Gujarati

Mathematical analysis of cubic system and Bragg’s equation Questions in Gujarati

Class 12 Chemistry · Solid State · Mathematical analysis of cubic system and Bragg’s equation

383+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 49 of 383 questions in Gujarati

1
MediumMCQ
એકમ કોષની ઘનતા નક્કી કરવા માટેનું સૂત્ર કયું છે?
A
$\frac{a^3 \times N_A}{Z \times M} \ g \ cm^{-3}$
B
$\frac{Z \times M}{a^3 \times N_A} \ g \ cm^{-3}$
C
$\frac{a^3 \times M}{Z \times N_A} \ g \ cm^{-3}$
D
$\frac{M \times N_A}{a^3 \times Z} \ g \ cm^{-3}$

Solution

(B) એકમ કોષની ઘનતા $(d)$ નીચેના સૂત્ર દ્વારા ગણવામાં આવે છે:
$d = \frac{Z \times M}{a^3 \times N_A} \ g \ cm^{-3}$
જ્યાં:
$Z$ = એકમ કોષ દીઠ પરમાણુઓની સંખ્યા
$M$ = મોલર દળ
$a$ = એકમ કોષની ધારની લંબાઈ
$N_A$ = એવોગેડ્રો આંક
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(B)$ છે.
2
MediumMCQ
બ્રેગનો નિયમ કયા સમીકરણ દ્વારા આપવામાં આવે છે?
A
$n\lambda = 2\theta \sin \theta$
B
$n\lambda = 2d\sin \theta$
C
$2n\lambda = d\sin \theta$
D
$n\frac{\theta}{2} = \frac{d}{2}\sin \theta$

Solution

(B) બ્રેગનો નિયમ $n\lambda = 2d\sin \theta$ સમીકરણ દ્વારા આપવામાં આવે છે (જ્યાં $n = 1, 2, 3, \dots$ છે).
તે તરંગલંબાઇ $(\lambda)$,ક્રમિક પરમાણુ સમતલો વચ્ચેનું અંતર $(d)$ અને પરાવર્તન કોણ $(\theta)$ વચ્ચેનો સંબંધ દર્શાવે છે.
3
MediumMCQ
$10 \ g/cm^3$ ઘનતા અને $100 \ pm$ કોષની ધાર ધરાવતા $fcc$ સ્ફટિકના $100 \ g$ માં પરમાણુઓની સંખ્યા કેટલી થાય?
A
$4 \times 10^{25}$
B
$3 \times 10^{25}$
C
$2 \times 10^{25}$
D
$1 \times 10^{25}$

Solution

(A) $fcc$ સ્ફટિક માટે, એકમ કોષ દીઠ પરમાણુઓની સંખ્યા $(z)$ $4$ છે。
એક એકમ કોષનું કદ $V = a^3 = (100 \ pm)^3 = (100 \times 10^{-10} \ cm)^3 = 10^{-24} \ cm^3$ છે。
એક એકમ કોષનું દળ $m = \text{ઘનતા} \times \text{કદ} = 10 \ g/cm^3 \times 10^{-24} \ cm^3 = 10^{-23} \ g$ છે。
$100 \ g$ માં એકમ કોષોની સંખ્યા $N_{cells} = \frac{100 \ g}{10^{-23} \ g/unit cell} = 10^{25} \ unit cells$ છે。
દરેક $fcc$ એકમ કોષમાં $4$ પરમાણુઓ હોવાથી, પરમાણુઓની કુલ સંખ્યા $4 \times 10^{25}$ થાય。
4
MediumMCQ
$1.00 \ g$ દળ ધરાવતા $NaCl$ ના સમઘન આદર્શ સ્ફટિકમાં કેટલા એકમ કોષો (unit cells) હાજર હોય છે? [પરમાણ્વીય દળ: $Na = 23, Cl = 35.5$]
A
$2.57 \times 10^{21}$ એકમ કોષો
B
$5.14 \times 10^{21}$ એકમ કોષો
C
$1.28 \times 10^{21}$ એકમ કોષો
D
$1.71 \times 10^{21}$ એકમ કોષો

Solution

(A) $NaCl$ નું મોલર દળ $23 + 35.5 = 58.5 \ g/mol$ છે.
$1.00 \ g$ $NaCl$ માં રહેલા સૂત્ર એકમોની સંખ્યા $= \frac{1.00 \ g}{58.5 \ g/mol} \times 6.022 \times 10^{23} \text{ સૂત્ર એકમો/મોલ} = 1.029 \times 10^{22}$ સૂત્ર એકમો.
$NaCl$ ના એક એકમ કોષમાં $4$ સૂત્ર એકમો હોય છે,તેથી એકમ કોષોની સંખ્યા $= \frac{1.029 \times 10^{22}}{4} = 2.57 \times 10^{21}$ એકમ કોષો.
5
MediumMCQ
$X$-rays $\text{ના વિવર્તન માટે બ્રેગના સમીકરણમાં}$, $n$ શું દર્શાવે છે?
A
ક્વોન્ટમ નંબર
B
એક પૂર્ણાંક
C
એવોગેડ્રો નંબર
D
મોલ

