Gujarati

Phylum-Platyhelminthes Questions in Gujarati

Class 11 Biology · Animal Kingdom · Phylum-Platyhelminthes

200+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 200 questions in Gujarati

51
EasyMCQ
સોલેનોસાઇટ્સ અથવા જ્યોત કોષો (flame cells) એ કોના ઉત્સર્જન અંગો છે?
A
શૂળત્વચી (Echinoderms)
B
નૂપુરક (Annelids)
C
પૃથુકૃમિ (Platyhelminthes)
D
મૃદુકાય (Molluscs)

Solution

(C) જ્યોત કોષો,જેને પ્રોટોનેફ્રીડિયા અથવા સોલેનોસાઇટ્સ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે પૃથુકૃમિ (Phylum $Platyhelminthes$) જેવા સરળ મીઠા પાણીના અપૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓમાં જોવા મળતા વિશિષ્ટ ઉત્સર્જન કોષો છે.
આ કોષો મુખ્યત્વે આશૃતિનિયમન (osmoregulation) અને નાઇટ્રોજનયુક્ત કચરાના ઉત્સર્જનમાં કાર્ય કરે છે,જે પક્ષ્મોના ઝૂમખા દ્વારા પ્રવાહીને ગાળીને કાર્ય કરે છે,જે લબક-ઝબક થતી જ્યોત જેવું દેખાય છે.
52
MediumMCQ
$Taenia$ (ટેનિયા) ના સંદર્ભમાં કયું વિધાન સાચું છે?
A
અગ્રસ્થ પ્રોગ્લોટિડ્સમાં નર પ્રજનન અંગો હોય છે જ્યારે પરિપક્વ પ્રોગ્લોટિડ્સમાં ગર્ભાશય ઈંડાથી ભરેલું હોય છે.
B
બધા જ પ્રોગ્લોટિડ્સમાં નર અને માદા બંને અંગો હોય છે.
C
માદા પ્રજનન અંગો માત્ર અગ્રસ્થ પ્રોગ્લોટિડ્સ પૂરતા મર્યાદિત હોય છે.
D
નર પ્રજનન અંગો માત્ર પશ્ચસ્થ પ્રોગ્લોટિડ્સ પૂરતા મર્યાદિત હોય છે.

Solution

(A) $Taenia$ (પટ્ટીકૃમિ) માં પ્રોગ્લોટિડ્સનું પરિપક્વન જોવા મળે છે.
સ્ટ્રોબિલામાં,અગ્રસ્થ પ્રોગ્લોટિડ્સ (અપરિપક્વ) માં સૌ પ્રથમ નર પ્રજનન અંગોનો વિકાસ થાય છે (પ્રોટાન્ડ્રી).
જેમ જેમ પ્રોગ્લોટિડ્સ પાછળની તરફ ખસે છે,તેમ તેમ તે પરિપક્વ બને છે (જેમાં નર અને માદા બંને અંગો હોય છે) અને અંતે તે ગ્રેવિડ (પરિપક્વ) બને છે.
પરિપક્વ અથવા ગ્રેવિડ પ્રોગ્લોટિડ્સમાં ઈંડાથી ભરેલું શાખિત ગર્ભાશય હોય છે,જ્યારે અન્ય પ્રજનન અંગો નાશ પામે છે.
53
MediumMCQ
પાચનનળી (Alimentary canal) શેમાં ગેરહાજર હોય છે?
A
Taenia અને Schistosoma
B
Ascaris અને Fasciola
C
Taenia અને Echinococcus
D
Tricuris અને Fasciola

Solution

(C) $Taenia$ $solium$ (પટ્ટીકૃમિ) અને $Echinococcus$ (ડોગ ટેપવોર્મ) અંતઃપરજીવીઓ છે.
તેઓ યજમાનના આંતરડામાં રહે છે અને પાચિત પોષકતત્વોને સીધા તેમના શરીરની સપાટી દ્વારા શોષી લે છે.
આ પરજીવી પોષણ પદ્ધતિને કારણે,ઉત્ક્રાંતિ દરમિયાન તેમણે તેમની પાચનનળી સંપૂર્ણપણે ગુમાવી દીધી છે.
54
MediumMCQ
લીવર ફ્લુકના જીવનચક્રમાં નીચે મુજબની અવસ્થાઓ જોવા મળે છે: $(1)$ સર્કેરિયા,$(2)$ મેટા-સર્કેરિયા,$(3)$ સ્પોરોસિસ્ટ,$(4)$ રેડિયા,$(5)$ મિરાસિડિયમ. તેમનો યોગ્ય ક્રમ કયો છે?
A
$2-1-3-5-4$
B
$5-3-4-1-2$
C
$5-4-2-1-3$
D
$5-4-3-1-2$

Solution

(B) લીવર ફ્લુક ($Fasciola$ $hepatica$) ના જીવનચક્રમાં વિવિધ ડિંભ અવસ્થાઓ ચોક્કસ ક્રમમાં જોવા મળે છે.
$1$. જીવનચક્રની શરૂઆત $Miracidium$ (મિરાસિડિયમ) ડિંભથી થાય છે,જે ઈંડામાંથી બહાર આવે છે.
$2$. $Miracidium$ મધ્યસ્થ યજમાન (ગોકળગાય) માં પ્રવેશીને $Sporocyst$ (સ્પોરોસિસ્ટ) માં રૂપાંતરિત થાય છે.
$3$. ત્યારબાદ $Sporocyst$ માંથી $Redia$ (રેડિયા) ડિંભ વિકસે છે.
$4$. $Redia$ ડિંભમાંથી $Cercaria$ (સર્કેરિયા) ડિંભ ઉત્પન્ન થાય છે.
$5$. અંતે,$Cercaria$ કોથળીમય બનીને $Metacercaria$ (મેટા-સર્કેરિયા) બનાવે છે,જે મુખ્ય યજમાન માટે ચેપી અવસ્થા છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $5 \to 3 \to 4 \to 1 \to 2$ છે.
55
MediumMCQ
Fasciola hepatica ક્યાં રહે છે?
A
ઘેટાંનું યકૃત
B
ઘેટાંનું રુધિર
C
ઘેટાંનું આંતરડું
D
ઘેટાંનો બરોળ

Solution

(A) લીવર ફ્લુક $(Fasciola \ hepatica)$ નું જીવનચક્ર દ્વિ-યજમાન (digenetic) હોય છે.
તેનો પ્રાથમિક યજમાન ઘેટાંનું યકૃત છે,જ્યાં પુખ્ત ફ્લુક રહે છે.
તેનો ગૌણ યજમાન ગોકળગાય છે,જ્યાં ડિંભ અવસ્થાઓનો વિકાસ થાય છે.
56
MediumMCQ
$Fasciola$ $hepatica$ ની $Cercaria$ અવસ્થા નીચેનામાંથી કઈ અવસ્થામાં પરિણમે છે?
A
Sporocyst
B
Redia
C
Miracidium
D
Metacercaria

Solution

(D) $Fasciola$ $hepatica$ (લીવર ફ્લુક) ના જીવનચક્રમાં ઘણી ડિંભ અવસ્થાઓ જોવા મળે છે: $Miracidium \rightarrow Sporocyst \rightarrow Redia \rightarrow Cercaria \rightarrow Metacercaria$.
$1$. $Miracidium$ ડિંભ મધ્યવર્તી યજમાન (ગોકળગાય) ને ચેપ લગાડે છે.
$2$. ગોકળગાયની અંદર,તે $Sporocyst$ માં,ત્યારબાદ $Redia$ માં અને અંતે $Cercaria$ માં રૂપાંતરિત થાય છે.
$3$. $Cercaria$ ગોકળગાયમાંથી બહાર નીકળે છે અને જલીય વનસ્પતિઓ પર કોથળી જેવું આવરણ બનાવીને $Metacercaria$ અવસ્થામાં ફેરવાય છે,જે મુખ્ય યજમાન (ઘેટાં/મનુષ્ય) માટે ચેપી અવસ્થા છે.
57
EasyMCQ
લીવર ફ્લુક ($Fasciola$ $hepatica$) ની મુક્ત રીતે તરતી પક્ષ્મલ (ciliated) ડિંભ અવસ્થા કઈ છે?
A
રેડિયા
B
મિરાસીડિયમ
C
મેટા સર્કેરિયા
D
સર્કેરિયા

