Phylum-Annelida Questions in Gujarati

(B) $Parapodia$ (પાર્શ્વપાદ) એ સમુદાય $Annelida$ (નૂપુરક) ના સભ્યોમાં,ખાસ કરીને $Polychaeta$ વર્ગમાં જોવા મળતા પાર્શ્વિય,માંસલ અને યુગ્મિત ઉપાંગો છે.
$Nereis$ એ $Polychaeta$ વર્ગનું જાણીતું ઉદાહરણ છે જે તરવા અને ચાલવા (પ્રચલન) માટે $parapodia$ નો ઉપયોગ કરે છે.
$Scolopendra$ અને $Centipede$ (કાનખજૂરો) એ સમુદાય $Arthropoda$ (સંધિપાદ) માં આવે છે અને તેમાં સાંધાવાળા ઉપાંગો હોય છે.
$Earthworm$ (અળસિયું,જેમ કે $Pheretima$) એ $Oligochaeta$ વર્ગમાં આવે છે અને તે પ્રચલન માટે $setae$ (વજ્રકેશ) નો ઉપયોગ કરે છે,$parapodia$ નો નહીં.

(A) એફ્રોડાઈટ એ દરિયાઈ પોલીકીટ કૃમિનું એક પ્રજાતિ છે જે $Annelida$ (નૂપુરક) સમુદાયમાં આવે છે。
તેને સામાન્ય રીતે "દરિયાઈ ઉંદર" તરીકે ઓળખવામાં આવે છે કારણ કે તેનું શરીર સૂક્ષ્મ વાળ જેવા રચનાઓ (setae) ના ઘટ્ટ આવરણથી ઢંકાયેલું હોય છે, જે તેને ઉંદર જેવો દેખાવ આપે છે。
તેથી, તેને નૂપુરક (Annelid) તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે。

(A) $Pheretima$ (અળસિયું) નું જીવનચક્ર સીધું હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તેમાં કોઈ ડિંભ અવસ્થા જોવા મળતી નથી. તેના બચ્ચાં પુખ્ત પ્રાણી જેવા જ દેખાય છે.
તેની સામે,$Taenia$ (પટ્ટીકૃમિ) માં ઓન્કોસ્ફિયર અને સિસ્ટિસેર્કસ જેવી અનેક ડિંભ અવસ્થાઓ હોય છે.
$Musca$ (ઘરમાખી) માં સંપૂર્ણ કાયાંતરણ જોવા મળે છે જેમાં ઈંડું,ડિંભ,કોષિત અને પુખ્ત અવસ્થાઓનો સમાવેશ થાય છે.
$Rana$ (દેડકો) માં ટેડપોલ તરીકે ઓળખાતી જલીય ડિંભ અવસ્થા જોવા મળે છે.

(B) અળસિયામાં સમખંડીય અવખંડન (homonomous metamerism) જોવા મળે છે.
આ પ્રકારના અવખંડનમાં,શરીર સમાન ખંડોની શ્રેણીમાં વિભાજિત હોય છે જેને ખંડ અથવા સોમાઇટ્સ કહેવામાં આવે છે.
દરેક ખંડ બાહ્ય અને આંતરિક રીતે અન્ય ખંડો જેવો જ હોય છે,જેમાં ઉત્સર્ગિકાઓ,ચેતાકંદો અને રુધિરવાહિનીઓ જેવા અંગોના સમૂહોનું પુનરાવર્તન થાય છે.
આ લક્ષણ નૂપુરક (Annelida) સમુદાયનું મુખ્ય લાક્ષણિકતા છે.

(B) ખંડીય આયોજન,જેને મેટામરિઝમ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે એક લાક્ષણિકતા છે જેમાં શરીર બાહ્ય અને આંતરિક રીતે ખંડોમાં વિભાજિત હોય છે અને તેમાં કેટલાક અંગોનું શ્રેણીબદ્ધ પુનરાવર્તન જોવા મળે છે.
નૂપુરક (Annelida) સમુદાયમાં,શરીરની સપાટી સ્પષ્ટ રીતે ખંડો અથવા મેટામર્સમાં વિભાજિત હોય છે,તેથી જ તેનું નામ $Annelida$ (લેટિન,$annulus$: નાની રીંગ) પડ્યું છે.
મૃદુકાય સામાન્ય રીતે અખંડિત હોય છે,કોષ્ઠાંત્રિમાં સાચા ખંડન વગરની અરિય સમમિતિ જોવા મળે છે,અને સછિદ્ર એ કોષીય સ્તરનું આયોજન ધરાવતા સજીવો છે જેમાં ખંડન હોતું નથી.

(C) અળસિયા $Annelida$ સમુદાયના પ્રાણીઓ છે.
$Annelida$ સમુદાયના પ્રાણીઓમાં સાચું દેહકોષ્ઠ જોવા મળે છે,જે બંને બાજુએથી મધ્યગર્ભસ્તર (mesoderm) દ્વારા આવરિત હોય છે.
ચોક્કસ રીતે કહીએ તો,આ વીદિર્ણગુહા (schizocoelom) છે,જે ગર્ભીય વિકાસ દરમિયાન મધ્યગર્ભસ્તરીય પટ્ટીઓના વિભાજનથી બને છે.
તેથી,અળસિયામાં સાચું દેહકોષ્ઠ જોવા મળે છે.

