AIIMS 2011 Biology Question Paper with Answer and Solution in Gujarati

(A) $Cycas$ ના કોરોલોઇડ મૂળમાં એક વિશિષ્ટ પ્રદેશ હોય છે જેને શેવાળ વિસ્તાર (algal zone) કહેવામાં આવે છે.
આ વિસ્તારમાં સહજીવી વાદળી-લીલી શેવાળ (સાયનોબેક્ટેરિયા),જેમ કે $Anabaena$ અને $Nostoc$ વસવાટ કરે છે.
આ એક પરસ્પર સહજીવન છે જેમાં શેવાળને $Cycas$ છોડમાંથી આશ્રય અને પોષક તત્વો મળે છે,જ્યારે $Cycas$ છોડને શેવાળની નાઈટ્રોજન સ્થાપન કરવાની ક્ષમતાનો લાભ મળે છે.

(C) Nymphaea,Sagittaria,Ceratophyllum અને Vallisneria એ જલજ વનસ્પતિઓ છે જે પાણીમાં ઉગે છે.
Nymphaea,Sagittaria અને Vallisneria એ મૂળ ધરાવતી જલજ વનસ્પતિઓ છે,જેનો અર્થ છે કે તે કાદવમાં જકડાયેલી હોય છે.
Ceratophyllum એ નિમગ્ન,મુક્ત રીતે તરતી જલજ વનસ્પતિ છે.
તે સંપૂર્ણપણે પાણીની અંદર રહે છે પરંતુ કાદવમાં મૂળ ધરાવતી નથી.
Ceratophyllum માં ભ્રૂણીય અવસ્થામાં પણ મૂળનો અભાવ હોય છે.

(A) લાલ લીલ,ખાસ કરીને $Corallinales$ ગોત્રના સભ્યો,કોરાલાઈન લીલ તરીકે ઓળખાય છે.
આ લીલ તેમની કોષદીવાલમાં કેલ્શિયમ કાર્બોનેટ $(CaCO_3)$ નો સ્ત્રાવ કરે છે અને તેને જમા કરે છે,જે તેમને સખત અને પથ્થર જેવી બનાવે છે.
આ કેલ્કેરિયસ જમાવટ દરિયાઈ પર્યાવરણમાં પરવાળાના ટાપુઓ (coral reefs) અને ચૂનાના પથ્થરોના નિર્માણમાં નોંધપાત્ર ફાળો આપે છે.
તેથી,કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી આપે છે કે શા માટે લાલ લીલ પરવાળાના ટાપુઓના નિર્માણમાં ફાળો આપે છે.

(B) પેરિસ્ટોમ એ એક વિશિષ્ટ રચના છે જે મોસમાં કેપ્સ્યુલના મુખ પર જોવા મળતા દાંત જેવા પ્રવર્ધોની બનેલી હોય છે.
આ દાંત બીજાણુઓના ક્રમિક ફેલાવામાં મદદ કરે છે.
પેરિસ્ટોમ દાંતને તેમની રચનાના આધારે બે મુખ્ય પ્રકારોમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે:
$1$. નેમેટોડોન્ટસ: આ મૃત કોષોના સમૂહથી બનેલી નક્કર રચનાઓ છે. ઉદાહરણ તરીકે $Polytrichum$,$Pogonatum$ અને $Tetraphis$.
$2$. ઓર્થોડોન્ટસ: આ પાતળા,પટલમય,આડા પટ્ટાવાળા દાંતના બનેલા હોય છે,જે નજીકના કોષોની કોષદીવાલના જાડા ભાગો દ્વારા રચાય છે.
આમ,પેરિસ્ટોમની વ્યાખ્યા અને તેનું વર્ગીકરણ બંને સાચા હોવાથી,વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે,પરંતુ કારણ એ સમજાવતું નથી કે પેરિસ્ટોમ દાંત જેવા પ્રવર્ધોની કિનારી શા માટે છે.

(A) સમદ્વિપાર્શ્વ (isobilateral) પર્ણોમાં,ઉપરની અધિસ્તરમાં વિશિષ્ટ કોષો આવેલા હોય છે જેને બુલિફોર્મ અથવા મોટર કોષો કહેવામાં આવે છે.
આ કોષો મોટા,ખાલી અને રંગહીન હોય છે,અને તેઓ પાણીનો સંગ્રહ કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે.
જ્યારે વનસ્પતિમાં પૂરતું પાણી હોય છે,ત્યારે આ કોષો આસુન (turgid) બને છે,જે પર્ણને ઉકેલવામાં મદદ કરે છે.
તેનાથી વિપરીત,પાણીની અછત દરમિયાન,આ કોષો પાણી ગુમાવે છે અને શિથિલ (flaccid) બને છે,જેના કારણે પાણીનો વ્યય ઘટાડવા માટે પર્ણ અંદરની તરફ વળી જાય છે.
તેથી,વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે,અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી આપે છે.

