ChemistryQ1–66 of 66 questions
Page 1 of 1 · Gujarati
1
ChemistryEasyMCQAIPMT · 1994
પદાવલિ $\frac{(29.2 - 20.2)(1.79 \times 10^5)}{1.37}$ ના અંતિમ જવાબમાં,સાર્થક અંકોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$4$
Solution
(B) પગલું $1$: અંશમાં બાદબાકી કરો: $(29.2 - 20.2) = 9.0$.
બાદબાકીના નિયમ મુજબ,પરિણામમાં દશાંશ ચિહ્ન પછી તેટલા જ અંકો હોવા જોઈએ જેટલા સૌથી ઓછા દશાંશ ચિહ્ન ધરાવતી સંખ્યામાં છે,તેથી $9.0$ માં $1$ દશાંશ સ્થળ (બે સાર્થક અંકો) છે.
પગલું $2$: પદાવલિ $\frac{9.0 \times 1.79 \times 10^5}{1.37}$ બને છે.
પગલું $3$: ગુણાકાર અને ભાગાકારના નિયમ મુજબ,અંતિમ પરિણામમાં સાર્થક અંકોની સંખ્યા સૌથી ઓછા સાર્થક અંકો ધરાવતી સંખ્યા જેટલી હોવી જોઈએ.
અહીં,$9.0$ માં $2$ સાર્થક અંકો,$1.79$ માં $3$ સાર્થક અંકો અને $1.37$ માં $3$ સાર્થક અંકો છે.
તેથી,અંતિમ જવાબમાં $2$ સાર્થક અંકો હોવા જોઈએ.
બાદબાકીના નિયમ મુજબ,પરિણામમાં દશાંશ ચિહ્ન પછી તેટલા જ અંકો હોવા જોઈએ જેટલા સૌથી ઓછા દશાંશ ચિહ્ન ધરાવતી સંખ્યામાં છે,તેથી $9.0$ માં $1$ દશાંશ સ્થળ (બે સાર્થક અંકો) છે.
પગલું $2$: પદાવલિ $\frac{9.0 \times 1.79 \times 10^5}{1.37}$ બને છે.
પગલું $3$: ગુણાકાર અને ભાગાકારના નિયમ મુજબ,અંતિમ પરિણામમાં સાર્થક અંકોની સંખ્યા સૌથી ઓછા સાર્થક અંકો ધરાવતી સંખ્યા જેટલી હોવી જોઈએ.
અહીં,$9.0$ માં $2$ સાર્થક અંકો,$1.79$ માં $3$ સાર્થક અંકો અને $1.37$ માં $3$ સાર્થક અંકો છે.
તેથી,અંતિમ જવાબમાં $2$ સાર્થક અંકો હોવા જોઈએ.
0 likesView Solution
2
ChemistryEasyMCQAIPMT · 1994
નીચેનામાંથી કયું ${O^{2-}}$ સાથે આઈસોઈલેક્ટ્રોનિક (isoelectronic) નથી?
A
${N^{3-}}$
B
${F^{-}}$
C
${Tl^{+}}$
D
${Na^{+}}$
Solution
(C) આઈસોઈલેક્ટ્રોનિક એટલે કે સમાન સંખ્યામાં ઈલેક્ટ્રોન ધરાવતા હોય.
ઓક્સિજન આયન ${O^{2-}}$ માં $8 + 2 = 10$ ઈલેક્ટ્રોન છે.
વિકલ્પો તપાસતા:
$1$. ${N^{3-}}$ માં $7 + 3 = 10$ ઈલેક્ટ્રોન છે.
$2$. ${F^{-}}$ માં $9 + 1 = 10$ ઈલેક્ટ્રોન છે.
$3$. ${Na^{+}}$ માં $11 - 1 = 10$ ઈલેક્ટ્રોન છે.
$4$. ${Tl^{+}}$ (થેલિયમ આયન) નો પરમાણુ ક્રમાંક $81$ છે,તેથી ${Tl^{+}}$ માં $81 - 1 = 80$ ઈલેક્ટ્રોન છે.
તેથી,${Tl^{+}}$ એ ${O^{2-}}$ સાથે આઈસોઈલેક્ટ્રોનિક નથી.
ઓક્સિજન આયન ${O^{2-}}$ માં $8 + 2 = 10$ ઈલેક્ટ્રોન છે.
વિકલ્પો તપાસતા:
$1$. ${N^{3-}}$ માં $7 + 3 = 10$ ઈલેક્ટ્રોન છે.
$2$. ${F^{-}}$ માં $9 + 1 = 10$ ઈલેક્ટ્રોન છે.
$3$. ${Na^{+}}$ માં $11 - 1 = 10$ ઈલેક્ટ્રોન છે.
$4$. ${Tl^{+}}$ (થેલિયમ આયન) નો પરમાણુ ક્રમાંક $81$ છે,તેથી ${Tl^{+}}$ માં $81 - 1 = 80$ ઈલેક્ટ્રોન છે.
તેથી,${Tl^{+}}$ એ ${O^{2-}}$ સાથે આઈસોઈલેક્ટ્રોનિક નથી.
1 likesView Solution
3
ChemistryEasyMCQAIPMT · 1994
નીચેનામાંથી કયા ચાર ક્વોન્ટમ નંબરોના સેટ માટે,ઇલેક્ટ્રોન પાસે સૌથી વધુ ઉર્જા હશે?
$n$ $l$ $m$ $s$
$n$ $l$ $m$ $s$
A
$n=3, l=2, m=1, s=+1/2$
B
$n=5, l=0, m=0, s=-1/2$
C
$n=4, l=1, m=0, s=-1/2$
D
$n=4, l=2, m=-1, s=+1/2$
Solution
(D) ઓર્બિટલની ઉર્જા $(n+l)$ ના નિયમ દ્વારા નક્કી કરવામાં આવે છે.
દરેક સેટ માટે $(n+l)$ મૂલ્યોની ગણતરી:
$A: 3+2=5$
$B: 5+0=5$
$C: 4+1=5$
$D: 4+2=6$
ઓર્બિટલ $D$ નું $(n+l)$ મૂલ્ય $6$ સૌથી વધુ હોવાથી,તેની ઉર્જા સૌથી વધુ છે.
દરેક સેટ માટે $(n+l)$ મૂલ્યોની ગણતરી:
$A: 3+2=5$
$B: 5+0=5$
$C: 4+1=5$
$D: 4+2=6$
ઓર્બિટલ $D$ નું $(n+l)$ મૂલ્ય $6$ સૌથી વધુ હોવાથી,તેની ઉર્જા સૌથી વધુ છે.
0 likesView Solution
4
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1994
$4.2 \ g$ $N_3^-$ આયનમાં સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોનની કુલ સંખ્યા ............. $N_A$ છે ($N_A$ એ એવોગેડ્રો આંક છે).
A
$1.6$
B
$3.2$
C
$2.1$
D
$4.2$
Solution
(A) $N_3^-$ આયનનું મોલર દળ $(3 \times 14) = 42 \ g/mol$ છે.
$4.2 \ g$ $N_3^-$ માં મોલની સંખ્યા $= \frac{4.2 \ g}{42 \ g/mol} = 0.1 \ mol$.
દરેક $N_3^-$ આયનમાં $(3 \times 5) + 1 = 16$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન હોય છે.
કુલ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન $= 0.1 \ mol \times 16 \times N_A = 1.6 \ N_A$.
$4.2 \ g$ $N_3^-$ માં મોલની સંખ્યા $= \frac{4.2 \ g}{42 \ g/mol} = 0.1 \ mol$.
દરેક $N_3^-$ આયનમાં $(3 \times 5) + 1 = 16$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન હોય છે.
કુલ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન $= 0.1 \ mol \times 16 \times N_A = 1.6 \ N_A$.
0 likesView Solution
5
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1994
નીચે આપેલ કોષ્ટક કાર્બન $C$ પરમાણુઓના તત્વો $A, B, C$ અને $D$ સાથેના એકલ સહસંયોજક બંધ માટે બંધ વિયોજન ઉર્જા $E_{diss}$ આપે છે. કયા તત્વના પરમાણુઓ સૌથી નાના છે?
| $Bond$ | $E_{diss} (kJ \ mol^{-1})$ |
|---|---|
| $C-A$ | $240$ |
| $C-B$ | $328$ |
| $C-C$ | $276$ |
| $C-D$ | $485$ |
A
$A$
B
$B$
C
$C$
D
$D$
Solution
(D) બંધ વિયોજન ઉર્જા બંધ લંબાઈના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોય છે,જે બંધિત પરમાણુઓના કદ પર આધાર રાખે છે.
નાના પરમાણુઓ ટૂંકા અને મજબૂત બંધ બનાવે છે,જેના પરિણામે બંધ વિયોજન ઉર્જા વધારે હોય છે.
આપેલ મૂલ્યોની સરખામણી કરતા: $485 \ kJ \ mol^{-1} > 328 \ kJ \ mol^{-1} > 276 \ kJ \ mol^{-1} > 240 \ kJ \ mol^{-1}$.
તત્વ $D$ ની બંધ વિયોજન ઉર્જા સૌથી વધુ $(485 \ kJ \ mol^{-1})$ હોવાથી,આપેલ તત્વોમાં તેનું પરમાણુ કદ સૌથી નાનું હશે.
નાના પરમાણુઓ ટૂંકા અને મજબૂત બંધ બનાવે છે,જેના પરિણામે બંધ વિયોજન ઉર્જા વધારે હોય છે.
આપેલ મૂલ્યોની સરખામણી કરતા: $485 \ kJ \ mol^{-1} > 328 \ kJ \ mol^{-1} > 276 \ kJ \ mol^{-1} > 240 \ kJ \ mol^{-1}$.
તત્વ $D$ ની બંધ વિયોજન ઉર્જા સૌથી વધુ $(485 \ kJ \ mol^{-1})$ હોવાથી,આપેલ તત્વોમાં તેનું પરમાણુ કદ સૌથી નાનું હશે.
0 likesView Solution
6
ChemistryDifficultMCQAIPMT · 1994
નીચેનામાંથી કયા અણુમાં કાયમી ડાયપોલ મોમેન્ટ (દ્વિધ્રુવીય ચાકમાત્રા) હોતી નથી?
A
$H_2S$
B
$SO_2$
C
$CS_2$
D
$SO_3$
Solution
(C) જે અણુમાં તેની ભૂમિતિ અને વિદ્યુતઋણતાના તફાવતને કારણે ચોખ્ખી ડાયપોલ મોમેન્ટ શૂન્ય હોય,તેમાં કાયમી ડાયપોલ મોમેન્ટ હોતી નથી.
$H_2S$ નો આકાર વળેલો (bent) છે અને તેની ડાયપોલ મોમેન્ટ શૂન્ય નથી.
$SO_2$ નો આકાર પણ વળેલો છે અને તેની ડાયપોલ મોમેન્ટ શૂન્ય નથી.
$CS_2$ એ રેખીય આકાર $(S=C=S)$ ધરાવે છે,જેમાં બે $C=S$ બંધની ડાયપોલ મોમેન્ટ સમાન મૂલ્યની અને વિરુદ્ધ દિશામાં હોવાથી એકબીજાને નાબૂદ કરે છે,પરિણામે ચોખ્ખી ડાયપોલ મોમેન્ટ $0$ થાય છે.
$SO_3$ પણ સમતલીય ત્રિકોણીય છે અને તેની ડાયપોલ મોમેન્ટ $0$ છે,પરંતુ આપેલા વિકલ્પોમાં $CS_2$ એ રેખીય અધ્રુવીય અણુનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.
$H_2S$ નો આકાર વળેલો (bent) છે અને તેની ડાયપોલ મોમેન્ટ શૂન્ય નથી.
$SO_2$ નો આકાર પણ વળેલો છે અને તેની ડાયપોલ મોમેન્ટ શૂન્ય નથી.
$CS_2$ એ રેખીય આકાર $(S=C=S)$ ધરાવે છે,જેમાં બે $C=S$ બંધની ડાયપોલ મોમેન્ટ સમાન મૂલ્યની અને વિરુદ્ધ દિશામાં હોવાથી એકબીજાને નાબૂદ કરે છે,પરિણામે ચોખ્ખી ડાયપોલ મોમેન્ટ $0$ થાય છે.
$SO_3$ પણ સમતલીય ત્રિકોણીય છે અને તેની ડાયપોલ મોમેન્ટ $0$ છે,પરંતુ આપેલા વિકલ્પોમાં $CS_2$ એ રેખીય અધ્રુવીય અણુનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.
0 likesView Solution
7
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1994
બંધ ક્રમાંક (bond order) શેમાં મહત્તમ છે?
A
$O_2$
B
$O_2^{-}$
C
$O_2^{+}$
D
$O_2^{2-}$
Solution
(C) બંધ ક્રમાંક $(B.O.)$ ની ગણતરી સૂત્ર $B.O. = \frac{1}{2} (N_b - N_a)$ નો ઉપયોગ કરીને કરવામાં આવે છે.
$O_2$ ($16$ ઇલેક્ટ્રોન) માટે: $B.O. = \frac{1}{2} (10 - 6) = 2.0$.
$O_2^{-}$ ($17$ ઇલેક્ટ્રોન) માટે: $B.O. = \frac{1}{2} (10 - 7) = 1.5$.
$O_2^{+}$ ($15$ ઇલેક્ટ્રોન) માટે: $B.O. = \frac{1}{2} (10 - 5) = 2.5$.
$O_2^{2-}$ ($18$ ઇલેક્ટ્રોન) માટે: $B.O. = \frac{1}{2} (10 - 8) = 1.0$.
આ મૂલ્યોની સરખામણી કરતા,$O_2^{+}$ માં બંધ ક્રમાંક મહત્તમ છે.
$O_2$ ($16$ ઇલેક્ટ્રોન) માટે: $B.O. = \frac{1}{2} (10 - 6) = 2.0$.
$O_2^{-}$ ($17$ ઇલેક્ટ્રોન) માટે: $B.O. = \frac{1}{2} (10 - 7) = 1.5$.
$O_2^{+}$ ($15$ ઇલેક્ટ્રોન) માટે: $B.O. = \frac{1}{2} (10 - 5) = 2.5$.
$O_2^{2-}$ ($18$ ઇલેક્ટ્રોન) માટે: $B.O. = \frac{1}{2} (10 - 8) = 1.0$.
આ મૂલ્યોની સરખામણી કરતા,$O_2^{+}$ માં બંધ ક્રમાંક મહત્તમ છે.
0 likesView Solution
8
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1994
વાયુનું તાપમાન $27\,^oC$ થી વધારીને $927\,^oC$ કરવામાં આવે છે,તો તેનું સરેરાશ વર્ગમૂળ વેગ (root mean square velocity):
A
અગાઉના મૂલ્ય કરતા $\sqrt{927/27}$ ગણો
B
પહેલા જેટલો જ
C
અડધો
D
બમણો
Solution
(D) સરેરાશ વર્ગમૂળ વેગ $(U_{rms})$ નું સૂત્ર $U_{rms} = \sqrt{\frac{3RT}{M}}$ છે.
