Phylum-Mollusca Questions in Gujarati

(B) $1$. વિકલ્પ $A$ માં,$Enterobius$ એ પૃથુકૃમિ સમુદાયનો નહીં પણ સૂત્રકૃમિ (Aschelminthes) સમુદાયનો સભ્ય છે.
$2$. વિકલ્પ $B$ માં,$Loligo$ (સ્ક્વિડ),$Teredo$ (શિપવોર્મ) અને $Octopus$ (ડેવિલ ફિશ) ત્રણેય મૃદુકાય (Mollusca) સમુદાયના સભ્યો છે. આ સાચી જોડ છે.
$3$. વિકલ્પ $C$ માં,$Pennatula$ (સી પેન) એ કોષ્ઠાંત્રિ (Cnidaria) સમુદાયનો સભ્ય છે,છિદ્રકાયનો નહીં.
$4$. વિકલ્પ $D$ માં,$Bonellia$ એ નૂપુરક (Annelida) સમુદાયનો સભ્ય છે,કોષ્ઠાંત્રિનો નહીં.

(B) ટેનિડિયમ એ મૃદુકાય (mollusks),ખાસ કરીને ગેસ્ટ્રોપોડ્સમાં જોવા મળતું કાંસકા જેવું શ્વસન અંગ છે.
ગેસ્ટ્રોપોડ્સના ડિંભ વિકાસ દરમિયાન,$Torsion$ (મરોડ) નામની પ્રક્રિયા થાય છે,જેમાં આંતરડાના સમૂહ,મેન્ટલ અને કવચનું $180^{\circ}$ પરિભ્રમણ થાય છે.
આ મરોડના પરિણામે,ટેનિડિયમ (ગુદા અને મેન્ટલ પોલાણ સાથે) તેની મૂળ પશ્ચાદવર્તી સ્થિતિમાંથી અગ્રવર્તી સ્થિતિમાં સ્થાનાંતરિત થાય છે.
તેથી,વિધાન કે ટેનિડિયમમાં મરોડ જોવા મળે છે તે સાચું છે.
કારણ કે ટેનિડિયમ શ્વસન અંગ તરીકે કાર્ય કરે છે તે પણ એક સાચી જૈવિક હકીકત છે.
જો કે,મરોડની પ્રક્રિયા એ વિકાસલક્ષી ઘટના છે અને તે ટેનિડિયમ શ્વસન અંગ તરીકે કાર્ય કરે છે તેના કારણે થતી નથી.
આમ,બંને વિધાનો સાચા છે,પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી નથી.

(N/A) $\rightarrow$ મૃદુકાય એ પ્રાણીસૃષ્ટિનો બીજો સૌથી મોટો સમુદાય છે.
$\rightarrow$ મૃદુકાય પ્રાણીઓ સ્થળજ અથવા જલજ (મીઠા પાણીના કે દરિયાઈ) હોય છે અને તેઓ અંગતંત્ર સ્તરીય આયોજન ધરાવે છે.
$\rightarrow$ તેઓ દ્વિપાર્શ્વસ્થ સંમિત, ત્રિગર્ભસ્તરીય અને દેહકોષ્ઠી પ્રાણીઓ છે.
$\rightarrow$ શરીર કેલ્શિયમયુક્ત કવચથી આવરિત અને અખંડિત હોય છે, જેમાં સ્પષ્ટ શીર્ષ, સ્નાયુલ પગ અને આંતરંગ કુંભ (visceral hump) જોવા મળે છે.
$\rightarrow$ આંતરંગ કુંભ અને પ્રાવર (mantle) વચ્ચેની જગ્યાને પ્રાવર ગુહા કહે છે, જેમાં પીંછા જેવી ઝાલરો આવેલી હોય છે.
$\rightarrow$ આ ઝાલરો શ્વસન અને ઉત્સર્જનનું કાર્ય કરે છે.
$\rightarrow$ અગ્ર શીર્ષ પ્રદેશ પર સંવેદી સ્પર્શકો આવેલા હોય છે.
$\rightarrow$ મુખમાં ખોરાક મેળવવા માટે રેતી જેવું ઘસવા માટેનું અંગ આવેલું હોય છે, જેને રેડુલા (radula) કહે છે.
$\rightarrow$ તેઓ સામાન્ય રીતે એકલિંગી અને અંડપ્રસવી હોય છે, જેમાં પરોક્ષ વિકાસ જોવા મળે છે.
$\rightarrow$ ઉદાહરણો: પાયલા (Apple snail), પિંકટાડા (Pearl oyster), સીપિયા (Cuttlefish), લૌલિગો (Squid), ઓક્ટોપસ (Devil fish), એપ્લેસિયા (Sea hare), ડેન્ટેલિયમ (Tusk shell) અને કીટોપ્લ્યુરા (Chiton).