Solution

(B) મિરાસીડિયમ $(Miracidium)$ ડિંભ એ લીવર ફ્લુક ($Fasciola$ $hepatica$) ની પ્રથમ ડિંભ અવસ્થા છે.
તે પાણીમાં ઈંડામાંથી બહાર આવે છે.
આ ડિંભ પક્ષ્મો (cilia) થી ઢંકાયેલું હોય છે,જે તેને યોગ્ય મધ્યવર્તી યજમાન (ગોકળગાય) શોધવા માટે પાણીમાં મુક્તપણે તરવામાં મદદ કરે છે.
તેથી,મુક્ત રીતે તરતી પક્ષ્મલ અવસ્થા મિરાસીડિયમ છે.
58
MediumMCQ
પક્ષ્મો (cilia) દ્વારા આવરી લેવાયેલ મેટાઝોઅન કયું છે?
A
પેરામીશિયમ
B
ડ્યુજેસિયા
C
ફેસિઓલા
D
એસ્કેરિસ

Solution

(B) $Dugesia$ (એક ચપટા કૃમિ) એ $Platyhelminthes$ સમુદાયનું પ્રાણી છે. તેના શરીરની વક્ષ સપાટી (ventral surface) પર પક્ષ્મો (cilia) તરીકે ઓળખાતી સૂક્ષ્મ,વાળ જેવી પ્રચલન અંગિકાઓ આવેલી હોય છે,જે તેને હલનચલનમાં મદદ કરે છે.
$Paramecium$ એ પ્રજીવ (protozoan) છે,મેટાઝોઅન નથી.
$Fasciola$ અને $Ascaris$ એ પરોપજીવી કૃમિઓ છે,જેમાં પુખ્તાવસ્થામાં બાહ્ય પક્ષ્મોનો અભાવ હોય છે.
59
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયું પ્રાણી અદેહકોષ્ઠી (acoelomate) અને પ્રોટેન્ડ્રસ (protandrous) સ્વભાવ ધરાવે છે?
A
એસ્કેરિસ (Ascaris)
B
શિસ્ટોસોમા (Schistosoma)
C
ટીનિયા (Taenia)
D
મેગાસ્કોલેક્સ (Megascolex)

Solution

(C) $Taenia$ (પટ્ટીકૃમિ) એ પ્લેટીહેલ્મિન્થિસ સમુદાયનું પ્રાણી છે,જે અદેહકોષ્ઠી (acoelomate) છે,એટલે કે તેમાં દેહકોષ્ઠનો અભાવ હોય છે.
$Taenia$ ઉભયલિંગી છે અને તે પ્રોટેન્ડ્રસ (protandrous) સ્વભાવ દર્શાવે છે,જેનો અર્થ એ છે કે એક જ પ્રોગ્લોટિડમાં માદા પ્રજનન અંગો (અંડપિંડ) પહેલા નર પ્રજનન અંગો (શુક્રપિંડ) પરિપક્વ થાય છે.
60
MediumMCQ
$Taenia$ નો સિસ્ટિસેર્કસ (Cysticercus) શેમાં વિકસે છે?
A
મનુષ્ય
B
બકરી
C
ઘેટું
D
ડુક્કર

Solution

(D) કવચયુક્ત હેક્સાકેન્થ ડિંભ (ઓન્કોસ્ફિયર) ડુક્કરના સ્નાયુઓમાં પ્રવેશ કરે છે.
તે યજમાન પેશીઓમાંથી મોટી માત્રામાં જલીય પ્રવાહીનું શોષણ કરે છે અને વટાણાના કદની ગોળાકાર,કોથળી જેવી કોથળીમાં વિકસે છે જેને બ્લેડર વોર્મ અથવા સિસ્ટિસેર્કસ કહેવામાં આવે છે.
તેથી,$Taenia$ $solium$ ની સિસ્ટિસેર્કસ અવસ્થા ડુક્કરના સ્નાયુઓમાં જોવા મળે છે.
61
EasyMCQ
$Hymenolepis nana$ એ છે:
A
કૂતરાનો પટ્ટીકૃમિ (Dog Tapeworm)
B
મનુષ્યનો વામન પટ્ટીકૃમિ (Dwarf Tapeworm of Man)
C
ડુક્કરનો પટ્ટીકૃમિ (Pork Tapeworm)
D
ડેડ મેન્સ ફિંગર (Dead Man's Finger)

Solution

(B) $Hymenolepis nana$ એ $Cestoda$ વર્ગનો સભ્ય છે અને સામાન્ય રીતે તેને વામન પટ્ટીકૃમિ (dwarf tapeworm) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેની લંબાઈ સામાન્ય રીતે $2-4.5 \ cm$ જેટલી હોય છે.
$Hymenolepis$ નું જીવનચક્ર એકવિધ (monogenetic) હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તે તેનું સંપૂર્ણ જીવનચક્ર એક જ યજમાનમાં પૂર્ણ કરે છે.
62
EasyMCQ
$Lung \ Fluke$ (ફેફસાનો કૃમિ) કયો છે?
A
$Hymenolepis \ nana$
B
$Paragonimus \ westermani$
C
$Schistosoma \ haematobium$
D
$Echinococcus \ granulosus$

Solution

(B) $Paragonimus \ westermani$ સામાન્ય રીતે $Lung \ Fluke$ તરીકે ઓળખાય છે.
તે એક પરોપજીવી ટ્રેમેટોડ (ફ્લુક) છે જે મનુષ્યો અને અન્ય સસ્તન પ્રાણીઓના ફેફસામાં ચેપ લગાડે છે.
$Hymenolepis \ nana$ એ વામન પટ્ટીકૃમિ (dwarf tapeworm) છે.
$Schistosoma \ haematobium$ એ રુધિરનો કૃમિ (blood fluke) છે.
$Echinococcus \ granulosus$ એ કૂતરાનો પટ્ટીકૃમિ (dog tapeworm) છે.
63
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયો સજીવ ખોરાક લે છે પરંતુ તેમાં પાચનમાર્ગનો અભાવ હોય છે?
A
જળો
B
લીવર ફ્લુક
C
એસ્કેરિસ
D
ટેનિયા

Solution

(D) $Taenia$ (પટ્ટીકૃમિ) એ $Platyhelminthes$ સમુદાયનું પ્રાણી છે.
આ સજીવો અંતઃપરજીવી છે જે યજમાનના આંતરડામાં રહે છે.
તેઓ એવા વાતાવરણમાં રહે છે જ્યાં યજમાને ખોરાકનું પાચન પહેલેથી જ કરી લીધું હોય છે,તેથી તેઓ તેમના શરીરની સપાટી દ્વારા પ્રસરણની મદદથી પોષક તત્વોનું સીધું શોષણ કરે છે.
આથી,તેમનામાં પાચનમાર્ગ કે પાચનતંત્રનો અભાવ હોય છે.
64
EasyMCQ
પટ્ટીકૃમિ (Tapeworm) ની મેહલિસ ગ્રંથિઓ (Mehlis's glands) કોની સાથે સંકળાયેલી છે?
A
પ્રજનન
B
ઉત્સર્જન
C
શ્વસન
D
પરિવહન

