ChemistryQ1–36 of 36 questions
Page 1 of 1 · Gujarati
1
ChemistryMediumMCQIIT JEE · 1986
$CO_2$ એ કોની સાથે સમાન બંધારણ ધરાવે છે?
A
$SnCl_2$
B
$SO_2$
C
$HgCl_2$
D
ઉપરના તમામ
Solution
(C) $CO_2$ રેખીય બંધારણ ધરાવે છે જેનો બંધકોણ $180^{\circ}$ છે.
$HgCl_2$ પણ રેખીય બંધારણ ધરાવે છે જેનો બંધકોણ $180^{\circ}$ છે.
$SnCl_2$ અને $SO_2$ અણુઓ મધ્યસ્થ પરમાણુ પર અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મની હાજરીને કારણે વળેલા (કોણીય) હોય છે.
તેથી,$CO_2$ એ $HgCl_2$ સાથે સમાન બંધારણ ધરાવે છે.
$HgCl_2$ પણ રેખીય બંધારણ ધરાવે છે જેનો બંધકોણ $180^{\circ}$ છે.
$SnCl_2$ અને $SO_2$ અણુઓ મધ્યસ્થ પરમાણુ પર અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મની હાજરીને કારણે વળેલા (કોણીય) હોય છે.
તેથી,$CO_2$ એ $HgCl_2$ સાથે સમાન બંધારણ ધરાવે છે.
0 likesView Solution
2
ChemistryEasyMCQIIT JEE · 1986
રધરફોર્ડના $\alpha$-કણ પ્રકીર્ણન પ્રયોગ અંતે કયા નિષ્કર્ષ પર દોરી ગયો?
A
દળ અને ઉર્જા સંબંધિત છે
B
ઇલેક્ટ્રોન ન્યુક્લિયસની આસપાસ જગ્યા રોકે છે
C
ન્યુટ્રોન ન્યુક્લિયસમાં ઊંડે દટાયેલા હોય છે
D
દ્રવ્ય સાથે અથડામણનું બિંદુ ચોકસાઈપૂર્વક નક્કી કરી શકાય છે
Solution
(B) રધરફોર્ડના $\alpha$-કણ પ્રકીર્ણન પ્રયોગે દર્શાવ્યું કે પરમાણુનો મોટાભાગનો ભાગ ખાલી છે,જેમાં કેન્દ્રમાં એક નાનું,ઘન,ધન વીજભારિત ન્યુક્લિયસ છે. આનાથી એ નિષ્કર્ષ નીકળ્યો કે ઇલેક્ટ્રોન ન્યુક્લિયસની આસપાસના વધારાના પરમાણ્વીય વિસ્તારમાં ફરે છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $(B)$ છે.
0 likesView Solution
3
ChemistryMediumMCQIIT JEE · 1986
નીચેનામાંથી ક્વોન્ટમ નંબરોના કયા સેટ અશક્ય ગોઠવણી દર્શાવે છે?
$n$ $l$ $m$ $m_s$
$n$ $l$ $m$ $m_s$
A
$3, 2, -2, (+)\frac{1}{2}$
B
$4, 0, 0, (-)\frac{1}{2}$
C
$3, 2, -3, (+)\frac{1}{2}$
D
$5, 3, 0, (-)\frac{1}{2}$
Solution
(C) સાચો જવાબ $(C)$ છે.
કોઈપણ એઝિમુથલ ક્વોન્ટમ નંબર $l$ માટે,મેગ્નેટિક ક્વોન્ટમ નંબર $m$ ની કિંમત $-l$ થી $+l$ (શૂન્ય સહિત) ની વચ્ચે હોવી જોઈએ.
વિકલ્પ $(C)$ માં,$l = 2$ છે,તેથી $m$ માટે શક્ય કિંમતો $-2, -1, 0, +1, +2$ છે.
અહીં $m = -3$ આ રેન્જની બહાર હોવાથી,આ ક્વોન્ટમ નંબરોનો સેટ અશક્ય છે.
કોઈપણ એઝિમુથલ ક્વોન્ટમ નંબર $l$ માટે,મેગ્નેટિક ક્વોન્ટમ નંબર $m$ ની કિંમત $-l$ થી $+l$ (શૂન્ય સહિત) ની વચ્ચે હોવી જોઈએ.
વિકલ્પ $(C)$ માં,$l = 2$ છે,તેથી $m$ માટે શક્ય કિંમતો $-2, -1, 0, +1, +2$ છે.
અહીં $m = -3$ આ રેન્જની બહાર હોવાથી,આ ક્વોન્ટમ નંબરોનો સેટ અશક્ય છે.
0 likesView Solution
4
ChemistryMediumMCQIIT JEE · 1986
$2000 \ \mathring{A}$ તરંગલંબાઈ ધરાવતા વિકિરણના ફોટોનની ઊર્જા અને $4000 \ \mathring{A}$ તરંગલંબાઈ ધરાવતા વિકિરણના ફોટોનની ઊર્જાનો ગુણોત્તર કેટલો થાય?
A
$0.25$
B
$4$
C
$0.5$
D
$2$
Solution
(D) ફોટોનની ઊર્જાનું સૂત્ર $E = \frac{hc}{\lambda}$ છે.
આનો અર્થ એ છે કે $E \propto \frac{1}{\lambda}$.
તેથી,ઊર્જાનો ગુણોત્તર $\frac{E_1}{E_2} = \frac{\lambda_2}{\lambda_1}$ થાય.
અહીં $\lambda_1 = 2000 \ \mathring{A}$ અને $\lambda_2 = 4000 \ \mathring{A}$ આપેલ છે.
$\frac{E_1}{E_2} = \frac{4000}{2000} = 2$.
આનો અર્થ એ છે કે $E \propto \frac{1}{\lambda}$.
તેથી,ઊર્જાનો ગુણોત્તર $\frac{E_1}{E_2} = \frac{\lambda_2}{\lambda_1}$ થાય.
અહીં $\lambda_1 = 2000 \ \mathring{A}$ અને $\lambda_2 = 4000 \ \mathring{A}$ આપેલ છે.
$\frac{E_1}{E_2} = \frac{4000}{2000} = 2$.
0 likesView Solution
5
ChemistryMediumMCQIIT JEE · 1986
બે સમાન અધાતુ પરમાણુઓ વચ્ચે બંધ બનાવતી ઇલેક્ટ્રોન જોડી કેવી હશે?
A
બંને વચ્ચે અસમાન રીતે વહેંચાયેલી
B
એક પરમાણુથી બીજા પરમાણુમાં સંપૂર્ણ સ્થાનાંતરણ દ્વારા
C
સમાન સ્પિન સ્થિતિમાં
D
બંનેની વચ્ચે સમાન રીતે વહેંચાયેલી
Solution
(D) જ્યારે બે સમાન અધાતુ પરમાણુઓ બંધ બનાવે છે,ત્યારે તેઓ તેમના સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોનને સમાન રીતે વહેંચે છે કારણ કે તેમની વિદ્યુતઋણતા સમાન હોય છે.
આ પ્રકારના બંધને અધ્રુવીય સહસંયોજક બંધ કહેવામાં આવે છે.
તેથી,ઇલેક્ટ્રોન જોડી બંને પરમાણુઓ વચ્ચે સમાન રીતે વહેંચાયેલી હોય છે.
આ પ્રકારના બંધને અધ્રુવીય સહસંયોજક બંધ કહેવામાં આવે છે.
તેથી,ઇલેક્ટ્રોન જોડી બંને પરમાણુઓ વચ્ચે સમાન રીતે વહેંચાયેલી હોય છે.
0 likesView Solution
6
ChemistryMediumMCQIIT JEE · 1986
નીચેનામાંથી શેમાં સવર્ગ સહસંયોજક બંધ (coordinate covalent bond) રહેલો છે?
A
$N_2O_5$
B
$BaCl_2$
C
$HCl$
D
$H_2O$
Solution
(A) સાચો જવાબ $A$ છે.
$N_2O_5$ ની રચનામાં બે નાઈટ્રોજન પરમાણુઓ એક ઓક્સિજન પરમાણુ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે $(N-O-N)$.
દરેક નાઈટ્રોજન પરમાણુ એક ટર્મિનલ ઓક્સિજન પરમાણુ સાથે દ્વિબંધ દ્વારા અને બીજા ટર્મિનલ ઓક્સિજન પરમાણુ સાથે સવર્ગ સહસંયોજક બંધ દ્વારા જોડાયેલ હોય છે.