(C) બિન-જરૂરી એમિનો એસિડ એવા એમિનો એસિડ છે જેને આહારમાં લેવાની જરૂર નથી કારણ કે તે માનવ શરીર દ્વારા,સામાન્ય રીતે કાર્બોહાઇડ્રેટ ચયાપચયની ક્રિયા દ્વારા સંશ્લેષિત થઈ શકે છે.
ગ્લાયસીન એક બિન-જરૂરી એમિનો એસિડ છે કારણ કે શરીર તેનું સંશ્લેષણ કરી શકે છે.
જરૂરી (essential) એમિનો એસિડ એવા છે જે શરીર દ્વારા સંશ્લેષિત થઈ શકતા નથી અને તેને આહાર દ્વારા મેળવવા પડે છે.
વિધાનમાં જણાવ્યા મુજબ ગ્લાયસીન બિન-જરૂરી છે,તેથી તે સાચું છે.
જો કે,કારણમાં જણાવવામાં આવ્યું છે કે તે શરીરમાં સંશ્લેષિત થઈ શકતું નથી,જે જરૂરી એમિનો એસિડની વ્યાખ્યા છે,તેથી કારણ ખોટું છે.
આમ,વિધાન સાચું છે પરંતુ કારણ ખોટું છે.

(D) ઘણા કોષો,જેમ કે પ્રાણીકોષો,રંજકકણ (plastids) ની ગેરહાજરીમાં પણ યોગ્ય રીતે કાર્ય કરે છે અને સમભાજન દ્વારા વિભાજન પામે છે. રંજકકણો મુખ્યત્વે વનસ્પતિ કોષો અને લીલમાં જોવા મળતી અંગિકાઓ છે,જે પ્રકાશસંશ્લેષણ અને સંગ્રહ માટે જવાબદાર છે,પરંતુ તે તમામ પ્રકારના કોષોમાં ચયાપચય અથવા સમભાજન જેવી પાયાની કોષીય પ્રક્રિયાઓ માટે આવશ્યક નથી.

(B) આવશ્યક તત્વોને વનસ્પતિ દ્વારા જરૂરી જથ્થાના આધારે ગુરુપોષકતત્વો અને સૂક્ષ્મપોષકતત્વોમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
સૂક્ષ્મપોષકતત્વો (ટ્રેસ એલિમેન્ટ્સ) ખૂબ જ ઓછી માત્રામાં જરૂરી હોય છે (શુષ્ક પદાર્થના $10 \text{ mmol kg}^{-1}$ થી ઓછા).
સૂક્ષ્મપોષકતત્વોમાં આયર્ન $(Fe)$, મેંગેનીઝ $(Mn)$, કોપર $(Cu)$, મોલિબ્ડેનમ $(Mo)$, ઝિંક $(Zn)$, બોરોન $(B)$, ક્લોરિન $(Cl)$ અને નિકલ $(Ni)$ નો સમાવેશ થાય છે.
ગુરુપોષકતત્વો વધુ માત્રામાં જરૂરી હોય છે અને તેમાં કાર્બન $(C)$, હાઇડ્રોજન $(H)$, ઓક્સિજન $(O)$, નાઇટ્રોજન $(N)$, ફોસ્ફરસ $(P)$, સલ્ફર $(S)$, પોટેશિયમ $(K)$, કેલ્શિયમ $(Ca)$ અને મેગ્નેશિયમ $(Mg)$ નો સમાવેશ થાય છે.
વિકલ્પ $B$ માં $Cu, Fe, Zn, B, Mn$ આપેલા છે, જે તમામ સૂક્ષ્મપોષકતત્વો છે.

(D) ગ્લાયકોલિસિસ એ ગ્લુકોઝનું પાયરુવિક એસિડમાં વિઘટન થવાની પ્રક્રિયા છે.
આ પ્રક્રિયામાં,ગ્લુકોઝનો એક અણુ $(C_6H_{12}O_6)$ દસ ઉત્સેચક-ઉદ્દીપિત પ્રતિક્રિયાઓની શ્રેણી દ્વારા આંશિક ઓક્સિડેશન પામીને પાયરુવિક એસિડ $(CH_3COCOOH)$ ના $2$ અણુઓ બનાવે છે.