(B) સમૂહ-$Mollusca$ એ પ્રાણીઓનો બીજો સૌથી મોટો સમૂહ છે.
આ પ્રાણીઓ ત્રિગર્ભસ્તરીય (triploblastic) હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તેઓ ત્રણ ગર્ભસ્તરો (બાહ્યસ્તર,મધ્યસ્તર અને અંતઃસ્તર) ધરાવે છે.
તેઓ દેહકોષ્ઠી (coelomate) છે,જેનો અર્થ છે કે તેઓ મધ્યસ્તર દ્વારા આવરિત સાચી દેહગુહા ધરાવે છે.
તેઓ અંગતંત્ર સ્તરીય આયોજન ધરાવે છે.

(A) ટસ્ક શેલનું સામાન્ય નામ $Dentalium$ છે. તે $Mollusca$ સમુદાય અને $Scaphopoda$ વર્ગનો સભ્ય છે. આ સજીવો નળાકાર,હાથીદાંત જેવા આકારના કવચ ધરાવે છે જે બંને છેડેથી ખુલ્લા હોય છે.

(D) સમુદાય-$Arthropoda$ (સંધિપાદ) માં આવતા પ્રાણીઓનું શરીર શીર્ષ,ઉરસ અને ઉદરમાં વિભાજિત થયેલું હોય છે.
જ્યારે,સમુદાય-$Mollusca$ (મૃદુકાય) માં આવતા પ્રાણીઓનું શરીર શીર્ષ,સ્નાયુબદ્ધ પગ અને આંતરંગ કૂબડ (visceral hump) માં વિભાજિત થયેલું હોય છે.

(A) $Mollusca$ સમુદાયમાં વિકાસ સીધો અથવા પરોક્ષ હોઈ શકે છે. ઘણા દરિયાઈ મૃદુકાય પ્રાણીઓમાં,વિકાસ દરમિયાન મુક્ત રીતે તરતી ડિંભ અવસ્થા જોવા મળે છે જેને $trochophore$ (ટ્રોકોફોર) ડિંભ કહેવામાં આવે છે. કેટલીક પ્રજાતિઓમાં $veliger$ (વેલિજર) અથવા $glochidium$ (ગ્લોકીડિયમ - મીઠા પાણીની છીપમાં) જેવી અન્ય ડિંભ અવસ્થાઓ પણ જોવા મળે છે. તેથી,$trochophore$ ડિંભની હાજરી એ ઘણા મૃદુકાય પ્રાણીઓનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે.

(D) સમૂહ-$Mollusca$ માં ખોરાક લેવાનું અંગ $Radula$ (રેડુલા) છે.
તે ફાઈલ જેવું ઘસવા માટેનું અંગ છે જેનો ઉપયોગ ખોરાક લેવા માટે થાય છે.
$Ctenedia$ એ મૃદુકાય પ્રાણીઓમાં શ્વસન અંગો (ઝાલર) છે.
તરંગિત પટલ અને ચૂષકો એ અન્ય જૂથો જેવા કે પ્રજીવો અથવા પરોપજીવી કૃમિઓમાં જોવા મળતી રચનાઓ છે,તે મૃદુકાય પ્રાણીઓનું મુખ્ય ખોરાક લેવાનું અંગ નથી.