Solution

(A) મેહલિસ ગ્રંથિઓ એ પટ્ટીકૃમિ $(Taenia)$ જેવા ચપટા કૃમિઓના પ્રજનન તંત્રમાં જોવા મળતી સહાયક પ્રજનન ગ્રંથિઓ છે.
આ ગ્રંથિઓ એક પ્રવાહીનો સ્ત્રાવ કરે છે જે ગર્ભાશયમાં ઈંડાના વહન માટે લુબ્રિકન્ટ (અંજણ) તરીકે કાર્ય કરે છે અને તે શુક્રકોષોના સક્રિયકરણ અથવા ઈંડાના કવચને સખત બનાવવામાં પણ મદદ કરી શકે છે.
65
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયું પ્રાણી દ્વિપાર્શ્વ સંમિતિ ધરાવે છે પરંતુ અદેહકોષ્ઠી (acoelomate) છે?
A
યકૃત કૃમિ (Liver fluke)
B
જેલીફિશ
C
ગોળ કૃમિ (Roundworms)
D
કરચલો (Crab)

Solution

(A) સમૂહ $Platyhelminthes$ (દા.ત.,$Liver-fluke$) માં આવતા પ્રાણીઓ સૌપ્રથમ દ્વિપાર્શ્વ સંમિતિ દર્શાવતા પ્રાણીઓ છે.
તેઓ અદેહકોષ્ઠી છે,જેનો અર્થ છે કે તેમની શરીરની દીવાલ અને પાચન માર્ગ વચ્ચે કોઈ દેહકોષ્ઠ (body cavity) હોતું નથી.
$Jellyfish$ $(Cnidaria)$ અરીય સંમિતિ દર્શાવે છે.
$Roundworms$ $(Aschelminthes)$ કૂટદેહકોષ્ઠી છે.
$Crab$ $(Arthropoda)$ એ દેહકોષ્ઠી પ્રાણી છે.
66
EasyMCQ
$Taenia$ માં ઉત્સર્જન અંગો કયા છે?
A
જ્યોત કોષો (Flame cells)
B
નેફ્રીડિયા
C
નેફ્રોન્સ
D
મૂત્રપિંડ (Kidneys)

Solution

(A) $Taenia$ એ પૃથુકૃમિ (Platyhelminthes) સમુદાયનું પ્રાણી છે.
પૃથુકૃમિ સમુદાયના પ્રાણીઓમાં ઉત્સર્જન અને આશૃતિનિયમન માટે વિશિષ્ટ કોષો આવેલા હોય છે,જેને જ્યોત કોષો (Flame cells) કહેવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
67
EasyMCQ
પ્રાણીઓમાં પુનઃજનન (regeneration) કરવાની સૌથી વધુ ક્ષમતા શેમાં જોવા મળે છે?
A
એસ્કેરિસ (Ascaris)
B
ફેરેટિમા (Pheretima)
C
હિરુડિનિયા (Hirudinia)
D
પ્લેનેરિયા (Planaria)

Solution

(D) પુનઃજનન એ ગુમાવેલા શરીરના અંગોના ફરીથી વિકાસની અથવા શરીરના ટુકડામાંથી સંપૂર્ણ સજીવના નિર્માણની પ્રક્રિયા છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Planaria$ (પ્લેટીહેલ્મિન્થિસ સમુદાયનું ચપટું કૃમિ) પુનઃજનન માટેની સૌથી વધુ ક્ષમતા ધરાવે છે.
આનું કારણ $neoblasts$ તરીકે ઓળખાતા ટોટિપોટન્ટ સ્ટેમ કોષોની મોટી સંખ્યામાં હાજરી છે,જે ગુમાવેલા પેશીઓ અથવા અંગોને ફરીથી બનાવવા માટે જરૂરી કોઈપણ કોષ પ્રકારમાં વિભેદિત થઈ શકે છે.
તેથી,$Planaria$ તેના નાના ટુકડામાંથી પણ આખું શરીર ફરીથી બનાવી શકે છે.
68
MediumMCQ
એનેલિડાની તુલનામાં,પ્લેટીહેલ્મિન્થ્સ શું દર્શાવે છે?
A
દેહકોષ્ઠનો અભાવ
B
પાર્શ્વસ્થ સંમિતિ
C
અરીય સંમિતિ
D
કૂટદેહકોષ્ઠની હાજરી

Solution

(A) એનેલિડા એ દેહકોષ્ઠી પ્રાણીઓ છે,જેનો અર્થ છે કે તેમની પાસે મધ્યગર્ભસ્તર દ્વારા આવરિત સાચો દેહકોષ્ઠ (body cavity) હોય છે. તેની સામે,પ્લેટીહેલ્મિન્થ્સ (ચપટા કૃમિ) એ અદેહકોષ્ઠી છે,જેનો અર્થ છે કે તેમની પાસે સંપૂર્ણપણે દેહકોષ્ઠનો અભાવ હોય છે. તેથી,દેહકોષ્ઠનો અભાવ એ મુખ્ય લક્ષણ છે જે પ્લેટીહેલ્મિન્થ્સને એનેલિડાથી અલગ પાડે છે.
69
MediumMCQ
“ત્રિગર્ભસ્તરીય (Triploblastic),અખંડિત (unsegmented),દેહકોષ્ઠરહિત (acoelomate),દ્વિપાર્શ્વ સંમિતિ (bilateral symmetry) ધરાવતા અને અલિંગી તેમજ લિંગી પ્રજનન કરતા પરોપજીવી સ્વરૂપો.” ઉપરનું વર્ણન કયા સમુદાયની લાક્ષણિકતા છે?
A
પ્લેટીહેલ્મિન્થિસ (Platyhelminthes)
B
એનેલિડા (Annelida)
C
ટીનોફોરા (Ctenophora)
D
નાઈડેરિયા (Cnidaria)

Solution

(A) ઉલ્લેખિત લાક્ષણિકતાઓ નીચે મુજબ છે:
$1$. $\text{ત્રિગર્ભસ્તરીય}$: તેઓ ત્રણ ગર્ભસ્તરો (બાહ્યસ્તર,મધ્યસ્તર અને અંતઃસ્તર) ધરાવે છે.
$2$. $\text{અખંડિત}$: તેમના શરીર ખંડોમાં વિભાજિત હોતા નથી.
$3$. $\text{દેહકોષ્ઠરહિત}$: તેઓ દેહકોષ્ઠ (body cavity) ધરાવતા નથી.
$4$. $\text{દ્વિપાર્શ્વ સંમિતિ}$: તેમના શરીરને માત્ર એક જ સમતલમાં બે સમાન ડાબા અને જમણા ભાગમાં વિભાજિત કરી શકાય છે.
$5$. $\text{પ્રજનન}$: તેઓ અલિંગી (દા.ત.,પુનઃસર્જન) અને લિંગી બંને રીતે પ્રજનન કરે છે.
$6$. $\text{પરોપજીવી સ્વરૂપો}$: ઘણા સભ્યો,જેમ કે પટ્ટીકૃમિ (tapeworms) અને યકૃતકૃમિ (liver flukes),અંતઃપરોપજીવી છે.
આ લક્ષણો સમુદાય $\text{Platyhelminthes}$ (ચપટા કૃમિ) ના નિદાન માટેના છે.
70
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયું મુક્તજીવી ચપટું કૃમિ (flatworm) છે?
A
Taenia
B
Fasciola
C
Schistosoma
D
Planaria