(C) વિકલ્પ $C$ એ ખોટું વિધાન છે. પાણીમાં સોડિયમ બાયકાર્બોનેટ $(NaHCO_3)$ ઉમેરવાથી $CO_2$ નો સ્ત્રોત મળે છે,જે $Vallisneria$ જેવી જલીય વનસ્પતિઓમાં પ્રકાશસંશ્લેષણનો દર ઘટાડવાને બદલે વધારે છે.
$A$ સાચું છે: $C_4$ પથ ખરેખર હેચ અને સ્લેક દ્વારા શોધાયો હતો.
$B$ સાચું છે: પ્રકાશસંશ્લેષણમાં કેલ્વિન ચક્ર માટે $CO_2$ એક પાયાનું ઘટક છે.
$D$ સાચું છે: અન્નવાહક પેશી કાર્બનિક દ્રાવ્યો (શર્કરા) ને સ્ત્રોતથી સિંક સુધી પહોંચાડવા માટે જવાબદાર છે.

(D) થાઇલેકોઇડ પટલ બે ભાગમાં વિભાજિત હોય છે: ગ્રાના લેમેલા અને સ્ટ્રોમા લેમેલા.
ગ્રાના લેમેલા (અથવા ગ્રાના થપ્પીઓ) $PS\, II$ અને $LHC$ (લાઇટ હાર્વેસ્ટિંગ કોમ્પ્લેક્સ) થી સમૃદ્ધ હોય છે,પરંતુ તેમાં $ATP$ સિન્થેટેઝ ખૂબ ઓછું હોય છે.
તેનાથી વિપરીત,સ્ટ્રોમા લેમેલા (સ્ટ્રોમલ થાઇલેકોઇડ્સ) $PS\, I$ અને $ATP$ સિન્થેટેઝથી સમૃદ્ધ હોય છે,પરંતુ તેમાં $PS\, II$ અને $LHC$ નું પ્રમાણ ઓછું હોય છે.
વિધાનમાં જણાવ્યા મુજબ સ્ટ્રોમલ થાઇલેકોઇડ્સ $PS\, I$ અને $PS\, II$ બંનેથી સમૃદ્ધ હોય છે,તે ખોટું છે કારણ કે તેમાં $PS\, II$ નું પ્રમાણ ઓછું હોય છે.
કારણ જણાવે છે કે સ્ટ્રોમા પટલ $ATP$ સિન્થેટેઝથી સમૃદ્ધ હોય છે,જે સાચું છે.
તેથી,વિધાન ખોટું છે,પરંતુ કારણ સાચું છે.

(A) સાયટોકાઈનિન કોષ વિભાજનને પ્રોત્સાહન આપે છે અને અલગ થયેલા પર્ણોમાં વિઘટનકારી પ્રતિક્રિયાઓને અવરોધે છે,જેનાથી અખંડ પર્ણોમાં જીર્ણતા (senescence) માં વિલંબ થાય છે. સાયટોકાઈનિન દ્વારા વૃદ્ધત્વને ધીમું કરવાની અસરને $Richmond-Lang$ અસર કહેવામાં આવે છે.

(A) ટ્રિપ્સિન એ પ્રાણીઓના આંતરડામાં જોવા મળતો પ્રોટીનનું પાચન કરનાર ઉત્સેચક છે.
જે શિકારી પ્રાણીઓ તેમના શિકારનું રુધિર પીવે છે,તેમાં ટ્રિપ્સિન રુધિરમાં રહેલા $fibrinogen$ (ફાઈબ્રિનોજન) નું $fibrin$ (ફાઈબ્રિન) માં જળવિભાજન કરે છે.
આ પ્રક્રિયા રુધિરના ગંઠાઈ જવાની પ્રક્રિયા તરફ દોરી જાય છે,જે રુધિરના પ્રોટીનના પાચનમાં મદદ કરે છે.
તેથી,વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.

(D) વિધાન ખોટું છે કારણ કે પિત્ત (bile) માં લાઈપેઝ હોતા નથી; તેમાં પિત્ત ક્ષારો (bile salts) હોય છે જે ચરબીના તૈલોદ્દીકરણ માટે જવાબદાર છે.
પિત્ત ક્ષારો એ યકૃત દ્વારા પિત્તમાં સ્ત્રવિત થતા સ્ટીરોઈડ્સ છે. આંતરડાના પોલાણમાં,તેઓ ચરબીના ટીપાંનું પૃષ્ઠતાણ ઘટાડે છે,જેનાથી તે ઘણા નાના ટીપાંમાં વિભાજિત થાય છે અને એક સ્થાયી સૂક્ષ્મ ઈમલ્સન બનાવે છે.
કારણ પણ ખોટું છે કારણ કે લાઈપેઝ એ ઉત્સેચકો છે જે ચરબી અને તેલનું જળવિભાજન (hydrolysis) કરીને તેને ફેટી એસિડ અને ગ્લિસરોલમાં ફેરવે છે,તે ભૌતિક તૈલોદ્દીકરણ કરતા નથી. લાઈપેઝ ત્યારે જ ચરબીનું અસરકારક રીતે પાચન કરી શકે છે જ્યારે પિત્ત ક્ષારો દ્વારા મોટા ચરબીના ટીપાંનું નાના ટીપાંમાં રૂપાંતર (તૈલોદ્દીકરણ) થઈ જાય. આમ,વિધાન અને કારણ બંને ખોટા છે.

