Class - Chondrichthyes Questions in Gujarati

(C) વિધાન $X$ એ $Chondrichthyes$ (કાસ્થિમત્સ્ય) વર્ગના લાક્ષણિક લક્ષણોનું વર્ણન કરે છે,જેમાં બોટ જેવું આકારનું શરીર અને પ્લેકોઈડ ભીંગડાથી આવરિત ત્વચાનો સમાવેશ થાય છે.
વિધાન $Y$ પણ $Chondrichthyes$ વર્ગના લક્ષણોનું વર્ણન કરે છે,જેમાં મુખ વક્ષ બાજુએ આવેલું હોય છે અને જડબા મજબૂત અને દાંતયુક્ત હોય છે.
આમ,બંને વિધાનો $Chondrichthyes$ વર્ગના નિદાનલક્ષી લક્ષણોનું વર્ણન કરતા હોવાથી,બંને વિધાનો સાચાં છે અને તે એક જ વર્ગ સાથે સંકળાયેલ છે.

(A) વર્ગ $Chondrichthyes$ (કાસ્થિમત્સ્ય) માં દરિયાઈ પ્રાણીઓનો સમાવેશ થાય છે જેનું શરીર પ્રવાહિત (streamlined) હોય છે અને અંતઃકંકાલ કાસ્થિનું બનેલું હોય છે.
શાર્ક (દા.ત.,$Scoliodon$) આ વર્ગમાં આવે છે.
તેમનું અંતઃકંકાલ કાસ્થિનું બનેલું હોવાથી,તેમને કાસ્થિમત્સ્ય કહેવામાં આવે છે.
તેથી,વિધાન $(S)$ અને કારણ $(R)$ બંને સાચા છે,અને કારણ $(R)$ એ વિધાન $(S)$ ની સાચી સમજૂતી છે.

(B) $Chondrichthyes$ (કાસ્થિમત્સ્ય) વર્ગની માછલીઓમાં પુચ્છ મીનપક્ષ વિષમપાલિ (heterocercal) પ્રકારના હોય છે,જેમાં કરોડસ્તંભ પૂંછડીના ઉપરના ભાગ સુધી લંબાયેલું હોય છે,જેના કારણે તે અસમાન દેખાય છે.
તેની સામે,$Osteichthyes$ (અસ્થિમત્સ્ય) વર્ગની માછલીઓમાં સામાન્ય રીતે સમપાલિ (homocercal) પુચ્છ મીનપક્ષ જોવા મળે છે.
$Urochordata$ એ મેરુદંડી સમુદાયનો એક ઉપસમુદાય છે અને તે માછલીઓના વર્ગમાં આવતું નથી.
તેથી,સાચો જવાબ $Chondrichthyes$ છે.

(D) પ્રાણી સૃષ્ટિને વિવિધ વર્ગોમાં વહેંચવામાં આવી છે. વર્ગ $Chondrichthyes$ (કાસ્થિ મત્સ્ય) માં એવી માછલીઓનો સમાવેશ થાય છે જેનું અંત:કંકાલ સંપૂર્ણપણે કાસ્થિનું બનેલું હોય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી:
$1$. સમુદ્રઘોડો $(Hippocampus)$,કટલા અને લેબિયો એ વર્ગ $Osteichthyes$ (અસ્થિ મત્સ્ય) માં આવે છે,જેનું અંત:કંકાલ અસ્થિનું બનેલું હોય છે.
$2$. રે-ફિશ $(Trygon)$ એ વર્ગ $Chondrichthyes$ માં આવે છે,જેનું અંત:કંકાલ કાસ્થિનું બનેલું હોય છે.
તેથી,સાચો જવાબ રે-ફિશ છે.

(B) $Chondrichthyes$ (કાસ્થિમત્સ્ય) વર્ગના પ્રાણીઓમાં બાહ્યકંકાલનો અભાવ હોય છે. તેમની ત્વચા પ્લેકોઇડ ભીંગડાથી ઢંકાયેલી હોય છે,જે ત્વચીય મૂળના છે અને તેને $Reptilia$ (સરિસૃપ) ના ભીંગડા કે $Aves$ (વિહગ) ના પીંછા જેવું સાચું બાહ્યકંકાલ ગણવામાં આવતું નથી. $Amphibia$ (ઉભયજીવી) માં પણ સામાન્ય રીતે બાહ્યકંકાલ હોતું નથી,પરંતુ આ સંદર્ભમાં $Chondrichthyes$ એ બાહ્યકંકાલના અભાવનું મુખ્ય ઉદાહરણ છે.

(B) વર્ગ $Chondrichthyes$ (કાસ્થિ મત્સ્ય) માં આવતા પ્રાણીઓનું અંત:કંકાલ સંપૂર્ણપણે કાસ્થિનું બનેલું હોય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Ray-fish$ (દા.ત.,$Trygon$) એ $Chondrichthyes$ વર્ગનું પ્રાણી છે.
$Ichthyophis$ એ ઉભયજીવી છે,જ્યારે $Catla$ અને $Labeo$ એ અસ્થિ મત્સ્ય છે જે $Osteichthyes$ વર્ગમાં આવે છે.