Solution

(B) બ્રેગનું સમીકરણ $n\lambda = 2d \sin \theta$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આ સમીકરણમાં, $n$ એ પરાવર્તનનો ક્રમ દર્શાવે છે, જે એક પૂર્ણાંક $(n = 1, 2, 3, \dots)$ છે.
તેથી, સાચો વિકલ્પ $(B)$ છે.
6
MediumMCQ
સોડિયમ ધાતુ $4.29 \ \mathring{A}$ ની કોષ ધાર સાથે બોડી-સેન્ટર્ડ ક્યુબિક $(bcc)$ લેટીસ તરીકે સ્ફટિકીકરણ પામે છે. સોડિયમ પરમાણુની ત્રિજ્યા કેટલી છે?
A
$1.857 \times 10^{-8} \ cm$
B
$2.371 \times 10^{-7} \ cm$
C
$3.817 \times 10^{-8} \ cm$
D
$9.312 \times 10^{-7} \ cm$

Solution

(A) બોડી-સેન્ટર્ડ ક્યુબિક $(bcc)$ લેટીસ માટે,ધારની લંબાઈ $(a)$ અને પરમાણુ ત્રિજ્યા $(r)$ વચ્ચેનો સંબંધ છે: $4r = \sqrt{3} a$.
આપેલ છે $a = 4.29 \ \mathring{A}$.
$r = \frac{\sqrt{3} \times 4.29}{4} \ \mathring{A}$.
$r = \frac{1.732 \times 4.29}{4} \ \mathring{A} = 1.8574 \ \mathring{A}$.
$1 \ \mathring{A} = 10^{-8} \ cm$ હોવાથી,ત્રિજ્યા $1.8574 \times 10^{-8} \ cm$ થાય.
7
DifficultMCQ
પોટેશિયમ $bcc$ બંધારણ ધરાવે છે અને તેના નજીકના પાડોશીનું અંતર $4.52 \ \mathring{A}$ છે. તેનું પરમાણ્વીય વજન $39$ છે. તેની ઘનતા ($kg \ m^{-3}$ માં) કેટલી હશે?
A
$454$
B
$804$
C
$852$
D
$910$

Solution

(D) $bcc$ બંધારણ માટે,નજીકના પાડોશીનું અંતર $d$ અને ધારની લંબાઈ $a$ વચ્ચેનો સંબંધ $d = \frac{\sqrt{3}}{2} a$ છે.
તેથી,$a = \frac{2d}{\sqrt{3}} = \frac{2 \times 4.52 \ \mathring{A}}{1.732} \approx 5.219 \ \mathring{A} = 5.219 \times 10^{-10} \ m$.
$bcc$ એકમ કોષ માટે,એકમ કોષ દીઠ પરમાણુઓની સંખ્યા $Z = 2$ છે.
ઘનતા $\rho$ નું સૂત્ર $\rho = \frac{Z \times M}{N_A \times a^3}$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $\rho = \frac{2 \times 39 \ g/mol}{(6.022 \times 10^{23} \ mol^{-1}) \times (5.219 \times 10^{-10} \ m)^3}$.
$\rho = \frac{78}{6.022 \times 10^{23} \times 1.421 \times 10^{-28}} \approx 911.5 \ kg \ m^{-3}$.
આપેલા વિકલ્પો મુજબ,ઘનતા $910 \ kg \ m^{-3}$ છે.
8
MediumMCQ
ઓર્થોરોમ્બિક સ્ફટિક પ્રણાલીમાં,$a$,$b$ અને $c$ ના મૂલ્યો અનુક્રમે $4.2 \, \mathring{A}$,$8.6 \, \mathring{A}$ અને $8.3 \, \mathring{A}$ છે. જો દ્રાવ્યનું આણ્વીય દળ $155 \, g \, mol^{-1}$ અને ઘનતા $3.3 \, g \, cm^{-3}$ હોય,તો એકમ કોષ દીઠ સૂત્ર એકમોની સંખ્યા $(Z)$ શોધો.
A
$2$
B
$3$
C
$4$
D
$6$

Solution

(C) ઘનતા $(d)$ માટેનું સૂત્ર: $d = \frac{Z \times M}{N_A \times V}$
$Z$ ને સૂત્રનો કર્તા બનાવતા: $Z = \frac{d \times N_A \times V}{M}$
કદ $(V)$ = $a \times b \times c = 4.2 \times 8.6 \times 8.3 \times 10^{-24} \, cm^3 = 299.712 \times 10^{-24} \, cm^3$
કિંમતો મૂકતા: $Z = \frac{3.3 \times 6.022 \times 10^{23} \times 299.712 \times 10^{-24}}{155}$
$Z = \frac{3.3 \times 6.022 \times 29.9712}{155} \approx \frac{595.6}{155} \approx 3.84$
$Z$ પૂર્ણાંક હોવો જોઈએ,તેથી એકમ કોષ દીઠ સૂત્ર એકમોની સંખ્યા $4$ છે.
9
AdvancedMCQ
ફેરસ ઓક્સાઇડનું બંધારણ ઘન (cubic) છે અને એકમ કોષની દરેક ધાર $5.0 \ \mathring{A}$ છે. જો ઓક્સાઇડની ઘનતા $4.0 \ g \ cm^{-3}$ હોય,તો દરેક એકમ કોષમાં રહેલા $Fe^{2+}$ અને $O^{2-}$ આયનોની સંખ્યા કેટલી હશે?
A
ચાર $Fe^{2+}$ અને ચાર $O^{2-}$
B
બે $Fe^{2+}$ અને ચાર $O^{2-}$
C
ચાર $Fe^{2+}$ અને બે $O^{2-}$
D
ત્રણ $Fe^{2+}$ અને ત્રણ $O^{2-}$