(A) એમ્ફિસીમા એક લાંબાગાળાની વિકૃતિ છે જેમાં વાયુકોષ્ઠોની દીવાલને નુકસાન થાય છે,જેના કારણે શ્વસન સપાટી ઘટે છે. સિગારેટ પીવી એ તેનું મુખ્ય કારણ છે. આ રોગમાં,વાયુકોષ્ઠોની દીવાલના વિનાશને કારણે ઘણા વાયુકોષ્ઠો એકબીજા સાથે જોડાઈને મોટા ખંડો બનાવે છે. આ વાયુ વિનિમય માટે ઉપલબ્ધ સપાટીના ક્ષેત્રફળને ઘટાડે છે. તેથી,વિકલ્પ $A$ સાચો છે. ન્યુમોનિયા એ ફેફસાંનો ચેપ છે,વ્યવસાયિક રોગ નથી. સિલિકોસિસ એ સિલિકાની ધૂળના શ્વાસમાં લેવાથી થતી વ્યવસાયિક શ્વસન વિકૃતિ છે. અસ્થમા એ શ્વાસનળી અને શ્વાસવાહિકાઓમાં સોજાને કારણે શ્વાસ લેવામાં તકલીફ અને ઘરઘરાટી જેવી સમસ્યા છે.

(A) સસ્તન પ્રાણીઓની ત્વચા જાડી અને કેરાટિનાઇઝ્ડ હોય છે,જે તેને વાયુઓ માટે અપ્રવેશ્ય બનાવે છે,જે પાણીના વ્યયને રોકવામાં મદદ કરે છે.
સસ્તન પ્રાણીઓનો ચયાપચયનો દર ઊંચો હોવાથી,તેમને નીચલા કક્ષાના પ્રાણીઓની તુલનામાં નોંધપાત્ર રીતે વધુ ઓક્સિજનની જરૂર હોય છે.
ત્વચીય શ્વસન (ત્વચા દ્વારા શ્વસન) આ ઊંચી ઓક્સિજનની માંગને પહોંચી વળવા માટે અપૂરતું હોવાથી,સસ્તન પ્રાણીઓમાં નાસિકા કોટર,નાસોફેરિન્ક્સ,સ્વરપેટી,શ્વાસનળી,શ્વાસવાહિનીઓ,શ્વાસવાહિકાઓ અને ફેફસાં ધરાવતું એક જટિલ શ્વસનતંત્ર વિકસિત થયું છે,જે વાયુ વિનિમય માટે વિશાળ સપાટી પૂરી પાડે છે.
તેથી,વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે,અને કારણ એ સમજાવે છે કે સસ્તન પ્રાણીઓમાં જટિલ શ્વસનતંત્ર શા માટે જરૂરી છે.

(C) $\text{બરોળ}$ $(Spleen)$ ને શરીરની બ્લડ બેંક કહેવામાં આવે છે કારણ કે તે રક્તકણો અને પ્લેટલેટ્સનો સંગ્રહ કરે છે।
તે રક્ત માટે એક ભંડાર તરીકે કાર્ય કરે છે અને જ્યારે શરીરને તેની જરૂર હોય, જેમ કે રક્તસ્ત્રાવ, આઘાત અથવા તીવ્ર શારીરિક પ્રવૃત્તિ દરમિયાન, ત્યારે તે આ કોષોને રુધિરાભિસરણ તંત્રમાં મુક્ત કરે છે।

(B) એક સ્વસ્થ પુખ્ત વ્યક્તિમાં સામાન્ય ઉપવાસ દરમિયાન રુધિર શર્કરાનું સ્તર આશરે $70-110\, mg/100\, ml$ (અથવા $mg/dl$) હોય છે.
વિકલ્પ $B$ માં $70-100\, mg/100\, ml$ ની શ્રેણી આપવામાં આવી છે, જે સામાન્ય ઉપવાસ રુધિર શર્કરાની શ્રેણી તરીકે સ્વીકૃત છે.
સામાન્ય પુખ્ત માનવમાં કુલ રુધિરનું કદ સામાન્ય રીતે $5-6\, \text{litres}$ હોય છે.
રુધિર એ પ્રવાહી સંયોજક પેશી છે જે રુધિરરસમાં નિલંબિત રુધિર કોષો (કણિકાઓ) ધરાવે છે.
તેની ઉત્પત્તિ મધ્યગર્ભસ્તરીય (mesodermal) છે અને તે આશરે $7.3-7.4$ ના $pH$ સાથે થોડું આલ્કલાઇન છે.

