
ડીઓક્સિરાઇબોઝ એ પેન્ટોઝ શર્કરા છે જેમાં રાઇબોઝ $(C_5H_{10}O_5)$ ની તુલનામાં એક ઓક્સિજન પરમાણુ ઓછો હોય છે.
$DNA$ (ડીઓક્સિરાઇબોન્યુક્લિક એસિડ) તેના મુખ્ય ઘટક તરીકે ડીઓક્સિરાઇબોઝ શર્કરા ધરાવે છે.
$RNA$ (રાઇબોન્યુક્લિક એસિડ) માં રાઇબોઝ શર્કરા $(C_5H_{10}O_5)$ હોય છે.
સ્ટાર્ચ અને એમાયલેઝ અનુક્રમે ગ્લુકોઝ અને એમિનો એસિડના પોલિમર છે,અને તેમાં આ વિશિષ્ટ પેન્ટોઝ શર્કરાની સંરચના હોતી નથી.

(C) નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઇઝને બે પ્રકારમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે: પ્યુરિન અને પિરિમિડિન.
$1$. પ્યુરિન એ બે વલય ધરાવતી રચનાઓ છે,જેમાં એડેનાઇન $(A)$ અને ગ્વાનિન $(G)$ નો સમાવેશ થાય છે.
$2$. પિરિમિડિન એ એક વલય ધરાવતી રચનાઓ છે,જેમાં સાયટોસિન $(C)$,થાઇમિન $(T)$ અને યુરેસિલ $(U)$ નો સમાવેશ થાય છે.
વિકલ્પોની સરખામણી કરતા:
- વિકલ્પ $A$: સાયટોસિન એ પિરિમિડિન છે,તેથી આ ખોટું છે.
- વિકલ્પ $B$: એડેનાઇન એ પ્યુરિન છે,તેથી આ ખોટું છે.
- વિકલ્પ $C$: ગ્વાનિન એ પ્યુરિન છે,જે સાચું છે.
તેથી,સાચી જોડી પ્યુરિન નાઇટ્રોજન બેઇઝ - ગ્વાનિન છે.

(B) ન્યુક્લિક એસિડ,જેમ કે $DNA$ અને $RNA$,એ ન્યુક્લિયોટાઇડ્સ નામના પુનરાવર્તિત એકમોના બનેલા પોલિમર છે.
દરેક ન્યુક્લિયોટાઇડ ત્રણ ઘટકોનો બનેલો હોય છે: નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઝ,પેન્ટોઝ શર્કરા (રાઇબોઝ અથવા ડીઓક્સિરાઇબોઝ),અને ફોસ્ફેટ ગ્રુપ.
પેપ્ટાઇડ્સ એ પ્રોટીનના ઘટકો છે,પોલિસેકેરાઇડ્સ એ મોનોસેકેરાઇડ્સ (કાર્બોદિતો) ના પોલિમર છે,અને ફેટી એસિડ તથા ગ્લિસરોલ એ લિપિડ્સના ઘટકો છે.

(B) ન્યુક્લિક એસિડ,જેમ કે $DNA$ અને $RNA$,ન્યુક્લિયોટાઇડ્સના જટિલ પોલિમર છે.
તેઓ દ્વિતીયક બંધારણની વિશાળ વિવિધતા દર્શાવે છે.
તેનું સૌથી પ્રખ્યાત ઉદાહરણ $DNA$ ની બેવડી કુંતલમય રચના (double helix) છે,જે વોટસન અને ક્રિક દ્વારા પ્રસ્તાવિત દ્વિતીયક બંધારણ છે.
આ બંધારણો પૂરક બેઝ જોડીઓ વચ્ચેના હાઇડ્રોજન બંધ દ્વારા સ્થિર થાય છે.

(B) ન્યુક્લિયોસાઇડ એ નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઇઝ અને પેન્ટોઝ શર્કરાના જોડાણથી બને છે.
થાઇમિડિન એ નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઇઝ $Thymine$ અને શર્કરા $Deoxyribose$ ના જોડાણથી બને છે.
તેમાં ફોસ્ફેટ સમૂહનો અભાવ હોવાથી,તેને ન્યુક્લિયોસાઇડ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
તેનાથી વિપરીત,ન્યુક્લિયોટાઇડમાં નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઇઝ,પેન્ટોઝ શર્કરા અને ફોસ્ફેટ સમૂહ હોય છે (દા.ત.,થાઇમિડિલિક એસિડ).

(A) ન્યુક્લિયોસાઇડ એ એક જૈવરાસાયણિક સંયોજન છે જે $N$-ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા શર્કરાના અણુ (પેન્ટોઝ શર્કરા,કાં તો રાઇબોઝ અથવા ડીઓક્સિરાઇબોઝ) સાથે જોડાયેલ નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઝ ($N$-બેઝ) ધરાવે છે.
જ્યારે ન્યુક્લિયોસાઇડમાં ફોસ્ફેટ જૂથ ઉમેરવામાં આવે છે,ત્યારે તે ન્યુક્લિયોટાઇડ બને છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(C) ન્યુક્લિઓટાઇડ એ $DNA$ અને $RNA$ જેવા ન્યુક્લિક એસિડનો પાયાનો બંધારણીય એકમ છે.
તે ત્રણ મુખ્ય ઘટકોનું બનેલું છે:
$1$. નાઇટ્રોજન બેઇઝ (પ્યુરિન અથવા પિરિમિડીન).
$2$. પેન્ટોઝ શર્કરા ($DNA$ માં ડીઓક્સિરાઇબોઝ અથવા $RNA$ માં રાઇબોઝ).
$3$. ફોસ્ફેટ સમૂહ.
તેથી,ન્યુક્લિઓટાઇડનું સાચું બંધારણ નાઇટ્રોજન બેઇઝ,શર્કરા અને ફોસ્ફેટ સમૂહ છે.