(B) સમૂહ-$Mollusca$ માં $Malpighian$ નલિકાઓનો અભાવ હોય છે.
$Malpighian$ નલિકાઓ એ સમૂહ-$Arthropoda$ (ખાસ કરીને કીટકો) માં જોવા મળતા ઉત્સર્જન અંગો છે.
તેનાથી વિપરીત,મૃદુકાય પ્રાણીઓમાં પ્રાવર ગુહામાં પીંછા જેવી ઝાલરો હોય છે,જે શ્વસન અને ઉત્સર્જન બંને કાર્યો માટે ઉપયોગી છે.

(C) $Osphradium$ (ઓસ્ફ્રેડિયમ) એ મૃદુકાય પ્રાણીઓમાં જોવા મળતું એક વિશિષ્ટ સંવેદનાંગ છે,જે ખાસ કરીને જલીય ગેસ્ટ્રોપોડ્સ અને દ્વિ-કપાટીઓમાં જોવા મળે છે.
તે મુખ્યત્વે ચેમોરિસેપ્ટર (રાસાયણિક સંવેદનાગ્રાહી) અને મિકેનોરિસેપ્ટર તરીકે કાર્ય કરે છે.
તેનું મુખ્ય કાર્ય મેન્ટલ ગુહામાં પ્રવેશતા પાણીના ભૌતિક અને રાસાયણિક ગુણધર્મોને ચકાસવાનું છે,જે ખોરાકની ગુણવત્તા નક્કી કરવામાં અને સંભવિત શિકારીઓ કે પર્યાવરણીય ફેરફારોને ઓળખવામાં મદદ કરે છે.
તે સામાન્ય રીતે ઝાલર (ctenidia) ના પાયાના ભાગે આવેલું હોય છે.

(D) $Mollusca$ સમુદાયના પ્રાણીઓની લાક્ષણિકતાઓ નીચે મુજબ છે:
$1$. તેમનું શરીર સામાન્ય રીતે અખંડિત હોય છે.
$2$. શરીર ઘણીવાર કેલ્શિયમ કાર્બોનેટ $(CaCO_3)$ થી બનેલા કેલ્કેરિયસ કવચ દ્વારા સુરક્ષિત હોય છે.
$3$. શરીર મુખ્યત્વે ત્રણ ભાગોમાં વહેંચાયેલું હોય છે: શીર્ષ,સ્નાયુબદ્ધ ફૂટ (પગ) અને આંતરઅંગોની ખૂંધ (visceral hump).
આમ,આપેલ તમામ વિધાનો સાચા હોવાથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(B) મોલસ્કા સમુદાયના પ્રાણીઓમાં પ્રાવર ગુહા (mantle cavity) માં પીંછા જેવી ઝાલરો (gills) આવેલી હોય છે. આ રચનાઓ શ્વસન માટે જવાબદાર છે અને ઉત્સર્જનની પ્રક્રિયામાં પણ મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.

(B) મૃદુકાય (Molluscs) પ્રાણીઓના મુખમાં રેતી જેવું ઘસવા માટેનું અંગ હોય છે,જેમાં કાઈટિનના બનેલા દાંતની આડી હરોળ હોય છે,જેને રેડ્યુલા કહેવામાં આવે છે.
રેડ્યુલા એ મૃદુકાય પ્રાણીઓમાં ખોરાક ગ્રહણ કરવા અથવા ખોરાકને ઘસવા માટેનું અંગ છે.

(D) સેફાલોપોડ મૃદુકાય પ્રાણીઓ જટિલ,કેમેરા-પ્રકારની આંખો ધરાવે છે જે રચનાત્મક અને કાર્યાત્મક રીતે પૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓની આંખોને સમાન છે.
આ અભિસારી ઉત્ક્રાંતિ (convergent evolution) નું એક ઉત્તમ ઉદાહરણ છે,જેમાં અસંબંધિત સમૂહો સમાન પર્યાવરણીય દબાણને અનુકૂળ થવા માટે સમાન લક્ષણો વિકસાવે છે.