Solution

(A) એકમ કોષ માટે ઘનતાનું સૂત્ર: $d = \frac{Z \times M}{N_A \times a^3}$ છે.
અહીં,$d = 4.0 \ g \ cm^{-3}$,$M (FeO) = 72 \ g \ mol^{-1}$,$a = 5.0 \times 10^{-8} \ cm$,અને $N_A = 6.022 \times 10^{23} \ mol^{-1}$.
કિંમતો મૂકતા: $4.0 = \frac{Z \times 72}{6.022 \times 10^{23} \times (5.0 \times 10^{-8})^3}$.
ગણતરી કરતા $Z \approx 4$ મળે છે.
$FeO$ નું પ્રમાણ $1:1$ હોવાથી,એકમ કોષમાં $4$ $Fe^{2+}$ અને $4$ $O^{2-}$ આયનો હશે.
10
MediumMCQ
$bcc$ બંધારણ ધરાવતા એક તત્વ (પરમાણ્વીય દળ $100 \ g/mol$) ના એકમ કોષની ધાર $400 \ pm$ છે। તો આ તત્વની ઘનતા શોધો. ($g/cm^3$ માં)
A
$10.376$
B
$5.188$
C
$7.289$
D
$2.144$

Solution

(B) $bcc$ બંધારણ માટે, એકમ કોષ દીઠ પરમાણુઓની સંખ્યા $(n)$ = $2$ છે。
આપેલ છે: પરમાણ્વીય દળ $(M)$ = $100 \ g/mol$, ધારની લંબાઈ $(a)$ = $400 \ pm = 400 \times 10^{-10} \ cm$, એવોગેડ્રો આંક $(N_A)$ = $6.022 \times 10^{23} \ mol^{-1}$.
ઘનતા $(\rho)$ નું સૂત્ર: $\rho = \frac{n \times M}{a^3 \times N_A}$.
કિંમતો મૂકતા: $\rho = \frac{2 \times 100}{(400 \times 10^{-10})^3 \times 6.022 \times 10^{23}}$.
$\rho = \frac{200}{64 \times 10^{-24} \times 6.022 \times 10^{23}} = \frac{200}{38.54} \approx 5.189 \ g/cm^3$.
આમ, સાચો વિકલ્પ $(B)$ છે。
11
AdvancedMCQ
$NaCl$ ની ઘનતા $2.165 \, g \, cm^{-3}$ છે. $NaCl$ સ્ફટિકમાં $Na^+$ અને $Cl^-$ આયનો વચ્ચેનું અંતર $281 \, pm$ છે. આ માહિતીના આધારે,એવોગેડ્રો આંકનું મૂલ્ય કેટલું થશે?
A
$1.52 \times 10^{23}$
B
$3.04 \times 10^{23}$
C
$6.09 \times 10^{23}$
D
$12.18 \times 10^{23}$

Solution

(C) $NaCl$ સ્ફટિક માટે,ઘનતા $d = 2.165 \, g \, cm^{-3}$ છે.
$NaCl$ એ $fcc$ બંધારણ ધરાવે છે,તેથી એકમ કોષ દીઠ સૂત્ર એકમોની સંખ્યા $Z = 4$ છે.
$Na^+$ અને $Cl^-$ આયનો વચ્ચેનું અંતર $d_{ion} = a/2$ છે,જ્યાં $a$ એ ધારની લંબાઈ છે.
$281 \, pm = a/2 \implies a = 562 \, pm = 562 \times 10^{-10} \, cm$.
$NaCl$ નું મોલર દળ $M = 23 + 35.5 = 58.5 \, g \, mol^{-1}$ છે.
ઘનતાનું સૂત્ર $d = \frac{Z \times M}{a^3 \times N_A}$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $2.165 = \frac{4 \times 58.5}{(562 \times 10^{-10})^3 \times N_A}$.
$N_A = \frac{4 \times 58.5}{(562 \times 10^{-10})^3 \times 2.165}$.
$N_A = \frac{234}{1.775 \times 10^{-22} \times 2.165} \approx 6.09 \times 10^{23} \, mol^{-1}$.
12
DifficultMCQ
ક્રોમિયમ ધાતુની ઘનતા $7.2 \, g \, cm^{-3}$ છે. જો એકમ કોષની ધારની લંબાઈ $289 \, pm$ હોય, તો એકમ કોષનો પ્રકાર નક્કી કરો. (પરમાણુ ભાર $Cr = 52 \, a.m.u.$, $N_A = 6.02 \times 10^{23} \, mol^{-1}$)
A
$SCC$
B
$BCC$
C
$FCC$
D
$HCP$