આમ,$N_2O_5$ માં સવર્ગ સહસંયોજક બંધ હોય છે.
$N_2O_5$ ની રચનામાં બે નાઈટ્રોજન પરમાણુઓ એક ઓક્સિજન પરમાણુ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે $(N-O-N)$.
દરેક નાઈટ્રોજન પરમાણુ એક ટર્મિનલ ઓક્સિજન પરમાણુ સાથે દ્વિબંધ દ્વારા અને બીજા ટર્મિનલ ઓક્સિજન પરમાણુ સાથે સવર્ગ સહસંયોજક બંધ દ્વારા જોડાયેલ હોય છે.
આમ,$N_2O_5$ માં સવર્ગ સહસંયોજક બંધ હોય છે.
0 likesView Solution
7
ChemistryMediumMCQIIT JEE · 1986
નીચેનામાંથી કયો અણુ ડાયપોલ મોમેન્ટ (દ્વિધ્રુવીય ચાકમાત્રા) દર્શાવે છે?
A
$1, 4-$ડાયક્લોરોબેન્ઝીન
B
$cis-1, 2-$ડાયક્લોરોઈથીન
C
$trans-1, 2-$ડાયક્લોરો$-2-$પેન્ટીન
D
$(b)$ અને $(c)$ બંને
Solution
(D) અણુ ડાયપોલ મોમેન્ટ ત્યારે જ દર્શાવે છે જો તે ધ્રુવીય હોય અને તેની ચોખ્ખી ડાયપોલ મોમેન્ટ શૂન્ય ન હોય.
$1, 4-$ડાયક્લોરોબેન્ઝીન એક સંમિત અણુ છે જ્યાં બે $C-Cl$ બંધની ડાયપોલ મોમેન્ટ એકબીજાને નાબૂદ કરે છે,પરિણામે ચોખ્ખી ડાયપોલ મોમેન્ટ $0$ થાય છે.
$cis-1, 2-$ડાયક્લોરોઈથીન ધ્રુવીય છે કારણ કે બે $Cl$ પરમાણુઓ એક જ બાજુએ છે,જે શૂન્યતર ડાયપોલ મોમેન્ટ તરફ દોરી જાય છે.
$trans-1, 2-$ડાયક્લોરો$-2-$પેન્ટીન એક અસંમિત અણુ છે કારણ કે દ્વિબંધ ધરાવતા કાર્બન સાથે જોડાયેલા સમૂહો અલગ-અલગ છે. આ અસંમિતિને કારણે,ડાયપોલ મોમેન્ટ એકબીજાને નાબૂદ કરતી નથી,પરિણામે શૂન્યતર ડાયપોલ મોમેન્ટ મળે છે.
તેથી,$(b)$ અને $(c)$ બંને ડાયપોલ મોમેન્ટ દર્શાવે છે.
$1, 4-$ડાયક્લોરોબેન્ઝીન એક સંમિત અણુ છે જ્યાં બે $C-Cl$ બંધની ડાયપોલ મોમેન્ટ એકબીજાને નાબૂદ કરે છે,પરિણામે ચોખ્ખી ડાયપોલ મોમેન્ટ $0$ થાય છે.
$cis-1, 2-$ડાયક્લોરોઈથીન ધ્રુવીય છે કારણ કે બે $Cl$ પરમાણુઓ એક જ બાજુએ છે,જે શૂન્યતર ડાયપોલ મોમેન્ટ તરફ દોરી જાય છે.
$trans-1, 2-$ડાયક્લોરો$-2-$પેન્ટીન એક અસંમિત અણુ છે કારણ કે દ્વિબંધ ધરાવતા કાર્બન સાથે જોડાયેલા સમૂહો અલગ-અલગ છે. આ અસંમિતિને કારણે,ડાયપોલ મોમેન્ટ એકબીજાને નાબૂદ કરતી નથી,પરિણામે શૂન્યતર ડાયપોલ મોમેન્ટ મળે છે.
તેથી,$(b)$ અને $(c)$ બંને ડાયપોલ મોમેન્ટ દર્શાવે છે.
0 likesView Solution
8
ChemistryMediumMCQIIT JEE · 1986
કયામાં સૌથી મજબૂત $H$-બંધ હોય છે?
A
$O-H.....S$
B
$S-H.....O$
C
$F-H.....F$
D
$O-H.....O$
Solution
(C) સૌથી મજબૂત હાઇડ્રોજન બંધ હાઇડ્રોજન ફ્લોરાઇડ $(HF)$ માં જોવા મળે છે.
હાઇડ્રોજન બંધની મજબૂતી બંધમાં સામેલ પરમાણુની વિદ્યુતઋણતાના સીધા પ્રમાણમાં હોય છે.
આપેલા તત્વો $(F, O, S)$ માં ફ્લોરિન $(F)$ ની વિદ્યુતઋણતા સૌથી વધુ હોવાથી,$H-F.....F$ બંધ સૌથી મજબૂત છે.
હાઇડ્રોજન બંધની મજબૂતી બંધમાં સામેલ પરમાણુની વિદ્યુતઋણતાના સીધા પ્રમાણમાં હોય છે.
આપેલા તત્વો $(F, O, S)$ માં ફ્લોરિન $(F)$ ની વિદ્યુતઋણતા સૌથી વધુ હોવાથી,$H-F.....F$ બંધ સૌથી મજબૂત છે.
0 likesView Solution
9
ChemistryMCQIIT JEE · 1986
નીચેનામાંથી શેમાં સવર્ગ સહસંયોજક બંધ (coordinate covalent bond) રહેલો છે?
A
$N_2H_5^+$
B
$BaCl_2$
C
$HCl$
D
$H_2O$
Solution
(A) સવર્ગ સહસંયોજક બંધ ત્યારે બને છે જ્યારે એક પરમાણુ ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મનું દાન બીજા ઇલેક્ટ્રોન-ઉણપ ધરાવતા પરમાણુને કરે છે.
$N_2H_5^+$ માં,બંધારણ હાઇડ્રેઝીન $(N_2H_4)$ ના પ્રોટોનેશન દ્વારા બને છે.
$N_2H_4$ માં નાઇટ્રોજન પરમાણુ પર એક અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ હોય છે. જ્યારે તે $H^+$ આયન સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,ત્યારે નાઇટ્રોજન પરમાણુ તેનું ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ $H^+$ આયનને દાન કરીને સવર્ગ બંધ બનાવે છે.
$N_2H_4 + H^+ \rightarrow [H_2N-NH_3]^+$ અથવા $N_2H_5^+$.
$BaCl_2$ માં આયનીય બંધ છે. $HCl$ અને $H_2O$ માં સહસંયોજક બંધ છે.
$N_2H_5^+$ માં,બંધારણ હાઇડ્રેઝીન $(N_2H_4)$ ના પ્રોટોનેશન દ્વારા બને છે.
$N_2H_4$ માં નાઇટ્રોજન પરમાણુ પર એક અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ હોય છે. જ્યારે તે $H^+$ આયન સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,ત્યારે નાઇટ્રોજન પરમાણુ તેનું ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ $H^+$ આયનને દાન કરીને સવર્ગ બંધ બનાવે છે.
$N_2H_4 + H^+ \rightarrow [H_2N-NH_3]^+$ અથવા $N_2H_5^+$.
$BaCl_2$ માં આયનીય બંધ છે. $HCl$ અને $H_2O$ માં સહસંયોજક બંધ છે.
0 likesView Solution
10
ChemistryMediumMCQIIT JEE · 1986
જ્યારે $NaNO_3$ ને બંધ પાત્રમાં ગરમ કરવામાં આવે છે,ત્યારે $O_2$ મુક્ત થાય છે અને $NaNO_2$ બાકી રહે છે. સંતુલન સમયે,
A
$NaNO_3$ ઉમેરવાથી પુરોગામી પ્રક્રિયાને વેગ મળે છે
B
$NaNO_2$ ઉમેરવાથી પ્રતિગામી પ્રક્રિયાને વેગ મળે છે
C
દબાણ વધારવાથી પ્રતિગામી પ્રક્રિયાને વેગ મળે છે
D
ઉપરના તમામ
Solution
(D) રાસાયણિક પ્રક્રિયા: $2NaNO_3(s) \rightleftharpoons 2NaNO_2(s) + O_2(g)$ છે.