(B) રેડ્યુલા એ મૃદુકાય (molluscs) ના મુખમાં આવેલું ફાઈલ જેવું ઘસવાનું અંગ છે,જે કાઈટિનયુક્ત દાંતની આડી હરોળ ધરાવે છે.
રેડ્યુલાનો મુખ્ય ઉપયોગ ખોરાક મેળવવા માટે થાય છે.

(A) ગેસ્ટ્રોપોડ મોલસ્કામાં, પ્રારંભિક ગર્ભ અગ્ર ભાગે મુખ અને પશ્ચ ભાગે મળદ્વાર સાથે સંમિત હોય છે. પરંતુ વિકાસ દરમિયાન, શરીર $180^{\circ}$ જેટલું વળી જાય છે, જેનાથી મળદ્વાર મુખની નજીક આવી જાય છે, જેને ટોર્સન કહેવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયાને કારણે પુખ્ત ગેસ્ટ્રોપોડ અસંમિત બને છે.

(D) $Pelecypoda$ ($Bivalvia$ તરીકે પણ ઓળખાય છે) માં સ્પષ્ટ શીર્ષ,સ્પર્શકો,આંખો,જડબાં અને રેડ્યુલા હોતા નથી.
તેમનો પગ સામાન્ય રીતે કુહાડીના આકારનો હોય છે અને મેન્ટલ લોબ્સની વચ્ચે વિસ્તરેલો હોય છે,જેનો ઉપયોગ સબસ્ટ્રેટમાં ખોદકામ કરવા માટે થાય છે.
તેઓ મુખ્યત્વે ગાળણ-પદ્ધતિ દ્વારા ખોરાક મેળવનારા પ્રાણીઓ છે.
તેની સરખામણીમાં,$Scaphopoda$ વર્ગના મૃદુકાય પ્રાણીઓમાં શીર્ષ પર પકડવા માટેના સંવેદી સ્પર્શકો હોય છે અને તેમનો પગ શંકુ આકારનો હોય છે,જે ખોદવા માટે અનુકૂલિત હોય છે.
તેથી,$Pelecypoda$ માટે આપવામાં આવેલ વર્ણન ખોટું છે.

(D) વિધાન ખોટું છે કારણ કે રેડ્યુલા તમામ મૃદુકાય પ્રાણીઓમાં જોવા મળતું નથી. ખાસ કરીને,મૃદુકાય સમુદાયના $Pelecypoda$ (જેને $Bivalvia$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) વર્ગમાં રેડ્યુલા ગેરહાજર હોય છે.
કારણ પણ ખોટું છે કારણ કે રેડ્યુલા વિટ્રોડેન્ટાઇનનું બનેલું હોતું નથી; તેના બદલે,તે એક પટ્ટી જેવી રચના છે જેના પર કાઇટિનયુક્ત દાંતની આડી હરોળ આવેલી હોય છે.
તેથી,વિધાન અને કારણ બંને ખોટા છે.

(B) મોટાભાગના અપૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓમાં ખુલ્લું રુધિરાભિસરણ તંત્ર હોય છે,જેમાં રુધિર સાઇનસ (sinuses) નામની ખુલ્લી જગ્યાઓમાં વહે છે અને તેમાં કેશિકાઓનું જાળું હોતું નથી. જોકે,$Cephalopods$ (જેમ કે સ્ક્વિડ અને ઓક્ટોપસ) માં બંધ રુધિરાભિસરણ તંત્ર જોવા મળે છે,જેમાં વાયુઓના વિનિમય અને પોષક તત્વોના વહન માટે સુવિકસિત કેશિકા તંત્ર હોય છે.

(C) જોડતી કડી એ એવો સજીવ છે જે બે અલગ-અલગ વર્ગીકરણ જૂથોના લક્ષણો દર્શાવે છે,જે ઉત્ક્રાંતિ સંબંધ સૂચવે છે.
$Neopilina$ એ આદિમ મૃદુકાય (mollusk) છે જે ખંડિત શરીર રચના દર્શાવે છે,જે $Annelida$ નું લાક્ષણિક લક્ષણ છે,જ્યારે તે કવચ અને મેન્ટલ જેવા લાક્ષણિક મૃદુકાય લક્ષણો પણ ધરાવે છે.
તેથી,$Neopilina$ એ $Annelida$ અને $Mollusca$ સમુદાય વચ્ચેની જોડતી કડી તરીકે કાર્ય કરે છે.