Solution

(B) ઘનતાનું સૂત્ર $d = \frac{n \times M}{a^3 \times N_A}$ છે।
આપેલ છે:
$d = 7.2 \, g \, cm^{-3}$
$a = 289 \, pm = 289 \times 10^{-10} \, cm$
$M = 52 \, g \, mol^{-1}$
$N_A = 6.02 \times 10^{23} \, mol^{-1}$
$n$ માટે ગણતરી કરતા:
$n = \frac{d \times a^3 \times N_A}{M}$
$n = \frac{7.2 \times (289 \times 10^{-10})^3 \times 6.02 \times 10^{23}}{52}$
$n = \frac{7.2 \times 2.41 \times 10^{-23} \times 6.02 \times 10^{23}}{52}$
$n = \frac{7.2 \times 2.41 \times 6.02}{52} \approx 2$
એકમ કોષ દીઠ પરમાણુઓની સંખ્યા $n = 2$ હોવાથી, તે $BCC$ (Body-Centered Cubic) પ્રકારનો એકમ કોષ છે.
13
MediumMCQ
એક ધાતુ $BCC$ રચનામાં સ્ફટિકીકરણ પામે છે. તેના એકમકોષની ધારીની લંબાઈ $3.04 \ \mathring{A}$ છે. તો તેના એકમકોષનું કદ $cm^3$ માં કેટલું થશે?
A
$1.6 \times 10^{21}$
B
$2.81 \times 10^{-23}$
C
$6.02 \times 10^{-23}$
D
$6.6 \times 10^{-24}$

Solution

(B) ઘન એકમકોષનું કદ $V = a^3$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે,જ્યાં $a$ એ ધારીની લંબાઈ છે.
આપેલ છે કે $a = 3.04 \ \mathring{A} = 3.04 \times 10^{-8} \ cm$.
$V = (3.04 \times 10^{-8} \ cm)^3$.
$V = 28.101 \times 10^{-24} \ cm^3 = 2.81 \times 10^{-23} \ cm^3$.
14
MediumMCQ
$Na$ ધાતુ $BCC$ રચનામાં સ્ફટિકીકરણ પામે છે. જો એકમ કોષની ધારીની લંબાઈ $4.29 \ \overset{o}{A}$ હોય,તો $Na$ પરમાણુની ત્રિજ્યા = ...... $cm$.
A
$1.857 \times 10^{-8}$
B
$2.371 \times 10^{-7}$
C
$3.817 \times 10^{-8}$
D
$9.312 \times 10^{-7}$

Solution

(A) $BCC$ રચના માટે,ધારીની લંબાઈ $(a)$ અને પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા $(r)$ વચ્ચેનો સંબંધ: $r = \frac{\sqrt{3}a}{4}$ છે.
આપેલ છે,$a = 4.29 \ \overset{o}{A} = 4.29 \times 10^{-8} \ cm$.
કિંમતો મૂકતા: $r = \frac{\sqrt{3} \times 4.29 \times 10^{-8}}{4}$.
$r = \frac{1.732 \times 4.29 \times 10^{-8}}{4} = 1.857 \times 10^{-8} \ cm$.
15
DifficultMCQ
$fcc$ લેટાઈસમાં સિલ્વરના એકમ કોષની ધારની લંબાઈ $4.077 \times 10^{-8} \ cm$ અને ઘનતા $10.5 \ g \ cm^{-3}$ છે. સિલ્વરના પરમાણ્વીય દળની ગણતરી કરો.
A
$107.14$
B
$201.15$
C
$137.89$
D
$213.67$

Solution

(A) આપેલ છે: ધારની લંબાઈ $a = 4.077 \times 10^{-8} \ cm$,ઘનતા $d = 10.5 \ g \ cm^{-3}$,$fcc$ લેટાઈસ માટે,એકમ કોષ દીઠ પરમાણુઓની સંખ્યા $Z = 4$,અને એવોગેડ્રો આંક $N_A = 6.023 \times 10^{23} \ mol^{-1}$.
ઘનતાના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા: $d = \frac{Z \times M}{a^3 \times N_A}$
મોલર દળ $M$ માટે સૂત્ર ગોઠવતા: $M = \frac{d \times a^3 \times N_A}{Z}$
$M = \frac{10.5 \times (4.077 \times 10^{-8})^3 \times 6.023 \times 10^{23}}{4}$
$M = \frac{10.5 \times 67.76 \times 10^{-24} \times 6.023 \times 10^{23}}{4}$
$M = \frac{428.56}{4} = 107.14 \ g \ mol^{-1}$.
16
MediumMCQ
પદાર્થ $CuCl$ એ $ZnS$ $(ccp)$ બંધારણ ધરાવે છે. જો તેની ઘનતા $3.4 \ g \ cm^{-3}$ હોય, તો એકમ કોષની ધારની લંબાઈ કેટલી હશે?
A
$5.78 \ cm$
B
$578 \ pm$
C
$578 \ m$
D
$193.3 \times 10^{24} \ cm$
17
EasyMCQ
$CsCl$ સ્ફટિકમાં $Cs^+$ અને $Cl^-$ આયનો વચ્ચેનું આંતરઆયનીય અંતર કેટલું હોય છે?
A
$a$
B
$\frac{a}{2}$
C
$\frac{\sqrt{3}a}{2}$
D
$\frac{2a}{\sqrt{3}}$