(D) વેસોપ્રેસિન,જેને એન્ટી-ડાયયુરેટિક હોર્મોન $(ADH)$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે મૂત્રપિંડના દૂરસ્થ ગૂંચળાદાર નલિકાઓ,સંગ્રહણ નલિકાઓ અને સંગ્રહણ નળીઓમાંથી પાણીના પુનઃશોષણમાં વધારો કરીને મૂત્રના કદમાં ઘટાડો કરે છે.
$ADH$ ના સ્ત્રાવમાં નિષ્ફળતાને કારણે ડાયાબિટીસ ઇન્સિપિડસ થાય છે,જે વધુ માત્રામાં મંદ મૂત્રના ઉત્સર્જન દ્વારા લાક્ષણિક છે,ડાયાબિટીસ મેલિટસ નહીં.
ડાયાબિટીસ મેલિટસ સ્વાદુપિંડના આઇલેટ્સમાંથી ઇન્સ્યુલિન અંતઃસ્ત્રાવના સ્ત્રાવની ઉણપ અથવા નિષ્ફળતાને કારણે થાય છે,જેના પરિણામે રુધિરમાં ગ્લુકોઝનું પ્રમાણ વધે છે અને મૂત્રમાં ગ્લુકોઝ જોવા મળે છે.
તેથી,વિધાન ખોટું છે કારણ કે $ADH$ ની ઉણપથી થતી સ્થિતિ ડાયાબિટીસ ઇન્સિપિડસ છે,ડાયાબિટીસ મેલિટસ નથી.
કારણ પણ ખોટું છે કારણ કે $ADH$ પાણીના પુનઃશોષણમાં વધારો કરીને મૂત્રના કદમાં ઘટાડો કરે છે,મૂત્રના કદમાં વધારો કરતું નથી.

(D) નાળિયેરનું પાણી સાયટોકાઈનિનનો સમૃદ્ધ સ્ત્રોત છે.
સાયટોકાઈનિન એ વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવો છે જે કોષ વિભાજન (સાયટોકાઈનેસિસ) ને પ્રોત્સાહન આપે છે અને સામાન્ય રીતે ઝડપી વૃદ્ધિ પામતા વિસ્તારો અને વિભાજનશીલ પેશીઓમાં જોવા મળે છે.
આ ગુણધર્મને કારણે,નાળિયેરના પાણીનો ઉપયોગ વનસ્પતિ પેશી સંવર્ધન (tissue culture) માધ્યમમાં કોષ વિભાજન અને વૃદ્ધિને ઉત્તેજિત કરવા માટે પૂરક તરીકે વ્યાપકપણે થાય છે.
નાળિયેરનું પાણી એ મૂળભૂત રીતે નાળિયેરના બીજનો પ્રવાહી ભ્રૂણપોષ (liquid endosperm) છે.

(B) ટેક્ટોનિક્સ એ પૃથ્વીના પોપડાની રચના અને તેના ઉત્ક્રાંતિનો અભ્યાસ છે. તે એ સિદ્ધાંત પર આધારિત છે કે પૃથ્વીનું લિથોસ્ફિયર (મૃદાવરણ) અનેક મોટી અને નાની ટેક્ટોનિક પ્લેટોમાં વિભાજિત થયેલું છે જે નીચેના મેન્ટલ (પ્રાવર) પર ગતિ કરે છે.

(C) જ્યારે મીઠા ક્લોવર (sweet clover) નું ઘાસ બગડી જાય છે,ત્યારે તેમાં ડાયક્યુમેરોલ નામનું સંયોજન ઉત્પન્ન થાય છે.
ડાયક્યુમેરોલ યકૃતમાં વિટામિન $K$ પર આધારિત રક્ત ગંઠાઈ જવાના પરિબળોના સંશ્લેષણને અટકાવીને એન્ટિકોએગ્યુલન્ટ (રક્ત ગંઠાઈ જવાની પ્રક્રિયાને રોકનાર) તરીકે કાર્ય કરે છે.
પરિણામે,આ ઘાસ ખાતા પશુઓમાં વિટામિન $K$ ની કાર્યાત્મક ઉણપ સર્જાય છે,જેના કારણે લોહી યોગ્ય રીતે ગંઠાઈ શકતું નથી અને લાંબા સમય સુધી રક્તસ્ત્રાવ થવાને કારણે પશુનું મૃત્યુ પણ થઈ શકે છે.