તેથી $U_{rms} \propto \sqrt{T}$,વેગનો ગુણોત્તર $\frac{U_2}{U_1} = \sqrt{\frac{T_2}{T_1}}$ થશે.
અહીં $T_1 = 27 + 273 = 300 \, K$ અને $T_2 = 927 + 273 = 1200 \, K$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{U_2}{U_1} = \sqrt{\frac{1200}{300}} = \sqrt{4} = 2$.
આમ,$U_2 = 2 \times U_1$,એટલે કે વેગ બમણો થશે.
તેથી $U_{rms} \propto \sqrt{T}$,વેગનો ગુણોત્તર $\frac{U_2}{U_1} = \sqrt{\frac{T_2}{T_1}}$ થશે.
અહીં $T_1 = 27 + 273 = 300 \, K$ અને $T_2 = 927 + 273 = 1200 \, K$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{U_2}{U_1} = \sqrt{\frac{1200}{300}} = \sqrt{4} = 2$.
આમ,$U_2 = 2 \times U_1$,એટલે કે વેગ બમણો થશે.
0 likesView Solution
9
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1994
$50 \ mL$ હાઇડ્રોજન એક પાત્રમાંથી નાના છિદ્ર દ્વારા $20 \ min$ માં બહાર નીકળે છે. $40 \ mL$ ઓક્સિજનને બહાર નીકળવા માટે જરૂરી સમય ............. $min$ છે.
A
$12$
B
$64$
C
$8$
D
$32$
Solution
(B) ગ્રહામના પ્રસરણના નિયમ મુજબ,પ્રસરણનો દર $r$ એ મોલર દળ $M$ ના વર્ગમૂળના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોય છે: $r \propto \frac{1}{\sqrt{M}}$.
બે વાયુઓ માટે,$\frac{r_1}{r_2} = \sqrt{\frac{M_2}{M_1}}$.
આપેલ છે $r_{H_2} = \frac{50 \ mL}{20 \ min} = 2.5 \ mL/min$ અને $M_{H_2} = 2 \ g/mol$.
ઓક્સિજન માટે,$M_{O_2} = 32 \ g/mol$ અને કદ $V = 40 \ mL$.
ધારો કે લાગતો સમય $t$ છે. તેથી $r_{O_2} = \frac{40}{t}$.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{2.5}{40/t} = \sqrt{\frac{32}{2}} = \sqrt{16} = 4$.
$\frac{2.5 \times t}{40} = 4 \implies 2.5 \times t = 160$.
$t = \frac{160}{2.5} = 64 \ min$.
બે વાયુઓ માટે,$\frac{r_1}{r_2} = \sqrt{\frac{M_2}{M_1}}$.
આપેલ છે $r_{H_2} = \frac{50 \ mL}{20 \ min} = 2.5 \ mL/min$ અને $M_{H_2} = 2 \ g/mol$.
ઓક્સિજન માટે,$M_{O_2} = 32 \ g/mol$ અને કદ $V = 40 \ mL$.
ધારો કે લાગતો સમય $t$ છે. તેથી $r_{O_2} = \frac{40}{t}$.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{2.5}{40/t} = \sqrt{\frac{32}{2}} = \sqrt{16} = 4$.
$\frac{2.5 \times t}{40} = 4 \implies 2.5 \times t = 160$.
$t = \frac{160}{2.5} = 64 \ min$.
0 likesView Solution
10
ChemistryDifficultMCQAIPMT · 1994
નીચેનામાંથી કયું સૌથી વધુ દ્રાવ્ય છે?
A
$CuS$ $(K_{sp} = 8 \times 10^{-37})$
B
$MnS$ $(K_{sp} = 7 \times 10^{-16})$
C
$Bi_2S_3$ $(K_{sp} = 1 \times 10^{-70})$
D
$Ag_2S$ $(K_{sp} = 6 \times 10^{-51})$
Solution
(B) ક્ષારની દ્રાવ્યતા $(S)$ તેના દ્રાવ્યતા ગુણાકાર અચળાંક $(K_{sp})$ સાથે સંબંધિત છે.
સમાન પ્રકારના ક્ષારો માટે,દ્રાવ્યતા એ $K_{sp}$ ના સીધા પ્રમાણમાં હોય છે.
આપેલ મૂલ્યોની સરખામણી કરતા: $MnS$ નું $K_{sp}$ મૂલ્ય $(7 \times 10^{-16})$ સૌથી મોટું છે,જે દર્શાવે છે કે તે આપેલા વિકલ્પોમાં સૌથી વધુ દ્રાવ્ય છે.
સમાન પ્રકારના ક્ષારો માટે,દ્રાવ્યતા એ $K_{sp}$ ના સીધા પ્રમાણમાં હોય છે.
આપેલ મૂલ્યોની સરખામણી કરતા: $MnS$ નું $K_{sp}$ મૂલ્ય $(7 \times 10^{-16})$ સૌથી મોટું છે,જે દર્શાવે છે કે તે આપેલા વિકલ્પોમાં સૌથી વધુ દ્રાવ્ય છે.
0 likesView Solution
11
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1994
$80\,^{\circ}C$ તાપમાને,નિસ્યંદિત પાણીમાં $[H_3O^{+}]$ સાંદ્રતા $1 \times 10^{-6} \, mol/L$ છે. આ તાપમાને $K_w$ નું મૂલ્ય કેટલું હશે?
A
$1 \times 10^{-6}$
B
$1 \times 10^{-9}$
C
$1 \times 10^{-12}$
D
$1 \times 10^{-15}$
Solution
(C) નિસ્યંદિત પાણીમાં,સ્વયં-આયનીકરણ પ્રક્રિયા $2H_2O(l) \rightleftharpoons H_3O^{+}(aq) + OH^{-}(aq)$ છે.
પાણી તટસ્થ હોવાથી,હાઇડ્રોનિયમ આયનોની સાંદ્રતા હાઇડ્રોક્સાઇડ આયનોની સાંદ્રતા જેટલી હોય છે: $[H_3O^{+}] = [OH^{-}] = 1 \times 10^{-6} \, mol/L.$
પાણીનો આયનીય ગુણાકાર,$K_w,$ નીચે મુજબ વ્યાખ્યાયિત થાય છે: $K_w = [H_3O^{+}][OH^{-}].$
આપેલ મૂલ્યો મૂકતા: $K_w = (1 \times 10^{-6}) \times (1 \times 10^{-6}) = 1 \times 10^{-12}.$
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
પાણી તટસ્થ હોવાથી,હાઇડ્રોનિયમ આયનોની સાંદ્રતા હાઇડ્રોક્સાઇડ આયનોની સાંદ્રતા જેટલી હોય છે: $[H_3O^{+}] = [OH^{-}] = 1 \times 10^{-6} \, mol/L.$
પાણીનો આયનીય ગુણાકાર,$K_w,$ નીચે મુજબ વ્યાખ્યાયિત થાય છે: $K_w = [H_3O^{+}][OH^{-}].$
આપેલ મૂલ્યો મૂકતા: $K_w = (1 \times 10^{-6}) \times (1 \times 10^{-6}) = 1 \times 10^{-12}.$
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
0 likesView Solution
12
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1994
ઓટોમોબાઈલમાં થતી નીચેની દહન પ્રક્રિયા માટે: $2C_{8}H_{18(g)} + 25O_{2(g)} \to 16CO_{2(g)} + 18H_{2}O_{(g)}$,$\Delta H$,$\Delta S$ અને $\Delta G$ ની સંજ્ઞાઓ શું હશે?
A
$+, -, +$
B
$-, +, -$
C
$-, +, +$
D
$+, +, -$
Solution
(B) આપેલ પ્રક્રિયા દહન પ્રક્રિયા છે,જે ઉષ્માક્ષેપક છે,તેથી $\Delta H < 0$ (ઋણ).
વાયુમય મોલની સંખ્યામાં ફેરફાર માટે,$\Delta n_g = (16 + 18) - (2 + 25) = 34 - 27 = +7$.
જેহেতু $\Delta n_g > 0$,એન્ટ્રોપી વધે છે,તેથી $\Delta S > 0$ (ધન).
ઓટોમોબાઈલમાં થતી દહન પ્રક્રિયાઓ સ્વયંભૂ પ્રક્રિયાઓ છે,તેથી $\Delta G < 0$ (ઋણ).
આમ,સંજ્ઞાઓ $\Delta H = -$,$\Delta S = +$,અને $\Delta G = -$ છે,જે વિકલ્પ $B$ ને અનુરૂપ છે.
વાયુમય મોલની સંખ્યામાં ફેરફાર માટે,$\Delta n_g = (16 + 18) - (2 + 25) = 34 - 27 = +7$.
જેহেতু $\Delta n_g > 0$,એન્ટ્રોપી વધે છે,તેથી $\Delta S > 0$ (ધન).
ઓટોમોબાઈલમાં થતી દહન પ્રક્રિયાઓ સ્વયંભૂ પ્રક્રિયાઓ છે,તેથી $\Delta G < 0$ (ઋણ).
આમ,સંજ્ઞાઓ $\Delta H = -$,$\Delta S = +$,અને $\Delta G = -$ છે,જે વિકલ્પ $B$ ને અનુરૂપ છે.
0 likesView Solution
13
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1994
નીચેની પ્રક્રિયામાં કયો પદાર્થ રિડક્શનકર્તા તરીકે કાર્ય કરે છે: $14H^{+} + Cr_2O_7^{2-} + 3Ni \to 2Cr^{3+} + 7H_2O + 3Ni^{2+}$?
A
$H_2O$
B
$Ni$
C
$H^{+}$
D
$Cr_2O_7^{2-}$
Solution
(B) આપેલી પ્રક્રિયામાં: $14H^{+} + Cr_2O_7^{2-} + 3Ni \to 2Cr^{3+} + 7H_2O + 3Ni^{2+}$
$1$. $Ni$ નો ઓક્સિડેશન આંક $0$ (તત્વ સ્વરૂપમાં) થી વધીને $+2$ ($Ni^{2+}$ આયનમાં) થાય છે.
$2$. $Ni$ નું ઓક્સિડેશન થતું હોવાથી (ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવે છે),તે રિડક્શનકર્તા તરીકે વર્તે છે.
$3$. $Cr_2O_7^{2-}$ માં $Cr$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+6$ થી ઘટીને $+3$ થાય છે,એટલે કે $Cr_2O_7^{2-}$ ઓક્સિડેશનકર્તા તરીકે વર્તે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(B)$ છે.
$1$. $Ni$ નો ઓક્સિડેશન આંક $0$ (તત્વ સ્વરૂપમાં) થી વધીને $+2$ ($Ni^{2+}$ આયનમાં) થાય છે.
$2$. $Ni$ નું ઓક્સિડેશન થતું હોવાથી (ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવે છે),તે રિડક્શનકર્તા તરીકે વર્તે છે.
$3$. $Cr_2O_7^{2-}$ માં $Cr$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+6$ થી ઘટીને $+3$ થાય છે,એટલે કે $Cr_2O_7^{2-}$ ઓક્સિડેશનકર્તા તરીકે વર્તે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(B)$ છે.
0 likesView Solution
14
ChemistryEasyMCQAIPMT · 1994
$H_4IO_6^-$ માં $I$ નો ઓક્સિડેશન આંક કેટલો છે?
A
$+7$
B
$+5$
C
$+1$
D
$-1$
Solution
(A) ધારો કે $I$ નો ઓક્સિડેશન આંક $x$ છે.
$H_4IO_6^-$ આયનમાં,બધા પરમાણુઓના ઓક્સિડેશન આંકનો સરવાળો આયન પરના વીજભાર જેટલો થાય છે.
$4(+1) + x + 6(-2) = -1$
$4 + x - 12 = -1$
$x - 8 = -1$
$x = +7$
તેથી,$I$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+7$ છે.
$H_4IO_6^-$ આયનમાં,બધા પરમાણુઓના ઓક્સિડેશન આંકનો સરવાળો આયન પરના વીજભાર જેટલો થાય છે.
$4(+1) + x + 6(-2) = -1$
$4 + x - 12 = -1$
$x - 8 = -1$
$x = +7$
તેથી,$I$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+7$ છે.
0 likesView Solution
15
ChemistryEasyMCQAIPMT · 1994
કેલ્શિયમ ક્લોરાઈટનું સૂત્ર શું છે?
A
$Ca(ClO_4)_2$
B
$Ca(ClO_3)_2$
C
$CaCl(O_2)$
D
$Ca(ClO_2)_2$
Solution
(D) કેલ્શિયમ ક્લોરાઈટનું રાસાયણિક સૂત્ર કેલ્શિયમ આયન $(Ca^{2+})$ અને ક્લોરાઈટ આયન $(ClO_2^-)$ પરથી મેળવવામાં આવે છે.
વીજભારને સંતુલિત કરવા માટે,દરેક એક કેલ્શિયમ આયન માટે બે ક્લોરાઈટ આયનોની જરૂર પડે છે,જેના પરિણામે $Ca(ClO_2)_2$ સૂત્ર મળે છે.
કેલ્શિયમ ક્લોરાઈટ સફેદ દાણાદાર ઘન પદાર્થ છે.
વીજભારને સંતુલિત કરવા માટે,દરેક એક કેલ્શિયમ આયન માટે બે ક્લોરાઈટ આયનોની જરૂર પડે છે,જેના પરિણામે $Ca(ClO_2)_2$ સૂત્ર મળે છે.
કેલ્શિયમ ક્લોરાઈટ સફેદ દાણાદાર ઘન પદાર્થ છે.
0 likesView Solution
16
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1994
કયા પદાર્થોની જોડી પાણી સાથે પ્રક્રિયા કરે ત્યારે સમાન વાયુરૂપ નીપજ આપે છે?
A
$Ca$ અને $CaH_2$
B
$Na$ અને $Na_2O_2$
C
$K$ અને $KO_2$
D
$Ba$ અને $BaO_2$
Solution
(A) વિકલ્પ $A$ માટે:
$Ca + 2H_2O \to Ca(OH)_2 + H_2(g)$
$CaH_2 + 2H_2O \to Ca(OH)_2 + 2H_2(g)$
બંને પ્રક્રિયાઓ હાઇડ્રોજન વાયુ $(H_2)$ ઉત્પન્ન કરે છે.
વિકલ્પ $B$ માટે:
$2Na + 2H_2O \to 2NaOH + H_2(g)$
$2Na_2O_2 + 2H_2O \to 4NaOH + O_2(g)$
આ અલગ વાયુઓ ($H_2$ અને $O_2$) ઉત્પન્ન કરે છે.