Solution

(C) $CsCl$ એ $BCC$ (Body-Centered Cubic) લેટીસ બંધારણમાં સ્ફટિકીકરણ પામે છે.
$BCC$ એકમ કોષમાં,આયનો તેના અંતઃવિકર્ણ (body diagonal) પર એકબીજાને સ્પર્શે છે.
અંતઃવિકર્ણની લંબાઈ $\sqrt{3}a$ છે,જ્યાં $a$ એ એકમ કોષની ધારની લંબાઈ છે.
કેન્દ્રમાં રહેલા આયન $(Cs^+)$ અને ખૂણા પરના આયન $(Cl^-)$ વચ્ચેનું અંતર અંતઃવિકર્ણના અડધા જેટલું હોય છે.
તેથી,આંતરઆયનીય અંતર $d = \frac{\sqrt{3}a}{2}$ થાય.
18
EasyMCQ
$FCC$ એકમ કોષની ધારની લંબાઈ કેટલી છે?
A
$\frac{4}{\sqrt{3}}r$
B
$\frac{4}{\sqrt{2}}r$
C
$2r$
D
$\frac{\sqrt{3}}{2}r$

Solution

(B) $FCC$ (ફેસ-સેન્ટર્ડ ક્યુબિક) એકમ કોષમાં,પરમાણુઓ ફલક વિકર્ણ પર એકબીજાને સ્પર્શે છે.
ફલક વિકર્ણની લંબાઈ $d = \sqrt{2}a$ છે,જ્યાં $a$ એ ધારની લંબાઈ છે.
વળી,ફલક વિકર્ણ $4r$ જેટલો હોય છે,જ્યાં $r$ એ પરમાણુની ત્રિજ્યા છે.
તેથી,$4r = \sqrt{2}a$.
$a$ માટે ગણતરી કરતા,$a = \frac{4r}{\sqrt{2}}$ મળે છે.
19
MediumMCQ
એક તત્વ $fcc$ બંધારણમાં સ્ફટિકીકરણ પામે છે જેની ધારની લંબાઈ $200 \, pm$ છે. જો આ તત્વના $200 \, g$ માં $24 \times 10^{23}$ પરમાણુઓ હોય,તો તેની ઘનતા $g \, cm^{-3}$ માં ગણો.
A
$10.4$
B
$2.6$
C
$41.6$
D
$83.2$

Solution

(C) $fcc$ એકમ કોષમાં પરમાણુઓની સંખ્યા $Z = 4$ છે।
$24 \times 10^{23}$ પરમાણુઓનું દળ = $200 \, g$.
એકમ કોષનું દળ = $\frac{200 \times 4}{24 \times 10^{23}} \, g$.
એકમ કોષનું કદ = $a^3 = (200 \times 10^{-10} \, cm)^3 = 8 \times 10^{-24} \, cm^3$.
ઘનતા $\rho = \frac{\text{એકમ કોષનું દળ}}{\text{એકમ કોષનું કદ}}$.
$\rho = \frac{200 \times 4}{24 \times 10^{23} \times 8 \times 10^{-24}} = 41.67 \, g \, cm^{-3}$.
20
MediumMCQ
ક્યુબિક ક્લોઝ પેક એકમ કોષનો ફલક વિકર્ણ $4 \ \mathring{A}$ છે. તો તેની ધારની લંબાઈ કેટલી હશે?
A
$2.18 \ \mathring{A}$
B
$2.83 \ \mathring{A}$
C
$1.43 \ \mathring{A}$
D
$1.85 \ \mathring{A}$

Solution

(B) ઘન એકમ કોષમાં,ફલક વિકર્ણનું સૂત્ર $d = a\sqrt{2}$ છે,જ્યાં $a$ એ ધારની લંબાઈ છે.
અહીં ફલક વિકર્ણ $4 \ \mathring{A}$ આપેલ છે.
તેથી,$a\sqrt{2} = 4 \ \mathring{A}$.
$a = \frac{4}{\sqrt{2}} \ \mathring{A}$.
$a = \frac{4}{1.414} \ \mathring{A} \approx 2.83 \ \mathring{A}$.
21
DifficultMCQ
એક તત્વની ઘનતા $6.8 \ g \ cm^{-3}$ છે અને તે $bcc$ બંધારણમાં સ્ફટિકીકરણ પામે છે, જેના એકમ કોષની ધારની લંબાઈ $290 \ pm$ છે. $200 \ g$ તત્વમાં પરમાણુઓની સંખ્યા કેટલી હશે?
A
$2.4 \times 10^{24}$
B
$1.2 \times 10^{24}$
C
$1.2 \times 10^{23}$
D
$2.4 \times 10^{23}$