Solution

(D) $Taenia$ (પટ્ટીકૃમિ),$Fasciola$ (લીવર ફ્લુક),અને $Schistosoma$ (બ્લડ ફ્લુક) એ બધા પરોપજીવી ચપટા કૃમિ છે જે યજમાનના શરીરમાં રહે છે.
$Planaria$ એ મુક્તજીવી ચપટા કૃમિનું જાણીતું ઉદાહરણ છે જે $Turbellaria$ વર્ગમાં આવે છે. તે મીઠા પાણીના નિવાસસ્થાનોમાં જોવા મળે છે અને તેની ઉચ્ચ પુનઃસર્જન ક્ષમતા માટે જાણીતું છે.
71
MediumMCQ
પ્લેટીહેલ્મિન્થિસના નીચેના પૈકી કયા વર્ગીકરણ જૂથમાં પાચનમાર્ગ (gut) ગેરહાજર હોય છે?
A
ડાયજીનોઈડિયા (Digenoidea)
B
સેસ્ટોડા (Cestoda)
C
ટર્બેલારિયા (Turbellaria)
D
એસ્પિડોગેસ્ટ્રિયા (Aspidogastrea)

Solution

(B) પ્લેટીહેલ્મિન્થિસ (ચપટા કૃમિ) સમુદાયને તેમના બાહ્ય અને આંતરિક લક્ષણોના આધારે વિવિધ વર્ગોમાં વહેંચવામાં આવે છે.
સેસ્ટોડા (પટ્ટીકૃમિ) વર્ગના સજીવોમાં પાચનતંત્ર (gut) સંપૂર્ણપણે ગેરહાજર હોય છે.
આ સજીવો તેમના યજમાનના આંતરડામાં અંતઃપરજીવી તરીકે રહે છે અને પાચિત પોષકતત્વોનું શોષણ સીધું તેમની શરીરની સપાટી (tegument) દ્વારા કરે છે.
તેની સામે,ટર્બેલારિયા,ડાયજીનોઈડિયા અને એસ્પિડોગેસ્ટ્રિયા જેવા વર્ગોમાં પાચનમાર્ગ જોવા મળે છે.
72
MediumMCQ
રેબડાઇટ્સ (Rhabdites) શેમાં જોવા મળે છે?
A
પ્લેનેરિયા/ડુજેસિયા
B
ફેસિઓલા
C
ટીનિયા
D
ઇકિનોકોકસ

Solution

(A) રેબડાઇટ્સ એ સળીયા જેવા આકારની રચનાઓ છે જે ઘણા ટર્બેલારિયન ચપટા કૃમિઓ,જેમ કે $Planaria$ $(Dugesia)$ ની અધિસ્તર (epidermis) માં જોવા મળે છે.
આ રચનાઓ રેબડાઇટ કોષો તરીકે ઓળખાતા વિશિષ્ટ કોષો દ્વારા સ્ત્રાવિત થાય છે.
જ્યારે પ્રાણી ઉત્તેજિત થાય અથવા જોખમમાં હોય,ત્યારે આ રેબડાઇટ્સ મુક્ત થાય છે અને એક રક્ષણાત્મક શ્લેષ્મ સ્તર બનાવે છે,જે સંરક્ષણ અને પ્રચલનમાં મદદ કરે છે.
$Fasciola$,$Taenia$,અને $Echinococcus$ એ ટ્રેમેટોડા અને સેસ્ટોડા વર્ગના છે,જે પરોપજીવી છે અને તેમાં આવી વિશિષ્ટ અધિસ્તરીય રચનાઓનો અભાવ હોય છે.
73
EasyMCQ
મનુષ્યોમાં પરોપજીવી ચેપ લગાડતા કૃમિઓના અભ્યાસને શું કહેવામાં આવે છે?
A
હેલ્મિન્થોલોજી (Helminthology)
B
ઇથિઓલોજી (Ichthyology)
C
મેલેકોલોજી (Malacology)
D
હર્પેટોલોજી (Herpetology)

Solution

(A) હેલ્મિન્થોલોજી એ જીવવિજ્ઞાનની એક શાખા છે જે પરોપજીવી કૃમિઓ (હેલ્મિન્થ્સ) અને તેમના યજમાન પર થતી તેમની અસરોના અભ્યાસ સાથે સંબંધિત છે.
$A$. હેલ્મિન્થોલોજી: પરોપજીવી કૃમિઓનો અભ્યાસ.
$B$. ઇથિઓલોજી: માછલીઓનો અભ્યાસ.
$C$. મેલેકોલોજી: મૃદુકાય (Mollusks) પ્રાણીઓનો અભ્યાસ.
$D$. હર્પેટોલોજી: ઉભયજીવી અને સરીસૃપ પ્રાણીઓનો અભ્યાસ.
74
MediumMCQ
ખંડનવિહીન પ્રાણી કયું છે?
A
પટ્ટીકૃમિ (Tapeworm)
B
અળસિયું (Earthworm)
C
ગ્લો વોર્મ (Glow Worm)
D
શિપવોર્મ (Shipworm)

Solution

(A) ખંડન (metamerism) એ $Annelida$ સમુદાયનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે.
અળસિયું $(Pheretima)$ એ $Annelida$ સમુદાયનું પ્રાણી છે અને તે સાચું ખંડન દર્શાવે છે.
પટ્ટીકૃમિ $(Taenia)$ એ $Platyhelminthes$ સમુદાયનું પ્રાણી છે,જે દેહકોષ્ઠવિહીન અને ખંડનવિહીન હોય છે,જોકે તેમાં પ્રોગ્લોટિડ્સ તરીકે ઓળખાતા આભાસી ખંડો જોવા મળે છે.
ગ્લો વોર્મ અને શિપવોર્મ ($Teredo$,એક મૃદુકાય પ્રાણી) અલગ પ્રકારનું શરીર આયોજન ધરાવે છે,પરંતુ આપેલા વિકલ્પોમાં પટ્ટીકૃમિ એ સાચું ખંડન ન ધરાવતું પ્રાણી છે.
75
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયું વર્ગ અને તેની કેટલીક મુખ્ય લાક્ષણિકતાઓનું સાચું જોડકું છે?
A
સ્પોરોઝોઆ - સ્પોરોઝોઈટ્સ દ્વારા ચેપ,મધ્યવર્તી યજમાન દ્વારા પ્રસારણ અને આંકુચનશીલ રસધાની
B
ટ્રેમેટોડા - સુવિકસિત ચૂષકો,ચપટું અખંડિત શરીર
C
એરેકનિડા - $3$ જોડ પગ,કાઈટિનનું બાહ્ય કંકાલ અને ઝેરી ડંખ
D
ઈન્સેક્ટા - સંયુક્ત આંખો,ખંડિત શરીર અને ઉત્સર્ગિકાઓ

Solution

(B) સાચો જવાબ છે. ટ્રેમેટોડા,જેને સામાન્ય રીતે ફ્લુક્સ કહેવામાં આવે છે,તે બાહ્ય પરોપજીવી અથવા અંતઃપરોપજીવી હોય છે. તેમનું શરીર અખંડિત,પાંદડા જેવું અને પૃષ્ઠ-વક્ષ બાજુએથી ચપટું હોય છે. યજમાન સાથે ચોંટવા માટે તેમની પાસે સુવિકસિત ચૂષકો હોય છે.
76
EasyMCQ
$Taenia$ $saginata$ એ $Taenia$ $solium$ થી કઈ બાબતમાં અલગ પડે છે?
A
સ્કોલેક્સ હૂક્સનો અભાવ
B
સ્કોલેક્સ હૂક્સ અને ગર્ભાશયની શાખાઓનો અભાવ
C
સ્કોલેક્સ હૂક્સનો અભાવ અને નર તથા માદા બંને પ્રજનન અંગોની હાજરી
D
સ્કોલેક્સ હૂક્સની હાજરી