(B) લેડિગ કોષો,જેને આંતરાલીય કોષો (interstitial cells) તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે સસ્તન પ્રાણીઓના શુક્રપિંડમાં શુક્રઉત્પાદક નલિકાઓની વચ્ચેની આંતરાલીય જગ્યાઓમાં આવેલા હોય છે.
આ કોષો એન્ડ્રોજન નામના શુક્રપિંડીય અંતઃસ્ત્રાવો,મુખ્યત્વે ટેસ્ટોસ્ટેરોનનું સંશ્લેષણ અને સ્ત્રાવ કરવા માટે જવાબદાર છે.
ટેસ્ટોસ્ટેરોન નર પ્રાણીઓમાં ગૌણ જાતીય લક્ષણોના વિકાસ અને શુક્રકોષજનનની પ્રક્રિયાના નિયમનમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
સસલું એ સસ્તન પ્રાણી હોવાથી,તેના શુક્રપિંડમાં લેડિગ કોષો હાજર હોય છે.

(C) મેરોબ્લાસ્ટિક ક્લીવેજ એ ક્લીવેજનો એક પ્રકાર છે જેમાં ઈંડાનું વિભાજન અપૂર્ણ અથવા આંશિક હોય છે. આ પ્રકારનું વિભાજન વધુ માત્રામાં પિત્તક (yolk) ધરાવતા ઈંડામાં જોવા મળે છે,જેમ કે પક્ષીઓ અને સરીસૃપોના ઈંડા,જ્યાં ક્લીવેજ ફરો (cleavage furrow) ઈંડાના સમગ્ર કોષરસમાં પ્રવેશતી નથી.

(C) કોપર $-T$ એ એક ગર્ભાશયમાં મુકાતું સાધન $(IUD)$ છે જે ગર્ભધારણને રોકવા માટે અત્યંત અસરકારક છે.
તે કોપર આયનો $(Cu^{2+})$ મુક્ત કરીને કાર્ય કરે છે,જે શુક્રકોષોની ગતિશીલતા અને તેમની ફલન ક્ષમતાને ઘટાડે છે.
તે શુક્રકોષોને યોનિમાર્ગમાંથી ફેલોપિયન ટ્યુબમાં જતા અટકાવતું નથી; તેના બદલે,તે ગર્ભાશયની અંદર ફલન અને ગર્ભસ્થાપનને અટકાવવાનું કાર્ય કરે છે.
તેથી,વિધાન સાચું છે,પરંતુ કારણ ખોટું છે.

(C) એન્યુપ્લોઇડી એ એક અથવા વધુ રંગસૂત્રોનો ઉમેરો અથવા ઘટાડો છે. તેને હાઇપોપ્લોઇડી (રંગસૂત્રોનો ઘટાડો) અથવા હાઇપરપ્લોઇડી (રંગસૂત્રોનો ઉમેરો) તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
મોનોસોમીને $(2n - 1)$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે,જેનો અર્થ છે કે એક રંગસૂત્રનો ઘટાડો,રંગસૂત્રોની જોડનો નહીં.
તેથી,વિધાન સાચું છે,પરંતુ કારણ ખોટું છે.

(A) પોલિપેપ્ટાઇડ શૃંખલાનું સંશ્લેષણ ત્યારે સમાપ્ત થાય છે જ્યારે $mRNA$ નો સ્ટોપ કોડોન (નોનસેન્સ કોડોન) રિબોઝોમના $A-$સ્થાન પર પહોંચે છે.
ત્રણ સ્ટોપ કોડોન છે: $UAA, UAG$ અને $UGA$.
આ કોડોન કોઈપણ એમિનો એસિડ માટે સંકેત આપતા નથી અને કોઈપણ $tRNA$ અણુ દ્વારા ઓળખાતા નથી.
કારણ કે કોઈ પણ $tRNA$ આ કોડોન સાથે જોડાઈ શકતું નથી,તેથી કોઈ પણ એમિનોએસીલ-$tRNA$ $A-$સ્થાન પર પહોંચતું નથી.
પરિણામે,રિલીઝ ફેક્ટર્સની હાજરીમાં $P-$સ્થાન પર રહેલા $tRNA$ માંથી પોલિપેપ્ટાઇડ શૃંખલા મુક્ત થાય છે,જે ભાષાંતર (translation) પ્રક્રિયાને સમાપ્ત કરે છે.