લે શેટલિયરના સિદ્ધાંત મુજબ:
$1$. પ્રક્રિયક $(NaNO_3)$ ઉમેરવાથી સંતુલન પુરોગામી દિશામાં ખસે છે.
$2$. નીપજ $(NaNO_2)$ ઉમેરવાથી સંતુલન પ્રતિગામી દિશામાં ખસે છે.
$3$. વાયુરૂપ નીપજ ધરાવતી પ્રણાલીમાં દબાણ વધારવાથી સંતુલન ઓછા વાયુના મોલ ધરાવતી દિશામાં ખસે છે. અહીં,નીપજ બાજુ $1 \text{ મોલ}$ $O_2(g)$ છે અને પ્રક્રિયક બાજુ $0 \text{ મોલ}$ વાયુ છે. તેથી,દબાણ વધારવાથી સંતુલન ડાબી બાજુ (પ્રતિગામી પ્રક્રિયા) ખસે છે.
આમ,આપેલા તમામ વિધાનો સાચા છે.
લે શેટલિયરના સિદ્ધાંત મુજબ:
$1$. પ્રક્રિયક $(NaNO_3)$ ઉમેરવાથી સંતુલન પુરોગામી દિશામાં ખસે છે.
$2$. નીપજ $(NaNO_2)$ ઉમેરવાથી સંતુલન પ્રતિગામી દિશામાં ખસે છે.
$3$. વાયુરૂપ નીપજ ધરાવતી પ્રણાલીમાં દબાણ વધારવાથી સંતુલન ઓછા વાયુના મોલ ધરાવતી દિશામાં ખસે છે. અહીં,નીપજ બાજુ $1 \text{ મોલ}$ $O_2(g)$ છે અને પ્રક્રિયક બાજુ $0 \text{ મોલ}$ વાયુ છે. તેથી,દબાણ વધારવાથી સંતુલન ડાબી બાજુ (પ્રતિગામી પ્રક્રિયા) ખસે છે.
આમ,આપેલા તમામ વિધાનો સાચા છે.
0 likesView Solution
11
ChemistryMediumMCQIIT JEE · 1986
કેલ્શિયમ ઓક્ઝેલેટ $(CaC_2O_4)$ ના અવક્ષેપ નીચેનામાંથી શેમાં ઓગળશે નહીં?
A
$HCl$
B
$HNO_3$
C
એક્વા રિજિયા
D
$CH_3COOH$
Solution
(D) કેલ્શિયમ ઓક્ઝેલેટ $(CaC_2O_4)$ એ પ્રબળ બેઇઝ $(Ca(OH)_2)$ અને નિર્બળ એસિડ (ઓક્ઝેલિક એસિડ,$H_2C_2O_4$) નો ક્ષાર છે.
તે $HCl$ અને $HNO_3$ જેવા પ્રબળ ખનિજ એસિડમાં ઓગળે છે કારણ કે ઓક્ઝેલેટ આયનો $(C_2O_4^{2-})$ એ $H^+$ આયનો સાથે પ્રક્રિયા કરીને નિર્બળ એસિડ $H_2C_2O_4$ બનાવે છે,જે સંતુલનને જમણી તરફ ખસેડે છે.
જોકે,એસિટિક એસિડ $(CH_3COOH)$ એ નિર્બળ એસિડ છે અને તે સંતુલનને નોંધપાત્ર રીતે ખસેડવા અને અવક્ષેપને ઓગળવા માટે પૂરતી સાંદ્રતામાં $H^+$ આયનો પૂરા પાડતું નથી.
તે $HCl$ અને $HNO_3$ જેવા પ્રબળ ખનિજ એસિડમાં ઓગળે છે કારણ કે ઓક્ઝેલેટ આયનો $(C_2O_4^{2-})$ એ $H^+$ આયનો સાથે પ્રક્રિયા કરીને નિર્બળ એસિડ $H_2C_2O_4$ બનાવે છે,જે સંતુલનને જમણી તરફ ખસેડે છે.
જોકે,એસિટિક એસિડ $(CH_3COOH)$ એ નિર્બળ એસિડ છે અને તે સંતુલનને નોંધપાત્ર રીતે ખસેડવા અને અવક્ષેપને ઓગળવા માટે પૂરતી સાંદ્રતામાં $H^+$ આયનો પૂરા પાડતું નથી.
0 likesView Solution
12
ChemistryEasyMCQIIT JEE · 1986
એસિટિક એસિડમાં અદ્રાવ્ય સંયોજન કયું છે?
A
કેલ્શિયમ ઓક્સાઇડ
B
કેલ્શિયમ કાર્બોનેટ
C
કેલ્શિયમ ઓક્સાલેટ
D
કેલ્શિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ
Solution
(C) એસિટિક એસિડમાં અદ્રાવ્ય સંયોજન $CaC_2O_4$ (કેલ્શિયમ ઓક્સાલેટ) છે.
એસિટિક એસિડ એક નિર્બળ એસિડ છે. જ્યારે $CaCO_3$,$CaO$,અથવા $Ca(OH)_2$ ને એસિટિક એસિડમાં ઉમેરવામાં આવે છે,ત્યારે તે દ્રાવ્ય કેલ્શિયમ એસિટેટ બનાવવા માટે પ્રતિક્રિયા આપે છે.
જો કે,$CaC_2O_4$ નો દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $(K_{sp})$ ખૂબ જ ઓછો હોય છે અને તે એસિટિક એસિડ જેવા નિર્બળ એસિડમાં દ્રાવ્ય થતું નથી.
એસિટિક એસિડ એક નિર્બળ એસિડ છે. જ્યારે $CaCO_3$,$CaO$,અથવા $Ca(OH)_2$ ને એસિટિક એસિડમાં ઉમેરવામાં આવે છે,ત્યારે તે દ્રાવ્ય કેલ્શિયમ એસિટેટ બનાવવા માટે પ્રતિક્રિયા આપે છે.
જો કે,$CaC_2O_4$ નો દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $(K_{sp})$ ખૂબ જ ઓછો હોય છે અને તે એસિટિક એસિડ જેવા નિર્બળ એસિડમાં દ્રાવ્ય થતું નથી.
0 likesView Solution
13
ChemistryEasyMCQIIT JEE · 1986
જેનું $0.1 \, M$ દ્રાવણ બેઝિક હોય તેવું સંયોજન કયું છે?
A
એમોનિયમ એસિટેટ
B
કેલ્શિયમ કાર્બોનેટ
C
એમોનિયમ સલ્ફેટ
D
સોડિયમ એસિટેટ
Solution
(D) $CH_3COONa$ એ નિર્બળ એસિડ,$CH_3COOH$ અને પ્રબળ બેઝ,$NaOH$ નો ક્ષાર છે.
તે નિર્બળ એસિડ અને પ્રબળ બેઝનો ક્ષાર હોવાથી,તે એનાયોનિક જળવિભાજન પામીને $OH^-$ આયનો ઉત્પન્ન કરે છે,જે દ્રાવણને બેઝિક બનાવે છે.
$CH_3COO^- + H_2O \rightleftharpoons CH_3COOH + OH^-$.
તે નિર્બળ એસિડ અને પ્રબળ બેઝનો ક્ષાર હોવાથી,તે એનાયોનિક જળવિભાજન પામીને $OH^-$ આયનો ઉત્પન્ન કરે છે,જે દ્રાવણને બેઝિક બનાવે છે.
$CH_3COO^- + H_2O \rightleftharpoons CH_3COOH + OH^-$.
0 likesView Solution
14
ChemistryMediumMCQIIT JEE · 1986
ઈથેન,$CO_2$ અને પાણી $(l)$ ની પ્રમાણિત મોલર સર્જન ઉષ્મા અનુક્રમે $-21.1$,$-94.1$ અને $-68.3 \ kcal$ છે. ઈથેનની પ્રમાણિત મોલર દહન ઉષ્મા $kcal$ માં કેટલી થશે?
A
$-372$
B
$162$
C
$-240$
D
$183.5$
Solution
(A) ઈથેનની દહન પ્રક્રિયા: $C_2H_6(g) + \frac{7}{2}O_2(g) \to 2CO_2(g) + 3H_2O(l)$.
પ્રમાણિત દહન ઉષ્મા $\Delta H_c^{\circ}$ નીચે મુજબ ગણી શકાય: $\Delta H_c^{\circ} = [2 \times \Delta H_f^{\circ}(CO_2) + 3 \times \Delta H_f^{\circ}(H_2O)] - [\Delta H_f^{\circ}(C_2H_6) + \frac{7}{2} \times \Delta H_f^{\circ}(O_2)]$.