(A) $Pheretima$ (અળસિયું) એ $Annelida$ સમુદાયનું પ્રાણી છે. $Annelida$ સમુદાયના સભ્યોમાં બંધ પ્રકારનું પરિવહન તંત્ર જોવા મળે છે,જેમાં રુધિરવાહિનીઓ અને રુધિર કેશિકાઓનું જાળું હોય છે. $Dentalium$,$Chiton$ અને $Nereis$ (કેટલીક અપવાદરૂપ પ્રજાતિઓ સિવાય) માં સામાન્ય રીતે અળસિયા જેવું સુવિકસિત બંધ પરિવહન તંત્ર હોતું નથી. તેથી,$Pheretima$ સાચો જવાબ છે.

(C) સાચી શરીરગુહા એ એવી દેહગુહા છે જે સંપૂર્ણપણે મધ્યગર્ભસ્તર (mesoderm) દ્વારા આવરિત હોય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,ઉત્ક્રાંતિના ક્રમમાં $Annelida$ (નુપૂરક) સમુદાયના પ્રાણીઓ સૌપ્રથમ સાચી શરીરગુહા (યુકોલોમેટ સ્થિતિ) ધરાવે છે.
$Platyhelminthes$ (પૃથુકૃમિ) અદેહકોષ્ઠી છે અને $Aschelminthes$ (સૂત્રકૃમિ) કૂટદેહકોષ્ઠી છે.
તેથી,પ્રાણીસૃષ્ટિમાં સાચી શરીરગુહાની સૌપ્રથમ હાજરી $Annelida$ સમુદાયમાં જોવા મળે છે.

(D) દેહકોષ્ઠની હાજરી કે ગેરહાજરીના આધારે પ્રાણીઓનું વર્ગીકરણ નીચે મુજબ છે:
$1$. અદેહકોષ્ઠી: જે પ્રાણીઓમાં દેહકોષ્ઠનો અભાવ હોય છે,જેમ કે $Platyhelminthes$ (પૃથુકૃમિ).
$2$. કૂટદેહકોષ્ઠી: જે પ્રાણીઓમાં દેહકોષ્ઠ મધ્યગર્ભસ્તર દ્વારા આવરિત હોતું નથી,જેમ કે $Aschelminthes$ (સૂત્રકૃમિ).
$3$. દેહકોષ્ઠી: જે પ્રાણીઓ મધ્યગર્ભસ્તર દ્વારા આવરિત સાચું દેહકોષ્ઠ ધરાવે છે. $Annelida$ (નુપૂરક),$Mollusca$ (મૃદુકાય),$Arthropoda$ (સંધિપાદ),$Echinodermata$ (શૂળત્વચી),$Hemichordata$ (અર્ધમેરુદંડી) અને $Chordata$ (મેરુદંડી) દેહકોષ્ઠી પ્રાણીઓ છે.
તેથી,$Annelida$ (નુપૂરક) એ દેહકોષ્ઠી સમુદાય છે.

(C) સાચું દેહકોષ્ઠ $(true \ coelom)$ એ એવી શરીરગુહા છે જે સંપૂર્ણપણે મધ્યગર્ભસ્તર $(mesoderm)$ દ્વારા આવરિત હોય છે.
પ્રાણીઓના ઉત્ક્રાંતિના ક્રમમાં,$Annelida$ (નુપૂરક) એ પ્રથમ સમુદાય છે જેમાં સાચું દેહકોષ્ઠ જોવા મળે છે.
$Platyhelminthes$ (પૃથુકૃમિ) દેહકોષ્ઠવિહીન છે,$Aschelminthes$ (સૂત્રકૃમિ) કૂટદેહકોષ્ઠી છે,અને $Annelida$ થી સાચા દેહકોષ્ઠની શરૂઆત થાય છે.

(D) જે ઘટનામાં શરીર બહારથી અને અંદરથી ખંડોમાં વિભાજિત હોય અને તેમાં કેટલાક અંગોનું શ્રેણીબદ્ધ પુનરાવર્તન જોવા મળે,તેને ખંડન (metamerism) કહેવામાં આવે છે. આ સમુદાય નૂપુરક (Annelida) નું લાક્ષણિક લક્ષણ છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,અળસિયું $(Pheretima)$ એ સમુદાય નૂપુરકનું પ્રાણી છે અને તે સાચું ખંડન દર્શાવે છે. કરમિયા એ સૂત્રકૃમિ (Aschelminthes) છે,જ્યારે પટ્ટીકૃમિ અને યકૃતકૃમિ એ પૃથુકૃમિ (Platyhelminthes) છે,જે સાચું ખંડન દર્શાવતા નથી.