(C) કબૂતર (પક્ષી),મચ્છર (કીટક) અને ચામાચીડિયા (સસ્તન) ની પાંખો કાર્યસદ્રશ અંગો છે,જેનો અર્થ છે કે તેઓ સમાન કાર્ય (ઉડવાનું) કરે છે પરંતુ તેમની રચના અને ભ્રૂણીય ઉદ્ભવ અલગ-અલગ હોય છે.
દૂરના સંબંધિત જૂથોમાં વિકસેલી આ સમાનતા એ સમાન કાર્ય માટેનું અનુકૂલન છે.
તેથી,આ ઘટનાને કાર્યસદ્રશતા અથવા અભિસારી ઉત્ક્રાંતિ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(D) અફીણ એ અફીણના છોડ $(Papaver \text{ } somniferum)$ ના અપરિપક્વ બીજપાત્રોમાંથી નીકળતા સૂકા લેટેક્સ (ક્ષીર) માંથી મેળવવામાં આવતો એક માદક પદાર્થ છે.
તેમાં વિવિધ આલ્કલોઇડ્સ હોય છે,જેમાં મોર્ફિન સૌથી વધુ પ્રમાણમાં જોવા મળે છે,જે કુલ આલ્કલોઇડ સામગ્રીના આશરે $10\%-16\%$ જેટલું હોય છે.
અફીણ અને તેના વ્યુત્પન્ન પદાર્થો તેમની શક્તિશાળી પીડાશામક ગુણધર્મો માટે જાણીતા છે,પરંતુ તે વ્યસન અને ગંભીર આડઅસરોનું જોખમ ધરાવે છે,જેમાં શ્વસનતંત્રની તકલીફો,ફેફસામાં સોજો (lung edema),કોમા અને હૃદય કે શ્વસન નિષ્ફળતા જેવી ગંભીર સમસ્યાઓનો સમાવેશ થાય છે.

(A) ઓન્કોવાયરસ એ કેન્સર પ્રેરે તેવા વાયરસ છે જે $DNA$ અથવા $RNA$ વાયરસ હોઈ શકે છે.
ઉદાહરણ તરીકે એપસ્ટીન-બાર વાયરસ,હેપેટાઇટિસ $B$ વાયરસ અને હ્યુમન પેપિલોમાવાયરસ.
આ વાયરસમાં ઓન્કોજીન્સ હોય છે અથવા તે યજમાન કોષના જનીનોને અનિયંત્રિત કોષ વિભાજન માટે ઉત્તેજિત કરે છે,જે કેન્સરગ્રસ્ત ગાંઠોના વિકાસ તરફ દોરી જાય છે.
તેથી,એપસ્ટીન-બાર વાયરસને ઓન્કોવાયરસ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે કારણ કે તે કેન્સરના વિકાસને પ્રોત્સાહન આપે છે.

(A) સામાન્ય રીતે,વ્યક્તિ વાયરસના સંપર્કમાં આવ્યાના $2$ થી $6$ અઠવાડિયામાં $HIV$ સંક્રમણના લક્ષણો દર્શાવે છે.
પરંતુ કેટલાક વ્યક્તિઓમાં,સંપૂર્ણ વિકસિત $AIDS$ ના લક્ષણો દેખાય તે પહેલાં વાયરસ લાંબા સમય સુધી ($10$ વર્ષ સુધી) સુષુપ્ત રહી શકે છે.
$HIV$ સંક્રમણના લક્ષણોમાં તાવ,સુસ્તી,ફેરીન્જાઇટિસ,ઉબકા,માથાનો દુખાવો,ચામડી પર ફોલ્લીઓ વગેરેનો સમાવેશ થાય છે.
$AIDS$ થી પીડાતી વ્યક્તિઓમાં $T$-હેલ્પર કોષોના ઘટાડાને કારણે રોગપ્રતિકારક તંત્ર નબળું પડી જાય છે.
આવી વ્યક્તિઓ તકવાદી ચેપ દર્શાવે છે,એટલે કે,એવા ફૂગ,બેક્ટેરિયા અને વાયરસ દ્વારા ચેપ જેની સામે સામાન્ય રોગપ્રતિકારક તંત્ર ધરાવતી વ્યક્તિ પ્રતિકાર કરી શકે છે.
તેથી,તકવાદી ચેપ માટે સંવેદનશીલ વ્યક્તિઓમાં $HIV$ સંક્રમણની શંકા કરી શકાય છે,ખાસ કરીને જો $T$-હેલ્પર કોષોની સંખ્યા $200/\,ml$ કે તેથી ઓછી હોય.
$T$-હેલ્પર કોષોનો ઘટાડો સીધો જ નબળા રોગપ્રતિકારક તંત્ર તરફ દોરી જાય છે,જે શરીરને તકવાદી ચેપ માટે સંવેદનશીલ બનાવે છે,તેથી કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.