Solution

$(A)$ $bcc$ એકમ કોષ માટે, પ્રતિ એકમ કોષ પરમાણુઓની સંખ્યા $n = 2$ છે।
આપેલ છે: ઘનતા $d = 6.8 \ g \ cm^{-3}$, ધારની લંબાઈ $a = 290 \ pm = 290 \times 10^{-10} \ cm$.
સૂત્ર $d = \frac{n \times M}{a^3 \times N_A}$ નો ઉપયોગ કરતા, જ્યાં $M$ એ મોલર દળ છે:
$6.8 = \frac{2 \times M}{(290 \times 10^{-10})^3 \times 6.022 \times 10^{23}}$.
$M = \frac{6.8 \times (2.4389 \times 10^{-23}) \times 6.022 \times 10^{23}}{2} \approx 50 \ g \ mol^{-1}$.
$200 \ g$ માં પરમાણુઓની સંખ્યા $= \frac{\text{દળ}}{M} \times N_A = \frac{200}{50} \times 6.022 \times 10^{23} = 4 \times 6.022 \times 10^{23} = 2.4088 \times 10^{24} \approx 2.4 \times 10^{24}$ $\text{પરમાણુઓ}$.
22
MediumMCQ
એલ્યુમિનિયમ ક્યુબિક ક્લોઝ પેક $(ccp)$ બંધારણમાં સ્ફટિકીકરણ પામે છે. જો તેની ધાત્વીય ત્રિજ્યા $125 \ pm$ હોય, તો એકમ કોષની બાજુની લંબાઈ કેટલી હશે?
A
$1.47 \times 10^{-9} \ cm$
B
$1.43 \times 10^{-8} \ cm$
C
$3.53 \times 10^{-8} \ cm$
D
$2.47 \times 10^{-18} \ cm$

Solution

(C) ક્યુબિક ક્લોઝ પેક $(fcc)$ બંધારણ માટે, ધારની લંબાઈ $(a)$ અને પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા $(r)$ વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબ છે:
$4r = \sqrt{2}a$
આપેલ છે, $r = 125 \ pm = 125 \times 10^{-10} \ cm$.
$a$ માટે સૂત્ર બનાવતા:
$a = \frac{4r}{\sqrt{2}} = 2\sqrt{2}r$
$a = 2 \times 1.414 \times 125 \times 10^{-10} \ cm$
$a = 353.5 \times 10^{-10} \ cm$
$a = 3.535 \times 10^{-8} \ cm$
નજીકના વિકલ્પ મુજબ, $a = 3.53 \times 10^{-8} \ cm$.
23
MediumMCQ
$KBr$ ની ઘનતા $2.75 \, g \, cm^{-3}$ છે અને એકમ કોષની ધારની લંબાઈ $654 \, pm$ છે. જો પરમાણ્વીય દળ $K = 39$ અને $Br = 80$ હોય, તો $KBr$ ની સ્ફટિક રચના કઈ હશે?
A
$\text{ફલક કેન્દ્રિત ઘન } (FCC)$
B
$\text{સાદો ઘન } (SC)$
C
$\text{અંત:કેન્દ્રિત ઘન } (BCC)$
D
$\text{આમાંથી કોઈ નહીં}$

Solution

(A) ઘનતાનું સૂત્ર $d = \frac{n \times M}{a^3 \times N_A}$ છે.
આપેલ છે:
$d = 2.75 \, g \, cm^{-3}$
$a = 654 \, pm = 654 \times 10^{-10} \, cm$
$M = 39 + 80 = 119 \, g \, mol^{-1}$
$N_A = 6.023 \times 10^{23} \, mol^{-1}$
$n$ માટે ગણતરી કરતા:
$n = \frac{2.75 \times (654 \times 10^{-10})^3 \times 6.023 \times 10^{23}}{119}$
$n \approx 4$
એકમ કોષ દીઠ સૂત્ર એકમોની સંખ્યા $4$ હોવાથી, સ્ફટિક રચના $\text{ફલક કેન્દ્રિત ઘન } (FCC)$ છે.
24
MediumMCQ
$Ca$ સ્ફટિકમાં $111$ સમતલો વચ્ચેનું આંતર-સમતલીય અંતર ($nm$ માં) ગણો. ($Ca$ એકમ કોષની ધારની લંબાઈ $0.556 \ nm$ છે.)
A
$1.61$
B
$0.610$
C
$0.321$
D
એકપણ નહિ

Solution

(C) ઘન સ્ફટિક માટે આંતર-સમતલીય અંતર $d$ નું સૂત્ર $d = \frac{a}{\sqrt{h^2 + k^2 + l^2}}$ છે.
અહીં $a = 0.556 \ nm$ અને મિલર સૂચકાંકો $(h, k, l) = (1, 1, 1)$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $d_{111} = \frac{0.556}{\sqrt{1^2 + 1^2 + 1^2}}$.
$d_{111} = \frac{0.556}{\sqrt{3}} \approx \frac{0.556}{1.732} \approx 0.321 \ nm$.
25
MediumMCQ
ગોલ્ડ (પરમાણુ ત્રિજ્યા $0.144 \ nm$) $fcc$ એકમ કોષમાં સ્ફટિકીકરણ પામે છે. એકમ કોષની ધારની લંબાઈ $nm$ માં કેટલી થાય?
A
$0.407$
B
$1.509$
C
$0.987$
D
$2.345$