આપેલ કિંમતો: $\Delta H_f^{\circ}(CO_2) = -94.1 \ kcal$,$\Delta H_f^{\circ}(H_2O) = -68.3 \ kcal$,$\Delta H_f^{\circ}(C_2H_6) = -21.1 \ kcal$,અને $\Delta H_f^{\circ}(O_2) = 0 \ kcal$.
કિંમતો મૂકતા: $\Delta H_c^{\circ} = [2(-94.1) + 3(-68.3)] - [-21.1 + 0]$.
$\Delta H_c^{\circ} = [-188.2 - 204.9] + 21.1$.
$\Delta H_c^{\circ} = -393.1 + 21.1 = -372 \ kcal$.
પ્રમાણિત દહન ઉષ્મા $\Delta H_c^{\circ}$ નીચે મુજબ ગણી શકાય: $\Delta H_c^{\circ} = [2 \times \Delta H_f^{\circ}(CO_2) + 3 \times \Delta H_f^{\circ}(H_2O)] - [\Delta H_f^{\circ}(C_2H_6) + \frac{7}{2} \times \Delta H_f^{\circ}(O_2)]$.
આપેલ કિંમતો: $\Delta H_f^{\circ}(CO_2) = -94.1 \ kcal$,$\Delta H_f^{\circ}(H_2O) = -68.3 \ kcal$,$\Delta H_f^{\circ}(C_2H_6) = -21.1 \ kcal$,અને $\Delta H_f^{\circ}(O_2) = 0 \ kcal$.
કિંમતો મૂકતા: $\Delta H_c^{\circ} = [2(-94.1) + 3(-68.3)] - [-21.1 + 0]$.
$\Delta H_c^{\circ} = [-188.2 - 204.9] + 21.1$.
$\Delta H_c^{\circ} = -393.1 + 21.1 = -372 \ kcal$.
1 likesView Solution
15
ChemistryDifficultMCQIIT JEE · 1986
નીચેનામાંથી કઈ જોડી દ્રાવણમાં એકસાથે અસ્તિત્વ ધરાવી શકતી નથી?
A
$NaHCO_3$ અને $NaOH$
B
$Na_2CO_3$ અને $NaOH$
C
$Na_2CO_3$ અને $NaCl$
D
$NaHCO_3$ અને $NaCl$
Solution
(A) $NaHCO_3$ એ ઉભયગુણી પદાર્થ (એસિડિક ક્ષાર) છે અને $NaOH$ એ પ્રબળ બેઇઝ છે. \\ જ્યારે તેઓ એક જ દ્રાવણમાં હાજર હોય છે,ત્યારે તેઓ એસિડ-બેઇઝ તટસ્થીકરણ પ્રક્રિયા કરે છે: \\ $NaHCO_3 + NaOH \rightarrow Na_2CO_3 + H_2O$. \\ તેથી,તેઓ દ્રાવણમાં એકસાથે રહી શકતા નથી કારણ કે તેઓ પ્રક્રિયા કરીને સોડિયમ કાર્બોનેટ અને પાણી બનાવે છે.
0 likesView Solution
16
ChemistryMediumMCQIIT JEE · 1986
જે સંયોજન મધ્યમ ગરમી આપતા ઓક્સિજન મુક્ત કરે છે તે કયું છે?
A
ક્યુપ્રિક ઓક્સાઇડ
B
મર્ક્યુરિક ઓક્સાઇડ
C
ઝિંક ઓક્સાઇડ
D
એલ્યુમિનિયમ ઓક્સાઇડ
Solution
(B) આપેલા ઓક્સાઇડ્સમાંથી,$HgO$ (મર્ક્યુરિક ઓક્સાઇડ) મધ્યમ તાપમાને ઉષ્મીય રીતે અસ્થિર છે અને ઓક્સિજન વાયુ મુક્ત કરવા માટે વિઘટન પામે છે.
પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $2HgO_{(s)} \xrightarrow{\Delta} 2Hg_{(l)} + O_{2(g)}$.
પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $2HgO_{(s)} \xrightarrow{\Delta} 2Hg_{(l)} + O_{2(g)}$.
0 likesView Solution
17
ChemistryMCQIIT JEE · 1986
એસિટિક એસિડમાં અદ્રાવ્ય સંયોજન કયું છે?
A
કેલ્શિયમ ઓક્સાઈડ
B
કેલ્શિયમ કાર્બોનેટ
C
કેલ્શિયમ ઓક્ઝેલેટ
D
કેલ્શિયમ હાઈડ્રોક્સાઈડ
Solution
(C) $ (C) $ કેલ્શિયમ ઓક્ઝેલેટ $(CaC_2O_4)$ એ નિર્બળ એસિડ (ઓક્ઝેલિક એસિડ) અને પ્રબળ બેઝનો ક્ષાર છે,પરંતુ તે પાણી અને એસિટિક એસિડ $(CH_3COOH)$ જેવા નિર્બળ એસિડમાં ખૂબ જ અદ્રાવ્ય છે.
તે માત્ર હાઈડ્રોક્લોરિક એસિડ $(HCl)$ જેવા પ્રબળ ખનિજ એસિડમાં જ ઓગળે છે કારણ કે ઓક્ઝેલેટ આયન $(C_2O_4^{2-})$ એ $H^+$ આયનો સાથે પ્રક્રિયા કરીને ઓક્ઝેલિક એસિડ બનાવે છે,જે સંતુલનને આગળની દિશામાં ખસેડે છે.
તે માત્ર હાઈડ્રોક્લોરિક એસિડ $(HCl)$ જેવા પ્રબળ ખનિજ એસિડમાં જ ઓગળે છે કારણ કે ઓક્ઝેલેટ આયન $(C_2O_4^{2-})$ એ $H^+$ આયનો સાથે પ્રક્રિયા કરીને ઓક્ઝેલિક એસિડ બનાવે છે,જે સંતુલનને આગળની દિશામાં ખસેડે છે.
0 likesView Solution
18
ChemistryMediumMCQIIT JEE · 1986
$2, 2, 3-$ટ્રાયમિથાઈલહેક્ઝેન કયું સંયોજન છે?
A
$CH_3-C(CH_3)_2-CH(CH_3)-CH_2-CH_3$
B
$CH_3-C(CH_3)_2-CH_2-CH(CH_3)-CH_3$
C
$CH_3-C(CH_3)_2-CH(CH_3)-CH_2-CH_2-CH_3$
D
$CH_3-CH(CH_3)-CH_2-CH_2-C(CH_3)_2-CH_3$
Solution
(C) $IUPAC$ નામ $2, 2, 3-$ટ્રાયમિથાઈલહેક્ઝેન છ કાર્બન પરમાણુઓની મુખ્ય શૃંખલા સૂચવે છે.
સ્થાન $2$ પર બે મિથાઈલ સમૂહ અને સ્થાન $3$ પર એક મિથાઈલ સમૂહ છે.
આથી સાચું બંધારણ $CH_3-C(CH_3)_2-CH(CH_3)-CH_2-CH_2-CH_3$ છે.
સ્થાન $2$ પર બે મિથાઈલ સમૂહ અને સ્થાન $3$ પર એક મિથાઈલ સમૂહ છે.
આથી સાચું બંધારણ $CH_3-C(CH_3)_2-CH(CH_3)-CH_2-CH_2-CH_3$ છે.
0 likesView Solution
19
ChemistryMediumMCQIIT JEE · 1986
નીચેનામાંથી કોના માટે મોનોક્લોરો નીપજના માત્ર બે સમઘટકો શક્ય છે?
A
$n-$બ્યુટેન
B
$2,4-$ડાયમિથાઈલ પેન્ટેન
C
બેન્ઝીન
D
$1-$મિથાઈલ પ્રોપેન
Solution
(A) મોનોક્લોરો સમઘટકોની સંખ્યા નક્કી કરવા માટે,આપણે અણુમાં અસમાન હાઇડ્રોજન પરમાણુઓની સંખ્યા ગણીએ છીએ.
$1$. $n-$બ્યુટેન $(CH_3-CH_2-CH_2-CH_3)$ માટે,બે સમાન હાઇડ્રોજનના સેટ છે: છેડાના $CH_3$ સમૂહો અને અંદરના $CH_2$ સમૂહો. આમ,તે બે મોનોક્લોરો નીપજો આપે છે: $1-$ક્લોરોબ્યુટેન અને $2-$ક્લોરોબ્યુટેન.