(C) જે ઘટનામાં પ્રાણીનું શરીર બહારથી અને અંદરથી ખંડોમાં વિભાજિત હોય છે અને તેમાં ઓછામાં ઓછા કેટલાંક અંગોનું ક્રમિક પુનરાવર્તન જોવા મળે છે,તેને $Metamerism$ (સમખંડતા) કહેવામાં આવે છે. આ $Annelida$ (નૂપુરક) સમુદાયના પ્રાણીઓનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે (દા.ત. અળસિયું). તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(B) જે ઘટનામાં પ્રાણીનું શરીર બહારથી અને અંદરથી પુનરાવર્તિત ખંડોમાં વિભાજિત થયેલું હોય છે તેને $Metamerism$ (સમખંડતા) કહેવામાં આવે છે.
આ $Annelida$ (અળસિયા જેવા) સમુદાયના પ્રાણીઓનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે.
$Metamerism$ માં,શરીર સમાન ખંડોની શ્રેણીમાં વિભાજિત થાય છે જેને $metameres$ અથવા $somites$ કહેવામાં આવે છે.

(C) સાચું દેહકોષ્ઠ એ શરીરની એવી ગુહા છે જે સંપૂર્ણપણે મધ્યગર્ભસ્તર (mesoderm) દ્વારા આવરિત હોય છે.
પ્રાણી સૃષ્ટિમાં,સમુદાય $Annelida$ (નુપૂરક) એ સૌ પ્રથમ સમૂહ છે જે સાચું દેહકોષ્ઠ ધરાવે છે.
$Platyhelminthes$ (પૃથુકૃમિ) દેહકોષ્ઠવિહીન છે,$Cnidaria$ (કોષ્ઠાંત્રિ) દ્વિગર્ભસ્તરીય છે અને તેમાં દેહકોષ્ઠનો અભાવ હોય છે,અને જોકે $Arthropoda$ (સંધિપાદ) દેહકોષ્ઠધારી છે,પરંતુ ઉત્ક્રાંતિના ક્રમમાં તેઓ $Annelida$ પછી આવે છે.

(A) આપેલા લક્ષણો નીચે મુજબ છે:
$1$. દ્વિપાર્શ્વ સમમિતિ: શરીરને માત્ર એક જ સમતલ દ્વારા સમાન ડાબા અને જમણા ભાગમાં વિભાજિત કરી શકાય છે.
$2$. દેહકોષ્ઠી: મધ્યગર્ભસ્તર દ્વારા આવરિત સાચી દેહગુહા ધરાવે છે.
$3$. ત્રિગર્ભસ્તરીય: શરીર ત્રણ ગર્ભસ્તરો (બાહ્યગર્ભસ્તર,મધ્યગર્ભસ્તર અને અંતઃગર્ભસ્તર) માંથી બનેલું હોય છે.
$4$. સમખંડીય ખંડતા: શરીર બાહ્ય અને આંતરિક રીતે ખંડોમાં વિભાજિત હોય છે,જેમાં કેટલાક અંગોનું પુનરાવર્તન જોવા મળે છે.
આ લક્ષણો સમુદાય $Annelida$ (નુપૂરક) ના છે (દા.ત.,અળસિયું,જળો).
$Protozoa$ એકકોષી છે,$Platyhelminthes$ દેહકોષ્ઠરહિત છે અને $Aschelminthes$ કૂટદેહકોષ્ઠી છે.

(A) રેતીકીડો $(Nereis)$ એ સમુદાય $Annelida$ અને વર્ગ $Polychaeta$ માં આવે છે.
તેમાં પાર્શ્વ બાજુએ આવેલા ઉપાંગો હોય છે જેને $Parapodia$ (અભિચરણ પાદ) કહેવામાં આવે છે,જે તરવા અને પ્રચલન માટે વપરાય છે.
$Setae$ (વજ્રકેશો) એ શરીરના ખંડો પર જોવા મળતા કાયટિનયુક્ત વાળ જેવા અંગો છે,પરંતુ $Nereis$ માં મુખ્ય પ્રચલન અંગ $Parapodia$ છે.

(B) સમૂહ $Annelida$ (નુપૂરક) એ ઉત્ક્રાંતિના ક્રમમાં સૌપ્રથમ પ્રાણી સમૂહ છે જે સાચું રુધિરાભિસરણતંત્ર ધરાવે છે.
તેઓ બંધ પ્રકારનું રુધિરાભિસરણતંત્ર ધરાવે છે,જેમાં રુધિરવાહિનીઓ અને હૃદયનો સમાવેશ થાય છે,જે શરીરના વિવિધ ભાગોમાં પોષકતત્વો અને વાયુઓના કાર્યક્ષમ વહન માટે મદદરૂપ થાય છે.
તેની સરખામણીમાં,$Platyhelminthes$ (પૃથુકૃમિ) અને $Aschelminthes$ (સૂત્રકૃમિ) જેવા સમુદાયોમાં વિશિષ્ટ રુધિરાભિસરણતંત્રનો અભાવ હોય છે અને તેઓ પદાર્થોના વહન માટે પ્રસરણ (diffusion) પર આધાર રાખે છે.