Solution

(A) ફેસ-સેન્ટર્ડ ક્યુબિક $(fcc)$ એકમ કોષ માટે,પરમાણુ ત્રિજ્યા $(r)$ અને ધારની લંબાઈ $(a)$ વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબ છે:
$r = \frac{a}{2\sqrt{2}}$
તેથી,$a = 2\sqrt{2} \times r$.
અહીં $r = 0.144 \ nm$ આપેલ છે:
$a = 2 \times 1.414 \times 0.144 \ nm$
$a = 0.407 \ nm$.
26
DifficultMCQ
$FCC$ સ્ફટિકના $1000 \ g$ માં પરમાણુઓની સંખ્યા કેટલી હોય? ઘનતા $= 10 \ g \ cm^{-3}$ અને ધારની લંબાઈ $= 200 \ pm$ છે।
A
$3 \times 10^{25}$
B
$0.5 \times 10^{25}$
C
$1 \times 10^{25}$
D
$2 \times 10^{25}$

Solution

(B) એકમ કોષનું કદ $V = a^3 = (200 \times 10^{-10} \ cm)^3 = 8 \times 10^{-24} \ cm^3$ છે।
એકમ કોષનું દળ $m = V \times \text{ઘનતા} = 8 \times 10^{-24} \ cm^3 \times 10 \ g \ cm^{-3} = 8 \times 10^{-23} \ g$ છે।
$FCC$ એકમ કોષમાં પરમાણુઓની સંખ્યા $Z = 4$ છે।
$100 \ g$ માં એકમ કોષની સંખ્યા $= \frac{100}{8 \times 10^{-23}} = 1.25 \times 10^{24}$ છે।
કુલ પરમાણુઓની સંખ્યા $= 4 \times 1.25 \times 10^{24} = 0.5 \times 10^{25}$।
27
EasyMCQ
સોડિયમ ધાતુ $bcc$ લેટાઈસમાં સ્ફટિકીકરણ પામે છે,જેમાં એકમ કોષની ધારની લંબાઈ $a = 4.29 \ \mathring{A}$ છે. સોડિયમ પરમાણુની ત્રિજ્યા $\mathring{A}$ માં કેટલી હશે?
A
$1.86$
B
$1.90$
C
$18.3$
D
$1.12$

Solution

(A) $bcc$ લેટાઈસ માટે,ધારની લંબાઈ $a$ અને પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા $r$ વચ્ચેનો સંબંધ $4r = \sqrt{3}a$ છે.
આપેલ કિંમતો મૂકતા: $r = \frac{\sqrt{3} \times a}{4}$.
$r = \frac{1.732 \times 4.29}{4} = \frac{7.43028}{4} = 1.85757 \ \mathring{A} \approx 1.86 \ \mathring{A}$.
28
MediumMCQ
કોપર $fcc$ લેટાઈસમાં સ્ફટિકીકરણ પામે છે,જેની ધારની લંબાઈ $3.61 \times 10^{-8} \, cm$ છે. જો માપેલ ઘનતા $8.92 \, g \, cm^{-3}$ હોય,તો સ્ફટિકની સૈદ્ધાંતિક ઘનતા $g \, cm^{-3}$ માં ગણો. ($Cu$ નું પરમાણ્વીય દળ = $63.5 \, g \, mol^{-1}$)
A
$8.96$
B
$3.92$
C
$6.12$
D
$7.99$

Solution

(A) $fcc$ એકમ કોષ માટે,પરમાણુઓની સંખ્યા $(n)$ = $4$.
ધારની લંબાઈ $(a)$ = $3.61 \times 10^{-8} \, cm$.
$Cu$ નું પરમાણ્વીય દળ $(M_w)$ = $63.5 \, g \, mol^{-1}$.
એવોગેડ્રો આંક $(N_A)$ = $6.023 \times 10^{23} \, mol^{-1}$.
ઘનતા $(d)$ = $\frac{n \times M_w}{a^3 \times N_A}$.
$d = \frac{4 \times 63.5}{(3.61 \times 10^{-8})^3 \times 6.023 \times 10^{23}}$.
$d = \frac{254}{47.0458 \times 10^{-24} \times 6.023 \times 10^{23}}$.
$d = \frac{254}{28.339} \approx 8.96 \, g \, cm^{-3}$.
29
MediumMCQ
એક ધાતુ $bcc$ બંધારણ ધરાવે છે. જો બે નજીકના પરમાણુઓ વચ્ચેનું અંતર $1.73 \ \mathring{A}$ હોય, તો એકમ કોષની ધારની લંબાઈ $pm$ માં કેટલી હશે?
A
$314.20$
B
$216$
C
$200$
D
$1.41$