વિકલ્પ $C$ માટે:
$2K + 2H_2O \to 2KOH + H_2(g)$
$2KO_2 + 2H_2O \to 2KOH + H_2O_2 + O_2(g)$
આ અલગ વાયુઓ ઉત્પન્ન કરે છે.
વિકલ્પ $D$ માટે:
$Ba + 2H_2O \to Ba(OH)_2 + H_2(g)$
$BaO_2 + 2H_2O \to Ba(OH)_2 + H_2O_2$
આ સમાન વાયુરૂપ નીપજ આપતા નથી.
$Ca + 2H_2O \to Ca(OH)_2 + H_2(g)$
$CaH_2 + 2H_2O \to Ca(OH)_2 + 2H_2(g)$
બંને પ્રક્રિયાઓ હાઇડ્રોજન વાયુ $(H_2)$ ઉત્પન્ન કરે છે.
વિકલ્પ $B$ માટે:
$2Na + 2H_2O \to 2NaOH + H_2(g)$
$2Na_2O_2 + 2H_2O \to 4NaOH + O_2(g)$
આ અલગ વાયુઓ ($H_2$ અને $O_2$) ઉત્પન્ન કરે છે.
વિકલ્પ $C$ માટે:
$2K + 2H_2O \to 2KOH + H_2(g)$
$2KO_2 + 2H_2O \to 2KOH + H_2O_2 + O_2(g)$
આ અલગ વાયુઓ ઉત્પન્ન કરે છે.
વિકલ્પ $D$ માટે:
$Ba + 2H_2O \to Ba(OH)_2 + H_2(g)$
$BaO_2 + 2H_2O \to Ba(OH)_2 + H_2O_2$
આ સમાન વાયુરૂપ નીપજ આપતા નથી.
0 likesView Solution
17
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1994
$H_3BO_3$ વિશે નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું નથી?
A
તે એક પ્રબળ ટ્રાયબેઝિક એસિડ છે
B
તે બોરેક્સના જલીય દ્રાવણને એસિડિક બનાવીને તૈયાર કરવામાં આવે છે
C
તેમાં સ્તરીય બંધારણ હોય છે જેમાં સમતલીય $BO_3$ એકમો હાઇડ્રોજન બંધ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે
D
તે પ્રોટોન દાતા તરીકે કામ કરતું નથી પરંતુ હાઇડ્રોક્સિલ આયન સ્વીકારીને લુઈસ એસિડ તરીકે કામ કરે છે
Solution
(A) $H_3BO_3$ (ઓર્થોબોરિક એસિડ) એ ખૂબ જ નિર્બળ મોનોપ્રોટિક લુઈસ એસિડ છે,પ્રબળ ટ્રાયબેઝિક એસિડ નથી.
તે પાણીના અણુઓમાંથી $OH^-$ આયન સ્વીકારીને લુઈસ એસિડ તરીકે કાર્ય કરે છે અને પ્રક્રિયામાં $H^+$ આયનો મુક્ત કરે છે: $B(OH)_3 + 2H_2O \rightleftharpoons [B(OH)_4]^- + H_3O^+$.
તેથી,તે પ્રબળ ટ્રાયબેઝિક એસિડ છે તે વિધાન ખોટું છે.
તે પાણીના અણુઓમાંથી $OH^-$ આયન સ્વીકારીને લુઈસ એસિડ તરીકે કાર્ય કરે છે અને પ્રક્રિયામાં $H^+$ આયનો મુક્ત કરે છે: $B(OH)_3 + 2H_2O \rightleftharpoons [B(OH)_4]^- + H_3O^+$.
તેથી,તે પ્રબળ ટ્રાયબેઝિક એસિડ છે તે વિધાન ખોટું છે.
0 likesView Solution
18
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1994
કાર્બન અને સિલિકોન સમૂહ $IV$ ના તત્વો છે. સામાન્ય રીતે જોવા મળતા સંયોજનોમાં કાર્બનનો મહત્તમ સવર્ગ આંક $4$ છે,જ્યારે સિલિકોનનો $6$ છે. આનું કારણ શું છે?
A
સિલિકોનનું મોટું કદ
B
સિલિકોનનો વધુ વિદ્યુતધનાત્મક સ્વભાવ
C
સિલિકોનમાં નીચી ઉર્જા ધરાવતી $d$-કક્ષકોની ઉપલબ્ધતા
D
$(a)$ અને $(b)$ બંને
Solution
(C) કાર્બન $(C)$ ની ઇલેક્ટ્રોનીય રચના $2s^2 2p^2$ છે અને તેની સંયોજકતા કક્ષામાં $d$-કક્ષકોનો અભાવ હોવાથી તેની સહસંયોજકતા $4$ સુધી મર્યાદિત રહે છે.
સિલિકોન $(Si)$ ની ઇલેક્ટ્રોનીય રચના $3s^2 3p^2$ છે અને તેમાં ખાલી $3d$-કક્ષકો ઉપલબ્ધ હોય છે.
આ નીચી ઉર્જા ધરાવતી ખાલી $d$-કક્ષકોની ઉપલબ્ધતાને કારણે,સિલિકોન તેનું અષ્ટક વિસ્તારી શકે છે અને વધુ લિગેન્ડ્સને જોડી શકે છે,જેનાથી તે $6$ નો સવર્ગ આંક દર્શાવી શકે છે (દા.ત.,$[SiF_6]^{2-}$ માં).
સિલિકોન $(Si)$ ની ઇલેક્ટ્રોનીય રચના $3s^2 3p^2$ છે અને તેમાં ખાલી $3d$-કક્ષકો ઉપલબ્ધ હોય છે.
આ નીચી ઉર્જા ધરાવતી ખાલી $d$-કક્ષકોની ઉપલબ્ધતાને કારણે,સિલિકોન તેનું અષ્ટક વિસ્તારી શકે છે અને વધુ લિગેન્ડ્સને જોડી શકે છે,જેનાથી તે $6$ નો સવર્ગ આંક દર્શાવી શકે છે (દા.ત.,$[SiF_6]^{2-}$ માં).
0 likesView Solution
19
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1994
નાઈટ્રોજનની શોધ માટેની લેસાઈન કસોટી (Lassaigne's test) શેમાં નિષ્ફળ જાય છે?
A
$NH_2CONHNH_2 \cdot HCl$
B
$NH_2NH_2 \cdot HCl$
C
$NH_2CONH_2$
D
$C_6H_5NHNH_2 \cdot HCl$
Solution
(B) લેસાઈન કસોટી માટે કાર્બનિક સંયોજનમાં કાર્બન અને નાઈટ્રોજન બંનેની હાજરી જરૂરી છે જેથી સોડિયમ ધાતુ સાથે ગરમ કરતા સોડિયમ સાયનાઈડ $(NaCN)$ બને.
જે સંયોજનોમાં નાઈટ્રોજન હોય પરંતુ કાર્બન ન હોય,તે $NaCN$ બનાવી શકતા નથી.
હાઈડ્રેઝીન હાઈડ્રોક્લોરાઈડ $(NH_2NH_2 \cdot HCl)$ માં નાઈટ્રોજન છે પરંતુ કાર્બન નથી,તેથી તે આ કસોટીમાં નિષ્ફળ જાય છે.
જે સંયોજનોમાં નાઈટ્રોજન હોય પરંતુ કાર્બન ન હોય,તે $NaCN$ બનાવી શકતા નથી.
હાઈડ્રેઝીન હાઈડ્રોક્લોરાઈડ $(NH_2NH_2 \cdot HCl)$ માં નાઈટ્રોજન છે પરંતુ કાર્બન નથી,તેથી તે આ કસોટીમાં નિષ્ફળ જાય છે.
0 likesView Solution
20
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1994
નીચેનામાંથી શેમાં $HBr$ નો ઉમેરો માર્કોવનીકોવના નિયમની વિરુદ્ધ થતો નથી,અથવા કોના માટે $HBr$ નો એન્ટી-માર્કોવનીકોવ ઉમેરો જોવા મળતો નથી?
A
$Propene$
B
$But-1-ene$
C
$But-2-ene$
D
$Pent-2-ene$
Solution
(C) $HBr$ નો એન્ટી-માર્કોવનીકોવ ઉમેરો (જેને પેરોક્સાઇડ અસર તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) ફક્ત અસમપ્રમાણ આલ્કીન્સમાં જ જોવા મળે છે.
$But-2-ene$ $(CH_3-CH=CH-CH_3)$ એ એક સમપ્રમાણ આલ્કીન છે.
સમપ્રમાણ આલ્કીનમાં,$HBr$ નો ઉમેરો માર્કોવનીકોવના નિયમ મુજબ થાય કે એન્ટી-માર્કોવનીકોવ અસર મુજબ,પરિણામી નીપજ સમાન જ મળે છે.
તેથી,$But-2-ene$ માટે એન્ટી-માર્કોવનીકોવ ઉમેરો જોવા મળતો નથી.
$But-2-ene$ $(CH_3-CH=CH-CH_3)$ એ એક સમપ્રમાણ આલ્કીન છે.
સમપ્રમાણ આલ્કીનમાં,$HBr$ નો ઉમેરો માર્કોવનીકોવના નિયમ મુજબ થાય કે એન્ટી-માર્કોવનીકોવ અસર મુજબ,પરિણામી નીપજ સમાન જ મળે છે.
તેથી,$But-2-ene$ માટે એન્ટી-માર્કોવનીકોવ ઉમેરો જોવા મળતો નથી.
0 likesView Solution
21
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1994
બેન્ઝીનના નાઈટ્રેશન માટે સાંદ્ર $HNO_3$ અને $H_2SO_4$ સાથેની પ્રક્રિયામાં આક્રમણ કરનાર અથવા સક્રિય ઇલેક્ટ્રોફિલિક સ્પીસીઝ કઈ છે?
A
$NO_2^-$
B
$NO_2^+$
C
$NO_3^-$
D
$NO_2$
Solution
(B) બેન્ઝીનના નાઈટ્રેશનમાં,નાઈટ્રેટિંગ મિશ્રણ (સાંદ્ર $HNO_3$ અને $H_2SO_4$) પ્રક્રિયા કરીને નાઈટ્રોનિયમ આયન $(NO_2^+)$ ઉત્પન્ન કરે છે,જે ઇલેક્ટ્રોફાઇલ તરીકે કાર્ય કરે છે.
પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $HNO_3 + 2H_2SO_4 \rightarrow NO_2^+ + 2HSO_4^- + H_3O^+$
પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $HNO_3 + 2H_2SO_4 \rightarrow NO_2^+ + 2HSO_4^- + H_3O^+$
0 likesView Solution
22
ChemistryMCQAIPMT · 1994
ડાયઝો-કપલિંગ (Diazo-coupling) કેટલાક પદાર્થો બનાવવા માટે ઉપયોગી છે:
A
રંગકો (Dyes)
B
પ્રોટીન
C
કીટનાશકો
D
વિટામિન્સ
Solution
(A) ડાયઝો-કપલિંગ પ્રક્રિયામાં ડાયઝોનિયમ ક્ષારની એરોમેટિક સંયોજન (જેમ કે એમાઈન અથવા ફિનોલ) સાથે પ્રક્રિયા થઈને એઝો સંયોજન બને છે.
આ એઝો સંયોજનોમાં $-N=N-$ સમૂહ હોય છે અને તેમના ઘેરા રંગને કારણે તેનો ઉપયોગ કૃત્રિમ રંગકો (dyes) તરીકે થાય છે.
ઉદાહરણ તરીકે,બેન્ઝીનડાયઝોનિયમ ક્લોરાઈડ અને એનિલિન વચ્ચેની પ્રક્રિયાથી $p$-એમિનોએઝોબેન્ઝીન મળે છે,જે એક પીળો રંગક છે.
તેથી,ડાયઝો-કપલિંગ કેટલાક રંગકો બનાવવા માટે ઉપયોગી છે.
સાચો વિકલ્પ $(A)$ છે.
આ એઝો સંયોજનોમાં $-N=N-$ સમૂહ હોય છે અને તેમના ઘેરા રંગને કારણે તેનો ઉપયોગ કૃત્રિમ રંગકો (dyes) તરીકે થાય છે.
ઉદાહરણ તરીકે,બેન્ઝીનડાયઝોનિયમ ક્લોરાઈડ અને એનિલિન વચ્ચેની પ્રક્રિયાથી $p$-એમિનોએઝોબેન્ઝીન મળે છે,જે એક પીળો રંગક છે.
તેથી,ડાયઝો-કપલિંગ કેટલાક રંગકો બનાવવા માટે ઉપયોગી છે.
સાચો વિકલ્પ $(A)$ છે.
0 likesView Solution
23
ChemistryMCQAIPMT · 1994
સ્યુડોસીલોમ (આભાસી દેહકોષ્ઠ) શેમાંથી વિકસે છે?
A
બ્લાસ્ટોપોર લિપ
B
આર્કેન્ટેરોન
C
ભ્રૂણીય મધ્યગર્ભસ્તર (Mesoderm)
D
બ્લાસ્ટોસીલ
Solution
(D) સ્યુડોસીલોમ એ શરીરની એવી ગુહા છે જે મધ્યગર્ભસ્તર (mesoderm) દ્વારા આવરિત હોતી નથી. ભ્રૂણના વિકાસ દરમિયાન,તે કાયમી બ્લાસ્ટોસીલ (blastocoel) માંથી ઉદભવે છે. તે શરીરની દીવાલ (બાહ્યગર્ભસ્તર) અને પાચન માર્ગ (અંતઃગર્ભસ્તર) ની વચ્ચે આવેલું હોય છે,જ્યાં મધ્યગર્ભસ્તર સતત સ્તરને બદલે છૂટાછવાયા કોથળીઓ સ્વરૂપે જોવા મળે છે.
0 likesView Solution
24
ChemistryMCQAIPMT · 1994
સ્તરિત એધા (stratified cambium) માં,ફ્યુસિફોર્મ ઇનિશિયલ્સ (fusiform initials) કેવા હોય છે?
A
લાંબા અને છેડે એકબીજા પર ઓવરલેપ થાય છે
B
ટૂંકા અને છેડે એકબીજા પર ઓવરલેપ થાય છે
C
ટૂંકા અને આડા સ્તરોમાં ગોઠવાયેલા હોય છે
D
ટૂંકા અથવા લાંબા અને છેડે એકબીજા પર ઓવરલેપ થાય છે
Solution
(C) સ્તરિત એધામાં,ફ્યુસિફોર્મ ઇનિશિયલ્સ પ્રમાણમાં ટૂંકા હોય છે અને આડા સ્તરોમાં ગોઠવાયેલા હોય છે.
આ ગોઠવણી અમુક વનસ્પતિઓમાં જોવા મળે છે જ્યાં ઇનિશિયલ્સ અનિયમિત રીતે ઓવરલેપ થવાને બદલે એક નિયમિત,સ્તરિત ભાતમાં ગોઠવાયેલા હોય છે,જે અસ્તરિત (non-stratified) એધાથી અલગ પડે છે.