(B) કાસ્થિમત્સ્ય એ $Chondrichthyes$ વર્ગના સભ્યો છે.
આ માછલીઓનું અંતઃકંકાલ કાસ્થિનું બનેલું હોય છે.
તેમની ત્વચા સખત હોય છે અને તેમાં નાના,દાંત જેવા $Placoid$ (પ્લેકોઇડ) ભીંગડાં આવેલા હોય છે.
આ ભીંગડાંની રચના દાંત જેવી હોય છે,જેમાં મધ્યમાં પલ્પ પોલાણ હોય છે જે ડેન્ટાઇન અને બહારના ઇનેમલના સ્તરથી ઢંકાયેલું હોય છે.
તેથી,સાચો જવાબ $Placoid$ ભીંગડાં છે.

(A) ઇલેક્ટ્રિક રે-ફિશ,જે $Torpedo$ પ્રજાતિની છે,તે $Chondrichthyes$ વર્ગનું સભ્ય છે.
$Chondrichthyes$ વર્ગના સભ્યોનું મુખ્ય લક્ષણ તેમનું કાસ્થિમય અંતઃકંકાલ છે.
તેથી,ઇલેક્ટ્રિક રે-ફિશને કાસ્થિમત્સ્ય તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.

(B) સાચી મત્સ્ય એ $Chondrichthyes$ (કાસ્થિમત્સ્ય) અથવા $Osteichthyes$ (અસ્થિમત્સ્ય) વર્ગમાં આવે છે.
$1$. જેલીફિશ એ $Cnidaria$ સમુદાયનું પ્રાણી છે,તે મત્સ્ય નથી.
$2$. રે-ફિશ (જેમ કે $Stingray$) એ $Chondrichthyes$ વર્ગમાં આવે છે અને તે સાચી મત્સ્ય છે.
$3$. હેગફિશ $(Myxine)$ એ $Cyclostomata$ વર્ગમાં આવે છે,જે જડબાંવિહીન પૃષ્ઠવંશી છે,પરંતુ તેને ઘણીવાર 'સાચી' મત્સ્ય $(Gnathostomata)$ થી અલગ ગણવામાં આવે છે.
$4$. ઇક્થીઓફિશ એ મત્સ્ય માટેનું કોઈ પ્રમાણિત જૈવિક નામ નથી.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,રે-ફિશ એ કાસ્થિમત્સ્ય છે અને તેને સાચી મત્સ્ય માનવામાં આવે છે.

(B) વર્ગ $Chondrichthyes$ (કાસ્થિમય મત્સ્ય) માં આવતા સજીવોનું અંતઃકંકાલ કાસ્થિમય હોય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,શાર્ક એ $Chondrichthyes$ વર્ગનું પ્રાણી છે.
લેમ્પ્રી એ $Cyclostomata$ વર્ગનું પ્રાણી છે (જેનું અંતઃકંકાલ કાસ્થિમય અને તંતુમય હોય છે,પરંતુ સામાન્ય વર્ગીકરણમાં કાસ્થિમય માછલી તરીકે શાર્ક મુખ્ય ઉદાહરણ છે).
રે-ફિશ પણ $Chondrichthyes$ માં આવે છે,પરંતુ શાર્ક એ કાસ્થિમય માછલીનું સૌથી પ્રચલિત ઉદાહરણ છે.
કટલા એ $Osteichthyes$ (અસ્થિમય મત્સ્ય) વર્ગમાં આવે છે.
તેથી,શાર્ક સાચો જવાબ છે.

(A) વર્ગ $Chondrichthyes$ (કાસ્થિ મત્સ્ય) માં આવતા પ્રાણીઓ,જેમ કે શાર્ક,માં ઝાલરફાટો અલગ હોય છે અને તે ઝાલરઢાંકણ (operculum) વડે ઢંકાયેલી હોતી નથી.
તેની સામે,વર્ગ $Osteichthyes$ (અસ્થિ મત્સ્ય) ના સભ્યો,જેમ કે કટલા,લેબીયો અને હિપ્પોકેમ્પસ (સમુદ્રઘોડો),માં ઝાલરની ચાર જોડ હોય છે જે દરેક બાજુએ ઝાલરઢાંકણ દ્વારા ઢંકાયેલી હોય છે.
તેથી,શાર્ક સાચો જવાબ છે કારણ કે તેમાં ઝાલરફાટો ખુલ્લી હોય છે.

(A) કાસ્થિમત્સ્ય (વર્ગ $Chondrichthyes$) માં,પૂચ્છ મીનપક્ષ અસમાન (heterocercal) હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તે અસમપ્રમાણ છે અને કરોડસ્તંભ તેના ઉપરના ભાગમાં વિસ્તરેલો હોય છે. આ રચના પાણીમાં કાર્યક્ષમ ગતિ અને દિશા બદલવામાં મદદ કરે છે.

(C) શાર્ક એ $Chondrichthyes$ (કાસ્થિમત્સ્ય) વર્ગના સજીવો છે.
તેમની ત્વચા પર $placoid$ (પ્લેકોઈડ) પ્રકારના ભીંગડા જોવા મળે છે.
આ ભીંગડા રચનામાં દાંત જેવા હોય છે,જેમાં મધ્યમાં પલ્પ પોલાણ હોય છે જે ડેન્ટાઇનથી ઘેરાયેલું હોય છે અને ઉપરના ભાગે દંતવલ્ક (enamel) જેવું પડ આવેલું હોય છે.
$Cycloid$ (સાઈકલોઈડ) અને $ctenoid$ ભીંગડા સામાન્ય રીતે અસ્થિમત્સ્ય $(Osteichthyes)$ માં જોવા મળે છે,જ્યારે $cosmoid$ ભીંગડા લંગફિશ અને કેટલાક અશ્મિભૂત માછલીઓમાં જોવા મળે છે.