$2$. $2,4-$ડાયમિથાઈલ પેન્ટેન માટે,ત્રણ સમાન હાઇડ્રોજનના સેટ છે.
$3$. બેન્ઝીન માટે,બધા છ હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ સમાન છે,જે માત્ર એક જ મોનોક્લોરો નીપજ (ક્લોરોબેન્ઝીન) આપે છે.
$4$. $1-$મિથાઈલ પ્રોપેન (આઇસોબ્યુટેન) માટે,બે સમાન હાઇડ્રોજનના સેટ છે,પરંતુ $n-$બ્યુટેન એ બે સમઘટકો માટે પ્રમાણભૂત જવાબ છે.
$1$. $n-$બ્યુટેન $(CH_3-CH_2-CH_2-CH_3)$ માટે,બે સમાન હાઇડ્રોજનના સેટ છે: છેડાના $CH_3$ સમૂહો અને અંદરના $CH_2$ સમૂહો. આમ,તે બે મોનોક્લોરો નીપજો આપે છે: $1-$ક્લોરોબ્યુટેન અને $2-$ક્લોરોબ્યુટેન.
$2$. $2,4-$ડાયમિથાઈલ પેન્ટેન માટે,ત્રણ સમાન હાઇડ્રોજનના સેટ છે.
$3$. બેન્ઝીન માટે,બધા છ હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ સમાન છે,જે માત્ર એક જ મોનોક્લોરો નીપજ (ક્લોરોબેન્ઝીન) આપે છે.
$4$. $1-$મિથાઈલ પ્રોપેન (આઇસોબ્યુટેન) માટે,બે સમાન હાઇડ્રોજનના સેટ છે,પરંતુ $n-$બ્યુટેન એ બે સમઘટકો માટે પ્રમાણભૂત જવાબ છે.
0 likesView Solution
20
ChemistryMediumMCQIIT JEE · 1986
નીચેનામાંથી કોનું ઉત્કલનબિંદુ મહત્તમ છે?
A
આઇસો-ઓક્ટેન
B
$n-$ઓક્ટેન
C
$2, 2, 3, 3-$ટેટ્રામિથાઇલ બ્યુટેન
D
$n-$બ્યુટેન
Solution
(B) સાચો જવાબ $(B)$ $n-$ઓક્ટેન છે.
$1.$ ઉત્કલનબિંદુ આણ્વીય દળ પર આધાર રાખે છે. વધુ આણ્વીય દળ એટલે ઊંચું ઉત્કલનબિંદુ.
$2.$ સમાન આણ્વીય દળ ધરાવતા આઇસોમર્સ માટે,ઉત્કલનબિંદુ સપાટીના ક્ષેત્રફળ પર આધાર રાખે છે. સીધી શૃંખલાવાળા (રેખીય) આલ્કેનનું સપાટીનું ક્ષેત્રફળ શાખાયુક્ત આલ્કેન કરતા વધારે હોય છે,જેના કારણે વાન ડેર વાલ્સ બળો મજબૂત હોય છે અને ઉત્કલનબિંદુ ઊંચું હોય છે.
$3.$ આપેલા વિકલ્પોમાં,$n-$ઓક્ટેન $(C_8H_{18})$ નું આણ્વીય દળ $n-$બ્યુટેન $(C_4H_{10})$ કરતા વધારે છે અને તે શાખાયુક્ત આઇસોમર્સની સરખામણીમાં સીધી શૃંખલા ધરાવે છે.
$1.$ ઉત્કલનબિંદુ આણ્વીય દળ પર આધાર રાખે છે. વધુ આણ્વીય દળ એટલે ઊંચું ઉત્કલનબિંદુ.
$2.$ સમાન આણ્વીય દળ ધરાવતા આઇસોમર્સ માટે,ઉત્કલનબિંદુ સપાટીના ક્ષેત્રફળ પર આધાર રાખે છે. સીધી શૃંખલાવાળા (રેખીય) આલ્કેનનું સપાટીનું ક્ષેત્રફળ શાખાયુક્ત આલ્કેન કરતા વધારે હોય છે,જેના કારણે વાન ડેર વાલ્સ બળો મજબૂત હોય છે અને ઉત્કલનબિંદુ ઊંચું હોય છે.
$3.$ આપેલા વિકલ્પોમાં,$n-$ઓક્ટેન $(C_8H_{18})$ નું આણ્વીય દળ $n-$બ્યુટેન $(C_4H_{10})$ કરતા વધારે છે અને તે શાખાયુક્ત આઇસોમર્સની સરખામણીમાં સીધી શૃંખલા ધરાવે છે.
0 likesView Solution
21
ChemistryMediumMCQIIT JEE · 1986
$C_2H_5Cl$ ની મહત્તમ નીપજ મેળવવા માટેની શરત કઈ છે?
A
$C_2H_6$ (વધારે) $+ Cl_2 \xrightarrow{UV \text{ Light}}$
B
$C_2H_6 + Cl_2 \xrightarrow[\text{ઓરડાના તાપમાને}]{\text{અંધારામાં}}$
C
$C_2H_6 + Cl_2$ (વધારે) $\xrightarrow{UV \text{ Light}}$
D
$C_2H_6 + Cl_2 \xrightarrow{UV \text{ Light}}$
Solution
(A) આલ્કેનનું મુક્ત મુલક ક્લોરિનેશન એ એક સાંકળ પ્રક્રિયા છે જે ત્યાં સુધી ચાલુ રહે છે જ્યાં સુધી બધા હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ ક્લોરિન દ્વારા બદલાય નહીં,જો $Cl_2$ વધારે પ્રમાણમાં હોય.
મોનો-સબસ્ટિટ્યુટેડ નીપજ $(C_2H_5Cl)$ મુખ્ય નીપજ તરીકે મેળવવા માટે,આલ્કેન $(C_2H_6)$ ને વધારે પ્રમાણમાં લેવો આવશ્યક છે.
તેથી,પ્રક્રિયા $C_2H_6$ (વધારે) $+ Cl_2 \xrightarrow{UV \text{ Light}} C_2H_5Cl + HCl$ એ મોનો-ક્લોરો નીપજની મહત્તમ નીપજ આપે છે.
મોનો-સબસ્ટિટ્યુટેડ નીપજ $(C_2H_5Cl)$ મુખ્ય નીપજ તરીકે મેળવવા માટે,આલ્કેન $(C_2H_6)$ ને વધારે પ્રમાણમાં લેવો આવશ્યક છે.
તેથી,પ્રક્રિયા $C_2H_6$ (વધારે) $+ Cl_2 \xrightarrow{UV \text{ Light}} C_2H_5Cl + HCl$ એ મોનો-ક્લોરો નીપજની મહત્તમ નીપજ આપે છે.
0 likesView Solution
22
ChemistryMediumMCQIIT JEE · 1986
એસિટિક એસિડમાં દ્રાવ્ય ન હોય તેવું સંયોજન કયું છે?
A
$CaCO_3$
B
$CaO$
C
$CaC_2O_4$
D
$Ca(OH)_2$
Solution
(C) $CaC_2O_4$ (કેલ્શિયમ ઓક્સાલેટ) એ ઓક્સેલિક એસિડનો ક્ષાર છે.
ઓક્સેલિક એસિડ એ એસિટિક એસિડ કરતા વધુ પ્રબળ એસિડ હોવાથી,$CaC_2O_4$ એસિટિક એસિડમાં ઓગળતું નથી.
જ્યારે $CaCO_3$,$CaO$ અને $Ca(OH)_2$ એસિટિક એસિડ સાથે પ્રક્રિયા કરીને દ્રાવ્ય કેલ્શિયમ એસિટેટ બનાવે છે.
ઓક્સેલિક એસિડ એ એસિટિક એસિડ કરતા વધુ પ્રબળ એસિડ હોવાથી,$CaC_2O_4$ એસિટિક એસિડમાં ઓગળતું નથી.
જ્યારે $CaCO_3$,$CaO$ અને $Ca(OH)_2$ એસિટિક એસિડ સાથે પ્રક્રિયા કરીને દ્રાવ્ય કેલ્શિયમ એસિટેટ બનાવે છે.
0 likesView Solution
23
ChemistryMediumMCQIIT JEE · 1986
સલ્ફર ડાયોક્સાઇડમાં સંકરણ કયું છે?
A
$sp$
B
$sp^3$
C
$sp^2$
D
$dsp^2$
Solution
(C) $SO_2$ માં મધ્યસ્થ પરમાણુ સલ્ફર $(S)$ છે.