(C) સસ્તન સહિતના મોટાભાગના પૃષ્ઠવંશીઓમાં,હિમોગ્લોબિન રક્તકણો $(RBCs)$ ની અંદર હોય છે.
જોકે,ઘણા નુપૂરક (જેમ કે અળસિયું) માં,હિમોગ્લોબિન સીધું જ રૂધિરરસમાં ઓગળેલું હોય છે.
તેથી,સાચો જવાબ નુપૂરક છે.

(A) નુપૂરક $(Annelida)$ સમુદાયમાં રુધિર સામાન્ય રીતે લાલ હોય છે કારણ કે શ્વસન રંજકદ્રવ્ય $hemoglobin$ રુધિરરસમાં ઓગળેલું હોય છે. ઉદાહરણ તરીકે,અળસિયા $(Pheretima)$ માં,ઓગળેલા $hemoglobin$ ની હાજરીને કારણે રુધિર લાલ રંગનું હોય છે.

(A) સમુદાય $Annelida$ માં, ઉત્સર્જન અને જલનિયમન માટે જવાબદાર મુખ્ય અંગો ઉત્સર્ગિકા $(Nephridia)$ છે.
આ નલિકામય રચનાઓ ચયાપચયની નકામી નીપજોને દૂર કરવામાં અને સજીવના શરીરમાં પાણી અને ક્ષારનું સંતુલન જાળવવામાં મદદ કરે છે.
જ્યોતકોષો $Platyhelminthes$ (પૃથુકૃમિ) ની લાક્ષણિકતા છે, માલ્પિઘિયન નલિકાઓ $Arthropoda$ (સંધિપાદ) માં જોવા મળે છે, અને મૂત્રપિંડ એ $Chordata$ (મેરુદંડી) ના ઉત્સર્જન અંગો છે.

(C) નુપૂરક સમુદાય $(Annelida)$ માં મોટાભાગના પ્રાણીઓ ઉભયલિંગી (monoecious) હોય છે,જેમ કે અળસિયું $(Pheretima)$ અને જળો $(Hirudinaria)$. જોકે,રેતીકીડો $(Nereis)$ એ દરિયાઈ નુપૂરક છે જે એકલિંગી (dioecious) છે,એટલે કે તેમાં નર અને માદા અલગ-અલગ પ્રાણીઓ હોય છે. જળવ્યાળ $(Hydra)$ એ કોષ્ઠાંત્રી $(Cnidaria)$ સમુદાયનું પ્રાણી છે,નુપૂરકનું નહીં.

(C) $Nereis$ (નેરીસ) એ $Nereididae$ કુળનું પોલીકીટ કૃમિ છે.
તે $Annelida$ (નુપૂરક) સમુદાયમાં આવે છે.
આ પ્રાણીઓ ખંડિત શરીર,પ્રચલન માટે પાદપાદ (parapodia) અને બંધ પ્રકારનું પરિવહન તંત્ર ધરાવે છે.

(A) સજીવ અમેરુદંડી,ત્રિગર્ભસ્તરીય અને દેહકોષ્ઠી (સાચું દેહકોષ્ઠ ધરાવતું) હોવું જોઈએ.
$1$. નેરીસ એ સંધિપાદ સમુદાય $Annelida$ માં આવે છે,જે ત્રિગર્ભસ્તરીય,દ્વિપાર્શ્વસ્થ સંમિત અને દેહકોષ્ઠી અમેરુદંડી છે.
$2$. કરમિયું $(Ascaris)$ અને વાઉચેરિયા $(Wuchereria)$ એ સમુદાય $Aschelminthes$ (Nematoda) માં આવે છે,જે કૂટદેહકોષ્ઠી છે.
$3$. પ્લેનેરિયા એ સમુદાય $Platyhelminthes$ માં આવે છે,જે દેહકોષ્ઠરહિત (acoelomate) છે.
તેથી,નેરીસ એ સાચો જવાબ છે.

(B) મોટાભાગના પૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓમાં,જેમ કે મનુષ્ય,દેડકા અને શાર્કમાં,હિમોગ્લોબિન રક્તકણો $(RBCs)$ ની અંદર હોય છે.
જોકે,અળસિયા $(Pheretima)$ જેવા નૂપુરક (Annelids) પ્રાણીઓમાં,હિમોગ્લોબિન સીધું જ રુધિરરસમાં દ્રાવ્ય હોય છે.
તેથી,સાચો જવાબ $B$ છે.

(B) $1$. નુપૂરક (Annelida) સમુદાય એ પ્રાણીઓનો પ્રથમ સમૂહ છે જેમાં બંધ પ્રકારનું પરિવહનતંત્ર જોવા મળે છે.
$2$. નુપૂરક સમુદાય એ પ્રાણીઓનો પ્રથમ સમૂહ છે જેમાં સાચું દેહકોષ્ઠ (True coelom) જોવા મળે છે,જે મધ્યગર્ભસ્તર (Mesoderm) દ્વારા ઘેરાયેલી શરીરગુહા છે.
$3$. જોકે બંને વિધાનો વૈજ્ઞાનિક રીતે સાચા છે,પરંતુ પરિવહનતંત્રની હાજરી એ સાચા દેહકોષ્ઠના વિકાસનું સીધું કારણ નથી. આ બંને આ સમુદાયમાં જોવા મળતી બે અલગ ઉત્ક્રાંતિની પ્રગતિઓ છે.
$4$. તેથી,બંને વિધાનો સાચા છે,પરંતુ $P$ એ $Q$ ની સાચી સમજૂતી નથી.