(B) $Chondrichthyes$ (કાસ્થિમત્સ્ય) વર્ગમાં,જેમાં શાર્ક અને રે જેવી કાસ્થિ ધરાવતી માછલીઓનો સમાવેશ થાય છે,તેમાં મુખ શરીરની વક્ષ બાજુએ આવેલું હોય છે. ખાસ કરીને રે માછલીઓમાં,મુખ $Antero-ventral$ (અગ્ર-વક્ષ) બાજુએ ગોઠવાયેલું હોય છે જેથી તે સમુદ્રના તળિયેથી ખોરાક મેળવી શકે.

(A) પૂચ્છ મીનપક્ષ એ માછલીની પૂંછડીનો ભાગ છે.
કોન્ડ્રિક્થિસ (કાસ્થિમત્સ્ય) વર્ગના પ્રાણીઓ,જેમ કે $Shark$ (શાર્ક) માં,પૂચ્છ મીનપક્ષ વિષમપાલિ (heterocercal) હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તે અસમાન હોય છે અને કરોડસ્તંભ ઉપરની પાલિમાં વિસ્તરેલો હોય છે.
તેની સામે,ઓસ્ટિક્થિસ (અસ્થિમત્સ્ય) જેવી કે $Catla$ (કટલા),$Labeo$ (લેબીયો) અને $Seahorse$ (સમુદ્રઘોડો) માં સામાન્ય રીતે સમપાલિ (homocercal) પૂચ્છ મીનપક્ષ જોવા મળે છે.

(C) વિધાન $A$ સાચું છે કારણ કે ઘણી શાર્ક પ્રજાતિઓ અપત્યપ્રસવી છે,જેનો અર્થ છે કે તેઓ જીવંત બચ્ચાંને જન્મ આપે છે.
કારણ $R$ ખોટું છે કારણ કે શાર્ક કાસ્થિમત્સ્ય (વર્ગ $Chondrichthyes$) છે,સસ્તન પ્રાણીઓ નથી.
સ્તનગ્રંથિઓ એ સસ્તન પ્રાણીઓની વિશિષ્ટ લાક્ષણિકતા છે,જે શાર્કમાં જોવા મળતી નથી.
તેથી,$A$ સાચું છે અને $R$ ખોટું છે.

(D) મત્સ્યનાં ભીંગડાં સામાન્ય રીતે અંતઃત્વચા (dermis) માંથી ઉદ્ભવે છે,જેમ કે પ્લેકૉઇડ,સાયકલૉઇડ અને ટીનૉઇડ ભીંગડાં.
અધિચર્મીય (epidermal) ભીંગડાં એ સરીસૃપ જેવા સ્થળજ પૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓની લાક્ષણિકતા છે અને તે મત્સ્યમાં જોવા મળતાં નથી.
તેથી,સાચો જવાબ $D$ છે.

(A) સાચી માછલી એ $Pisces$ (અથવા $Chondrichthyes$/$Osteichthyes$) વર્ગમાં આવે છે.
$1$. $Dogfish$ $(Scoliodon)$ એ $Chondrichthyes$ વર્ગની કાસ્થિમત્સ્ય છે.
$2$. $Silverfish$ એ એક કીટક છે ($Arthropoda$ સમુદાય).
$3$. $Starfish$ એ શૂળત્વચી પ્રાણી છે ($Echinodermata$ સમુદાય).
$4$. $Cuttlefish$ એ મૃદુકાય પ્રાણી છે ($Mollusca$ સમુદાય).
તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાંથી $Dogfish$ એ એકમાત્ર સાચી માછલી છે.

(B) મત્સ્યના ભીંગડાને તેમની રચના અને બંધારણના આધારે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
મત્સ્યના ભીંગડાના સામાન્ય પ્રકારોમાં $Placoid$,$Cycloid$,$Ctenoid$ અને $Ganoid$ ભીંગડાનો સમાવેશ થાય છે.
$Placoid$ ભીંગડા સામાન્ય રીતે કાસ્થિમત્સ્ય (Chondrichthyes) માં જોવા મળે છે.
$Cycloid$ અને $Ctenoid$ ભીંગડા સામાન્ય રીતે અસ્થિમત્સ્ય (Osteichthyes) માં જોવા મળે છે.
$Steroid$ એ લિપિડ (હોર્મોન) નો એક પ્રકાર છે અને તે મત્સ્યના ભીંગડા સાથે સંબંધિત રચના નથી.

(D) સમુદ્રઘોડો $(Hippocampus)$,લેબિયો $(Rohu)$ અને કટલા $(Catla)$ એ $Osteichthyes$ (અસ્થિમત્સ્ય) વર્ગના પ્રાણીઓ છે.
શાર્ક $(Scoliodon)$ એ $Chondrichthyes$ (કાસ્થિમત્સ્ય) વર્ગનું પ્રાણી છે.
તેથી,શાર્ક અસંગત છે કારણ કે તેનું અંતઃકંકાલ કાસ્થિનું બનેલું હોય છે,જ્યારે અન્ય પ્રાણીઓમાં અંતઃકંકાલ અસ્થિનું બનેલું હોય છે.