આ ગોઠવણી અમુક વનસ્પતિઓમાં જોવા મળે છે જ્યાં ઇનિશિયલ્સ અનિયમિત રીતે ઓવરલેપ થવાને બદલે એક નિયમિત,સ્તરિત ભાતમાં ગોઠવાયેલા હોય છે,જે અસ્તરિત (non-stratified) એધાથી અલગ પડે છે.
0 likesView Solution
25
ChemistryMCQAIPMT · 1994
નીચેનામાંથી કોના શરીરમાં $DDT$ નું પ્રમાણ સૌથી વધુ હોવાની શક્યતા છે?
A
ઈલ (માછલી)
B
કરચલો
C
ફાઈટોપ્લેન્કટોન (વનસ્પતિ પ્લવકો)
D
સી ગલ (દરિયાઈ પક્ષી)
Solution
(D) જૈવિક વિશાલન (Biomagnification) ની ઘટના એટલે કે પોષક સ્તરોમાં ક્રમશઃ બિન-જૈવવિઘટનીય પદાર્થો (જેમ કે $DDT$) ની સાંદ્રતામાં થતો વધારો.
$DDT$ નું ચયાપચય કે ઉત્સર્જન થતું ન હોવાથી, તે સજીવોના ચરબીયુક્ત પેશીશુઓમાં જમા થાય છે.
જલીય આહાર શૃંખલામાં, ક્રમ આ મુજબ છે: $\text{ફાઈટોપ્લેન્કટોન } \rightarrow \text{ઝૂપ્લેન્કટોન } \rightarrow \text{નાની } \ \text{માછલી } \rightarrow \text{મોટી } \ \text{માછલી } \rightarrow \text{માછલી ખાનારા } \ \text{પક્ષીઓ}$.
સી ગલ આ આહાર શૃંખલામાં સૌથી ઉપરના સ્તરે હોવાથી, તે નીચેના તમામ પોષક સ્તરોમાંથી એકત્રિત થયેલ $DDT$ નો સૌથી વધુ જથ્થો મેળવે છે, જેના પરિણામે તેના શરીરમાં $DDT$ ની સાંદ્રતા સૌથી વધુ હોય છે.
$DDT$ નું ચયાપચય કે ઉત્સર્જન થતું ન હોવાથી, તે સજીવોના ચરબીયુક્ત પેશીશુઓમાં જમા થાય છે.
જલીય આહાર શૃંખલામાં, ક્રમ આ મુજબ છે: $\text{ફાઈટોપ્લેન્કટોન } \rightarrow \text{ઝૂપ્લેન્કટોન } \rightarrow \text{નાની } \ \text{માછલી } \rightarrow \text{મોટી } \ \text{માછલી } \rightarrow \text{માછલી ખાનારા } \ \text{પક્ષીઓ}$.
સી ગલ આ આહાર શૃંખલામાં સૌથી ઉપરના સ્તરે હોવાથી, તે નીચેના તમામ પોષક સ્તરોમાંથી એકત્રિત થયેલ $DDT$ નો સૌથી વધુ જથ્થો મેળવે છે, જેના પરિણામે તેના શરીરમાં $DDT$ ની સાંદ્રતા સૌથી વધુ હોય છે.
0 likesView Solution
26
ChemistryMCQAIPMT · 1994
વનસ્પતિઓમાં બાષ્પોત્સર્જનનો દર માપવા માટે નીચેનામાંથી કયા સાધનનો ઉપયોગ થાય છે?
A
પોરોમીટર/હાઇગ્રોમીટર
B
પોટોમીટર
C
ઓક્સેનોમીટર
D
ટેન્સીઓમીટર/બેરોમીટર
Solution
(B) $Potometer$ (પોટોમીટર) એ વનસ્પતિઓમાં બાષ્પોત્સર્જનનો દર માપવા માટે વપરાતું સાધન છે. તે એ સિદ્ધાંત પર કાર્ય કરે છે કે વનસ્પતિ દ્વારા શોષાયેલ પાણીનું પ્રમાણ એ બાષ્પોત્સર્જન દ્વારા ગુમાવેલા પાણીના પ્રમાણની લગભગ સમાન હોય છે.
0 likesView Solution
27
ChemistryMCQAIPMT · 1994
નીચેનામાંથી કયો ભાગ સ્કંધ મેખલા (pectoral girdle) નો છે?
A
કટિ અસ્થિ (Coxal bone)
B
સ્કંધ ઉલૂખલ (Glenoid cavity)
C
નિતંબ ઉલૂખલ (Acetabulum)
D
ઊરોસ્થિ (Sternum)
Solution
(B) સ્કંધ મેખલા (ખભાની મેખલા) બે અસ્થિઓની બનેલી છે: જત્રુક (clavicle) અને સ્કંધાસ્થિ (scapula). સ્કંધાસ્થિમાં એક ખાડો હોય છે જેને સ્કંધ ઉલૂખલ (glenoid cavity) કહેવામાં આવે છે,જે પ્રગંડસ્થિ (humerus) ના શીર્ષ સાથે જોડાઈને ખભાનો સાંધો બનાવે છે. તેથી,સ્કંધ ઉલૂખલ એ સ્કંધ મેખલાનો ભાગ છે. કટિ અસ્થિ અને નિતંબ ઉલૂખલ એ નિતંબ મેખલા (pelvic girdle) ના ભાગો છે,જ્યારે ઊરોસ્થિ એ અક્ષીય કંકાલ (axial skeleton) નો ભાગ છે.
0 likesView Solution
28
ChemistryMCQAIPMT · 1994
મનુષ્યના ફલિતાંડ (zygote) ના વિખંડન (cleavage) માટે નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું છે?
A
તે અંશભંજી (meroblastic) પ્રકારનું છે.
B
તે ત્યારે શરૂ થાય છે જ્યારે અંડકોષ ગર્ભાશયમાં પહોંચે છે.
C
તે ફેલોપિયન નલિકા (અંડવાહિની) માં શરૂ થાય છે.
D
તે સામાન્ય સમસૂત્રીભાજન (mitosis) ને સમાન છે.
Solution
(C) મનુષ્યના ફલિતાંડમાં વિખંડન (cleavage) એ હોલોબ્લાસ્ટિક (holoblastic) પ્રકારનું હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તે સમગ્ર ફલિતાંડમાં થાય છે. આ પ્રક્રિયા અંડવાહિની (Fallopian tube) માં શરૂ થાય છે જ્યારે ફલિતાંડ ગર્ભાશય તરફ ગતિ કરતું હોય છે. વિખંડન એ સામાન્ય સમસૂત્રીભાજનથી અલગ છે કારણ કે તેમાં કોષોની સંખ્યા વધે છે પરંતુ કોષોનું કદ ઘટતું જાય છે અને આંતરકોષીય અવસ્થા (interphase) ખૂબ જ ટૂંકી હોય છે.
0 likesView Solution
29
ChemistryMCQAIPMT · 1994
આહાર શૃંખલામાં નીચેનામાંથી કોની વસ્તી સૌથી વધુ હોય છે?
A
ઉત્પાદકો
B
પ્રાથમિક ઉપભોક્તાઓ
C
દ્વિતીયક ઉપભોક્તાઓ
D
વિઘટકો
Solution
(A) સામાન્ય આહાર શૃંખલામાં,ઉર્જાનો પ્રવાહ $10\%$ ના નિયમ મુજબ આગળ વધે છે,જેમાં દરેક પોષક સ્તરે ઉર્જામાં ઘટાડો થાય છે.
ઉત્પાદકો (સ્વયંપોષીઓ) આહાર શૃંખલાનો પાયો બનાવે છે અને ઉચ્ચ પોષક સ્તરોને ટેકો આપવા માટે તેમની પાસે સૌથી વધુ જૈવભાર અને વસ્તી હોય છે.
જેમ આપણે ઉત્પાદકોથી પ્રાથમિક ઉપભોક્તાઓ,દ્વિતીયક ઉપભોક્તાઓ અને તૃતીયક ઉપભોક્તાઓ તરફ આગળ વધીએ છીએ,તેમ સજીવોની સંખ્યા અને કુલ જૈવભાર સામાન્ય રીતે ઘટતા જાય છે.
તેથી,આહાર શૃંખલામાં ઉત્પાદકોની વસ્તી સૌથી વધુ હોય છે.
ઉત્પાદકો (સ્વયંપોષીઓ) આહાર શૃંખલાનો પાયો બનાવે છે અને ઉચ્ચ પોષક સ્તરોને ટેકો આપવા માટે તેમની પાસે સૌથી વધુ જૈવભાર અને વસ્તી હોય છે.
જેમ આપણે ઉત્પાદકોથી પ્રાથમિક ઉપભોક્તાઓ,દ્વિતીયક ઉપભોક્તાઓ અને તૃતીયક ઉપભોક્તાઓ તરફ આગળ વધીએ છીએ,તેમ સજીવોની સંખ્યા અને કુલ જૈવભાર સામાન્ય રીતે ઘટતા જાય છે.
તેથી,આહાર શૃંખલામાં ઉત્પાદકોની વસ્તી સૌથી વધુ હોય છે.
0 likesView Solution
30
ChemistryMCQAIPMT · 1994
ઉદ્દવિકાસીય વર્ગીકરણને ........ કહેવામાં આવે છે.
A
કૃત્રિમ પ્રણાલી
B
કુદરતી પ્રણાલી
C
જાતિવિકાસીય પ્રણાલી
D
ઉપરનામાંથી કોઈ નહિ
Solution
(C) જાતિવિકાસીય (Phylogenetic) વર્ગીકરણ પ્રણાલીઓ વિવિધ સજીવો વચ્ચેના ઉદ્દવિકાસીય સંબંધો પર આધારિત છે. આ પ્રણાલીઓ એવી ધારણા પર કામ કરે છે કે સમાન વર્ગકોમાં આવતા સજીવોના પૂર્વજો સમાન હોય છે. તેથી,ઉદ્દવિકાસીય વર્ગીકરણને જાતિવિકાસીય પ્રણાલી (Phylogenetic system) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
0 likesView Solution
31
ChemistryMCQAIPMT · 1994
$4.2 \, g$ $N_3^-$ આયનમાં રહેલા સંયોજક્તા ઈલેક્ટ્રોનની કુલ સંખ્યા ......... $N_A$ છે. ($N_A$ = એવોગેડ્રો અંક)
A
$1.6$
B
$3.2$
C
$2.1$
D
$4.2$
Solution
(A) $N_3^-$ આયનનું મોલર દળ $3 \times 14 = 42 \, g/mol$ છે.
$N_3^-$ ના મોલની સંખ્યા = $\frac{4.2 \, g}{42 \, g/mol} = 0.1 \, mol$.
દરેક $N$ પરમાણુમાં $5$ સંયોજક્તા ઈલેક્ટ્રોન હોય છે. $N_3^-$ માં,કુલ સંયોજક્તા ઈલેક્ટ્રોન = $(3 \times 5) + 1 = 16$.
$0.1 \, mol$ $N_3^-$ માં કુલ સંયોજક્તા ઈલેક્ટ્રોન = $0.1 \times 16 \times N_A = 1.6 \, N_A$.
$N_3^-$ ના મોલની સંખ્યા = $\frac{4.2 \, g}{42 \, g/mol} = 0.1 \, mol$.
દરેક $N$ પરમાણુમાં $5$ સંયોજક્તા ઈલેક્ટ્રોન હોય છે. $N_3^-$ માં,કુલ સંયોજક્તા ઈલેક્ટ્રોન = $(3 \times 5) + 1 = 16$.
$0.1 \, mol$ $N_3^-$ માં કુલ સંયોજક્તા ઈલેક્ટ્રોન = $0.1 \times 16 \times N_A = 1.6 \, N_A$.
0 likesView Solution
32
ChemistryMCQAIPMT · 1994
નીચેનામાંથી કયો લિગેન્ડ દ્વિદંતીય (bidentate) હોવાની અપેક્ષા છે?
A
$Br^-$
B
$C_2O_4^{2-}$
C
$CH_3NH_2$
D
$CH_3C \equiv N$
Solution
(B) દ્વિદંતીય લિગેન્ડ એ છે જે બે દાતા પરમાણુઓ દ્વારા મધ્યસ્થ ધાતુ પરમાણુ સાથે જોડાઈ શકે છે.
$C_2O_4^{2-}$ (ઓક્ઝેલેટ આયન) પાસે બે ઓક્સિજન દાતા પરમાણુઓ છે,તેથી તે દ્વિદંતીય લિગેન્ડ છે.
$C_2O_4^{2-}$ (ઓક્ઝેલેટ આયન) પાસે બે ઓક્સિજન દાતા પરમાણુઓ છે,તેથી તે દ્વિદંતીય લિગેન્ડ છે.
0 likesView Solution
33
ChemistryMCQAIPMT · 1994
સ્નાયુઓના સંકોચન માટે કયો આયન આવશ્યક છે?
A
$Na^+$
B
$K^+$
C
$Ca^{++}$
D
$Cl^-$
Solution
(C) સ્નાયુઓનું સંકોચન મધ્યસ્થ ચેતાતંત્ર દ્વારા મોટર ન્યુરોન મારફતે મોકલવામાં આવેલા સંકેત દ્વારા શરૂ થાય છે.
જ્યારે ક્રિયાત્મક પોટેન્શિયલ ન્યુરોમસ્ક્યુલર જંકશન પર પહોંચે છે,ત્યારે તે ન્યુરોટ્રાન્સમીટરના મુક્ત થવાને ઉત્તેજિત કરે છે,જેના પરિણામે સાર્કોલેમામાં ક્રિયાત્મક પોટેન્શિયલ ઉત્પન્ન થાય છે.
આ ક્રિયાત્મક પોટેન્શિયલ $T$-ટ્યુબ્યુલ્સ દ્વારા ફેલાય છે અને સાર્કોપ્લાઝમિક રેટિક્યુલમને સાર્કોપ્લાઝમમાં કેલ્શિયમ આયનો $(Ca^{++})$ મુક્ત કરવા માટે ઉત્તેજિત કરે છે.
આ $Ca^{++}$ આયનો એક્ટિન તંતુઓ પર રહેલા ટ્રોપોનિન સબયુનિટ સાથે જોડાય છે,જેના કારણે બંધારણીય ફેરફાર થાય છે અને માયોસિન જોડાણ માટેના સક્રિય સ્થાનો ખુલ્લા થાય છે.
આમ,ક્રોસ-બ્રિજ ચક્રની શરૂઆત અને સ્નાયુઓના સંકોચન માટે $Ca^{++}$ આવશ્યક છે.
જ્યારે ક્રિયાત્મક પોટેન્શિયલ ન્યુરોમસ્ક્યુલર જંકશન પર પહોંચે છે,ત્યારે તે ન્યુરોટ્રાન્સમીટરના મુક્ત થવાને ઉત્તેજિત કરે છે,જેના પરિણામે સાર્કોલેમામાં ક્રિયાત્મક પોટેન્શિયલ ઉત્પન્ન થાય છે.