Solution

(A) $Taenia$ $saginata$ ને સામાન્ય રીતે 'અનઆર્મડ ટેપવોર્મ' (શસ્ત્રવિહીન પટ્ટીકૃમિ) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે કારણ કે તેના સ્કોલેક્સમાં હૂક્સનો અભાવ હોય છે.
તેનાથી વિપરીત, $Taenia$ $solium$ ને 'આર્મડ ટેપવોર્મ' (શસ્ત્રસજ્જ પટ્ટીકૃમિ) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે કારણ કે તેના સ્કોલેક્સમાં હૂક્સ ધરાવતું રોસ્ટેલમ હોય છે.
તેથી, વિકલ્પોમાં દર્શાવેલ મુખ્ય મોર્ફોલોજિકલ તફાવત $Taenia$ $saginata$ ના સ્કોલેક્સ પર હૂક્સનો અભાવ છે.
77
MediumMCQ
તેના જીવનચક્ર દરમિયાન,$Fasciola$ $hepatica$ $(Liver$ $Fluke)$ તેના મધ્યવર્તી યજમાન અને પ્રાથમિક યજમાનને અનુક્રમે નીચેના ડિંભ અવસ્થાઓમાં સંક્રમિત કરે છે:
A
રેડિયા અને મિરાસીડિયમ
B
સર્કેરિયા અને રેડિયા
C
મેટા-સર્કેરિયા અને સર્કેરિયા
D
મિરાસીડિયમ અને મેટા-સર્કેરિયા

Solution

(D) $Fasciola$ $hepatica$ નું જીવનચક્ર બે યજમાનોમાં પૂર્ણ થાય છે.
$1$. મધ્યવર્તી યજમાન ગોકળગાય (દા.ત.,$Lymnaea$) છે,જે $Miracidium$ ડિંભ દ્વારા સંક્રમિત થાય છે.
$2$. પ્રાથમિક યજમાન ઘેટાં અથવા મનુષ્ય છે,જે જળચર વનસ્પતિઓ પર જોવા મળતા $Metacercaria$ ડિંભ (કોથળીબદ્ધ અવસ્થા) દ્વારા સંક્રમિત થાય છે.
તેથી,મધ્યવર્તી યજમાન $Miracidium$ અવસ્થા દ્વારા અને પ્રાથમિક યજમાન $Metacercaria$ અવસ્થા દ્વારા સંક્રમિત થાય છે.
78
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયું અળસિયામાં નેફ્રીડિયા (વૃક્ક) જેવું જ કાર્ય કરે છે?
A
લીવર ફ્લુકમાં જ્યોત કોષો (Flame cells)
B
માછલીમાં માયોટોમ્સ
C
ઝીંગામાં સ્ટેટોસિસ્ટ્સ
D
દેડકામાં પેરોટિડ ગ્રંથિ

Solution

(A) અળસિયામાં નેફ્રીડિયા એ ઉત્સર્જન અંગો છે,જે આશૃતિનિયમન અને નાઇટ્રોજનયુક્ત કચરાના નિકાલ માટે જવાબદાર છે.
જ્યોત કોષો (પ્રોટોનેફ્રીડિયા) પૃથુકૃમિ (દા.ત.,લીવર ફ્લુક) માં સમાન ઉત્સર્જન અને આશૃતિનિયમનનું કાર્ય કરે છે.
માયોટોમ્સ માછલીમાં હલનચલન સાથે સંકળાયેલા છે.
સ્ટેટોસિસ્ટ્સ ઝીંગામાં સંતુલન જાળવતા અંગો છે.
પેરોટિડ ગ્રંથિઓ દેડકામાં ઝેરના સ્ત્રાવ સાથે સંકળાયેલી છે.
79
EasyMCQ
મનુષ્યોમાં પરોપજીવી ચેપ લગાડતા કૃમિઓના અભ્યાસને શું કહેવામાં આવે છે?
A
હેલ્મિન્થોલોજી (Helminthology)
B
હર્પેટોલોજી (Herpetology)
C
ઇથિઓલોજી (Ichthyology)
D
મેલેકોલોજી (Malacology)

Solution

(A) હેલ્મિન્થોલોજી એ જીવવિજ્ઞાનની એક શાખા છે જે પરોપજીવી કૃમિઓ (હેલ્મિન્થ્સ) અને મનુષ્યો સહિત તેમના યજમાન પર થતી તેમની અસરોનો અભ્યાસ કરે છે.
$A$. હેલ્મિન્થોલોજી: પરોપજીવી કૃમિઓનો અભ્યાસ.
$B$. હર્પેટોલોજી: સરીસૃપ અને ઉભયજીવીઓનો અભ્યાસ.
$C$. ઇથિઓલોજી: માછલીઓનો અભ્યાસ.
$D$. મેલેકોલોજી: મૃદુકાય (mollusks) પ્રાણીઓનો અભ્યાસ.
80
MediumMCQ
નીચેના પૈકી કયું પૃથુકૃમિ (Platyhelminthes) માં ઉત્સર્જનનું સામાન્ય અંગ છે?
A
વાયુકોષ્ઠ
B
જ્યોતકોષો
C
ઉત્સર્ગીકા
D
મૂત્રપિંડ

Solution

(B) $Platyhelminthes$ (પૃથુકૃમિ) માં ઉત્સર્જન અને આશૃતિનિયમન માટે જવાબદાર વિશિષ્ટ કોષોને $Flame$ $cells$ (જ્યોતકોષો) કહેવામાં આવે છે,જેને $protonephridia$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
આ કોષો શરીરના પ્રવાહીને ગાળીને અને ઉત્સર્ગ છિદ્ર દ્વારા ચયાપચયની નકામી નીપજોને દૂર કરીને કાર્ય કરે છે.
$Nephridia$ (ઉત્સર્ગીકા) $Annelida$ (નૂપુરક) સમુદાયમાં જોવા મળે છે,જ્યારે $Kidneys$ (મૂત્રપિંડ) એ $Vertebrates$ (પૃષ્ઠવંશીઓ) માં મુખ્ય ઉત્સર્જન અંગો છે.
81
MediumMCQ
પટ્ટીકૃમિ તેના યજમાનમાંથી ખોરાક .......... દ્વારા મેળવે છે.
A
ચૂષક
B
તક્ષણ (Scraping)
C
શરીરની સપાટી દ્વારા શોષણ
D
સ્વયંપોષી

Solution

(C) પટ્ટીકૃમિ એ $Platyhelminthes$ સમુદાયના સજીવો છે.
તેઓ અંતઃપરપજીવી છે જે તેમના યજમાનના આંતરડામાં રહે છે.
તેમનામાં પાચનતંત્રનો અભાવ હોવાથી,તેઓ યજમાનના આંતરડામાંથી પાચિત પોષકતત્વોને સીધા જ તેમની શરીરની સપાટી (tegument) દ્વારા શોષી લે છે.
તેથી,સાચી પદ્ધતિ શરીરની સપાટી દ્વારા શોષણ છે.
82
MediumMCQ
$...................$ માં મળદ્વાર ગેરહાજર હોય છે.
A
ફેસિઓલા
B
ફેરેટિમા
C
પેરિપ્લેનેટા
D
યુનિઓ