(A) હૃદયનો ઉત્ક્રાંતિ ક્રમ સરળથી જટિલ રચના તરફ જાય છે.
$1$. કાસ્થિમત્સ્ય (Chondrichthyes) માં બે ખંડોવાળું હૃદય (એક કર્ણક અને એક ક્ષેપક) હોય છે,ખંડોવિહીન નહીં.
$2$. ઉભયજીવીઓમાં ત્રણ ખંડોવાળું હૃદય (બે કર્ણક અને એક ક્ષેપક) હોય છે.
$3$. સરિસૃપ (મગર સિવાય) માં ત્રણ ખંડોવાળું હૃદય હોય છે જેમાં ક્ષેપક અર્ધવિભાજિત હોય છે.
$4$. વિહગ અને સસ્તનમાં ચાર ખંડોવાળું હૃદય (બે કર્ણક અને બે ક્ષેપક) હોય છે.
તેથી,વિકલ્પ $A$ એ અસંગત વિધાન છે.

(D) $Pisces$ (માછલી) જૂથના સજીવો જલજ છે,જે શ્વસન માટે ઝાલરો,પ્રચલન માટે મીનપક્ષ અને શરીરના રક્ષણ માટે ભીંગડાં ધરાવે છે.
બાહ્ય કર્ણપલ્લવ (બાહ્ય કાન) એ $Mammalia$ (સસ્તન) વર્ગનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે,$Pisces$ નું નહીં.
તેથી,સાચો જવાબ $D$ છે.

(C) સાચો જવાબ છે.
$1$. મેરુદંડી સમુદાયમાં જડબાવિહીન પૃષ્ઠવંશીઓ (Agnatha) અને જડબાવાળા પૃષ્ઠવંશીઓ (Gnathostomata) બંનેનો સમાવેશ થાય છે. તેથી,બધા મેરુદંડી પ્રાણીઓમાં જડબા હોતા નથી.
$2$. મોટાભાગના સરીસૃપોમાં $3$-ખંડીય હૃદય હોય છે જેમાં એક અપૂર્ણ રીતે વિભાજિત ક્ષેપક હોય છે,પરંતુ મગરમાં $4$-ખંડીય હૃદય હોય છે.
$3$. કાસ્થિમત્સ્ય વર્ગમાં કાસ્થિની બનેલી માછલીઓનો સમાવેશ થાય છે,જે હંમેશા કાસ્થિમય અંતઃકંકાલ ધરાવે છે.
$4$. જોકે મોટાભાગના સસ્તન પ્રાણીઓ અપત્યપ્રસવી છે,પરંતુ ડક-બિલ્ડ પ્લેટિપસ અને સ્પાઈની એન્ટઈટર જેવા પ્રાણીઓ અંડપ્રસવી છે.

(B) $Torpedo$ એ તળિયે રહેતી દરિયાઈ કાસ્થિમત્સ્ય છે જે વિદ્યુત ઉત્પન્ન કરી શકે છે,જે નાની માછલીઓ જેવા શિકારને સ્તબ્ધ કરવા માટે પૂરતી છે.
તેના ધડના ભાગની પૃષ્ઠ બાજુએ વિદ્યુત અંગોની એક જોડ આવેલી હોય છે.
વાસ્તવમાં,આ વિદ્યુત અંગો એ રૂપાંતરિત પાર્શ્વ સ્નાયુ તકતીઓ છે જે મસ્તિષ્ક ચેતાઓ દ્વારા ચેતાકીય પુરવઠો મેળવે છે.

(D) : શાર્ક અને ડોગફિશ નળાકાર શરીર ધરાવે છે,જ્યારે સ્કેટ અને રે (skates and rays) માં તેમના અગ્ર ઉપાંગો (pectoral fins) શરીર સાથે જોડાયેલા હોય છે. આ તેમને પાંખ જેવો દેખાવ આપે છે અને તે શરીરથી સ્પષ્ટ રીતે અલગ હોતા નથી.

(C) સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
$A$: મગર જેવા સરીસૃપોમાં $4$-ખંડીય હૃદય હોય છે,તેથી આ તમામ સરીસૃપો માટે સાચું નથી.
$B$: મેરુદંડીમાં એગ્નેથા (જડબાવિહીન પૃષ્ઠવંશીઓ) નો સમાવેશ થાય છે,તેથી આ તમામ મેરુદંડીઓ માટે સાચું નથી.
$C$: કોન્ડ્રિક્થિસ વર્ગના તમામ સભ્યો કાસ્થિમય અંતઃકંકાલ ધરાવે છે. આ એક લાક્ષણિકતા છે જેમાં કોઈ અપવાદ નથી.
$D$: ઓર્નિથોરિંકસ (પ્લેટિપસ) અને ટેકીગ્લોસસ (એકિડના) જેવા સસ્તનો અંડપ્રસવી છે,તેથી આ તમામ સસ્તનો માટે સાચું નથી.

(C) પૃષ્ઠવંશીઓ એવા મેરુદંડીઓ છે જે કરોડસ્તંભ ધરાવે છે.
$A$. $Branchiostoma$ (એમ્ફિઓક્સસ) એ શીર્ષમેરુદંડી (Cephalochordate) છે,પૃષ્ઠવંશી નથી.
$B$. $Ascidia$ એ પૂચ્છમેરુદંડી (Urochordate) છે,પૃષ્ઠવંશી નથી.
$C$. $Scoliodon$ (ડોગફિશ) એ પૃષ્ઠવંશી ઉપસમુદાયના કોન્ડ્રિક્થિસ (Chondrichthyes) વર્ગમાં આવે છે.
$D$. $Salpa$ એ પૂચ્છમેરુદંડી છે,પૃષ્ઠવંશી નથી.
તેથી,$Scoliodon$ સાચો જવાબ છે.