આ ક્રિયાત્મક પોટેન્શિયલ $T$-ટ્યુબ્યુલ્સ દ્વારા ફેલાય છે અને સાર્કોપ્લાઝમિક રેટિક્યુલમને સાર્કોપ્લાઝમમાં કેલ્શિયમ આયનો $(Ca^{++})$ મુક્ત કરવા માટે ઉત્તેજિત કરે છે.
આ $Ca^{++}$ આયનો એક્ટિન તંતુઓ પર રહેલા ટ્રોપોનિન સબયુનિટ સાથે જોડાય છે,જેના કારણે બંધારણીય ફેરફાર થાય છે અને માયોસિન જોડાણ માટેના સક્રિય સ્થાનો ખુલ્લા થાય છે.
આમ,ક્રોસ-બ્રિજ ચક્રની શરૂઆત અને સ્નાયુઓના સંકોચન માટે $Ca^{++}$ આવશ્યક છે.
0 likesView Solution
34
ChemistryMCQAIPMT · 1994
પ્રકાશનો એક બિંદુવત સ્ત્રોત $5/3$ વક્રીભવનાંક ધરાવતા પાણીની સપાટીથી $4 \, m$ નીચે મૂકવામાં આવ્યો છે. પાણીની સપાટી પર સ્ત્રોતની ઉપર મૂકવામાં આવતી ડિસ્કનો લઘુત્તમ વ્યાસ કેટલો હોવો જોઈએ જેથી પાણીમાંથી બહાર આવતો તમામ પ્રકાશ રોકાઈ જાય? ...... $m$
A
$2$
B
$4$
C
$3$
D
$6$
Solution
(D) જો ડિસ્ક પાણી-હવાના આંતરપૃષ્ઠના ક્રાંતિકોણ $\theta_c$ ને અનુરૂપ વિસ્તારને આવરી લે,તો બિંદુવત સ્ત્રોતમાંથી આવતો પ્રકાશ રોકાઈ જશે.
પૂર્ણ આંતરિક પરાવર્તન માટે,ડિસ્કની ત્રિજ્યા $r$ નું સૂત્ર $r = \frac{h}{\sqrt{\mu^2 - 1}}$ છે,જ્યાં $h = 4 \, m$ એ ઊંડાઈ છે અને $\mu = 5/3$ એ વક્રીભવનાંક છે.
કિંમતો મૂકતા: $r = \frac{4}{\sqrt{(5/3)^2 - 1}} = \frac{4}{\sqrt{25/9 - 1}} = \frac{4}{\sqrt{16/9}} = \frac{4}{4/3} = 3 \, m$.
ડિસ્કનો વ્યાસ $D = 2r = 2 \times 3 \, m = 6 \, m$ થાય.
પૂર્ણ આંતરિક પરાવર્તન માટે,ડિસ્કની ત્રિજ્યા $r$ નું સૂત્ર $r = \frac{h}{\sqrt{\mu^2 - 1}}$ છે,જ્યાં $h = 4 \, m$ એ ઊંડાઈ છે અને $\mu = 5/3$ એ વક્રીભવનાંક છે.
કિંમતો મૂકતા: $r = \frac{4}{\sqrt{(5/3)^2 - 1}} = \frac{4}{\sqrt{25/9 - 1}} = \frac{4}{\sqrt{16/9}} = \frac{4}{4/3} = 3 \, m$.
ડિસ્કનો વ્યાસ $D = 2r = 2 \times 3 \, m = 6 \, m$ થાય.
0 likesView Solution
35
ChemistryMCQAIPMT · 1994
$50 \ cm$ લાંબો અને $1 \ mm^2$ આડછેદ ધરાવતો તાર જ્યારે $2 \ V$ ની બેટરી સાથે જોડવામાં આવે ત્યારે તેમાંથી $4 \ A$ નો વિદ્યુતપ્રવાહ વહે છે. તારની અવરોધકતા કેટલી હશે?
A
$4 \times 10^{-6} \ \Omega \cdot m$
B
$1 \times 10^{-6} \ \Omega \cdot m$
C
$2 \times 10^{-7} \ \Omega \cdot m$
D
$5 \times 10^{-7} \ \Omega \cdot m$
Solution
(B) આપેલ છે: લંબાઈ $\ell = 50 \ cm = 0.5 \ m$,આડછેદનું ક્ષેત્રફળ $A = 1 \ mm^2 = 10^{-6} \ m^2$,વોલ્ટેજ $V = 2 \ V$,વિદ્યુતપ્રવાહ $I = 4 \ A$.
સૌ પ્રથમ,ઓહ્મના નિયમનો ઉપયોગ કરીને અવરોધ $R$ શોધો: $R = \frac{V}{I} = \frac{2}{4} = 0.5 \ \Omega$.
અવરોધકતા $\rho$ માટેનું સૂત્ર $R = \rho \frac{\ell}{A}$ છે,જેનો અર્થ થાય છે કે $\rho = \frac{R \cdot A}{\ell}$.
કિંમતો મૂકતા: $\rho = \frac{0.5 \times 10^{-6}}{0.5} = 1 \times 10^{-6} \ \Omega \cdot m$.
સૌ પ્રથમ,ઓહ્મના નિયમનો ઉપયોગ કરીને અવરોધ $R$ શોધો: $R = \frac{V}{I} = \frac{2}{4} = 0.5 \ \Omega$.
અવરોધકતા $\rho$ માટેનું સૂત્ર $R = \rho \frac{\ell}{A}$ છે,જેનો અર્થ થાય છે કે $\rho = \frac{R \cdot A}{\ell}$.
કિંમતો મૂકતા: $\rho = \frac{0.5 \times 10^{-6}}{0.5} = 1 \times 10^{-6} \ \Omega \cdot m$.
0 likesView Solution
36
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1994
લેન્થેનાઇડ તત્વોના સંદર્ભમાં નીચેનામાંથી કયું વિધાન ખોટું છે?
A
લેન્થેનાઇડ્સને આયન વિનિમય પદ્ધતિ દ્વારા એકબીજાથી અલગ કરવામાં આવે છે.
B
ત્રિસંયોજક લેન્થેનાઇડ્સની આયનીય ત્રિજ્યા પરમાણુ ક્રમાંકમાં વધારા સાથે સતત વધે છે.
C
બધા લેન્થેનાઇડ્સ ઉચ્ચ ઘનતા ધરાવતી ધાતુઓ છે.
D
લેન્થેનાઇડ તત્વોની સૌથી લાક્ષણિક ઓક્સિડેશન અવસ્થા $+3$ છે.
Solution
(B) સાચો જવાબ $(B)$ છે. પરમાણુ ક્રમાંકમાં વધારા સાથે ત્રિસંયોજક લેન્થેનાઇડની આયનીય ત્રિજ્યા વધતી નથી; તેના બદલે,તેમાં સતત ઘટાડો જોવા મળે છે,જેને લેન્થેનોઇડ સંકોચન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
0 likesView Solution
37
ChemistryEasyMCQAIPMT · 1994
નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું નથી?
A
ઝિંક સોડિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડના દ્રાવણમાં ઓગળે છે.
B
કાર્બન મોનોક્સાઇડ આયર્ન $(III)$ ઓક્સાઇડનું આયર્નમાં રિડક્શન કરે છે.
C
મર્ક્યુરી $(II)$ આયોડાઇડ પોટેશિયમ આયોડાઇડના વધારાના દ્રાવણમાં ઓગળે છે.
D
ટીન $(IV)$ ક્લોરાઇડ ટીનને સાંદ્ર હાઇડ્રોક્લોરિક એસિડમાં ઓગાળીને બનાવવામાં આવે છે.
Solution
(D) સાચું વિધાન વિશ્લેષણ નીચે મુજબ છે:
$1$. ઝિંક ઉભયગુણી છે અને $NaOH$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને સોડિયમ ઝિંકેટ બનાવે છે: $Zn + 2NaOH \rightarrow Na_2ZnO_2 + H_2$. આ વિધાન સાચું છે.
$2$. કાર્બન મોનોક્સાઇડ બ્લાસ્ટ ફર્નેસમાં રિડક્શન કર્તા તરીકે કામ કરે છે: $Fe_2O_3 + 3CO \rightarrow 2Fe + 3CO_2$. આ વિધાન સાચું છે.
$3$. મર્ક્યુરી $(II)$ આયોડાઇડ વધારાના $KI$ માં ઓગળીને દ્રાવ્ય સંકીર્ણ બનાવે છે: $HgI_2 + 2KI \rightarrow K_2[HgI_4]$. આ વિધાન સાચું છે.
$4$. ટીન $(IV)$ ક્લોરાઇડ $(SnCl_4)$ ટીન ધાતુ પર સૂકા ક્લોરિન વાયુની પ્રક્રિયા દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવે છે $(Sn + 2Cl_2 \rightarrow SnCl_4)$. સાંદ્ર $HCl$ માં ટીનને ઓગાળવાથી ટીન $(II)$ ક્લોરાઇડ $(SnCl_2)$ મળે છે,ટીન $(IV)$ ક્લોરાઇડ નહીં. તેથી,આ વિધાન ખોટું છે.
$1$. ઝિંક ઉભયગુણી છે અને $NaOH$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને સોડિયમ ઝિંકેટ બનાવે છે: $Zn + 2NaOH \rightarrow Na_2ZnO_2 + H_2$. આ વિધાન સાચું છે.
$2$. કાર્બન મોનોક્સાઇડ બ્લાસ્ટ ફર્નેસમાં રિડક્શન કર્તા તરીકે કામ કરે છે: $Fe_2O_3 + 3CO \rightarrow 2Fe + 3CO_2$. આ વિધાન સાચું છે.
$3$. મર્ક્યુરી $(II)$ આયોડાઇડ વધારાના $KI$ માં ઓગળીને દ્રાવ્ય સંકીર્ણ બનાવે છે: $HgI_2 + 2KI \rightarrow K_2[HgI_4]$. આ વિધાન સાચું છે.
$4$. ટીન $(IV)$ ક્લોરાઇડ $(SnCl_4)$ ટીન ધાતુ પર સૂકા ક્લોરિન વાયુની પ્રક્રિયા દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવે છે $(Sn + 2Cl_2 \rightarrow SnCl_4)$. સાંદ્ર $HCl$ માં ટીનને ઓગાળવાથી ટીન $(II)$ ક્લોરાઇડ $(SnCl_2)$ મળે છે,ટીન $(IV)$ ક્લોરાઇડ નહીં. તેથી,આ વિધાન ખોટું છે.
0 likesView Solution
38
ChemistryEasyMCQAIPMT · 1994
નીચેનામાંથી કયું તત્વ સ્થાયી દ્વિપરમાણ્વીય અણુ બનાવતું નથી?
A
આયોડિન
B
ફોસ્ફરસ
C
નાઈટ્રોજન
D
ઓક્સિજન
Solution
(B) $I_2$,$N_2$,અને $O_2$ જેવા તત્વો સ્થાયી દ્વિપરમાણ્વીય અણુઓ તરીકે અસ્તિત્વ ધરાવે છે.
ફોસ્ફરસ,તેના નાના કદ અને અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મો વચ્ચેના ઉચ્ચ અપાકર્ષણને કારણે,દ્વિપરમાણ્વીય $P_2$ અણુને બદલે ચતુષ્ફલકીય $P_4$ અણુ બનાવવાનું પસંદ કરે છે.
ફોસ્ફરસ,તેના નાના કદ અને અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મો વચ્ચેના ઉચ્ચ અપાકર્ષણને કારણે,દ્વિપરમાણ્વીય $P_2$ અણુને બદલે ચતુષ્ફલકીય $P_4$ અણુ બનાવવાનું પસંદ કરે છે.
0 likesView Solution
39
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1994
નાઈટ્રોજનના નીચેનામાંથી કયો ઓક્સાઈડ પેરામેગ્નેટિક (અનુચુંબકીય) છે?
A
$N_2O_3$
B
$N_2O$
C
$NO_2$
D
$N_2O_5$
Solution
(C) $NO_2$ ની ઇલેક્ટ્રોનિક રચનામાં કુલ $17$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન હોય છે.
કુલ ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા એકી હોવાથી,નાઈટ્રોજન પરમાણુ પર એક અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન હાજર હોય છે.
આ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની હાજરીને કારણે,$NO_2$ પ્રકૃતિમાં પેરામેગ્નેટિક છે.
$N_2O_3$,$N_2O$,અને $N_2O_5$ જેવા અન્ય ઓક્સાઈડમાં ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા બેકી હોય છે અને તે ડાયામેગ્નેટિક હોય છે.
કુલ ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા એકી હોવાથી,નાઈટ્રોજન પરમાણુ પર એક અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન હાજર હોય છે.
આ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની હાજરીને કારણે,$NO_2$ પ્રકૃતિમાં પેરામેગ્નેટિક છે.
$N_2O_3$,$N_2O$,અને $N_2O_5$ જેવા અન્ય ઓક્સાઈડમાં ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા બેકી હોય છે અને તે ડાયામેગ્નેટિક હોય છે.
0 likesView Solution
40
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1994
$2 \ M \ CH_3OH$ ના $150 \ mL$ દ્રાવણ તૈયાર કરવા માટે પાણીમાં કેટલા ગ્રામ $CH_3OH$ ઉમેરવા જોઈએ?
A
$9.6$
B
$2.4$
C
$9.6 \times 10^3$
D
$2.4 \times 10^3$
Solution
(A) મોલારિટી $(M)$ એટલે દ્રાવણના પ્રતિ લિટર દીઠ દ્રાવ્યના મોલની સંખ્યા.
$M = \frac{\text{દ્રાવ્યના મોલ}}{\text{દ્રાવણનું કદ } (L) \text{ માં}}$.
આપેલ છે: $M = 2 \ M$,કદ $(V)$ = $150 \ mL = 0.150 \ L$.
$CH_3OH$ ના મોલ = $M \times V = 2 \ mol/L \times 0.150 \ L = 0.3 \ mol$.
$CH_3OH$ નું આણ્વીય દળ = $(12 + 4 \times 1 + 16) = 32 \ g/mol$.
$CH_3OH$ નું દળ = $\text{મોલ} \times \text{આણ્વીય દળ} = 0.3 \ mol \times 32 \ g/mol = 9.6 \ g$.
$M = \frac{\text{દ્રાવ્યના મોલ}}{\text{દ્રાવણનું કદ } (L) \text{ માં}}$.
આપેલ છે: $M = 2 \ M$,કદ $(V)$ = $150 \ mL = 0.150 \ L$.
$CH_3OH$ ના મોલ = $M \times V = 2 \ mol/L \times 0.150 \ L = 0.3 \ mol$.