Solution

(A) $Fasciola$ (યકૃત કૃમિ) એ $Platyhelminthes$ સમુદાયનું પ્રાણી છે.
આ સમુદાયના સજીવોમાં અપૂર્ણ પાચનમાર્ગ જોવા મળે છે,જેનો અર્થ છે કે તેમાં મુખ અને મળદ્વાર તરીકે એક જ છિદ્ર કાર્ય કરે છે.
તેથી,$Fasciola$ માં અલગ મળદ્વાર ગેરહાજર હોય છે.
તેની સામે,$Pheretima$ (અળસિયું),$Periplaneta$ (વંદો) અને $Unio$ (મૃદુકાય) માં સંપૂર્ણ પાચનમાર્ગ હોય છે જેમાં મુખ અને મળદ્વાર બંને હાજર હોય છે.
83
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયા પ્રાણીઓ ત્રિગર્ભસ્તરી (triploblastic) છે?
A
પરવાળા
B
ચપટા કૃમિ
C
વાદળી
D
ટીનોફોર

Solution

(B) ત્રિગર્ભસ્તરી પ્રાણીઓ એવા છે જે ભ્રૂણીય વિકાસ દરમિયાન ત્રણ ગર્ભસ્તરો ધરાવે છે: બાહ્યસ્તર (ectoderm),મધ્યસ્તર (mesoderm) અને અંતઃસ્તર (endoderm).
વાદળી (સછિદ્ર સમુદાય) દ્વિગર્ભસ્તરી છે અથવા તેમાં સાચા પેશી સ્તરોનો અભાવ હોય છે.
પરવાળા (કોષ્ઠાંત્રી સમુદાય) અને ટીનોફોર (કંકતધરા સમુદાય) દ્વિગર્ભસ્તરી છે.
ચપટા કૃમિ (પ્લેટીહેલ્મિન્થિસ) એ પ્રથમ સમુદાય છે જે ત્રિગર્ભસ્તરી આયોજન દર્શાવે છે,જેનો અર્થ છે કે તેઓ ત્રણ ગર્ભસ્તરો ધરાવે છે.
84
MediumMCQ
પૃથુકૃમિ (Platyhelminthes) એ $......$
A
દ્વિગર્ભસ્તરી, અરીય સમમિતિ અને દેહકોષ્ઠી છે.
B
દ્વિગર્ભસ્તરી, અરીય સમમિતિ અને અદેહકોષ્ઠી છે.
C
ત્રિગર્ભસ્તરી, દ્વિપાર્શ્વ સમમિતિ અને અદેહકોષ્ઠી છે.
D
ત્રિગર્ભસ્તરી, દ્વિપાર્શ્વ સમમિતિ અને કૂટદેહકોષ્ઠી છે.

Solution

(C) પૃથુકૃમિ (Platyhelminthes) સમુદાયના લક્ષણો નીચે મુજબ છે:
$1$. તેઓ $\text{ત્રિગર્ભસ્તરી}$ છે, એટલે કે તેઓ ત્રણ ગર્ભસ્તરો ધરાવે છે: બાહ્યસ્તર, મધ્યસ્તર અને અંતઃસ્તર.
$2$. તેઓ $\text{દ્વિપાર્શ્વ}$ $\text{સમમિતિ}$ ધરાવે છે, જેમાં શરીરને એક જ મધ્યધરીએથી બે સમાન ડાબા અને જમણા ભાગમાં વહેંચી શકાય છે.
$3$. તેઓ $\text{અદેહકોષ્ઠી}$ છે, એટલે કે તેમની પાસે શરીરની દીવાલ અને પાચનમાર્ગ વચ્ચે કોઈ સાચી દેહકોષ્ઠ (body cavity) હોતી નથી.
તેથી, સાચો જવાબ ત્રિગર્ભસ્તરી, દ્વિપાર્શ્વ સમમિતિ અને અદેહકોષ્ઠી છે.
85
MediumMCQ
ચપટાકૃમિઓ $...$ છે.
A
અદેહકોષ્ઠી
B
દેહકોષ્ઠી
C
રુધિરકોષ્ઠી
D
કૂટદેહકોષ્ઠી

Solution

(A) ચપટાકૃમિઓ $Platyhelminthes$ સમુદાયમાં આવે છે.
આ સજીવોનું શરીર પૃષ્ઠ-વક્ષ બાજુએથી ચપટું હોય છે.
તેમના શરીરની દીવાલ અને પાચનમાર્ગ વચ્ચે કોઈ દેહકોષ્ઠ (શરીરગુહા) હોતી નથી.
તેથી,તેમને $Acoelomates$ (અદેહકોષ્ઠી) તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
86
EasyMCQ
પ્રાણીઓના કયા સમુદાયમાં સૌપ્રથમ અંગસ્તરીય આયોજન જોવા મળે છે?
A
પ્રજીવ (Protozoa)
B
પૃથુકૃમિ (Platyhelminthes)
C
કોષ્ઠાંત્રિ (Coelenterata)
D
સછિદ્ર (Porifera)

Solution

(B) પ્રાણીસૃષ્ટિમાં આયોજનના સ્તરો કોષીય સ્તરથી પેશી,અંગ અને અંગતંત્ર સ્તર સુધી વિકસે છે.
$1$. સછિદ્ર સમુદાયના પ્રાણીઓમાં કોષીય સ્તરનું આયોજન જોવા મળે છે.
$2$. કોષ્ઠાંત્રિ અને કંકધરા સમુદાયના પ્રાણીઓમાં પેશીસ્તરીય આયોજન જોવા મળે છે.
$3$. પૃથુકૃમિ (ચપટા કૃમિ) એ પ્રાણીઓનો પ્રથમ સમુદાય છે જેમાં અંગસ્તરીય આયોજન જોવા મળે છે,જ્યાં પેશીઓ ભેગી મળીને અંગો બનાવે છે જે ચોક્કસ કાર્યો માટે વિશિષ્ટ હોય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
87
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયો સમુદાય સૌ પ્રથમ અંગસ્તરીય આયોજન દર્શાવે છે?
A
પ્રજીવ (Protozoa)
B
કોષ્ઠાંત્રિ (Coelenterata)
C
પૃથુકૃમિ (Platyhelminthes)
D
નુપૂરક (Annelida)

Solution

(C) $Platyhelminthes$ (પૃથુકૃમિ) એ પ્રાણીસૃષ્ટિનો પ્રથમ સમુદાય છે જે અંગસ્તરીય આયોજન દર્શાવે છે.
આ સમુદાયમાં,પેશીઓ ભેગી મળીને અંગો બનાવે છે જે ચોક્કસ કાર્યો માટે વિશિષ્ટ હોય છે.
$Protozoa$ એકકોષીય છે,$Coelenterata$ પેશીસ્તરીય આયોજન દર્શાવે છે,અને $Annelida$ અંગતંત્રસ્તરીય આયોજન દર્શાવે છે.
88
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયા સમુદાયમાં અપૂર્ણ પાચન માર્ગ જોવા મળે છે?
A
મેરુદંડી
B
શૂળચર્મી
C
પૃથુકૃમિ
D
નુપૂરક

Solution

(C) અપૂર્ણ પાચન માર્ગ એ પાચનતંત્રનો એક પ્રકાર છે જેમાં શરીરની બહાર ખુલતું માત્ર એક જ છિદ્ર હોય છે,જે મુખ અને મળદ્વાર બંને તરીકે કાર્ય કરે છે. આ પૃથુકૃમિ $(Platyhelminthes)$ સમુદાયનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે. તેની સામે,મેરુદંડી $(Chordata)$,શૂળચર્મી $(Echinodermata)$ અને નુપૂરક $(Annelida)$ જેવા સમુદાયોમાં સંપૂર્ણ પાચન માર્ગ હોય છે જેમાં મુખ અને મળદ્વાર એમ બે અલગ છિદ્રો હોય છે.
89
MediumMCQ
નીચે આપેલ પ્રાણી બહારની તરફ ખૂલતો ફક્ત એક જ દ્વાર ધરાવે છે,જે મુખ અને મળદ્વાર તરીકે વર્તે છે:
A
કરમીયું (Ascaris)
B
ઍસિડિયા (Ascidia)
C
યકૃતકૃમિ (Fasciola)
D
ઑક્ટોપસ (Octopus)