સલ્ફર પાસે $6$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન હોય છે.
$SO_2$ માં,સલ્ફર બે ઓક્સિજન પરમાણુઓ સાથે બે દ્વિબંધ બનાવે છે.
સલ્ફરની આસપાસ ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મની સંખ્યા = $2$ (બંધકારક યુગ્મ) + $1$ (અબંધકારક યુગ્મ) = $3$.
સ્ટેરિક નંબર $3$ હોવાથી,સંકરણ $sp^2$ છે.
સલ્ફર પાસે $6$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન હોય છે.
$SO_2$ માં,સલ્ફર બે ઓક્સિજન પરમાણુઓ સાથે બે દ્વિબંધ બનાવે છે.
સલ્ફરની આસપાસ ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મની સંખ્યા = $2$ (બંધકારક યુગ્મ) + $1$ (અબંધકારક યુગ્મ) = $3$.
સ્ટેરિક નંબર $3$ હોવાથી,સંકરણ $sp^2$ છે.
0 likesView Solution
24
ChemistryMediumMCQIIT JEE · 1986
જો વાયુનું વિસ્તરણ અચળ તાપમાને કરવામાં આવે,તો નીચેનામાંથી શું સાચું છે?
A
દબાણ વધે છે
B
અણુઓની ગતિજ ઉર્જા સમાન રહે છે
C
અણુઓની ગતિજ ઉર્જા ઘટે છે
D
વાયુના અણુઓની સંખ્યા વધે છે
Solution
(B) વાયુના અણુઓની સરેરાશ ગતિજ ઉર્જા નિરપેક્ષ તાપમાનના સમપ્રમાણમાં હોય છે $(KE \propto T)$.
પ્રક્રિયા અચળ તાપમાને થતી હોવાથી,અણુઓની ગતિજ ઉર્જા અચળ રહે છે.
પ્રક્રિયા અચળ તાપમાને થતી હોવાથી,અણુઓની ગતિજ ઉર્જા અચળ રહે છે.
0 likesView Solution
25
ChemistryMediumMCQIIT JEE · 1986
ઇથેનોલનું એક આઇસોમર (સમઘટક) કયું છે?
A
મિથેનોલ
B
ડાયમિથાઈલ ઈથર
C
ડાયઈથાઈલ ઈથર
D
ઈથિલિન ગ્લાયકોલ
Solution
(B) ઇથેનોલ $(C_2H_5OH)$ અને ડાયમિથાઈલ ઈથર $(CH_3OCH_3)$ બંનેનું આણ્વીય સૂત્ર $C_2H_6O$ સમાન છે.
તેમનું આણ્વીય સૂત્ર સમાન છે પરંતુ બંધારણીય ગોઠવણી (ક્રિયાશીલ સમૂહ) અલગ હોવાથી,તેઓ એકબીજાના ક્રિયાશીલ સમૂહના સમઘટકો છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(B)$ છે.
તેમનું આણ્વીય સૂત્ર સમાન છે પરંતુ બંધારણીય ગોઠવણી (ક્રિયાશીલ સમૂહ) અલગ હોવાથી,તેઓ એકબીજાના ક્રિયાશીલ સમૂહના સમઘટકો છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(B)$ છે.
0 likesView Solution
26
ChemistryMediumMCQIIT JEE · 1986
હાઇડ્રોજનના રેડિયોઆઇસોટોપમાં ન્યુટ્રોન અને પ્રોટોનની સંખ્યાનો સરવાળો કેટલો છે?
A
$6$
B
$5$
C
$4$
D
$3$
Solution
(D) હાઇડ્રોજનનો રેડિયોઆઇસોટોપ ટ્રિટિયમ છે,જેને $_1H^3$ અથવા $_1^3H$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે.
તેમાં $1$ પ્રોટોન અને $2$ ન્યુટ્રોન હોય છે.
ન્યુટ્રોન અને પ્રોટોનની સંખ્યાનો સરવાળો $1 + 2 = 3$ થાય છે.
તેમાં $1$ પ્રોટોન અને $2$ ન્યુટ્રોન હોય છે.
ન્યુટ્રોન અને પ્રોટોનની સંખ્યાનો સરવાળો $1 + 2 = 3$ થાય છે.
0 likesView Solution
27
ChemistryMCQIIT JEE · 1986
યંગના ડબલ સ્લિટ પ્રયોગમાં,બે સ્લિટ સમાન કંપવિસ્તાર $A$ અને તરંગલંબાઇ $\lambda$ ના સુસંબદ્ધ ઉદગમો તરીકે કાર્ય કરે છે. સમાન સેટઅપ સાથેના બીજા પ્રયોગમાં,બે સ્લિટ સમાન કંપવિસ્તાર $A$ અને તરંગલંબાઇ $\lambda$ ના ઉદગમો છે,પરંતુ તે અસુસંબદ્ધ છે. પ્રથમ કિસ્સામાં અને બીજા કિસ્સામાં પડદાના મધ્યબિંદુએ પ્રકાશની તીવ્રતાનો ગુણોત્તર કેટલો થાય?
A
$1 : 1$
B
$1 : 2$
C
$2 : 1$
D
$4 : 1$
Solution
(C) ધારો કે દરેક ઉદગમની તીવ્રતા $I$ છે. કંપવિસ્તાર $A$ હોવાથી,$I \propto A^2$.
પ્રથમ કિસ્સામાં (સુસંબદ્ધ ઉદગમો),મધ્યબિંદુએ (જ્યાં પથ તફાવત $0$ છે) તીવ્રતા $I_1 = I + I + 2\sqrt{I}\sqrt{I} \cos(0) = 4I$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
બીજા કિસ્સામાં (અસુસંબદ્ધ ઉદગમો),તીવ્રતાઓનો સીધો સરવાળો થાય છે,તેથી $I_2 = I + I = 2I$.
તીવ્રતાઓનો ગુણોત્તર $\frac{I_1}{I_2} = \frac{4I}{2I} = \frac{2}{1}$ છે.
પ્રથમ કિસ્સામાં (સુસંબદ્ધ ઉદગમો),મધ્યબિંદુએ (જ્યાં પથ તફાવત $0$ છે) તીવ્રતા $I_1 = I + I + 2\sqrt{I}\sqrt{I} \cos(0) = 4I$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
બીજા કિસ્સામાં (અસુસંબદ્ધ ઉદગમો),તીવ્રતાઓનો સીધો સરવાળો થાય છે,તેથી $I_2 = I + I = 2I$.
તીવ્રતાઓનો ગુણોત્તર $\frac{I_1}{I_2} = \frac{4I}{2I} = \frac{2}{1}$ છે.
0 likesView Solution
28
ChemistryDifficultMCQIIT JEE · 1986
મોલર દ્રાવણ એટલે એવું દ્રાવણ કે જેમાં એક મોલ દ્રાવ્ય શેમાં ઓગળેલ હોય?
A
$1000 \ g$ દ્રાવક
B
એક લિટર દ્રાવક
C
એક લિટર દ્રાવણ
D
$22.4 \ L$ દ્રાવણ
Solution
(C) સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
વ્યાખ્યા મુજબ,મોલારિટી $(M)$ એટલે દ્રાવણના એક લિટરમાં ઓગળેલા દ્રાવ્યના મોલની સંખ્યા.
તેથી,મોલર દ્રાવણમાં $1 \ L$ દ્રાવણમાં $1 \ mole$ દ્રાવ્ય હોય છે.
વ્યાખ્યા મુજબ,મોલારિટી $(M)$ એટલે દ્રાવણના એક લિટરમાં ઓગળેલા દ્રાવ્યના મોલની સંખ્યા.
તેથી,મોલર દ્રાવણમાં $1 \ L$ દ્રાવણમાં $1 \ mole$ દ્રાવ્ય હોય છે.
1 likesView Solution
29
ChemistryMediumMCQIIT JEE · 1986
એલ્યુમિના $(Al_2O_3)$ ના વિદ્યુતવિભાજનમાં,ક્રાયોલાઇટ $(Na_3AlF_6)$ શા માટે ઉમેરવામાં આવે છે?