$CH_3OH$ નું આણ્વીય દળ = $(12 + 4 \times 1 + 16) = 32 \ g/mol$.
$CH_3OH$ નું દળ = $\text{મોલ} \times \text{આણ્વીય દળ} = 0.3 \ mol \times 32 \ g/mol = 9.6 \ g$.
0 likesView Solution
41
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1994
$25 \ ^oC$ તાપમાને,નીચેનામાંથી કયા $0.1 \ M$ દ્રાવણનું અભિસરણ દબાણ સૌથી વધુ હશે?
A
$CaCl_2$
B
$KCl$
C
ગ્લુકોઝ
D
યુરિયા
Solution
(A) અભિસરણ દબાણ $(\pi)$ નું સૂત્ર $\pi = iCRT$ છે,જ્યાં $i$ એ વોન્ટ હોફ અવયવ છે.
અહીં $C$,$R$ અને $T$ સમાન હોવાથી,અભિસરણ દબાણ $i$ ના મૂલ્ય પર આધાર રાખે છે.
$CaCl_2$ માટે $i = 3$,$KCl$ માટે $i = 2$,અને ગ્લુકોઝ તથા યુરિયા માટે $i = 1$ છે.
તેથી,$CaCl_2$ નું અભિસરણ દબાણ સૌથી વધુ હશે.
અહીં $C$,$R$ અને $T$ સમાન હોવાથી,અભિસરણ દબાણ $i$ ના મૂલ્ય પર આધાર રાખે છે.
$CaCl_2$ માટે $i = 3$,$KCl$ માટે $i = 2$,અને ગ્લુકોઝ તથા યુરિયા માટે $i = 1$ છે.
તેથી,$CaCl_2$ નું અભિસરણ દબાણ સૌથી વધુ હશે.
0 likesView Solution
42
ChemistryEasyMCQAIPMT · 1994
નીચેનામાંથી કયા ક્ષાર માટે $K_4[Fe(CN)_6]$ જેટલું જ વાન્ટ હોફ અવયવ $i$ નું મૂલ્ય છે?
A
$Al_2(SO_4)_3$
B
$NaCl$
C
$Na_2SO_4$
D
$Al(NO_3)_3$
Solution
(A) વાન્ટ હોફ અવયવ $i$ એ દ્રાવણમાં દ્રાવ્યના કણોની સંખ્યા દર્શાવે છે.
$K_4[Fe(CN)_6]$ માટે વિયોજન: $K_4[Fe(CN)_6] \rightarrow 4K^{+} + [Fe(CN)_6]^{4-}$.
કણોની કુલ સંખ્યા $i = 4 + 1 = 5$.
હવે,વિકલ્પો તપાસતા:
$A$. $Al_2(SO_4)_3 \rightarrow 2Al^{3+} + 3SO_4^{2-}$,તેથી $i = 2 + 3 = 5$.
$B$. $NaCl \rightarrow Na^{+} + Cl^{-}$,તેથી $i = 1 + 1 = 2$.
$C$. $Na_2SO_4 \rightarrow 2Na^{+} + SO_4^{2-}$,તેથી $i = 2 + 1 = 3$.
$D$. $Al(NO_3)_3 \rightarrow Al^{3+} + 3NO_3^{-}$,તેથી $i = 1 + 3 = 4$.
તેથી,$Al_2(SO_4)_3$ નો વાન્ટ હોફ અવયવ $K_4[Fe(CN)_6]$ સમાન છે.
$K_4[Fe(CN)_6]$ માટે વિયોજન: $K_4[Fe(CN)_6] \rightarrow 4K^{+} + [Fe(CN)_6]^{4-}$.
કણોની કુલ સંખ્યા $i = 4 + 1 = 5$.
હવે,વિકલ્પો તપાસતા:
$A$. $Al_2(SO_4)_3 \rightarrow 2Al^{3+} + 3SO_4^{2-}$,તેથી $i = 2 + 3 = 5$.
$B$. $NaCl \rightarrow Na^{+} + Cl^{-}$,તેથી $i = 1 + 1 = 2$.
$C$. $Na_2SO_4 \rightarrow 2Na^{+} + SO_4^{2-}$,તેથી $i = 2 + 1 = 3$.
$D$. $Al(NO_3)_3 \rightarrow Al^{3+} + 3NO_3^{-}$,તેથી $i = 1 + 3 = 4$.
તેથી,$Al_2(SO_4)_3$ નો વાન્ટ હોફ અવયવ $K_4[Fe(CN)_6]$ સમાન છે.
0 likesView Solution
43
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1994
$10 \ g/cm^3$ ઘનતા અને $100 \ pm$ કોષની ધાર ધરાવતા $fcc$ સ્ફટિકના $100 \ g$ માં પરમાણુઓની સંખ્યા કેટલી થાય?
A
$4 \times 10^{25}$
B
$3 \times 10^{25}$
C
$2 \times 10^{25}$
D
$1 \times 10^{25}$
Solution
(A) $fcc$ સ્ફટિક માટે, એકમ કોષ દીઠ પરમાણુઓની સંખ્યા $(z)$ $4$ છે。
એક એકમ કોષનું કદ $V = a^3 = (100 \ pm)^3 = (100 \times 10^{-10} \ cm)^3 = 10^{-24} \ cm^3$ છે。
એક એકમ કોષનું દળ $m = \text{ઘનતા} \times \text{કદ} = 10 \ g/cm^3 \times 10^{-24} \ cm^3 = 10^{-23} \ g$ છે。
$100 \ g$ માં એકમ કોષોની સંખ્યા $N_{cells} = \frac{100 \ g}{10^{-23} \ g/unit cell} = 10^{25} \ unit cells$ છે。
દરેક $fcc$ એકમ કોષમાં $4$ પરમાણુઓ હોવાથી, પરમાણુઓની કુલ સંખ્યા $4 \times 10^{25}$ થાય。
એક એકમ કોષનું કદ $V = a^3 = (100 \ pm)^3 = (100 \times 10^{-10} \ cm)^3 = 10^{-24} \ cm^3$ છે。
એક એકમ કોષનું દળ $m = \text{ઘનતા} \times \text{કદ} = 10 \ g/cm^3 \times 10^{-24} \ cm^3 = 10^{-23} \ g$ છે。
$100 \ g$ માં એકમ કોષોની સંખ્યા $N_{cells} = \frac{100 \ g}{10^{-23} \ g/unit cell} = 10^{25} \ unit cells$ છે。
દરેક $fcc$ એકમ કોષમાં $4$ પરમાણુઓ હોવાથી, પરમાણુઓની કુલ સંખ્યા $4 \times 10^{25}$ થાય。
0 likesView Solution
44
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1994
આયનીય ઘન પદાર્થો,જેમાં શૉટકી ક્ષતિ હોય છે,તેમની રચનામાં શું ધરાવે છે?
A
ધન આયન અને ઋણ આયનની સમાન સંખ્યામાં ખાલી જગ્યાઓ
B
ઋણ આયનની ખાલી જગ્યાઓ અને આંતરાલીય ઋણ આયનો
C
માત્ર ધન આયનની ખાલી જગ્યાઓ
D
ધન આયનની ખાલી જગ્યાઓ અને આંતરાલીય ધન આયનો
Solution
(A) સાચો જવાબ $A$ છે.
શૉટકી ક્ષતિ એ આયનીય સ્ફટિકોમાં જોવા મળતી એક પ્રકારની બિંદુ ક્ષતિ છે,જેમાં સ્ફટિકની વિદ્યુતીય તટસ્થતા જાળવી રાખવા માટે સમાન સંખ્યામાં ધન આયનો અને ઋણ આયનો તેમના લેટીસ સ્થાનો પરથી ગેરહાજર હોય છે.
શૉટકી ક્ષતિ એ આયનીય સ્ફટિકોમાં જોવા મળતી એક પ્રકારની બિંદુ ક્ષતિ છે,જેમાં સ્ફટિકની વિદ્યુતીય તટસ્થતા જાળવી રાખવા માટે સમાન સંખ્યામાં ધન આયનો અને ઋણ આયનો તેમના લેટીસ સ્થાનો પરથી ગેરહાજર હોય છે.
0 likesView Solution
45
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1994
પ્રક્રિયા $A + B \to C$ માટેનો ડેટા નીચે મુજબ છે. ઉપરના ડેટાને અનુરૂપ વેગ નિયમ (rate law) કયો છે:
| $Exp.$ | $[A]_0$ | $[B]_0$ | પ્રારંભિક વેગ |
|---|---|---|---|
| $(1)$ | $0.012$ | $0.035$ | $0.10$ |
| $(2)$ | $0.024$ | $0.070$ | $0.80$ |
| $(3)$ | $0.024$ | $0.035$ | $0.10$ |
| $(4)$ | $0.012$ | $0.070$ | $0.80$ |
A
વેગ $= k[B]^3$
B
વેગ $= k[B]^4$
C
વેગ $= k[A][B]^3$
D
વેગ $= k[A]^2[B]^2$
Solution
(A) ધારો કે વેગ નિયમ $Rate = k[A]^x[B]^y$ છે.
પ્રયોગ $(1)$ અને $(3)$ પરથી:
$[A]$ $0.012$ થી $0.024$ (બમણું) થાય છે,જ્યારે $[B]$ અચળ $(0.035)$ રહે છે. વેગ $0.10$ જ રહે છે. તેથી,$x = 0$.
પ્રયોગ $(1)$ અને $(4)$ પરથી:
$[A]$ અચળ $(0.012)$ રહે છે,જ્યારે $[B]$ $0.035$ થી $0.070$ (બમણું) થાય છે. વેગ $0.10$ થી $0.80$ ($8$ ગણો) થાય છે.
$2^y = 8 \implies y = 3$.
તેથી,વેગ નિયમ $Rate = k[B]^3$ છે.
પ્રયોગ $(1)$ અને $(3)$ પરથી:
$[A]$ $0.012$ થી $0.024$ (બમણું) થાય છે,જ્યારે $[B]$ અચળ $(0.035)$ રહે છે. વેગ $0.10$ જ રહે છે. તેથી,$x = 0$.
પ્રયોગ $(1)$ અને $(4)$ પરથી:
$[A]$ અચળ $(0.012)$ રહે છે,જ્યારે $[B]$ $0.035$ થી $0.070$ (બમણું) થાય છે. વેગ $0.10$ થી $0.80$ ($8$ ગણો) થાય છે.
$2^y = 8 \implies y = 3$.
તેથી,વેગ નિયમ $Rate = k[B]^3$ છે.
1 likesView Solution
46
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1994
$25^\circ C$ તાપમાને $Li^{+}|Li$,$Ba^{2+}|Ba$,$Na^{+}|Na$,અને $Mg^{2+}|Mg$ ના પ્રમાણિત રિડક્શન પોટેન્શિયલ અનુક્રમે $-3.05 \ V$,$-2.90 \ V$,$-2.71 \ V$,અને $-2.37 \ V$ છે. નીચેનામાંથી કયું સૌથી પ્રબળ ઓક્સિડેશનકર્તા છે?
A
$Na^{+}$
B
$Li^{+}$
C
$Ba^{2+}$
D
$Mg^{2+}$
Solution
(D) ઓક્સિડેશનકર્તાની પ્રબળતા તેના પ્રમાણિત રિડક્શન પોટેન્શિયલ $(E^\circ_{red})$ ના સમપ્રમાણમાં હોય છે.
વધારે રિડક્શન પોટેન્શિયલ ઇલેક્ટ્રોન મેળવવાની વધુ વૃત્તિ દર્શાવે છે,જે તેને પ્રબળ ઓક્સિડેશનકર્તા બનાવે છે.
આપેલા મૂલ્યોની સરખામણી કરતા: $E^\circ(Li^{+}|Li) = -3.05 \ V$,$E^\circ(Ba^{2+}|Ba) = -2.90 \ V$,$E^\circ(Na^{+}|Na) = -2.71 \ V$,અને $E^\circ(Mg^{2+}|Mg) = -2.37 \ V$.
અહીં $-2.37 \ V$ એ આપેલા પોટેન્શિયલ મૂલ્યોમાં સૌથી વધુ હોવાથી,$Mg^{2+}$ એ સૌથી પ્રબળ ઓક્સિડેશનકર્તા છે.
વધારે રિડક્શન પોટેન્શિયલ ઇલેક્ટ્રોન મેળવવાની વધુ વૃત્તિ દર્શાવે છે,જે તેને પ્રબળ ઓક્સિડેશનકર્તા બનાવે છે.
આપેલા મૂલ્યોની સરખામણી કરતા: $E^\circ(Li^{+}|Li) = -3.05 \ V$,$E^\circ(Ba^{2+}|Ba) = -2.90 \ V$,$E^\circ(Na^{+}|Na) = -2.71 \ V$,અને $E^\circ(Mg^{2+}|Mg) = -2.37 \ V$.
અહીં $-2.37 \ V$ એ આપેલા પોટેન્શિયલ મૂલ્યોમાં સૌથી વધુ હોવાથી,$Mg^{2+}$ એ સૌથી પ્રબળ ઓક્સિડેશનકર્તા છે.
0 likesView Solution
47
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1994
નીચેનામાંથી કયું બ્રોમાઇડ આયનો ધરાવતા જલીય દ્રાવણમાંથી $Br_2$ ને વિસ્થાપિત કરે છે?
A
$Cl_2$
B
$Cl^-$
C
$I_2$
D
$I_3^-$
Solution
(A) હેલોજન દ્વારા હેલાઇડ આયનનું વિસ્થાપન તેમના પ્રમાણિત રિડક્શન પોટેન્શિયલ પર આધાર રાખે છે.
ઇલેક્ટ્રોકેમિકલ શ્રેણી મુજબ,હેલોજનની ઓક્સિડેશન શક્તિનો ક્રમ $F_2 > Cl_2 > Br_2 > I_2$ છે.
$Cl_2$ નો રિડક્શન પોટેન્શિયલ $Br_2$ કરતા વધારે હોવાથી,તે બ્રોમાઇડ આયનો $(Br^-)$ નું બ્રોમિન $(Br_2)$ માં ઓક્સિડેશન કરી શકે છે: $Cl_2(g) + 2Br^-(aq) \rightarrow 2Cl^-(aq) + Br_2(l)$.
તેથી,$Cl_2$ સાચો જવાબ છે.
ઇલેક્ટ્રોકેમિકલ શ્રેણી મુજબ,હેલોજનની ઓક્સિડેશન શક્તિનો ક્રમ $F_2 > Cl_2 > Br_2 > I_2$ છે.
$Cl_2$ નો રિડક્શન પોટેન્શિયલ $Br_2$ કરતા વધારે હોવાથી,તે બ્રોમાઇડ આયનો $(Br^-)$ નું બ્રોમિન $(Br_2)$ માં ઓક્સિડેશન કરી શકે છે: $Cl_2(g) + 2Br^-(aq) \rightarrow 2Cl^-(aq) + Br_2(l)$.