Solution

(C) આપેલ પ્રાણી અંધકોષ્ઠ પ્રકારનું શરીર આયોજન ધરાવે છે,જેમાં એક જ દ્વાર મુખ (ખોરાક ગ્રહણ કરવા માટે) અને મળદ્વાર (ઉત્સર્ગ દ્રવ્યો બહાર કાઢવા માટે) બંને તરીકે કાર્ય કરે છે.
આ પ્રકારનું પાચનતંત્ર પૃથુકૃમિ (Platyhelminthes) અને કોષ્ઠાંત્રી (Cnidaria) સમુદાયના સજીવોમાં જોવા મળે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Fasciola$ (યકૃતકૃમિ) એ પૃથુકૃમિ સમુદાયનું પ્રાણી છે અને તે અપૂર્ણ પાચનતંત્ર ધરાવે છે.
$Ascaris$ (કરમીયું) સંપૂર્ણ પાચનતંત્ર ધરાવે છે.
$Ascidia$ અને $Octopus$ પણ સંપૂર્ણ પાચનતંત્ર ધરાવે છે.
90
EasyMCQ
આ સમુદાયના પ્રાણીઓ અપૂર્ણ પાચનમાર્ગ ધરાવે છે.
A
નુપૂરક (Annelida)
B
સંધિપાદ (Arthropoda)
C
પૃથુકૃમિ (Platyhelminthes)
D
ઊભયજીવી (Amphibia)

Solution

(C) અપૂર્ણ પાચનમાર્ગ એટલે એવું પાચનતંત્ર જેમાં માત્ર એક જ છિદ્ર હોય છે,જે મુખ અને મળદ્વાર બંને તરીકે કાર્ય કરે છે.
પ્રાણીસૃષ્ટિમાં,$Platyhelminthes$ (પૃથુકૃમિ) સમુદાયના સભ્યો આ પ્રકારનું પાચનતંત્ર ધરાવે છે.
તેની સામે,$Annelida$ (નુપૂરક) અને $Arthropoda$ (સંધિપાદ) જેવા સમુદાયો સંપૂર્ણ પાચનમાર્ગ ધરાવે છે જેમાં બે અલગ છિદ્રો (મુખ અને મળદ્વાર) હોય છે.
$Amphibia$ (ઊભયજીવી) એ પૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓ છે અને તેઓ પણ સંપૂર્ણ પાચનમાર્ગ ધરાવે છે.
91
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયો પ્રાણીસમૂહ ત્રિગર્ભસ્તરીય આયોજન ધરાવે છે?
A
કોષ્ઠાંત્રિ
B
છિદ્રકાય
C
પ્રજીવ
D
પૃથુકૃમિ

Solution

(D) ત્રિગર્ભસ્તરીય સજીવો એવા છે જે ભ્રૂણીય વિકાસ દરમિયાન ત્રણ ગર્ભસ્તરો ધરાવે છે: બાહ્યસ્તર,મધ્યસ્તર અને અંતઃસ્તર.
$1$. છિદ્રકાય (Porifera) અને કોષ્ઠાંત્રિ (Coelenterata) દ્વિગર્ભસ્તરીય છે,જેનો અર્થ છે કે તેઓ માત્ર બે જ ગર્ભસ્તરો ધરાવે છે.
$2$. પ્રજીવ (Protozoa) એકકોષી સજીવો છે અને તેમાં પેશી-સ્તરીય કે ગર્ભસ્તરીય આયોજન જોવા મળતું નથી.
$3$. પૃથુકૃમિ (Platyhelminthes) એ પ્રાણીસૃષ્ટિનો પ્રથમ સમૂહ છે જે ત્રિગર્ભસ્તરીય આયોજન દર્શાવે છે,જેમાં બાહ્યસ્તર અને અંતઃસ્તરની વચ્ચે મધ્યસ્તર હાજર હોય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
92
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયા પ્રકારનાં પ્રાણીઓ ત્રિગર્ભસ્તરી (triploblastic) છે?
A
વાદળીઓ (Sponges)
B
પ્રજીવ (Protozoans)
C
કોષ્ઠાંત્રિ (Cnidarians)
D
ચપટાકૃમિ (Flatworms)

Solution

(D) ત્રિગર્ભસ્તરી પ્રાણીઓ તે છે જે ત્રણ ગર્ભસ્તરોમાંથી વિકાસ પામે છે: બાહ્યસ્તર (ectoderm),મધ્યસ્તર (mesoderm) અને અંતઃસ્તર (endoderm).
$1$. વાદળીઓ (સછિદ્ર સમુદાય) દ્વિગર્ભસ્તરી છે અથવા તેમાં સાચું પેશી આયોજન હોતું નથી.
$2$. પ્રજીવો એકકોષી સજીવો છે અને તેમાં ગર્ભસ્તરનું આયોજન જોવા મળતું નથી.
$3$. કોષ્ઠાંત્રિ (Cnidarians) દ્વિગર્ભસ્તરી છે,જેમાં માત્ર બે જ ગર્ભસ્તરો (બાહ્યસ્તર અને અંતઃસ્તર) હોય છે.
$4$. ચપટાકૃમિ (Platyhelminthes) ઉત્ક્રાંતિના ક્રમમાં ત્રિગર્ભસ્તરી આયોજન દર્શાવતું પ્રથમ પ્રાણી જૂથ છે,જે ત્રણેય ગર્ભસ્તરો ધરાવે છે.
93
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયું પ્રાણી ત્રિગર્ભસ્તરીય (triploblastic) છે?
A
વાદળી (Sponges)
B
પરવાળા (Corals)
C
ઓપેલિના (Opalina)
D
ચપટાકૃમિ (Flatworms)

Solution

(D) ત્રિગર્ભસ્તરીય પ્રાણીઓ એવા છે જે ગર્ભીય વિકાસ દરમિયાન ત્રણ ગર્ભસ્તરો ધરાવે છે: બાહ્ય ગર્ભસ્તર (ectoderm),મધ્ય ગર્ભસ્તર (mesoderm) અને અંતઃ ગર્ભસ્તર (endoderm).
વાદળી (સછિદ્ર સમુદાય) અને પરવાળા (કોષ્ઠાંત્રિ સમુદાય) દ્વિગર્ભસ્તરીય છે,જેનો અર્થ છે કે તેઓ માત્ર બે જ ગર્ભસ્તરો ધરાવે છે.
ઓપેલિના એ પ્રોટિસ્ટ છે,બહુકોષીય પ્રાણી નથી.
ચપટાકૃમિ (પ્લેટીહેલ્મિન્થિસ) એ ઉત્ક્રાંતિના ક્રમમાં ત્રિગર્ભસ્તરીય આયોજન દર્શાવતું પ્રાણીઓનું પ્રથમ જૂથ છે,કારણ કે તેઓ સ્પષ્ટ મધ્ય ગર્ભસ્તર ધરાવે છે.
94
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયા પ્રાણીઓ ત્રિગર્ભસ્તરીય (triploblastic) છે?
A
સછિદ્ર (વાદળીઓ)
B
કંકતધરા (Ctenophores)
C
કોષ્ઠાંત્રિ (Cnidarians)
D
ચપટાકૃમિ (Platyhelminthes)