(B) $\rightarrow$ સ્થાન: મૃદુકાય (mollusca) સમુદાયના પ્રાણીઓના મુખમાં રેડુલા નામનું ફાઈલ જેવું ઘસવાનું અંગ આવેલું હોય છે.
$\rightarrow$ કાર્ય: તે ખોરાકને છોલવા કે ઘસવા માટેના અંગ તરીકે કાર્ય કરે છે,જે ખોરાક મેળવવાની પ્રક્રિયામાં મદદરૂપ થાય છે.

(B) રેડુલા એ મોટાભાગના મોલસ્કા પ્રાણીઓના મુખગુહામાં જોવા મળતું ફાઇલ જેવું ઘસવાનું અંગ છે.
તે મુખ્યત્વે ખોરાકના કણોને છોલવા અથવા ઘસવા માટે ખોરાક મેળવવામાં મદદ કરે છે.
વધુમાં,તેનો ઉપયોગ ખડકોમાં કાણાં પાડવા અથવા ખાડા બનાવવા માટે થાય છે,જેનો ઉપયોગ આ પ્રાણીઓ ઘણીવાર રહેઠાણ અથવા આશ્રય તરીકે કરે છે.

(B) પ્રાણીસૃષ્ટિને તેમના લક્ષણોના આધારે વિવિધ સમુદાયોમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
સંધિપાદ (Arthropoda) એ સૌથી મોટો સમુદાય છે,જેમાં પૃથ્વી પરની તમામ નામિત પ્રજાતિઓમાંથી આશરે બે-તૃતીયાંશ પ્રજાતિઓનો સમાવેશ થાય છે.
મૃદૂકાય (Mollusca) એ પ્રાણીસૃષ્ટિનો બીજા નંબરનો સૌથી મોટો સમુદાય છે,જે તેમના નરમ શરીર દ્વારા ઓળખાય છે,જે ઘણીવાર કેલ્શિયમયુક્ત કવચ દ્વારા સુરક્ષિત હોય છે.

(D) ગોકળગાય $Mollusca$ સમુદાયના પ્રાણીઓ છે.
મોલસ્કા સમુદાયના પ્રાણીઓમાં મેન્ટલ ગુહામાં પીંછા જેવી ઝાલર (ctenidia) આવેલી હોય છે.
આ ઝાલર મુખ્યત્વે બે કાર્યો કરે છે: તે શ્વસન (વાયુ વિનિમય) માં મદદ કરે છે અને ઉત્સર્જનની પ્રક્રિયામાં પણ ભાગ લે છે.
તેથી,શ્વસન અને ઉત્સર્જન બંને સાચા કાર્યો છે.

(A) રેત્રિકા એ મૃદુકાય સમુદાયના પ્રાણીઓના મુખમાં આવેલું ફાઈલ જેવું ઘસવાનું અંગ છે.
તેનો ઉપયોગ ખોરાક મેળવવા માટે થાય છે અને તે મૃદુકાય સમુદાયનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે.
તે અંતઃગ્રહણ અને ખોરાકના પાચનની પ્રક્રિયામાં સંકળાયેલું હોવાથી,તેને પાચનતંત્રનો ભાગ ગણવામાં આવે છે.

(D) $Mollusca$ (મૃદુકાય) સમુદાય એ પ્રાણીસૃષ્ટિનો બીજો સૌથી મોટો સમુદાય છે.
તેનું શરીર ખંડવિહીન હોય છે અને તેમાં સ્પષ્ટ શીર્ષ,સ્નાયુલ પગ અને અંતરંગ કકુદ (visceral hump) જોવા મળે છે.
અંતરંગ કકુદની ઉપર ત્વચાનું એક નરમ અને ગાદી જેવું પડ હોય છે જેને પ્રાવર (mantle) કહે છે.
કકુદ અને પ્રાવર વચ્ચેની જગ્યાને પ્રાવર ગુહા કહે છે,જેમાં પીંછા જેવી ઝાલરો આવેલી હોય છે.