તેથી,$Cl_2$ સાચો જવાબ છે.
0 likesView Solution
48
ChemistryEasyMCQAIPMT · 1994
ઘન પર વાયુના અધિશોષણ માટે,$\log(x/m)$ વિરુદ્ધ $\log P$ નો આલેખ રેખીય હોય છે જેનો ઢાળ (slope) કેટલો હોય છે?
A
$k$
B
$\log k$
C
$n$
D
$1/n$
Solution
(D) ફ્રુન્ડલિચ અધિશોષણ સમતાપીનું સમીકરણ: $\frac{x}{m} = kp^{1/n}$ છે.
બંને બાજુ લઘુગણક લેતા,આપણને મળે છે: $\log(x/m) = \log k + \frac{1}{n} \log p$.
આને રેખીય સમીકરણ $y = mx + c$ સાથે સરખાવતા,જ્યાં $y = \log(x/m)$,$x = \log p$,$m = \text{ઢાળ} = 1/n$,અને $c = \text{આંતરછેદ} = \log k$.
તેથી,$\log(x/m)$ વિરુદ્ધ $\log p$ ના આલેખનો ઢાળ $1/n$ છે.
બંને બાજુ લઘુગણક લેતા,આપણને મળે છે: $\log(x/m) = \log k + \frac{1}{n} \log p$.
આને રેખીય સમીકરણ $y = mx + c$ સાથે સરખાવતા,જ્યાં $y = \log(x/m)$,$x = \log p$,$m = \text{ઢાળ} = 1/n$,અને $c = \text{આંતરછેદ} = \log k$.
તેથી,$\log(x/m)$ વિરુદ્ધ $\log p$ ના આલેખનો ઢાળ $1/n$ છે.
0 likesView Solution
49
ChemistryEasyMCQAIPMT · 1994
સેમિકન્ડક્ટર મટીરીયલ તરીકે વપરાતા અત્યંત શુદ્ધ સિલિકોન મેળવવા માટે કઈ પદ્ધતિનો ઉપયોગ થાય છે?
A
ઓક્સિડેશન
B
ઇલેક્ટ્રોકેમિકલ
C
સ્ફટિકીકરણ
D
ઝોન રિફાઇનિંગ
Solution
(D) ઝોન રિફાઇનિંગ એ ધાતુઓ અને સેમિકન્ડક્ટર્સને ઉચ્ચ શુદ્ધતાની સ્થિતિમાં મેળવવા માટે વપરાતી પદ્ધતિ છે. આ પ્રક્રિયામાં,અશુદ્ધ ધાતુના સળિયાના એક છેડે ગોળાકાર મોબાઈલ હીટર લગાવવામાં આવે છે. જેમ જેમ હીટર આગળ વધે છે,તેમ શુદ્ધ ધાતુ ઓગળેલા ભાગમાંથી સ્ફટિકીકૃત થાય છે અને અશુદ્ધિઓ નજીકના પીગળેલા ઝોનમાં જાય છે. ઉચ્ચ શુદ્ધતા ધરાવતું સિલિકોન મેળવવા માટે આ પ્રક્રિયા ઘણી વખત પુનરાવર્તિત કરવામાં આવે છે.
0 likesView Solution
50
ChemistryEasyMCQAIPMT · 1994
સૌથી વધુ $(+7)$ ઓક્સિડેશન અવસ્થા કોના દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે?
A
$Co$
B
$Cr$
C
$V$
D
$Mn$
Solution
(D) $Mn$ (મેંગેનીઝ) આવર્ત કોષ્ટકના સમૂહ $7$ માં આવે છે. તેની ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $[Ar] 3d^5 4s^2$ છે. તે તેના તમામ $7$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવીને $+7$ ની મહત્તમ ઓક્સિડેશન અવસ્થા દર્શાવી શકે છે,જે $KMnO_4$ જેવા સંયોજનોમાં જોવા મળે છે.
0 likesView Solution
51
ChemistryEasyMCQAIPMT · 1994
લોખંડને કાટ સામે રક્ષણ આપવા માટે,તેના પર સૌથી ટકાઉ ધાતુનું પ્લેટિંગ કયું છે?
A
નિકલ પ્લેટિંગ
B
ટીન પ્લેટિંગ
C
કોપર પ્લેટિંગ
D
ઝિંક પ્લેટિંગ
Solution
(D) ગેલ્વેનાઈઝેશન એ લોખંડ કે સ્ટીલને કાટથી બચાવવા માટે તેના પર $Zn$ નું રક્ષણાત્મક પડ ચડાવવાની પ્રક્રિયા છે.
$Zn$ એ $Fe$ કરતા વધુ સક્રિય હોવાથી,તે સેક્રિફિશિયલ એનોડ તરીકે કાર્ય કરે છે અને જો પડમાં સ્ક્રેચ પડે તો પણ લોખંડનું રક્ષણ કરે છે.
તેથી,કાટ સામે રક્ષણ મેળવવા માટે $Zn$ પ્લેટિંગ એ લોખંડ પરનું સૌથી ટકાઉ પ્લેટિંગ છે.
$Zn$ એ $Fe$ કરતા વધુ સક્રિય હોવાથી,તે સેક્રિફિશિયલ એનોડ તરીકે કાર્ય કરે છે અને જો પડમાં સ્ક્રેચ પડે તો પણ લોખંડનું રક્ષણ કરે છે.
તેથી,કાટ સામે રક્ષણ મેળવવા માટે $Zn$ પ્લેટિંગ એ લોખંડ પરનું સૌથી ટકાઉ પ્લેટિંગ છે.
0 likesView Solution
52
ChemistryDifficultMCQAIPMT · 1994
નીચેનામાંથી કયો લિગાન્ડ દ્વિદંતીય (bidentate) હોવાની અપેક્ષા છે?
A
$Br^{-}$
B
$C_2O_4^{2-}$
C
$CH_3NH_2$
D
$CH_3C \equiv N$
Solution
(B)
જે લિગાન્ડમાં મધ્યસ્થ ધાતુ આયન સાથે જોડાવા માટે બે દાતા પરમાણુઓ હોય તેને દ્વિદંતીય લિગાન્ડ કહેવામાં આવે છે.
$C_2O_4^{2-}$ (ઓક્ઝેલેટ આયન) એ દ્વિદંતીય લિગાન્ડ છે.
જે લિગાન્ડમાં મધ્યસ્થ ધાતુ આયન સાથે જોડાવા માટે બે દાતા પરમાણુઓ હોય તેને દ્વિદંતીય લિગાન્ડ કહેવામાં આવે છે.
$C_2O_4^{2-}$ (ઓક્ઝેલેટ આયન) એ દ્વિદંતીય લિગાન્ડ છે.
0 likesView Solution
53
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1994
ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક (Grignard reagent) નીચેનામાંથી કોની વચ્ચેની પ્રક્રિયા દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવે છે?
A
ઝિંક અને આલ્કાઈલ હેલાઈડ
B
મેગ્નેશિયમ અને આલ્કાઈલ હેલાઈડ
C
મેગ્નેશિયમ અને આલ્કેન
D
મેગ્નેશિયમ અને એરોમેટિક હાઈડ્રોકાર્બન
Solution
(B) સાચો જવાબ છે.
ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક $(RMgX)$ એ આલ્કાઈલ હેલાઈડ $(RX)$ ની સૂકા ઈથરની હાજરીમાં મેગ્નેશિયમ ધાતુ સાથેની પ્રક્રિયા દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવે છે.
પ્રક્રિયા: $RX + Mg \xrightarrow{\text{Dry ether}} RMgX$.
ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક $(RMgX)$ એ આલ્કાઈલ હેલાઈડ $(RX)$ ની સૂકા ઈથરની હાજરીમાં મેગ્નેશિયમ ધાતુ સાથેની પ્રક્રિયા દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવે છે.
પ્રક્રિયા: $RX + Mg \xrightarrow{\text{Dry ether}} RMgX$.
0 likesView Solution
54
ChemistryDifficultMCQAIPMT · 1994
$t-$બ્યુટાઈલ બ્રોમાઈડની સોડિયમ મેથોક્સાઈડ સાથેની પ્રક્રિયાથી શું મળે છે?
A
આઈસોબ્યુટેન
B
આઈસોબ્યુટિલિન
C
સોડિયમ $t-$બ્યુટોક્સાઈડ
D
$t-$બ્યુટાઈલ મિથાઈલ ઈથર
Solution
(B) $(CH_3)_3CBr + CH_3ONa \xrightarrow{\text{Elimination}} CH_2=C(CH_3)_2 + CH_3OH + NaBr$
નીપજ આઈસોબ્યુટિલિન છે.
$CH_3ONa \to CH_3O^{-} + Na^{+}$
મેથોક્સાઈડ આયન $(CH_3O^{-})$ એક પ્રબળ બેઈઝ છે,તેથી તે $3^{\circ}$ આલ્કાઈલ હેલાઈડમાંથી પ્રોટોન દૂર કરે છે અને વિલોપન પ્રક્રિયાને પ્રોત્સાહન આપે છે.
નીપજ આઈસોબ્યુટિલિન છે.
$CH_3ONa \to CH_3O^{-} + Na^{+}$
મેથોક્સાઈડ આયન $(CH_3O^{-})$ એક પ્રબળ બેઈઝ છે,તેથી તે $3^{\circ}$ આલ્કાઈલ હેલાઈડમાંથી પ્રોટોન દૂર કરે છે અને વિલોપન પ્રક્રિયાને પ્રોત્સાહન આપે છે.
0 likesView Solution
55
ChemistryAdvancedMCQAIPMT · 1994
એક સંયોજન $A$ નું આણ્વીય સૂત્ર $C_2Cl_3OH$ છે. તે ફેહલિંગના દ્રાવણનું રિડક્શન કરે છે અને ઓક્સિડેશન પર મોનોકાર્બોક્સિલિક એસિડ $(B)$ આપે છે. $A$ એ ઇથાઇલ આલ્કોહોલ પર ક્લોરિનની પ્રક્રિયા દ્વારા મેળવવામાં આવે છે. $A$ શું છે?
A
ક્લોરલ
B
$CHCl_3$
C
$CH_3Cl$
D
ક્લોરોએસેટિક એસિડ
Solution
(A) આણ્વીય સૂત્ર $C_2Cl_3OH$ ને $CCl_3CHO$ (ક્લોરલ) તરીકે લખી શકાય છે.
કારણ કે $A$ ફેહલિંગના દ્રાવણનું રિડક્શન કરે છે,તેમાં આલ્ડિહાઇડ $(-CHO)$ સમૂહ હોવો જોઈએ.
ક્લોરલ $(CCl_3CHO)$ એ ઇથાઇલ આલ્કોહોલ $(C_2H_5OH)$ ના ક્લોરિનેશન દ્વારા બને છે:
$C_2H_5OH + 4Cl_2 \to CCl_3CHO + 5HCl$.
ઓક્સિડેશન પર,ક્લોરલ ટ્રાયક્લોરોએસેટિક એસિડ $(CCl_3COOH)$ આપે છે,જે એક મોનોકાર્બોક્સિલિક એસિડ $(B)$ છે.
તેથી,$A$ એ ક્લોરલ છે.
કારણ કે $A$ ફેહલિંગના દ્રાવણનું રિડક્શન કરે છે,તેમાં આલ્ડિહાઇડ $(-CHO)$ સમૂહ હોવો જોઈએ.
ક્લોરલ $(CCl_3CHO)$ એ ઇથાઇલ આલ્કોહોલ $(C_2H_5OH)$ ના ક્લોરિનેશન દ્વારા બને છે:
$C_2H_5OH + 4Cl_2 \to CCl_3CHO + 5HCl$.
ઓક્સિડેશન પર,ક્લોરલ ટ્રાયક્લોરોએસેટિક એસિડ $(CCl_3COOH)$ આપે છે,જે એક મોનોકાર્બોક્સિલિક એસિડ $(B)$ છે.
તેથી,$A$ એ ક્લોરલ છે.
0 likesView Solution
56
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1994
ડાયઝો-કપલિંગ (Diazo-coupling) નીચેનામાંથી કોની બનાવટ માટે ઉપયોગી છે?
A
કીટનાશકો (Pesticides)
B
પ્રોટીન (Proteins)
C
રંજકદ્રવ્યો (Dyes)
D
વિટામિન્સ (Vitamins)
Solution
(C) ડાયઝો-કપલિંગ પ્રક્રિયામાં ડાયઝોનિયમ ક્ષારની એરોમેટિક સંયોજનો (જેમ કે ફિનોલ અથવા એમાઈન) સાથે પ્રક્રિયા થઈને એઝો સંયોજનો બને છે.
આ એઝો સંયોજનોમાં $-N=N-$ બંધ હોય છે અને તેમના ઘેરા રંગને કારણે તેઓ કૃત્રિમ રંજકદ્રવ્યો (Dyes) તરીકે વ્યાપકપણે વપરાય છે.
ઉદાહરણ તરીકે,બેન્ઝીન ડાયઝોનિયમ ક્લોરાઈડની એનિલિન સાથેની પ્રક્રિયાથી $p$-એમિનોએઝોબેન્ઝીન બને છે,જે એક પીળા રંગનું રંજકદ્રવ્ય છે.
આ એઝો સંયોજનોમાં $-N=N-$ બંધ હોય છે અને તેમના ઘેરા રંગને કારણે તેઓ કૃત્રિમ રંજકદ્રવ્યો (Dyes) તરીકે વ્યાપકપણે વપરાય છે.
ઉદાહરણ તરીકે,બેન્ઝીન ડાયઝોનિયમ ક્લોરાઈડની એનિલિન સાથેની પ્રક્રિયાથી $p$-એમિનોએઝોબેન્ઝીન બને છે,જે એક પીળા રંગનું રંજકદ્રવ્ય છે.
0 likesView Solution
57
ChemistryDifficultMCQAIPMT · 1994
ગ્લિસરોલને સાંદ્ર $H_2SO_4$ સાથે ગરમ કરતા,એક સંયોજન મળે છે જેની ગંધ ખરાબ હોય છે. તે સંયોજન કયું છે?
A
ગ્લિસરોલ સલ્ફેટ
B
એક્રોલીન
C
ફોર્મિક એસિડ
D
એલાઈલ આલ્કોહોલ
Solution
(B) . જ્યારે ગ્લિસરોલને સાંદ્ર $H_2SO_4$ અથવા $KHSO_4$ જેવા નિર્જલીકરણ કરતા પદાર્થ સાથે ગરમ કરવામાં આવે છે,ત્યારે તેનું નિર્જલીકરણ થઈને એક્રોલીન (પ્રોપેનાલ) બને છે,જે લાક્ષણિક તીવ્ર (ખરાબ) ગંધ ધરાવે છે.