(C) સાચું સમખંડીય ખંડન અથવા મેટામેરિક ખંડન એ એક લાક્ષણિકતા છે જેમાં શરીર બાહ્ય અને આંતરિક રીતે ખંડોમાં વિભાજિત હોય છે અને તેમાં ઓછામાં ઓછા કેટલાક અંગોનું શ્રેણીબદ્ધ પુનરાવર્તન જોવા મળે છે.
આ ઘટના સૌપ્રથમ નુપૂરક (Annelida) સમુદાયમાં (દા.ત.,અળસિયું) જોવા મળે છે.
જોકે સંધિપાદ (Arthropoda) (જેમ કે વંદો) માં પણ સમખંડીય ખંડન જોવા મળે છે,પરંતુ તે નુપૂરક સમુદાયમાં જોવા મળતી મૂળભૂત સ્થિતિમાંથી ઉતરી આવેલી સ્થિતિ માનવામાં આવે છે.
પૃથુકૃમિ (Platyhelminthes) દેહકોષ્ઠવિહીન છે અને તેમાં સાચું સમખંડીય ખંડન જોવા મળતું નથી.

(B) નુપૂરક (Annelida) સમુદાયના પ્રાણીઓ ખંડતા (metamerism),બંધ પરિવહનતંત્ર અને વક્ષચેતારજ્જુ ધરાવે છે.
નુપૂરક સમુદાયના સભ્યો સાચા દેહકોષ્ઠી (eucoelomates) હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તેઓ મધ્યગર્ભસ્તર (mesoderm) દ્વારા આવરિત સાચી દેહગુહા ધરાવે છે.
કૂટદેહકોષ્ઠ (Pseudocoelom) એ નુપૂરક સમુદાયની લાક્ષણિકતા નથી,પરંતુ તે સૂત્રકૃમિ (Aschelminthes/Nematoda) સમુદાયની લાક્ષણિકતા છે.
તેથી,સાચો જવાબ $B$ છે.

(C) $Annelida$ સમુદાયના સજીવો સાચા દેહકોષ્ઠી (True coelomates) હોય છે.
કૂટદેહકોષ્ઠ (Pseudocoelom) એ $Aschelminthes$ સમુદાયનું મુખ્ય લક્ષણ છે,$Annelida$ નું નહીં.
તેથી,વિકલ્પ $C$ સાચો જવાબ છે.

(D) નુપુરક $(Annelida)$ સમુદાયના પ્રાણીઓમાં શ્વસનરંજક તરીકે $Hemoglobin$ આવેલું હોય છે.
પૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓથી વિપરીત,જ્યાં $Hemoglobin$ રક્તકણોની અંદર હોય છે,નુપુરક સમુદાયના ઘણા પ્રાણીઓમાં (જેમ કે અળસિયું) $Hemoglobin$ સીધું રુધિરરસ (plasma) માં ઓગળેલું હોય છે.
$Myoglobin$ સ્નાયુ પેશીઓમાં જોવા મળે છે,$Hemocyanin$ એ કોપર ધરાવતું રંજકદ્રવ્ય છે જે મૃદુકાય અને સંધિપાદ પ્રાણીઓમાં જોવા મળે છે,અને $Xanthophyll$ એ વનસ્પતિઓમાં જોવા મળતું પ્રકાશસંશ્લેષી રંજકદ્રવ્ય છે.

(A) વિધાન $A$ સાચું છે કારણ કે નૂપુરક પ્રાણીઓમાં પાચનતંત્ર હોય છે જેમાં ઉત્સેચકો પાચનમાર્ગના પોલાણમાં મુક્ત થાય છે,જે બહિર્કોષીય પાચનને સરળ બનાવે છે.
કારણ $R$ સાચું છે કારણ કે નૂપુરક પ્રાણીઓમાં સંપૂર્ણ પાચનમાર્ગ હોય છે,જેમાં મુખ અને મળદ્વાર બંનેનો સમાવેશ થાય છે.
સંપૂર્ણ પાચનમાર્ગની હાજરી પાચનનળીના વિભાજનને મંજૂરી આપે છે,જે બહિર્કોષીય પાચનની પ્રક્રિયાને ટેકો આપે છે. તેથી,$R$ એ $A$ ની સાચી સમજૂતી છે.

(B) સમુદાય $Annelida$ (નુપુરક) માં,મુખ્ય ઉત્સર્જન અંગો $Nephridia$ (ઉત્સર્ગિકા) છે.
$Nephridia$ આશૃતિનિયમન અને નાઈટ્રોજનયુક્ત ઉત્સર્ગ દ્રવ્યોના નિકાલમાં મદદ કરે છે.
$Malpighian$ $tubules$ (માલ્પિધિયન નલિકાઓ) $Arthropoda$ (સંધિપાદ) સમુદાયના પ્રાણીઓમાં જોવા મળે છે.
$Green$ $glands$ (હરિતપિંડ) કેટલાક $Crustaceans$ માં જોવા મળે છે.
$Flame$ $cells$ (આદિ ઉત્સર્ગિકા) $Platyhelminthes$ (પૃથુકૃમિ) સમુદાયમાં જોવા મળે છે.