(B) વિદ્યુત અંગ એ કેટલીક માછલીઓની પ્રજાતિઓમાં જોવા મળતી એક વિશિષ્ટ રચના છે જે તેમને સંરક્ષણ,દિશા શોધવા અથવા સંદેશાવ્યવહાર માટે વિદ્યુત ક્ષેત્રો ઉત્પન્ન કરવાની ક્ષમતા આપે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Torpedo$ (જેને ઇલેક્ટ્રિક રે તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) તેના માથાની બંને બાજુએ આવેલા જોડીમાં વિદ્યુત અંગો ધરાવવા માટે જાણીતી છે.
આ અંગો રૂપાંતરિત સ્નાયુ પેશીઓ છે જે શક્તિશાળી વિદ્યુત આંચકા ઉત્પન્ન કરવામાં સક્ષમ છે.
$Trygon$ (સ્ટિંગરે) ઝેરી કાંટો ધરાવે છે,$Catla$ એ અસ્થિમત્સ્ય છે,અને $Flying$ $fish$ $(Exocoetus)$ તેના હવામાં સરકવાની ક્ષમતા માટે જાણીતી છે,પરંતુ આમાંથી કોઈ પણ વિશિષ્ટ વિદ્યુત અંગો ધરાવતું નથી.

(D) $Trygon$ એ $Chondrichthyes$ (કાસ્થિ મત્સ્ય) વર્ગનું પ્રાણી છે.
$1$. તમામ માછલીઓની જેમ,તેઓનું હૃદય દ્વિ-ખંડી હોય છે,જેમાં એક કર્ણક અને એક ક્ષેપક હોય છે.
$2$. $Chondrichthyes$ માં,નર માછલીના નિતંબના મીનપક્ષો (pelvic fins) પર ક્લાસ્પર્સ નામના વિશિષ્ટ પ્રજનન અંગો આવેલા હોય છે.
$3$. તેમની ત્વચા સખત હોય છે અને તેના પર સૂક્ષ્મ પ્લેકોઇડ ભીંગડા આવેલા હોય છે.
આથી,આપેલા તમામ વિધાનો સાચા હોવાથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(C) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(1)$ $Scoliodon$ ને સામાન્ય રીતે $Dog$ $fish$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$(2)$ $Pristis$ ને સામાન્ય રીતે $Saw$ $fish$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$(3)$ $Carcharodon$ ને સામાન્ય રીતે $Great$ $white$ $shark$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$(4)$ $Trygon$ ને સામાન્ય રીતે $Sting$ $ray$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $1-r, 2-p, 3-s, 4-q$ છે.

(D) આ આકૃતિ 'સોફિશ' (sawfish) દર્શાવે છે,જેને વૈજ્ઞાનિક રીતે $Pristis$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તે કોન્ડ્રિક્થિસ (Chondrichthyes) વર્ગની કાસ્થિમત્સ્ય છે. આ સજીવની લાક્ષણિકતા તેના લાંબા,કરવત જેવા મુખાગ્ર (rostrum) છે.

(B) $Chondrichthyes$ (કાસ્થિમત્સ્ય) વર્ગના સજીવોમાં $2$-ખંડીય હૃદય જોવા મળે છે.
આ હૃદય એક કર્ણક અને એક ક્ષેપકનું બનેલું હોય છે.
તેને શિરાયુક્ત હૃદય કહેવામાં આવે છે,કારણ કે તે માત્ર અશુદ્ધ (ઓક્સિજનવિહીન) રુધિરને ઓક્સિજનયુક્ત થવા માટે ઝાલરો તરફ પંપ કરે છે.

(A) ક્લાસ્પર્સ એ કાસ્થિમત્સ્ય (Chondrichthyes) વર્ગની માછલીઓના નરમાં જોવા મળતા વિશિષ્ટ પ્રજનન અંગો છે જે પેલ્વિક ફિન્સ (શ્રણી પક્ષ) સાથે જોડાયેલા હોય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Pristis$ (સો-ફિશ) એ કાસ્થિમત્સ્ય વર્ગનું પ્રાણી છે.
$Petromyzon$ (લેમ્પ્રે) અને હેગફિશ એ સાયક્લોસ્ટોમેટા (Cyclostomata) વર્ગના પ્રાણીઓ છે,જેમાં યુગ્મિત પક્ષો કે ક્લાસ્પર્સનો અભાવ હોય છે.
તેથી,સાચો જવાબ $Pristis$ છે.