(D) ન્યુક્લિઇક ઍસિડ (જેમ કે $DNA$ અથવા $RNA$) નો પાયાનો બંધારણીય એકમ $Nucleotide$ (ન્યુક્લિઓટાઇડ) છે.
દરેક $Nucleotide$ ત્રણ ઘટકોનો બનેલો હોય છે: નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઇઝ,પેન્ટોઝ શર્કરા (રાઇબોઝ અથવા ડીઓક્સિરાઇબોઝ),અને ફોસ્ફેટ સમૂહ.
જ્યારે $Nucleoside$ (ન્યુક્લિઓસાઈડ) માત્ર નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઇઝ અને પેન્ટોઝ શર્કરાનો બનેલો હોય છે,ત્યારે તેમાં ફોસ્ફેટ સમૂહ ઉમેરવાથી તે $Nucleotide$ માં રૂપાંતરિત થાય છે,જે ન્યુક્લિઇક ઍસિડના પોલિમર માટે મોનોમરિક બિલ્ડિંગ બ્લોક તરીકે કાર્ય કરે છે.

(A) એડેનાઈન એ $DNA$ અને $RNA$ માં જોવા મળતો નાઈટ્રોજનયુક્ત બેઈઝ છે.
નાઈટ્રોજનયુક્ત બેઈઝને બે શ્રેણીઓમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે: પ્યુરીન્સ અને પિરિમિડીન્સ.
પ્યુરીન્સમાં એડેનાઈન $(A)$ અને ગ્વાનીન $(G)$ નો સમાવેશ થાય છે,જે બે વલય ધરાવતી રચનાઓ છે.
પિરિમિડીન્સમાં સાયટોસીન $(C)$,થાઈમીન $(T)$ અને યુરેસીલ $(U)$ નો સમાવેશ થાય છે,જે એક વલય ધરાવતી રચનાઓ છે.
તેથી,એડેનાઈન એ પ્યુરીન છે.

(C) $\beta-DNA$ (પ્રમાણિત વોટસન-ક્રિક મોડેલ) માં,હેલિક્સના એક સંપૂર્ણ વળાંકની લંબાઈ $34 \ \mathring{A}$ હોય છે,$45 \ \mathring{A}$ નહીં.
તેથી,વિકલ્પ $C$ માં આપેલું વિધાન ખોટું છે.
- કેટલાક વાઇરસ (દા.ત.,$\phi X174$) માં એકશૃંખલામય $DNA$ જોવા મળે છે.
- $RNA$ કેટલાક વાઇરસમાં (દા.ત.,રીઓવાઇરસ) દ્વિશૃંખલામય હોઈ શકે છે.
- $Z-DNA$ એ ડાબા હાથનું કુંતલ છે જેમાં પ્રતિ વળાંક $12$ બેઈઝ જોડી હોય છે.

(D) ન્યુક્લિક એસિડની શૃંખલામાં,વ્યક્તિગત ન્યુક્લિઓટાઈડ્સ એકબીજા સાથે જોડાઈને પોલીન્યુક્લિઓટાઈડ શૃંખલા બનાવે છે.
આ જોડાણ એક ન્યુક્લિઓટાઈડના શર્કરાના $3'$-કાર્બન પરમાણુ અને બાજુના ન્યુક્લિઓટાઈડના શર્કરાના $5'$-કાર્બન પરમાણુ વચ્ચે થાય છે.
આ જોડાણ દ્વારા બનતા બંધને $3'-5'$ ફોસ્ફોડાયએસ્ટર બંધ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(A) $ATP$ એટલે એડેનોસિન ટ્રાયફોસ્ફેટ.
તે એડેનાઈન બેઝ,રાઈબોઝ શર્કરા અને ત્રણ ફોસ્ફેટ સમૂહોનું બનેલું છે.
તેમાં નાઈટ્રોજનયુક્ત બેઝ,પેન્ટોઝ શર્કરા અને ફોસ્ફેટ સમૂહો હોવાથી,તેને ન્યુક્લિઓટાઇડ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
ન્યુક્લિઓસાઈડમાં માત્ર નાઈટ્રોજનયુક્ત બેઝ અને શર્કરા હોય છે,જ્યારે ન્યુક્લિઓટાઇડમાં ફોસ્ફેટ સમૂહ પણ સામેલ હોય છે.

(A) ન્યુક્લિઓટાઇડ એ ન્યુક્લિક ઍસિડ ($DNA$ અને $RNA$) નો પાયાનો એકમ છે. દરેક ન્યુક્લિઓટાઇડ ત્રણ અલગ-અલગ રાસાયણિક ઘટકોનો બનેલો હોય છે:
$1$. નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઇઝ (પ્યુરિન અથવા પિરિમિડિન).
$2$. પેન્ટોઝ શર્કરા ($RNA$ માં રાઇબોઝ અથવા $DNA$ માં ડીઓક્સિરાઇબોઝ).
$3$. ફોસ્ફેટ સમૂહ.
આ ત્રણેય ઘટકો જોડાઈને એક ન્યુક્લિઓટાઇડ એકમ બનાવે છે. તેથી, સાચું બંધારણ બેઇઝ - શર્કરા - ફોસ્ફેટ છે.