(A) સમુદાય $Annelida$ (નુપુરક) ના પ્રાણીઓની શરીરદીવાલમાં આયામ (longitudinal) અને વર્તુળી (circular) એમ બંને પ્રકારના સ્નાયુઓ આવેલા હોય છે.
આ સ્નાયુઓ શરીરના ખંડોના આકારમાં ફેરફાર કરીને હલનચલન,જેમ કે દર બનાવવું અને સરકવું,કરવામાં મદદરૂપ થાય છે.

(B) સમુદાય $Annelida$ માં મોટાભાગના સજીવો ઉભયલિંગી (દ્વિલિંગી) હોય છે,જેમ કે અળસિયું $(Pheretima)$ અને જળો $(Hirudinaria)$.
જોકે,$Nereis$ (એક જલજ નુપુરક) એ એકલિંગી છે,જેનો અર્થ છે કે તેમાં નર અને માદા અલગ-અલગ હોય છે.

(B) રેતીકીડો,જેને વૈજ્ઞાનિક રીતે $Nereis$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તે $Annelida$ સમુદાય અને $Polychaeta$ વર્ગનું પ્રાણી છે.
તેમાં પ્રચલન અને તરવા માટે પાર્શ્વ ઉપાંગો આવેલા હોય છે જેને $Parapodia$ (અભિચરણપાદ) કહેવામાં આવે છે.
$Parapodia$ એ માંસલ,હલેસાં જેવા અંગો છે જે સજીવને તેના પર્યાવરણમાં હલનચલન કરવામાં મદદ કરે છે.

(B) ઉત્સર્ગિકા એ નુપુરક (Annelida) સમુદાયના પ્રાણીઓમાં જોવા મળતી નલિકામય ઉત્સર્ગ રચનાઓ છે.
આ રચનાઓ જલનિયમન અને ઉત્સર્જનમાં મદદ કરે છે.
નુપુરક સમુદાયમાં,ઉત્સર્ગિકા નાઈટ્રોજનયુક્ત ઉત્સર્ગ દ્રવ્યોનો નિકાલ કરે છે અને શરીરમાં પ્રવાહી તથા ઈલેક્ટ્રોલાઈટનું સંતુલન (જલનિયમન) જાળવી રાખે છે.

(C) નૂપુરક $(Annelida)$ સમુદાયના પ્રાણીઓમાં પાચનમાર્ગ સંપૂર્ણ હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તેમાં મુખ અને મળદ્વાર બંને આવેલા હોય છે. તેમની પાચનનળી સામાન્ય રીતે સીધી અથવા ગૂંચળામય હોય છે,જે પોષક તત્વોના પાચન અને શોષણ માટે કાર્યક્ષમ છે. તેની સરખામણીમાં,છિદ્રકાય $(Porifera)$ માં પાચનતંત્રનો અભાવ હોય છે,કોષ્ઠાંત્રિ $(Cnidaria)$ માં અપૂર્ણ પાચનતંત્ર (અંધકોષ્ઠ દેહરચના) હોય છે,અને શૂળત્વચી $(Echinodermata)$ માં સંપૂર્ણ પાચનતંત્ર હોય છે,પરંતુ સીધી કે ગૂંચળામય નળીની લાક્ષણિકતા મુખ્યત્વે નૂપુરક સમુદાય સાથે સંકળાયેલી છે.

(C) વિધાન $A$ સાચું છે કારણ કે નૂપુરક પ્રાણીઓમાં સમખંડીય ખંડતા જોવા મળે છે,જેમાં શરીર બાહ્ય અને આંતરિક રીતે ખંડોમાં વિભાજિત હોય છે જેને ખંડક (metameres) કહે છે.
કારણ $R$ ખોટું છે કારણ કે 'શરીરને કોઈ એક ધરી બે સરખા ભાગમાં વિભાજિત કરે છે' તે દ્વિપાર્શ્વસ્થ સંમિતિ (bilateral symmetry) ની વ્યાખ્યા છે,સમખંડીય ખંડતાની નહીં.
તેથી,$A$ સાચું છે અને $R$ ખોટું છે.

(B) : નૂપુરક (સમુદાય Annelida) પ્રાણીઓ સમખંડીય ખંડતા ધરાવે છે,જેમાં શરીર બાહ્ય અને આંતરિક રીતે ખંડોમાં વિભાજિત હોય છે જેને મેટામિયર્સ કહેવાય છે.
$R$: આ વિધાન દ્વિપાર્શ્વસ્થ સંમિતિ (bilateral symmetry) દર્શાવે છે,સમખંડીય ખંડતા નહીં. જોકે નૂપુરક પ્રાણીઓ દ્વિપાર્શ્વસ્થ સંમિતિ ધરાવે છે,પરંતુ $R$ માં આપેલી વ્યાખ્યા સંમિતિ વિશે છે,ખંડતા વિશે નથી. તેથી,$R$ એ $A$ ની સમજૂતી આપતું નથી.
આમ,બંને વિધાનો સાચાં છે,પરંતુ $R$ એ $A$ ની સાચી સમજૂતી નથી.