Solution

(D) ત્રિગર્ભસ્તરીય પ્રાણીઓ એવા પ્રાણીઓ છે જેમના ભ્રૂણીય વિકાસ દરમિયાન ત્રણ ગર્ભસ્તરો હોય છે: બાહ્ય ગર્ભસ્તર (ectoderm),મધ્ય ગર્ભસ્તર (mesoderm) અને અંતઃ ગર્ભસ્તર (endoderm).
સછિદ્ર (Porifera) દ્વિગર્ભસ્તરીય હોય છે અથવા તેમાં સાચી પેશીય સંરચનાનો અભાવ હોય છે.
કંકતધરા અને કોષ્ઠાંત્રિ પ્રાણીઓ દ્વિગર્ભસ્તરીય છે,જેનો અર્થ છે કે તેમની પાસે માત્ર બે જ ગર્ભસ્તરો હોય છે: બાહ્ય ગર્ભસ્તર અને અંતઃ ગર્ભસ્તર.
ચપટાકૃમિ (Platyhelminthes) પ્રાણીસૃષ્ટિમાં પ્રથમ સમૂહ છે જે ત્રિગર્ભસ્તરીય આયોજન દર્શાવે છે,કારણ કે તેમની પાસે ત્રણેય ગર્ભસ્તરો હાજર હોય છે.
95
EasyMCQ
કયા સમુદાયના પ્રાણીઓ અદેહકોષ્ઠી (acoelomates) છે?
A
પૃથુકૃમિ
B
નુપૂરક
C
સૂત્રકૃમિ
D
સંધિપાદ

Solution

(A) અદેહકોષ્ઠી એવા પ્રાણીઓ છે જેમના શરીરની દીવાલ અને પાચનમાર્ગ વચ્ચે દેહકોષ્ઠ (body cavity) હોતું નથી.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Platyhelminthes$ (પૃથુકૃમિ) અદેહકોષ્ઠી છે.
$Annelida$ (નુપૂરક) દેહકોષ્ઠી છે,$Aschelminthes$ (સૂત્રકૃમિ) કૂટદેહકોષ્ઠી છે અને $Arthropoda$ (સંધિપાદ) દેહકોષ્ઠી છે.
96
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયો અદેહકોષ્ઠી (acoelomate) પ્રાણી સમુદાય છે?
A
સૂત્રકૃમિ (Aschelminthes)
B
પૃથુકૃમિ (Platyhelminthes)
C
નુપૂરક (Annelida)
D
સંધિપાદ (Arthropoda)

Solution

(B) અદેહકોષ્ઠી પ્રાણીઓ એવા પ્રાણીઓ છે જેમાં શરીરની દીવાલ અને પાચનમાર્ગ વચ્ચે દેહકોષ્ઠ (body cavity) નો અભાવ હોય છે.
$1$. $Platyhelminthes$ (પૃથુકૃમિ) એ અદેહકોષ્ઠી છે.
$2$. $Aschelminthes$ (સૂત્રકૃમિ) એ કૂટદેહકોષ્ઠી (pseudocoelomates) છે.
$3$. $Annelida$ (નુપૂરક) અને $Arthropoda$ (સંધિપાદ) એ સાચા દેહકોષ્ઠી પ્રાણીઓ છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
97
EasyMCQ
નીચે આપેલ વિધાન પૃથુકૃમિ $(Platyhelminthes)$ માટે સુસંગત છે?
A
પાચનમાર્ગની દીવાલ અને શરીરદીવાલ વચ્ચેના અવકાશનું અસ્તર મધ્યસ્તરનું હોય છે.
B
મધ્યસ્તરની હાજરી છૂટીછવાઈ કોથળીઓ સ્વરૂપે હોય છે.
C
તેમાં દેહકોષ્ઠ $(Coelom)$ ગેરહાજર હોય છે.
D
અવકાશનું અસ્તર અંત:સ્તરનું હોય છે.

Solution

(C) પૃથુકૃમિ $(Platyhelminthes)$ સમુદાયના સજીવો દેહકોષ્ઠધારી હોતા નથી,એટલે કે તેમાં શરીરદીવાલ અને પાચનમાર્ગની દીવાલ વચ્ચે સાચું દેહકોષ્ઠ $(Coelom)$ ગેરહાજર હોય છે. આ સજીવોમાં શરીરદીવાલ અને પાચનમાર્ગ વચ્ચેનો અવકાશ મધ્યસ્તરમાંથી ઉદ્ભવેલા પેશીસ્તર (parenchyma) દ્વારા ભરાયેલો હોય છે. તેથી,સાચું વિધાન એ છે કે તેમાં દેહકોષ્ઠ ગેરહાજર હોય છે.
98
MediumMCQ
નુપૂરક (Annelids) ની સરખામણીમાં પૃથુકૃમિ (Platyhelminthes) શું દર્શાવે છે?
A
અરીય સમરચના
B
ઉત્સર્ગઅંગોની હાજરી
C
દ્વિપાર્શ્વ સમરચના
D
શરીરગુહાનો અભાવ (અદેહકોષ્ઠી)

Solution

(D) નુપૂરક (Annelids) એ દેહકોષ્ઠી પ્રાણીઓ છે,જેનો અર્થ છે કે તેમની પાસે મધ્યગર્ભસ્તર દ્વારા આવરિત સાચી શરીરગુહા (દેહકોષ્ઠ) હોય છે.
તેની વિરુદ્ધમાં,પૃથુકૃમિ (Platyhelminthes) એ અદેહકોષ્ઠી (acoelomate) છે,જેનો અર્થ છે કે તેમની પાસે શરીરની દીવાલ અને પાચનમાર્ગ વચ્ચે કોઈ શરીરગુહા હોતી નથી.
તેથી,શરીરગુહાનો અભાવ એ પૃથુકૃમિનું એક લાક્ષણિક લક્ષણ છે જે તેમને નુપૂરકથી અલગ પાડે છે.
99
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયા સમુદાયમાં દેહકોષ્ઠનો અભાવ હોય છે?
A
પૃથુકૃમિ
B
નુપૂરક
C
સંધિપાદ
D
શૂળત્વચી

Solution

(A) દેહકોષ્ઠ એ પ્રવાહીથી ભરેલી શરીરની ગુહા છે જે સંપૂર્ણપણે મધ્યગર્ભસ્તર (mesoderm) દ્વારા આવરિત હોય છે.
$1$. પૃથુકૃમિ (flatworms) એ અદેહકોષ્ઠી (acoelomates) પ્રાણીઓ છે,જેનો અર્થ છે કે તેમાં શરીરની ગુહાનો અભાવ હોય છે.
$2$. નુપૂરક (Annelida),સંધિપાદ (Arthropoda) અને શૂળત્વચી (Echinodermata) એ બધા દેહકોષ્ઠી પ્રાણીઓ છે,જેનો અર્થ છે કે તેઓ સાચું દેહકોષ્ઠ ધરાવે છે.
તેથી,સાચો જવાબ પૃથુકૃમિ છે.
100
EasyMCQ
યકૃતકૃમિ (Liver fluke) એ...
A
દેહકોષ્ઠી
B
કુટદેહકોષ્ઠી
C
અદેહકોષ્ઠી
D
હિમોસીલોમેટ

Solution

(C) યકૃતકૃમિ ($Fasciola$ $hepatica$) એ પૃથુકૃમિ (Platyhelminthes) સમુદાયનું પ્રાણી છે.
પૃથુકૃમિ સમુદાયના સજીવોનું શરીર પૃષ્ઠ-વક્ષ બાજુએથી ચપટું હોય છે.
તેઓ ત્રિગર્ભસ્તરીય અને અદેહકોષ્ઠી હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તેમની પાસે સાચી દેહગુહા (coelom) હોતી નથી.
તેથી,યકૃતકૃમિ માટે સાચો જવાબ અદેહકોષ્ઠી છે.

Animal Kingdom — Phylum-Platyhelminthes · Frequently Asked Questions

1Are these Animal Kingdom questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Animal Kingdom Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.