(B) આકૃતિમાં દર્શાવેલ પ્રાણી ઓક્ટોપસ છે,જે મૃદુકાય (Mollusca) સમુદાયનું પ્રાણી છે.
મોટાભાગના મૃદુકાય પ્રાણીઓ,જેમાં ઓક્ટોપસ જેવા શીર્ષપાદી (Cephalopods) નો સમાવેશ થાય છે,તે દ્વિપાર્શ્વ સમમિતિ ધરાવે છે,જેનો અર્થ છે કે તેમના શરીરને એક જ સમતલ દ્વારા બે સમાન ડાબા અને જમણા ભાગમાં વિભાજિત કરી શકાય છે.

(A) સમુદાય $Mollusca$ (મૃદુકાય) ના સભ્યોનું શરીર અખંડિત હોય છે અને તેમાં સ્પષ્ટ શીર્ષ,સ્નાયુબદ્ધ ફૂટ અને આંતરઅંગોની ખૂંધ (visceral hump) જોવા મળે છે.
આ સજીવોમાં સામાન્ય રીતે મેન્ટલ ગુહા અને કવચ (હંમેશા હાજર ન પણ હોય) જોવા મળે છે.
$Echinodermata$ (શૂળત્વચી) સમુદાયના સભ્યોમાં જલવાહક તંત્ર અને પુખ્ત અવસ્થામાં અરિય સમમિતિ જોવા મળે છે.
$Hemichordata$ (અર્ધમેરુદંડી) એ કૃમિ જેવા દરિયાઈ પ્રાણીઓ છે જેમાં પ્રોબોસિસ,કોલર અને ટ્રંક હોય છે.
$Annelida$ (નુપૂરક) સમુદાયના સભ્યોનું શરીર ખંડિત (metamerism) હોય છે.

(A) રેડુલા એ $Mollusca$ (મૃદુકાય) સમુદાયમાં જોવા મળતું એક વિશિષ્ટ શરીરરચનાત્મક અંગ છે.
તે રેતી જેવું ઘસવાનું અંગ છે જે ખોરાક મેળવવા માટે વપરાય છે,જે ખોરાકના કણોને છોલવામાં મદદ કરે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Sepia$ એ $Mollusca$ સમુદાયના $Cephalopoda$ વર્ગમાં આવે છે.
$Asterias$ એ $Echinodermata$ સમુદાયમાં,$Balanoglossus$ એ $Hemichordata$ સમુદાયમાં અને $Musca$ એ $Arthropoda$ સમુદાયના $Insecta$ વર્ગમાં આવે છે.
તેથી,સાચો જવાબ $Sepia$ છે.

(C) રેડ્યુલા $(Radula)$ એ મૃદુકાય $(Mollusca)$ સમુદાયના પ્રાણીઓમાં જોવા મળતી એક વિશિષ્ટ રચના છે (દ્વિ-કપાટી સિવાય).
તે કાઈટિનની બનેલી,પટ્ટી જેવી રચના છે જેની ઉપર નાના દાંતની હારમાળા હોય છે. તે ફાઇલ (રેતી) જેવું ઘસવાનું અંગ છે,જેનો ઉપયોગ ખોરાકના કણોને છોલવા કે કાપવા માટે થાય છે.
તેથી,સાચો જવાબ $Mollusca$ છે.

(C) મૃદુકાય (Mollusca) સમુદાયના પ્રાણીઓનું શરીર ખંડવિહીન હોય છે અને તે મુખ્યત્વે શીર્ષ,સ્નાયુબદ્ધ ફૂટ અને આંતરઅંગોની ખૂંધમાં વિભાજિત હોય છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Snail$ (ગોકળગાય) એ $Mollusca$ સમુદાયનું પ્રાણી છે. $Starfish$ એ $Echinodermata$ સમુદાયમાં,$Balanoglossus$ એ $Hemichordata$ સમુદાયમાં અને $Locust$ એ $Arthropoda$ સમુદાયમાં આવે છે. તેથી,સાચો જવાબ $Snail$ છે.