(A) : નૂપુરક (સમુદાય Annelida) પ્રાણીઓ સંપૂર્ણ પાચનમાર્ગ ધરાવે છે,જે બર્હિકોષીય પાચન માટે જવાબદાર છે. તેથી,આ વિધાન સાચું છે.
$R$: નૂપુરક પ્રાણીઓમાં મુખ અને મળદ્વાર ધરાવતો સંપૂર્ણ પાચનમાર્ગ હોય છે,જે તેમના શરીરનું મુખ્ય લક્ષણ છે. તેથી,આ વિધાન પણ સાચું છે.
નિષ્કર્ષ: સંપૂર્ણ પાચનમાર્ગની હાજરી એ નૂપુરક પ્રાણીઓમાં બર્હિકોષીય પાચન માટેનું બંધારણીય કારણ છે,તેથી $R$ એ $A$ ની સાચી સમજૂતી છે.

(A) $1$. નૂપુરક (Annelida) સમુદાય એ પ્રાણીઓનો પ્રથમ સમૂહ છે જેમાં બંધ પ્રકારનું પરિવહનતંત્ર જોવા મળે છે. તેથી,વિધાન $A$ સાચું છે.
$2$. નૂપુરક (Annelida) સમુદાય એ પ્રાણીઓનો પ્રથમ સમૂહ છે જેમાં સાચી દેહગુહા (coelom) જોવા મળે છે,જે મધ્યગર્ભસ્તર (mesoderm) દ્વારા ઘેરાયેલી હોય છે. તેથી,વિધાન $R$ સાચું છે.
$3$. આમ,બંને વિધાનો સાચાં છે.

(A) મોટાભાગના પૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓમાં,હિમોગ્લોબિન રક્તકણો (erythrocytes) ની અંદર હોય છે. જોકે,અળસિયા $(Pheretima)$ જેવા નૂપુરક (Annelids) પ્રાણીઓમાં,હિમોગ્લોબિન સીધું રુધિરરસમાં ઓગળેલું હોય છે. આ ઘણા નૂપુરક પ્રાણીઓનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે.

(D) સુકોષકેન્દ્રી સજીવોમાં જનીનિક પદાર્થ રંગસૂત્રોમાં આયોજિત હોય છે,કારણ કે તેઓમાં કોષકેન્દ્રપટલથી ઘેરાયેલું સુસ્પષ્ટ કોષકેન્દ્ર જોવા મળે છે.
$A$,$B$ અને $C$ (બેક્ટેરિયા,નીલહરિત લીલ અને માઇક્રોપ્લાઝમા) આદિકોષકેન્દ્રી સજીવો છે,જેમાં પટલમય કોષકેન્દ્ર કે આયોજિત રંગસૂત્રોનો અભાવ હોય છે.
$D$ (અળસિયું) એ બહુકોષીય સુકોષકેન્દ્રી સજીવ છે જે સૃષ્ટિ પ્રાણી (Animalia) માં આવે છે,જેમાં જનીનિક પદાર્થ કોષકેન્દ્રની અંદર સ્પષ્ટ રંગસૂત્રોમાં આયોજિત હોય છે.

(B) અળસિયું $Annelida$ (વલયકૃમિ) સમુદાયનું પ્રાણી છે.
તેઓ ખંડિત શરીર ધરાવે છે,જે આ સમુદાયનું મુખ્ય લક્ષણ છે.
$Aschelminthes$ (અથવા $Nematoda$) માં ગોળકૃમિઓનો સમાવેશ થાય છે,જ્યારે $Platyhelminthes$ માં ચપટાકૃમિઓનો સમાવેશ થાય છે.

(B) વર્ગ $Oligochaeta$ એ $Annelida$ સમુદાયમાં આવે છે. $Oligochaeta$ વર્ગમાં આવતા સજીવનું સૌથી સામાન્ય ઉદાહરણ અળસિયું ($Pheretima$ $posthuma$) છે. વંદો એ $Insecta$ વર્ગમાં,દેડકો $Amphibia$ વર્ગમાં અને કબૂતર $Aves$ વર્ગમાં આવે છે.

(A) : સમુદાય $Annelida$ માં અપૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓનો સમાવેશ થાય છે,જે ખંડિત કૃમિ છે અને તેમનું શરીર નળાકાર અને નરમ હોય છે,જેમાં ખંડીય રચના (metameric segmentation) જોવા મળે છે. આ પ્રાણીઓ ત્રિગર્ભસ્તરીય અને દ્વિપાર્શ્વસ્થ સંમિતિ ધરાવે છે. તેમાં સાચો દેહકોષ્ઠ હાજર હોય છે,જે કોષોયુક્ત દેહકોષ્ઠી પ્રવાહીથી ભરેલો હોય છે. $Annelids$ કદાચ એવા પ્રથમ પ્રાણીઓ છે જેમાં સાચો શિઝોકોએલિક (schizocoelic) દેહકોષ્ઠ જોવા મળે છે. તેથી,તેઓ સાચો દેહકોષ્ઠ ધરાવે છે,કૂટદેહકોષ્ઠ નહીં.