(C) આવશ્યક તેલ (Essential oils) એ બાષ્પશીલ,સાંદ્ર વનસ્પતિ અર્ક છે જે વનસ્પતિના લાક્ષણિક સુગંધિત સંયોજનો ધરાવે છે. તેમની મજબૂત,સુખદ અને વિશિષ્ટ સુગંધિત ગુણધર્મોને કારણે તેનો મુખ્યત્વે પરફ્યુમ,સુગંધ અને એરોમાથેરાપીના ઉત્પાદનમાં ઉપયોગ થાય છે.

(C) વિધાન સાચું છે કારણ કે $Saccharomyces \text{ } cerevisiae$ (બ્રેવર્સ યીસ્ટ) નો ઉપયોગ બેકિંગ ઉદ્યોગમાં લોટમાં રહેલી શર્કરાના આથવણ માટે વ્યાપકપણે થાય છે.
કારણ ખોટું છે કારણ કે બ્રેડનો લોટ ફૂલવાનું મુખ્ય કારણ આથવણ દરમિયાન ઉત્પન્ન થતા $CO_2$ વાયુના પરપોટા છે જે લોટમાં ફસાઈ જાય છે, થર્મલ વિસ્તરણ નહીં. થર્મલ વિસ્તરણ માત્ર ઓવનમાં બેકિંગ પ્રક્રિયા દરમિયાન થાય છે, જ્યારે લોટનું 'ફૂલવું' મુખ્યત્વે વાયુના એકત્રીકરણને કારણે થાય છે.

(C) આહારજાળ એ નિવસનતંત્રમાં આંતરજોડાયેલી આહાર શૃંખલાઓનું એક જટિલ નેટવર્ક છે,જે ઉર્જા અને પોષક તત્વોના વહન માટેના વિવિધ માર્ગોનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.
આહારજાળમાં,સજીવો વિવિધ પોષક સ્તરો ધરાવે છે,જેમ કે ઉત્પાદકો,પ્રાથમિક ઉપભોગીઓ,દ્વિતીય ઉપભોગીઓ અને તૃતીય ઉપભોગીઓ.
સમડી એ શિકારી પક્ષી (દ્વિતીય અથવા તૃતીય ઉપભોગી) હોવાથી,તે નાના સસ્તન પ્રાણીઓ,સરીસૃપો અથવા કીટકો જેવા વિવિધ સજીવો પર ખોરાક તરીકે આધાર રાખે છે,જે તેને આહારજાળમાં રહેલી અનેક આહાર શૃંખલાઓનો અભિન્ન ભાગ બનાવે છે.
તેથી,વિધાન સાચું છે,પરંતુ કારણ ખોટું છે.

(D) ઉર્જાનો પિરામિડ હંમેશા સીધો જ હોય છે કારણ કે નિવસનતંત્રમાં ઉર્જાનો પ્રવાહ એકદિશીય હોય છે અને તે $10\%$ ના નિયમનું પાલન કરે છે.
લિન્ડેમેન દ્વારા આપવામાં આવેલા $10\%$ ના નિયમ મુજબ,એક પોષક સ્તર પર ઉપલબ્ધ ઉર્જાના માત્ર $10\%$ જ આગામી પોષક સ્તર પર સ્થાનાંતરિત થાય છે.
દરેક તબક્કે ઉર્જા ઉષ્મા સ્વરૂપે વ્યય પામતી હોવાથી,ઉર્જાનો પિરામિડ ક્યારેય ઉલટો હોઈ શકે નહીં.
તેથી,વિધાન (જે કહે છે કે તે ઉલટો હોઈ શકે છે) અને કારણ (જે $20\%$ સ્થાનાંતરણનો દાવો કરે છે) બંને ખોટા છે.

(A) વિકલ્પ $A$ સાચો છે કારણ કે $DDT$ (ડાયક્લોરોડાયફિનાઈલ ટ્રાયક્લોરોઈથેન) એ એક સ્થાયી કાર્બનિક પ્રદૂષક છે જે જૈવ-અવિઘટનીય છે અને આહાર શૃંખલામાં જમા થાય છે.
પીવાના પાણીમાં ફ્લોરિનનું પ્રમાણ વધુ હોવાથી ફ્લોરોસિસ થાય છે, જેના કારણે હાડકાં સખત થાય છે અને સાંધા જકડાઈ જાય છે, ઓસ્ટિયોપોરોસિસ નહીં.
બ્લેક ફૂટ રોગ પીવાના પાણીમાં આર્સેનિકના લાંબા ગાળાના સંપર્કને કારણે થાય છે.
"ઈટાઈ-ઈટાઈ" રોગ કેડમિયમના ઝેરને કારણે થાય છે, મિથાઈલ મર્ક્યુરીને કારણે નહીં.