A
એલ્યુમિનાનું ગલનબિંદુ વધારવા માટે
B
વિદ્યુત વાહકતા વધારવા માટે
C
એનોડિક અસર ઘટાડવા માટે
D
એલ્યુમિનામાંથી અશુદ્ધિઓ દૂર કરવા માટે
Solution
(B) હોલ-હેરોલ્ટ પ્રક્રિયામાં,શુદ્ધ એલ્યુમિના $(Al_2O_3)$ નું ગલનબિંદુ ખૂબ ઊંચું ($2323 \ K$ ની આસપાસ) હોય છે અને તે વિદ્યુતનું મંદ વાહક છે.
ક્રાયોલાઇટ $(Na_3AlF_6)$ ને એલ્યુમિનામાં ઉમેરવાથી તેનું ગલનબિંદુ ઘટીને $1140 \ K$ ની આસપાસ થાય છે અને તેની વિદ્યુત વાહકતા વધે છે,જેથી વિદ્યુતવિભાજનની પ્રક્રિયા વધુ કાર્યક્ષમ બને છે.
ક્રાયોલાઇટ $(Na_3AlF_6)$ ને એલ્યુમિનામાં ઉમેરવાથી તેનું ગલનબિંદુ ઘટીને $1140 \ K$ ની આસપાસ થાય છે અને તેની વિદ્યુત વાહકતા વધે છે,જેથી વિદ્યુતવિભાજનની પ્રક્રિયા વધુ કાર્યક્ષમ બને છે.
0 likesView Solution
30
ChemistryDifficultMCQIIT JEE · 1986
નીચેનામાંથી કઈ આયનોની જોડીને મંદ હાઇડ્રોક્લોરિક એસિડમાં $H_2S$ દ્વારા અલગ કરી શકાતી નથી?
A
$Bi^{3+}, Sn^{4+}$
B
$Al^{3+}, Hg^{2+}$
C
$Zn^{2+}, Cu^{2+}$
D
$Ni^{2+}, Cu^{2+}$
Solution
(A) મંદ $HCl$ ની હાજરીમાં,સામાન્ય આયન અસરને કારણે $H_2S$ એ $S^{2-}$ આયનોની ઓછી સાંદ્રતા પ્રદાન કરે છે.
આ સાંદ્રતા ગ્રુપ $II$ ના ધાતુ સલ્ફાઇડ્સ (જેમ કે $Bi_2S_3, SnS_2, HgS, CuS$) ના દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $(K_{sp})$ કરતા વધી જાય છે,પરંતુ ગ્રુપ $IV$ ના ધાતુ સલ્ફાઇડ્સ (જેમ કે $ZnS, NiS$) માટે પૂરતી નથી.
$Bi^{3+}$ અને $Sn^{4+}$ બંને ગ્રુપ $II$ માં આવે છે અને બંને મંદ $HCl$ માં સલ્ફાઇડ તરીકે અવક્ષેપિત થશે,તેથી આ પદ્ધતિ દ્વારા તેમને અલગ કરી શકાતા નથી.
આ સાંદ્રતા ગ્રુપ $II$ ના ધાતુ સલ્ફાઇડ્સ (જેમ કે $Bi_2S_3, SnS_2, HgS, CuS$) ના દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $(K_{sp})$ કરતા વધી જાય છે,પરંતુ ગ્રુપ $IV$ ના ધાતુ સલ્ફાઇડ્સ (જેમ કે $ZnS, NiS$) માટે પૂરતી નથી.
$Bi^{3+}$ અને $Sn^{4+}$ બંને ગ્રુપ $II$ માં આવે છે અને બંને મંદ $HCl$ માં સલ્ફાઇડ તરીકે અવક્ષેપિત થશે,તેથી આ પદ્ધતિ દ્વારા તેમને અલગ કરી શકાતા નથી.
0 likesView Solution
31
ChemistryMediumMCQIIT JEE · 1986
ફેરિક ક્લોરાઇડ $(FeCl_3)$ ની હાજરીમાં ટોલ્યુઈનની ક્લોરિન સાથેની પ્રક્રિયા મુખ્યત્વે શું આપે છે?
A
બેન્ઝોઈલ ક્લોરાઇડ
B
$m-$ક્લોરોટોલ્યુઈન
C
બેન્ઝાઈલ ક્લોરાઇડ
D
$o-$ અને $p-$ક્લોરોટોલ્યુઈન
Solution
(D) ફેરિક ક્લોરાઇડ $(FeCl_3)$ જેવા લુઈસ એસિડની હાજરીમાં ટોલ્યુઈનની ક્લોરિન સાથેની પ્રક્રિયા એ ઇલેક્ટ્રોફિલિક એરોમેટિક વિસ્થાપન પ્રક્રિયા (ક્લોરિનેશન) છે.
બેન્ઝીન રિંગ સાથે જોડાયેલ મિથાઈલ ગ્રુપ $(-CH_3)$ તેના ઇલેક્ટ્રોન-ડોનેટિંગ ઇન્ડક્ટિવ ઇફેક્ટ અને હાઇપરકોન્જુગેશનને કારણે ઓર્થો/પેરા-ડાયરેક્ટિંગ ગ્રુપ છે.
તેથી,ક્લોરિન ઇલેક્ટ્રોફાઇલ $(Cl^+)$ ટોલ્યુઈન રિંગની ઓર્થો અને પેરા સ્થિતિ પર હુમલો કરે છે,જેના પરિણામે મુખ્ય નીપજ તરીકે $o-$ક્લોરોટોલ્યુઈન અને $p-$ક્લોરોટોલ્યુઈન બને છે.
પ્રક્રિયા: $C_6H_5CH_3 + Cl_2 \xrightarrow{FeCl_3} C_6H_4(CH_3)Cl + HCl$.
બેન્ઝીન રિંગ સાથે જોડાયેલ મિથાઈલ ગ્રુપ $(-CH_3)$ તેના ઇલેક્ટ્રોન-ડોનેટિંગ ઇન્ડક્ટિવ ઇફેક્ટ અને હાઇપરકોન્જુગેશનને કારણે ઓર્થો/પેરા-ડાયરેક્ટિંગ ગ્રુપ છે.
તેથી,ક્લોરિન ઇલેક્ટ્રોફાઇલ $(Cl^+)$ ટોલ્યુઈન રિંગની ઓર્થો અને પેરા સ્થિતિ પર હુમલો કરે છે,જેના પરિણામે મુખ્ય નીપજ તરીકે $o-$ક્લોરોટોલ્યુઈન અને $p-$ક્લોરોટોલ્યુઈન બને છે.
પ્રક્રિયા: $C_6H_5CH_3 + Cl_2 \xrightarrow{FeCl_3} C_6H_4(CH_3)Cl + HCl$.
0 likesView Solution
32
ChemistryEasyMCQIIT JEE · 1986
મોલાલ દ્રાવણ એટલે એવું દ્રાવણ કે જેમાં એક મોલ દ્રાવ્ય શેમાં ઓગળેલ હોય?
A
$1000 \ g$ દ્રાવક
B
એક લિટર દ્રાવક
C
એક લિટર દ્રાવણ
D
$22.4 \ L$ દ્રાવણ
Solution
(A) દ્રાવણની મોલાલિટી $(m)$ એટલે $1 \ kg$ $(1000 \ g)$ દ્રાવકમાં ઓગળેલા દ્રાવ્યના મોલની સંખ્યા.
તેથી,એક મોલાલ દ્રાવણમાં $1000 \ g$ દ્રાવકમાં એક મોલ દ્રાવ્ય હોય છે.
તેથી,એક મોલાલ દ્રાવણમાં $1000 \ g$ દ્રાવકમાં એક મોલ દ્રાવ્ય હોય છે.
0 likesView Solution
33
ChemistryMediumMCQIIT JEE · 1986
એક રેડિયોએક્ટિવ તત્વનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $140$ દિવસ છે. $560$ દિવસ પછી,એક ગ્રામ તત્વ ઘટીને કેટલું થશે?
A
$1/2 \ g$
B
$1/4 \ g$
C
$1/8 \ g$
D
$1/16 \ g$
Solution
(D) અર્ધ-આયુષ્યની સંખ્યા $(n)$ ની ગણતરી $n = \frac{\text{કુલ સમય}}{\text{અર્ધ-આયુષ્ય}} = \frac{560}{140} = 4$ તરીકે કરવામાં આવે છે.
બાકી રહેલા રેડિયોએક્ટિવ પદાર્થનું પ્રમાણ $(N)$ સૂત્ર $N = \frac{N_o}{2^n}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $N_o$ એ પ્રારંભિક જથ્થો છે.