(C) દરેક વિકલ્પનું વિશ્લેષણ કરીએ:
$A$: મેરુદંડી સમુદાયમાં 'એગ્નેથા' (જડબાવિહીન પૃષ્ઠવંશીઓ જેમ કે લેમ્પ્રે) નો સમાવેશ થાય છે,તેથી આ તમામ મેરુદંડીઓ માટે સાચું નથી.
$B$: મગર જેવા સરીસૃપોમાં $4$ ખંડોવાળું હૃદય હોય છે,તેથી આ તમામ સરીસૃપો માટે સાચું નથી.
$C$: કાસ્થિમત્સ્ય (Chondrichthyes) વર્ગના પ્રાણીઓ કાસ્થિમય અંતઃકંકાલ ધરાવે છે,જે આ વર્ગની મુખ્ય લાક્ષણિકતા છે.
$D$: મોટાભાગના સસ્તન પ્રાણીઓ અપત્યપ્રસવી હોય છે,પરંતુ મોનોટ્રીમ્સ (જેમ કે પ્લેટિપસ) અંડપ્રસવી હોય છે,તેથી આ તમામ સસ્તન પ્રાણીઓ માટે સાચું નથી.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(D) $1$. $Ascaris$ (કરમિયું) માં,નર માદા કરતા કદમાં નાનો હોય છે અને તેનો પશ્ચ છેડો વાંકો હોય છે,જ્યારે માદા લાંબી હોય છે અને તેનો પશ્ચ છેડો સીધો હોય છે. તેથી,વિકલ્પ $A$ ખોટો છે.
$2$. દેડકામાં,નરને અગ્રઉપાંગની (પશ્વઉપાંગની નહીં) પ્રથમ આંગળી પર મૈથુનગાદી (nuptial pad) ની હાજરી દ્વારા ઓળખી શકાય છે. તેથી,વિકલ્પ $B$ ખોટો છે.
$3$. વંદામાં,નર પાસે પુચ્છશૂળ (anal styles) હોય છે,જ્યારે માદા પાસે હોતા નથી. તેથી,વિકલ્પ $C$ ખોટો છે.
$4$. નર શાર્ક (કાસ્થિ મત્સ્ય) માં,નિતંબ મીનપક્ષ (pelvic fins) પર વિશિષ્ટ પ્રજનન અંગો આવેલા હોય છે જેને આલિંગક (claspers) કહેવાય છે,જે શુક્રકોષોને માદામાં સ્થાનાંતરિત કરવા માટે વપરાય છે. આ શાર્કની જાતિ ઓળખવા માટેનું સાચું લક્ષણ છે. તેથી,વિકલ્પ $D$ સાચો છે.

(C) ચાલો વિકલ્પોનું વિશ્લેષણ કરીએ:
$A$. સરિસૃપ: મોટાભાગના સરિસૃપોમાં ત્રિકોટરીય હૃદય હોય છે,પરંતુ મગરમાં ચતુષ્કોણીય હૃદય હોય છે. તેથી,આ વિધાન અપવાદ રહિત નથી.
$B$. મેરુદંડી: બધા મેરુદંડીઓમાં જડબાં હોતા નથી (દા.ત.,$Agnatha$ જડબાવિહીન પૃષ્ઠવંશીઓ છે). તેથી,આ ખોટું છે.
$C$. કાસ્થિમત્સ્ય: આ વર્ગ કાસ્થિના અંતઃકંકાલ દ્વારા વ્યાખ્યાયિત થયેલ છે. આ આ વર્ગના તમામ સભ્યો માટે એક સાર્વત્રિક લક્ષણ છે.
$D$. સસ્તન: જોકે મોટાભાગના સસ્તન પ્રાણીઓ અપત્યપ્રસવી છે,પરંતુ મોનોટ્રીમ્સ (જેમ કે પ્લેટિપસ) અંડપ્રસવી છે. તેથી,આ વિધાન અપવાદ રહિત નથી.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(B) કાસ્થિ મત્સ્ય $Torpedo$,જેને સામાન્ય રીતે ઇલેક્ટ્રિક રે તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તેમાં વિશિષ્ટ પ્રકારના વિદ્યુત અંગો આવેલા હોય છે જે રૂપાંતરિત સ્નાયુ પેશીઓમાંથી બનેલા હોય છે. આ અંગો શક્તિશાળી વિદ્યુત પ્રવાહ ઉત્પન્ન કરવા માટે સક્ષમ છે,જેનો ઉપયોગ તે સ્વબચાવ અને શિકાર પકડવા માટે કરે છે. $Pristis$ એ સો-ફિશ છે,$Trygon$ એ સ્ટિંગ-રે છે,અને $Scoliodon$ એ ડોગ-ફિશ શાર્ક છે; આમાંથી કોઈ પણ ઇલેક્ટ્રિક કરંટ ઉત્પન્ન કરતું નથી.

(N/A) વર્ગ $Chondrichthyes$ (કાસ્થિમત્સ્ય) નીચે મુજબના લક્ષણો ધરાવે છે:
$1$. તેઓ દરિયાઈ પ્રાણીઓ છે,જેનું શરીર પ્રવાહિત (streamlined) હોય છે અને અંતઃકંકાલ કાસ્થિનું બનેલું હોય છે.
$2$. મુખ વક્ષ બાજુએ આવેલું હોય છે.
$3$. પૃષ્ઠવંશ (notochord) જીવનપર્યંત જળવાઈ રહે છે.
$4$. ઝાલરફાટો અલગ-અલગ હોય છે અને ઝાલરઢાંકણ (operculum) નો અભાવ હોય છે.
$5$. ત્વચા સખત હોય છે,જેમાં સૂક્ષ્મ પ્લેકોઇડ ભીંગડાં આવેલા હોય છે.
$6$. દાંત એ રૂપાંતરિત પ્લેકોઇડ ભીંગડાં છે,જે પાછળની તરફ વળેલા હોય છે.
$7$. તેમના જડબાં ખૂબ જ શક્તિશાળી હોય છે.
$8$. વાતાશય (air bladder) ના અભાવને કારણે,ડૂબી ન જાય તે માટે તેઓએ સતત તરવું પડે છે.
$9$. હૃદય દ્વિખંડી હોય છે (એક કર્ણક અને એક ક્ષેપક).
$10$. તેમનામાંના કેટલાક વિદ્યુત અંગો ધરાવે છે (દા.ત.,$Torpedo$) અને કેટલાક વિષદંશ ધરાવે છે (દા.ત.,$Trygon$).
$11$. તેઓ અસમતાપી (poikilothermous) પ્રાણીઓ છે.
$12$. લિંગભેદ જોવા મળે છે. નરમાં નિતંબ પક્ષ (pelvic fins) ક્લાસ્પર્સ (claspers) ધરાવે છે.
$13$. ફલન અંતઃસ્થ હોય છે અને તેઓમાંના ઘણા અપત્યપ્રસવી (viviparous) હોય છે.