$CH_2OH-CHOH-CH_2OH \xrightarrow{\text{conc. } H_2SO_4, \Delta} CH_2=CH-CHO + 2H_2O$
$CH_2OH-CHOH-CH_2OH \xrightarrow{\text{conc. } H_2SO_4, \Delta} CH_2=CH-CHO + 2H_2O$
0 likesView Solution
58
ChemistryDifficultMCQAIPMT · 1994
કયું સંયોજન સોડિયમ સાથે પ્રક્રિયા કરતું નથી?
A
$C_2H_5OH$
B
$CH_3-O-CH_3$
C
$CH_3COOH$
D
$CH_3-CH(OH)-CH_3$
Solution
(B) સોડિયમ $(Na)$ એસિડિક હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ ધરાવતા સંયોજનો (જેમ કે $-OH$ અથવા $-COOH$ સમૂહો) સાથે પ્રક્રિયા કરીને હાઇડ્રોજન વાયુ $(H_2)$ મુક્ત કરે છે.
$C_2H_5OH$ (ઇથેનોલ),$CH_3COOH$ (એસિટિક એસિડ),અને $CH_3-CH(OH)-CH_3$ (પ્રોપેન$-2-$ઓલ) બધામાં ઓક્સિજન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ એસિડિક હાઇડ્રોજન પરમાણુ હોય છે.
$CH_3-O-CH_3$ (ડાયમિથાઇલ ઈથર) એ ઈથર છે અને તેમાં ઓક્સિજન સાથે જોડાયેલ કોઈ બદલી શકાય તેવો હાઇડ્રોજન પરમાણુ હોતો નથી.
તેથી,તે સોડિયમ ધાતુ સાથે પ્રક્રિયા કરતું નથી.
$C_2H_5OH$ (ઇથેનોલ),$CH_3COOH$ (એસિટિક એસિડ),અને $CH_3-CH(OH)-CH_3$ (પ્રોપેન$-2-$ઓલ) બધામાં ઓક્સિજન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ એસિડિક હાઇડ્રોજન પરમાણુ હોય છે.
$CH_3-O-CH_3$ (ડાયમિથાઇલ ઈથર) એ ઈથર છે અને તેમાં ઓક્સિજન સાથે જોડાયેલ કોઈ બદલી શકાય તેવો હાઇડ્રોજન પરમાણુ હોતો નથી.
તેથી,તે સોડિયમ ધાતુ સાથે પ્રક્રિયા કરતું નથી.
0 likesView Solution
59
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1994
$o-$ અને $p-$ નાઈટ્રોફિનોલના $1:1$ મિશ્રણને અલગ કરવા માટેની સૌથી યોગ્ય પદ્ધતિ કઈ છે?
A
વરાળ નિસ્યંદન (Steam distillation)
B
ઉર્ધ્વપાતન (Sublimation)
C
સ્ફટિકીકરણ (Crystallization)
D
ક્રોમેટોગ્રાફી (Chromatography)
Solution
(A) $o-$ અને $p-$ નાઈટ્રોફિનોલને વરાળ નિસ્યંદન દ્વારા અલગ કરવામાં આવે છે.
$o-$ નાઈટ્રોફિનોલમાં આંતઃઆણ્વીય હાઈડ્રોજન બંધ જોવા મળે છે,જેના કારણે તે વરાળમાં બાષ્પશીલ છે.
$p-$ નાઈટ્રોફિનોલમાં આંતરઆણ્વીય હાઈડ્રોજન બંધ જોવા મળે છે,જેના કારણે તેનું આણ્વીય જોડાણ વધારે હોય છે અને તે વરાળમાં બાષ્પશીલ નથી.
$o-$ નાઈટ્રોફિનોલમાં આંતઃઆણ્વીય હાઈડ્રોજન બંધ જોવા મળે છે,જેના કારણે તે વરાળમાં બાષ્પશીલ છે.
$p-$ નાઈટ્રોફિનોલમાં આંતરઆણ્વીય હાઈડ્રોજન બંધ જોવા મળે છે,જેના કારણે તેનું આણ્વીય જોડાણ વધારે હોય છે અને તે વરાળમાં બાષ્પશીલ નથી.
0 likesView Solution
60
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1994
નીચેનામાંથી કયું સંયોજન ઠંડા મંદ આલ્કલીની હાજરીમાં સ્વયં આલ્ડોલ સંઘનન પ્રક્રિયા અનુભવશે?
A
$C_6H_5CHO$
B
$CH_3CH_2CHO$
C
$CH_3CHO$
D
$HCHO$
Solution
(B) આલ્ડોલ સંઘનન એવા આલ્ડિહાઇડ અથવા કીટોન દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે જેની પાસે ઓછામાં ઓછો એક $\alpha$-હાઇડ્રોજન પરમાણુ હોય.
$C_6H_5CHO$ (બેન્ઝાલ્ડિહાઇડ) અને $HCHO$ (ફોર્માલ્ડિહાઇડ) પાસે $\alpha$-હાઇડ્રોજન પરમાણુ હોતા નથી.
$CH_3CH_2CHO$ (પ્રોપેનાલ) માં $\alpha$-કાર્બન સાથે જોડાયેલા બે $\alpha$-હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ હોય છે.
તેથી,$CH_3CH_2CHO$ ઠંડા મંદ આલ્કલીની હાજરીમાં સ્વયં આલ્ડોલ સંઘનન અનુભવે છે.
$C_6H_5CHO$ (બેન્ઝાલ્ડિહાઇડ) અને $HCHO$ (ફોર્માલ્ડિહાઇડ) પાસે $\alpha$-હાઇડ્રોજન પરમાણુ હોતા નથી.
$CH_3CH_2CHO$ (પ્રોપેનાલ) માં $\alpha$-કાર્બન સાથે જોડાયેલા બે $\alpha$-હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ હોય છે.
તેથી,$CH_3CH_2CHO$ ઠંડા મંદ આલ્કલીની હાજરીમાં સ્વયં આલ્ડોલ સંઘનન અનુભવે છે.
0 likesView Solution
61
ChemistryDifficultMCQAIPMT · 1994
જ્યારે $PCl_5$ એ . . . સાથે પ્રક્રિયા કરે છે ત્યારે એસિલ હેલાઇડ બને છે.
A
એસિડ
B
આલ્કોહોલ
C
એમાઇડ
D
એસ્ટર
Solution
(A) કાર્બોક્સિલિક એસિડની $PCl_5$ સાથેની પ્રક્રિયાથી એસિલ ક્લોરાઇડ (એસિડ ક્લોરાઇડ) બને છે.
રાસાયણિક સમીકરણ: $CH_3COOH + PCl_5 \to CH_3COCl + POCl_3 + HCl$
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
રાસાયણિક સમીકરણ: $CH_3COOH + PCl_5 \to CH_3COCl + POCl_3 + HCl$
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
0 likesView Solution
62
ChemistryDifficultMCQAIPMT · 1994
નીચેનામાંથી કયો ક્રમ દર્શાવેલ ગુણધર્મના સંદર્ભમાં ખોટો છે?
A
ફોર્મિક એસિડ $ > $ એસિટિક એસિડ $ > $ પ્રોપેનોઈક એસિડ (એસિડિક પ્રબળતા)
B
ફ્લોરોએસિટિક એસિડ $ > $ ક્લોરોએસિટિક એસિડ $ > $ બ્રોમોએસિટિક એસિડ (એસિડિક પ્રબળતા)
C
બેન્ઝોઈક એસિડ $ > $ ફિનોલ $ > $ સાયક્લોહેક્ઝેનોલ (એસિડિક પ્રબળતા)
D
એનિલીન $ > $ સાયક્લોહેક્ઝાઈલએમાઈન $ > $ બેન્ઝામાઈડ (બેઝિક પ્રબળતા)
Solution
(D) બેઝિક પ્રબળતાનો સાચો ક્રમ છે: $\text{cyclohexylamine} > \text{aniline} > \text{benzamide}$.
$\text{cyclohexylamine}$ માં,નાઈટ્રોજનની અબંધકારક ઈલેક્ટ્રોન યુગ્મ સ્થાનિકીકૃત છે.
$\text{aniline}$ માં,અબંધકારક ઈલેક્ટ્રોન યુગ્મ બેન્ઝીન રિંગ સાથે અનુનાદમાં ભાગ લે છે,જે બેઝિકતા ઘટાડે છે.
$\text{benzamide}$ માં,અબંધકારક ઈલેક્ટ્રોન યુગ્મ બેન્ઝીન રિંગ અને કાર્બોનિલ સમૂહ બંને સાથે અનુનાદમાં ભાગ લે છે,જે બેઝિકતામાં નોંધપાત્ર ઘટાડો કરે છે.
તેથી,વિકલ્પ $D$ માં આપેલો ક્રમ ખોટો છે.
$\text{cyclohexylamine}$ માં,નાઈટ્રોજનની અબંધકારક ઈલેક્ટ્રોન યુગ્મ સ્થાનિકીકૃત છે.
$\text{aniline}$ માં,અબંધકારક ઈલેક્ટ્રોન યુગ્મ બેન્ઝીન રિંગ સાથે અનુનાદમાં ભાગ લે છે,જે બેઝિકતા ઘટાડે છે.
$\text{benzamide}$ માં,અબંધકારક ઈલેક્ટ્રોન યુગ્મ બેન્ઝીન રિંગ અને કાર્બોનિલ સમૂહ બંને સાથે અનુનાદમાં ભાગ લે છે,જે બેઝિકતામાં નોંધપાત્ર ઘટાડો કરે છે.
તેથી,વિકલ્પ $D$ માં આપેલો ક્રમ ખોટો છે.
0 likesView Solution
63
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1994
એલિફેટિક પ્રાથમિક એમાઈનની ઠંડી સ્થિતિમાં નાઈટ્રસ એસિડ સાથેની પ્રક્રિયાથી શું મળે છે?
A
$A$. ડાયઝોનિયમ ક્ષાર
B
$B$. આલ્કોહોલ
C
$C$. નાઈટ્રાઈટ
D
$D$. ડાય (રંગક)
Solution
(B) જ્યારે એલિફેટિક પ્રાથમિક એમાઈન $(R-NH_2)$ ની ઠંડી સ્થિતિમાં નાઈટ્રસ એસિડ $(HNO_2)$ સાથે પ્રક્રિયા કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે અસ્થિર એલિફેટિક ડાયઝોનિયમ ક્ષાર બનાવે છે,જે તરત જ વિઘટિત થઈને નાઈટ્રોજન વાયુ $(N_2)$ મુક્ત કરે છે અને આલ્કોહોલ $(R-OH)$ બનાવે છે.
પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$R-NH_2 + HNO_2$ $\xrightarrow{\text{cold}} [R-N_2^+Cl^-]$ $\rightarrow R-OH + N_2 + H_2O$
પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$R-NH_2 + HNO_2$ $\xrightarrow{\text{cold}} [R-N_2^+Cl^-]$ $\rightarrow R-OH + N_2 + H_2O$
0 likesView Solution
64
ChemistryEasyMCQAIPMT · 1994
ઉત્સેચકોની ક્રિયા દ્વારા,જૈવરાસાયણિક પ્રક્રિયાનો દર
A
ઘટે છે
B
વધે છે
C
બદલાતો નથી
D
$(a)$ અથવા $(c)$
Solution
(B) ઉત્સેચકો જૈવરાસાયણિક પ્રક્રિયાઓ માટે અત્યંત કાર્યક્ષમ ઉદ્દીપક છે.
તેઓ સક્રિયકરણ ઊર્જા ઘટાડીને પ્રક્રિયાનો વેગ વધારે છે.
તેઓ સક્રિયકરણ ઊર્જા ઘટાડીને પ્રક્રિયાનો વેગ વધારે છે.
0 likesView Solution
65
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1994
કયું વિધાન ખોટું છે?
A
કેટલાક જંતુનાશકોનો ઉપયોગ ઓછી સાંદ્રતાએ એન્ટિસેપ્ટિક તરીકે થઈ શકે છે.
B
સલ્ફાડિયાઝિન એક કૃત્રિમ એન્ટિબેક્ટેરિયલ છે.
C
એમ્પિસિલિન એક કુદરતી એન્ટિબાયોટિક છે.
D
એસ્પિરિન એનાલજેસિક અને એન્ટિપાયરેટિક બંને છે.
Solution
(C) વિધાન ખોટું છે. એમ્પિસિલિન એ પેનિસિલિનનું કૃત્રિમ સંશોધન છે,કુદરતી એન્ટિબાયોટિક નથી.
0 likesView Solution
66
ChemistryEasyMCQAIPMT · 1994
નીચેનામાંથી કયું સંયોજન ટોલેન્સ પ્રક્રિયક સાથે ધન કસોટી આપશે?
A
એસીટામાઇડ
B
એસીટાલ્ડિહાઇડ
C
એસીટિક એસિડ
D
એસીટોન
Solution
(B) ટોલેન્સ પ્રક્રિયક એ એમોનિયામય સિલ્વર નાઈટ્રેટનું દ્રાવણ છે. તેની સક્રિય ઓક્સિડેશનકર્તા પ્રજાતિ $Ag^+$ છે. તે એલિફેટિક અને એરોમેટિક બંને આલ્ડિહાઇડનું તેમના અનુરૂપ કાર્બોક્સિલિક એસિડમાં ઓક્સિડેશન કરે છે,જ્યારે $Ag^+$ નું ધાતુ સિલ્વર $(Ag)$ માં રિડક્શન થાય છે,જે સિલ્વર મિરર બનાવે છે.પ્રક્રિયા છે: $R-CHO + 2[Ag(NH_3)_2]^+ + 3OH^- \rightarrow RCOO^- + 2Ag(s) + 4NH_3 + 2H_2O$.આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Acetaldehyde$ $(CH_3CHO)$ એ આલ્ડિહાઇડ છે અને તેથી તે ધન ટોલેન્સ કસોટી આપે છે.
0 likesView Solution
Vedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real AIPMT style covering Chemistry with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D Chemistry papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Run live AIPMT mock exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See DemoFrequently Asked Questions
How many Chemistry questions are in AIPMT 1994?
There are 66 Chemistry questions from the AIPMT 1994 paper on Vedclass, each with a detailed step-by-step solution in Gujarati.
Are AIPMT 1994 Chemistry solutions available in Gujarati?
Yes. All solutions on this page are in Gujarati. You can also switch to English or Hindi using the language buttons above the questions.
Can I practice AIPMT 1994 Chemistry as a timed test?
Yes. Use the Vedclass Test Series to attempt a full AIPMT mock test covering Chemistry with time limits and instant score analysis.
Can teachers create Chemistry papers from AIPMT previous year questions?
Yes. The Vedclass Exam Paper Generator lets teachers mix AIPMT Chemistry questions and generate Set A/B/C/D papers in minutes.
For Teachers & Institutes
Build a Custom Chemistry Paper
Pick AIPMT 1994 Chemistry questions, set difficulty, and generate Set A/B/C/D in 2 minutes.