$N_o = 1 \ g$ અને $n = 4$ આપેલ હોવાથી,આપણને $N = \frac{1}{2^4} = \frac{1}{16} \ g$ મળે છે.
બાકી રહેલા રેડિયોએક્ટિવ પદાર્થનું પ્રમાણ $(N)$ સૂત્ર $N = \frac{N_o}{2^n}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $N_o$ એ પ્રારંભિક જથ્થો છે.
$N_o = 1 \ g$ અને $n = 4$ આપેલ હોવાથી,આપણને $N = \frac{1}{2^4} = \frac{1}{16} \ g$ મળે છે.
0 likesView Solution
34
ChemistryMediumMCQIIT JEE · 1986
ફિનોલ એ કોના કરતા ઓછો એસિડિક છે?
A
એસિટિક એસિડ
B
આમાંથી કોઈ પણ નહીં
C
$p-$નાઈટ્રોફિનોલ
D
$(a)$ અને $(c)$ બંને
Solution
(D) સંયોજનની એસિડિકતા તેના સંયુગ્મી બેઝની સ્થિરતા પર આધાર રાખે છે.
$1$. એસિટિક એસિડ $(CH_3COOH)$ એ કાર્બોક્સિલિક એસિડ છે,અને તેનો સંયુગ્મી બેઝ (એસિટેટ આયન) બે સમાન ઓક્સિજન પરમાણુઓ વચ્ચેના સંસ્પંદન દ્વારા સ્થિર થાય છે,જે તેને ફિનોલ કરતા વધુ એસિડિક બનાવે છે ($pK_a \approx 4.75$ વિરુદ્ધ $pK_a \approx 10$).
$2$. $p-$નાઈટ્રોફિનોલ એ ફિનોલ કરતા વધુ એસિડિક છે કારણ કે નાઈટ્રો ગ્રુપ $(-NO_2)$ પ્રબળ ઇલેક્ટ્રોન-આકર્ષક અસર ($-I$ અને $-M$ અસરો) દર્શાવે છે,જે ફિનોક્સાઈડ આયનને સ્થિર કરે છે.
તેથી,ફિનોલ એ એસિટિક એસિડ અને $p-$નાઈટ્રોફિનોલ બંને કરતા ઓછો એસિડિક છે.
$1$. એસિટિક એસિડ $(CH_3COOH)$ એ કાર્બોક્સિલિક એસિડ છે,અને તેનો સંયુગ્મી બેઝ (એસિટેટ આયન) બે સમાન ઓક્સિજન પરમાણુઓ વચ્ચેના સંસ્પંદન દ્વારા સ્થિર થાય છે,જે તેને ફિનોલ કરતા વધુ એસિડિક બનાવે છે ($pK_a \approx 4.75$ વિરુદ્ધ $pK_a \approx 10$).
$2$. $p-$નાઈટ્રોફિનોલ એ ફિનોલ કરતા વધુ એસિડિક છે કારણ કે નાઈટ્રો ગ્રુપ $(-NO_2)$ પ્રબળ ઇલેક્ટ્રોન-આકર્ષક અસર ($-I$ અને $-M$ અસરો) દર્શાવે છે,જે ફિનોક્સાઈડ આયનને સ્થિર કરે છે.
તેથી,ફિનોલ એ એસિટિક એસિડ અને $p-$નાઈટ્રોફિનોલ બંને કરતા ઓછો એસિડિક છે.
0 likesView Solution
35
ChemistryDifficultMCQIIT JEE · 1986
રૂમ તાપમાને $ZnCl_2 +$ સાંદ્ર $HCl$ સાથે તરત જ ધૂંધળાપણું (turbidity) ઉત્પન્ન કરતો આલ્કોહોલ કયો છે?
A
$1-$બ્યુટેનોલ
B
$2-$બ્યુટેનોલ
C
$2-$મિથાઈલપ્રોપેન$-2-$ઓલ
D
$2-$મિથાઈલપ્રોપેન$-1-$ઓલ
Solution
(C) આલ્કોહોલની $ZnCl_2 +$ સાંદ્ર $HCl$ સાથેની પ્રક્રિયાને $Lucas$ કસોટી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$3^o$ આલ્કોહોલ તરત જ પ્રક્રિયા કરીને ધૂંધળાપણું ઉત્પન્ન કરે છે.
$2^o$ આલ્કોહોલ લગભગ $5$ મિનિટ પછી પ્રક્રિયા આપે છે.
$1^o$ આલ્કોહોલ રૂમ તાપમાને પ્રક્રિયા આપતા નથી.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$(CH_3)_3C-OH$ ($2-$મિથાઈલપ્રોપેન$-2-$ઓલ) એ $3^o$ આલ્કોહોલ છે,જે તરત જ ધૂંધળાપણું ઉત્પન્ન કરે છે.
$3^o$ આલ્કોહોલ તરત જ પ્રક્રિયા કરીને ધૂંધળાપણું ઉત્પન્ન કરે છે.
$2^o$ આલ્કોહોલ લગભગ $5$ મિનિટ પછી પ્રક્રિયા આપે છે.
$1^o$ આલ્કોહોલ રૂમ તાપમાને પ્રક્રિયા આપતા નથી.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$(CH_3)_3C-OH$ ($2-$મિથાઈલપ્રોપેન$-2-$ઓલ) એ $3^o$ આલ્કોહોલ છે,જે તરત જ ધૂંધળાપણું ઉત્પન્ન કરે છે.
0 likesView Solution
36
ChemistryMediumMCQIIT JEE · 1986
નીચેનામાંથી,$HBr$ કોની સાથે સૌથી ઝડપથી પ્રક્રિયા કરે છે?
A
પ્રોપેન-$1$-ઓલ
B
પ્રોપેન-$2$-ઓલ
C
$2$-મિથાઈલ પ્રોપેન-$1$-ઓલ
D
$2$-મિથાઈલ પ્રોપેન-$2$-ઓલ
Solution
(D) આલ્કોહોલની હાઈડ્રોજન હેલાઈડ $(HX)$ સાથેની પ્રક્રિયાનો ક્રમ: $3^{\circ} > 2^{\circ} > 1^{\circ}$ આલ્કોહોલ છે.
આ પ્રક્રિયા કાર્બોકેટાયન મધ્યવર્તી દ્વારા થાય છે,અને કાર્બોકેટાયનની સ્થિરતાનો ક્રમ $3^{\circ} > 2^{\circ} > 1^{\circ}$ છે.
$2$-મિથાઈલ પ્રોપેન-$2$-ઓલ એ તૃતીયક $(3^{\circ})$ આલ્કોહોલ છે,જે સ્થિર તૃતીયક કાર્બોકેટાયન બનાવે છે,તેથી તે $HBr$ સાથે સૌથી વધુ પ્રતિક્રિયાશીલ છે.
આ પ્રક્રિયા કાર્બોકેટાયન મધ્યવર્તી દ્વારા થાય છે,અને કાર્બોકેટાયનની સ્થિરતાનો ક્રમ $3^{\circ} > 2^{\circ} > 1^{\circ}$ છે.
$2$-મિથાઈલ પ્રોપેન-$2$-ઓલ એ તૃતીયક $(3^{\circ})$ આલ્કોહોલ છે,જે સ્થિર તૃતીયક કાર્બોકેટાયન બનાવે છે,તેથી તે $HBr$ સાથે સૌથી વધુ પ્રતિક્રિયાશીલ છે.
0 likesView Solution
Vedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real IIT JEE style covering Chemistry with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D Chemistry papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Run live IIT JEE mock exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See DemoFrequently Asked Questions
How many Chemistry questions are in IIT JEE 1986?
There are 36 Chemistry questions from the IIT JEE 1986 paper on Vedclass, each with a detailed step-by-step solution in Gujarati.
Are IIT JEE 1986 Chemistry solutions available in Gujarati?
Yes. All solutions on this page are in Gujarati. You can also switch to English or Hindi using the language buttons above the questions.
Can I practice IIT JEE 1986 Chemistry as a timed test?
Yes. Use the Vedclass Test Series to attempt a full IIT JEE mock test covering Chemistry with time limits and instant score analysis.
Can teachers create Chemistry papers from IIT JEE previous year questions?
Yes. The Vedclass Exam Paper Generator lets teachers mix IIT JEE Chemistry questions and generate Set A/B/C/D papers in minutes.
For Teachers & Institutes
Build a Custom Chemistry Paper
Pick IIT JEE 1986 Chemistry questions, set difficulty, and generate Set A/B/C/D in 2 minutes.