(B) $Chondrichthyes$ (કાસ્થિમત્સ્ય) ના અનુકૂલિત લક્ષણો નીચે મુજબ છે:
$1$. તેઓ કાસ્થિમય માછલીઓ છે અને તેમનું શરીર પ્રવાહિત (streamlined) હોય છે.
$2$. તેમાં વાતાશય (air bladder) નો અભાવ હોય છે,તેથી ડૂબી ન જાય તે માટે તેઓએ સતત તરતા રહેવું પડે છે.
$3$. તેમની ત્વચા પર પ્લેકોઇડ ભીંગડા આવેલા હોય છે અને તેમના જડબાં ખૂબ જ મજબૂત હોય છે.
$4$. કેટલાક સભ્યો વીજ અંગો (દા.ત.,$Torpedo$) અથવા ઝેરી ડંખ (દા.ત.,$Trygon$) ધરાવે છે.

(N/A) $\rightarrow$ કોન્ડ્રિક્થાઈસ દરિયાઈ પ્રાણીઓ છે જેનું શરીર પ્રવાહિત (streamlined) હોય છે અને અંતઃકંકાલ કાસ્થિનું બનેલું હોય છે.
$\rightarrow$ મુખ વક્ષ બાજુએ આવેલું હોય છે.
$\rightarrow$ મેરુદંડ જીવનપર્યંત જળવાઈ રહે છે.
$\rightarrow$ ઝાલરફાટો અલગ હોય છે અને ઝાલરઢાંકણ (operculum) નો અભાવ હોય છે.
$\rightarrow$ ત્વચા સખત હોય છે, જેમાં સૂક્ષ્મ પ્લેકોઈડ ભીંગડા આવેલા હોય છે.
$\rightarrow$ દાંત એ રૂપાંતરિત પ્લેકોઈડ ભીંગડા છે જે પાછળની તરફ વળેલા હોય છે.
$\rightarrow$ તેમના જડબાં ખૂબ જ શક્તિશાળી હોય છે.
$\rightarrow$ આ પ્રાણીઓ શિકારી હોય છે.
$\rightarrow$ વાતાશય (air bladder) ના અભાવને કારણે, ડૂબી ન જાય તે માટે તેઓએ સતત તરવું પડે છે.
$\rightarrow$ હૃદય દ્વિખંડી હોય છે (એક કર્ણક અને એક ક્ષેપક).
$\rightarrow$ કેટલાકમાં વિદ્યુત અંગો (દા.ત., Torpedo) અને કેટલાકમાં વિષદંશ (poison sting) (દા.ત., Trygon) હોય છે.
$\rightarrow$ તેઓ શીત-રુધિરવાળા (poikilothermous) પ્રાણીઓ છે, એટલે કે, તેઓ તેમના શરીરનું તાપમાન જાળવી રાખવાની ક્ષમતા ધરાવતા નથી.
$\rightarrow$ લિંગ અલગ-અલગ હોય છે.
$\rightarrow$ નરમાં નિતંબ પક્ષ (pelvic fins) માં ક્લાસ્પર્સ (claspers) આવેલા હોય છે.
$\rightarrow$ ઉદાહરણો: Scoliodon (ડોગ ફિશ), Pristis (સો ફિશ), Carcharodon (ગ્રેટ વ્હાઇટ શાર્ક), Trygon (સ્ટિંગ રે).

(A) સીલાકાન્થ $(Coelacanth)$ એ લોબ-ફિન્ડ માછલી છે જે લગભગ $65$ મિલિયન વર્ષો પહેલા લુપ્ત થઈ ગઈ હોવાનું માનવામાં આવતું હતું. જોકે,$1938$ માં દક્ષિણ આફ્રિકાના કિનારે એક જીવંત નમૂનો પકડાયો હતો. આ શોધે જલીય જીવનમાંથી સ્થળજ જીવનમાં ઉત્ક્રાંતિના સંક્રમણ માટે મહત્વપૂર્ણ પુરાવા પૂરા પાડ્યા હતા,કારણ કે સીલાકાન્થને ઉભયજીવીઓના પૂર્વજ માનવામાં આવે છે.

(D) $Chondrichthyes$ માં વાતાશય (swim bladders) નો અભાવ હોય છે,જે તારકતા જાળવવામાં મદદ કરે છે; તેથી,ડૂબી જવાથી બચવા માટે તેમણે સતત તરવું પડે છે.
$Chondrichthyes$ યુરિયોટેલિક પ્રાણીઓ છે,જેનો અર્થ છે કે તેઓ યુરિયાનો ઉત્સર્ગ દ્રવ્ય તરીકે ત્યાગ કરે છે.
આમ,બંને વિધાનો $(a)$ અને $(b)$ $Chondrichthyes$ માટે ખોટા છે,તેથી સાચો વિકલ્પ $(d)$ છે.

(A) $Chondrichthyes$ એ કાસ્થિમત્સ્ય છે.
$Chondrichthyes$ માં,દાંત એ પ્લેકોઇડ ભીંગડાનું રૂપાંતરિત સ્વરૂપ છે જે પાછળની તરફ વળેલા હોય છે.