(D) ખુલ્લું પરિવહન તંત્ર એ રુધિરના ખુલ્લી જગ્યાઓ અથવા સાઇનસ (હિમોસીલ) માં વહેવાની લાક્ષણિકતા છે. આ મોટાભાગના સંધિપાદ (જેમ કે $Aedes$ મચ્છર) અને હેમિકોર્ડાટા (જેમ કે $Balanoglossus$ અને $Saccoglossus$) માં જોવા મળે છે.
$Nereis$ એ $Annelida$ સમુદાયનું પ્રાણી છે. નૂપુરક સમુદાયના પ્રાણીઓમાં બંધ પરિવહન તંત્ર જોવા મળે છે,જેમાં રુધિર બંધ નલિકાઓ (રુધિરવાહિનીઓ અને કેશિકાઓ) ના જાળા દ્વારા વહે છે. તેથી,$Nereis$ માં ખુલ્લું પરિવહન તંત્ર જોવા મળતું નથી.

(B) $Annelida$ નામ લેટિન શબ્દ '$annulus$' પરથી ઉતરી આવ્યું છે,જેનો અર્થ 'નાનું વલય' થાય છે.
$Annelida$ નું સૌથી વિશિષ્ટ લક્ષણ મેટામેરિક ખંડન (metameric segmentation) ની હાજરી છે,જેમાં શરીર ખંડો અથવા મેટામિયર્સમાં વિભાજિત હોય છે જે બહારથી વલયો જેવા દેખાય છે.
આ ખંડન એ એક મુખ્ય લાક્ષણિકતા છે જે $Annelida$ ને અન્ય કૃમિ જેવા સમુદાયોથી અલગ પાડે છે.

(C) અરીય સમમિતિ એ $Coelenterata$ (Cnidaria),$Ctenophora$ અને પુખ્ત $Echinodermata$ જેવા સમુદાયોનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે.
બીજી તરફ,નૂપુરક (Annelids) દ્વિપાર્શ્વસ્થ સમમિતિ દર્શાવે છે,જેમાં શરીરને માત્ર એક જ સમતલમાં બે સમાન ડાબા અને જમણા ભાગમાં વિભાજિત કરી શકાય છે.
તેથી,$Annelids$ અરીય સમમિતિ દર્શાવતા નથી.

(C) આકૃતિમાં જળો $(Hirudinaria)$ દર્શાવેલ છે,જે સમુદાય $Annelida$ (નૂપુરક) માં આવે છે.
સમુદાય $Annelida$ ના લક્ષણો નીચે મુજબ છે:
$1$. તેઓ અંગતંત્ર સ્તરીય આયોજન ધરાવે છે.
$2$. તેઓ દ્વિપાર્શ્વસ્થ સમમિતિ અને ત્રિગર્ભસ્તરીય હોય છે.
$3$. તેઓ દેહકોષ્ઠી પ્રાણીઓ છે.
$4$. તેમનું શરીર સ્પષ્ટ રીતે ખંડોમાં વિભાજિત હોય છે (ખંડન).
$5$. તેઓ આયામ અને વર્તુળી સ્નાયુઓ ધરાવે છે જે પ્રચલનમાં મદદ કરે છે.
$6$. તેઓ મુખ્યત્વે જલીય (મીઠા પાણીના કે દરિયાઈ) અથવા ભૂચર હોય છે.
વિકલ્પ $C$ સાચો છે: અંગતંત્ર સ્તરીય આયોજન,દ્વિપાર્શ્વસ્થ સમમિતિ,આયામ અને વર્તુળી સ્નાયુઓ,અને જલીય નિવાસસ્થાન.

(D) પ્રચલન એટલે સજીવનું એક જગ્યાએથી બીજી જગ્યાએ થતું હલનચલન.
$A$. પેરામિશિયમમાં ટ્રાયકોસીસ્ટ એ રક્ષણાત્મક અંગિકાઓ છે,જે પ્રચલનમાં ભાગ લેતી નથી.
$B$. સમુદ્રતારા (સ્ટારફિશ) માં પેડીસીલેરીએ એ નાની સાણસી જેવી રચનાઓ છે જે શરીરની સપાટીને સાફ કરવા અને રક્ષણ માટે વપરાય છે,પ્રચલન માટે નહીં.
$C$. ફેરીટીમા (અળસિયું) માં ક્લાઈટેલમ એ ગ્રંથિમય રચના છે જે કોશેટા (cocoon) નિર્માણમાં મદદ કરે છે,પ્રચલનમાં નહીં.
$D$. હરૂડીનેરિયા (જળો) તેના અગ્ર અને પશ્વ ચૂષકોનો ઉપયોગ જોડાણ અને પ્રચલન (લૂપિંગ ગતિ) માટે કરે છે. તેથી,પશ્વ ચૂષક તેના પ્રચલનમાં મદદ કરે છે.