(A) ટોર્પિડો (ઇલેક્ટ્રિક રે) એ માંસાહારી માછલી છે. તે તેના વિદ્યુત અંગોમાંથી નીકળતા ઇલેક્ટ્રિક શોક દ્વારા તેના શિકારને બેભાન કરે છે અથવા મારી નાખે છે. વિદ્યુત અંગો એ રૂપાંતરિત સ્નાયુઓ છે જે $8$ વોલ્ટથી લઈને $220$ વોલ્ટ સુધીનો વિદ્યુત પ્રવાહ ઉત્પન્ન કરી શકે છે.

(B) કાસ્થિમય માછલીઓ (વર્ગ $Chondrichthyes$) ની ત્વચા પર $Placoid$ (પ્લેકોઇડ) પ્રકારના ભીંગડા હોય છે,જે પાછળની તરફ વળેલા હોય છે.
તેની સામે,$Cycloid$ (સાયક્લોઇડ),$Ctenoid$ (સ્ટેનોઇડ) અને $Ganoid$ (ગેનોઇડ) ભીંગડા સામાન્ય રીતે અસ્થિમય માછલીઓ (વર્ગ $Osteichthyes$) માં જોવા મળે છે.

(A) એમ્પ્યુલે ઓફ લોરેન્ઝિની એ કાસ્થિમય માછલીઓ,જેમ કે શાર્ક અને રે (rays) માં જોવા મળતા વિશિષ્ટ સંવેદનાત્મક અંગો છે. તે તેમના મોઢાના ભાગમાં આવેલા હોય છે અને ઇલેક્ટ્રોરિસેપ્ટર્સ તેમજ થર્મોરિસેપ્ટર્સ તરીકે કાર્ય કરે છે,જે આ પ્રાણીઓને તેમના જલીય પર્યાવરણમાં તાપમાનમાં થતા ફેરફારો અને નબળા વિદ્યુત ક્ષેત્રોને ઓળખવામાં મદદ કરે છે.

(C) $Torpedo$ (ઇલેક્ટ્રિક રે) માં,વિદ્યુત અંગો એ રૂપાંતરિત ઝાલર સ્નાયુઓમાંથી ઉદ્ભવેલા વિશિષ્ટ સ્નાયુબદ્ધ ભાગો છે. આ અંગો માથાની પૃષ્ઠ બાજુએ,ખાસ કરીને ઝાલર અને આંખોની વચ્ચે આવેલા હોય છે.

(C) શાર્ક એ કાસ્થિમત્સ્ય (Chondrichthyes) વર્ગમાં આવે છે.
$a$. ત્વચા સખત અને પ્લેકોઇડ ભીંગડા ધરાવે છે: આ વિધાન સાચું છે.
$b$. તેઓમાં વાયુાશય હોય છે: આ વિધાન ખોટું છે. કાસ્થિમત્સ્યમાં વાયુાશયનો અભાવ હોય છે,તેથી ડૂબી ન જાય તે માટે તેઓએ સતત તરવું પડે છે.
$c$. શાર્કની પૂંછડી વિષમપાલિ હોય છે: આ વિધાન સાચું છે.
$d$. એમ્પ્યુલા ઓફ લોરેન્ઝિની તાપમાનગ્રાહી છે: આ વિધાન સાચું છે. આ અંગો તાપમાન અને વિદ્યુત ક્ષેત્ર પ્રત્યે સંવેદનશીલ હોય છે.
$e$. પાંચ જોડ ઝાલર ફાટો ઝાલર ઢાંકણ દ્વારા ઢંકાયેલી હોય છે: આ વિધાન ખોટું છે. કાસ્થિમત્સ્યમાં ઝાલર ફાટો અલગ હોય છે અને તેમાં ઝાલર ઢાંકણ (operculum) હોતું નથી.
તેથી,વિધાન $b$ અને $e$ સાચા નથી.

(B) વિધાન $a$ સાચું છે: માછલીઓમાં ત્વચીય ભીંગડા બાહ્ય કંકાલ બનાવે છે.
વિધાન $b$ સાચું છે: સાયક્લોઇડ અને ટીનોઇડ ભીંગડામાં વૃદ્ધિના વલયો (circuli) હોય છે જે માછલીની ઉંમર નક્કી કરવામાં મદદ કરે છે.
વિધાન $c$ ખોટું છે: કેટલીક માછલીઓની પ્રજાતિઓમાં ભીંગડા ખરે છે,અથવા ઈજાને કારણે ભીંગડા ખરી શકે છે અને ફરીથી ઉત્પન્ન થઈ શકે છે.
વિધાન $d$ સાચું છે: ઇલાસ્મોબ્રાન્ચ (કાસ્થિમત્સ્ય) માં પ્લેકોઇડ ભીંગડા જોવા મળે છે.
વિધાન $e$ ખોટું છે: પ્લેકોઇડ ભીંગડાનો વિકાસ રચનાત્મક અને વિકાસાત્મક રીતે કરોડધારી પ્રાણીઓના દાંત જેવો જ હોય છે,કારણ કે બંનેમાં પલ્પ કેવિટી,ડેન્ટિન અને દંતવલ્ક જેવું આવરણ (વિટ્રોડેન્ટિન) હોય છે.

(C) કાસ્થિમત્સ્ય (Chondrichthyes) માં,પ્લેકોઈડ ભીંગડા દાંતમાં રૂપાંતરિત થાય છે જે પાછળની તરફ વળેલા હોય છે.