Solution

(C) $bcc$ (બોડી-સેન્ટર્ડ ક્યુબિક) બંધારણ માટે, નજીકના પરમાણુઓ વચ્ચેનું અંતર $(d)$ સૂત્ર $d = \frac{\sqrt{3}}{2} a$ દ્વારા આપવામાં આવે છે, જ્યાં $a$ એ એકમ કોષની ધારની લંબાઈ છે.
આપેલ છે કે નજીકના પરમાણુઓ વચ્ચેનું અંતર $d = 1.73 \ \mathring{A}$ છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\sqrt{3} \approx 1.732$, તેથી સૂત્રમાં કિંમતો મૂકતા: $1.73 = \frac{1.732}{2} a$.
$a$ માટે ગણતરી કરતા: $a = \frac{1.73 \times 2}{1.732} \approx \frac{3.46}{1.732} \approx 1.9976 \ \mathring{A} \approx 2 \ \mathring{A}$.
ધારની લંબાઈને $\mathring{A}$ માંથી $pm$ માં ફેરવવા માટે, આપણે રૂપાંતરણ અવયવ $1 \ \mathring{A} = 100 \ pm$ નો ઉપયોગ કરીએ છીએ.
તેથી, $a = 2 \ \mathring{A} \times 100 \ pm/\mathring{A} = 200 \ pm$.
30
MediumMCQ
એક તત્વ $fcc$ બંધારણ ધરાવે છે। જો આ તત્વના $200 \ g$ માં $4.12 \times 10^{24}$ પરમાણુઓ હોય અને તત્વની ઘનતા $7.2 \ g \ cm^{-3}$ હોય, તો એકમ કોષની ધારની લંબાઈની ગણતરી કરો।
A
$26.97 \times 10^{-24} \ cm$
B
$299.9 \ pm$
C
$5 \times 10^{-12} \ cm$
D
$2.99 \ cm$

Solution

(B) $1$. ઘનતાના સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને એકમ કોષનું કદ શોધો: $\rho = \frac{Z \times M}{N_A \times a^3}$.
$2$. પ્રથમ, મોલર દળ $(M)$ શોધો: $M = \frac{\text{દળ} \times N_A}{\text{પરમાણુઓની સંખ્યા}} = \frac{200 \ g \times 6.022 \times 10^{23} \ mol^{-1}}{4.12 \times 10^{24}} \approx 29.23 \ g \ mol^{-1}$.
$3$. $fcc$ બંધારણ માટે, $Z = 4$.
$4$. $a^3$ માટે ઘનતાના સૂત્રને ગોઠવો: $a^3 = \frac{Z \times M}{\rho \times N_A} = \frac{4 \times 29.23}{7.2 \times 6.022 \times 10^{23}} \approx 2.697 \times 10^{-23} \ cm^3$.
$5$. $a$ ની ગણતરી કરો: $a = \sqrt[3]{2.697 \times 10^{-23}} \approx 2.999 \times 10^{-8} \ cm = 299.9 \ pm$.
31
DifficultMCQ
નીયોબીયમ અંત: કેન્દ્રિત ઘન $(BCC)$ સ્ફટિક બંધારણ ધરાવે છે. જો તેની ઘનતા $8.55 \ g \ cm^{-3}$ હોય,તો નીયોબીયમની પરમાણુ ત્રિજ્યા ગણો. (નીયોબીયમનું પરમાણ્વીય દળ $M_w = 93 \ g \ mol^{-1}$)
A
$1.47 \times 10^{-9} \ cm$
B
$1.43 \times 10^{-8} \ cm$
C
$1.87 \times 10^{-6} \ cm$
D
$1.47 \times 10^{-18} \ cm$

Solution

(B) આપેલ: ઘનતા $(d)$ = $8.55 \ g \ cm^{-3}$,$M_w = 93 \ g \ mol^{-1}$,$Z = 2$ ($BCC$ બંધારણ માટે),$N_A = 6.022 \times 10^{23} \ mol^{-1}$.
ઘનતાના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા: $d = \frac{Z \times M_w}{a^3 \times N_A}$.
$a^3 = \frac{Z \times M_w}{d \times N_A} = \frac{2 \times 93}{8.55 \times 6.022 \times 10^{23}} \approx 3.61 \times 10^{-23} \ cm^3$.
$a = (36.1 \times 10^{-24})^{1/3} \approx 3.305 \times 10^{-8} \ cm$.
$BCC$ બંધારણ માટે,ત્રિજ્યા $(r)$ અને ધારની લંબાઈ $(a)$ વચ્ચેનો સંબંધ $4r = \sqrt{3}a$ છે.
$r = \frac{\sqrt{3} \times a}{4} = \frac{1.732 \times 3.305 \times 10^{-8}}{4} \approx 1.43 \times 10^{-8} \ cm$.
32
MediumMCQ
$NaCl$ પ્રકારના સ્ફટિકમાં $Na^+$ અને $Cl^-$ આયનો વચ્ચેનું અંતર $2.814 \ \overset{\circ}{A}$ છે અને સ્ફટિકની ઘનતા $2.167 \ g/cm^3$ છે. એવોગ્રેડો આંક $(N_A)$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$6.05 \times 10^{23}$
B
$3.02 \times 10^{23}$
C
$12.10 \times 10^{23}$
D
એક પણ નહીં

Solution

(A) $NaCl$ સ્ફટિક ($fcc$ રચના) માટે,$Na^+$ અને $Cl^-$ આયનો વચ્ચેનું અંતર $(d)$ $d = a/2$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $a$ એ એકમ કોષની ધારની લંબાઈ છે.
આપેલ છે $d = 2.814 \ \overset{\circ}{A}$,તેથી $a = 2 \times 2.814 = 5.628 \ \overset{\circ}{A} = 5.628 \times 10^{-8} \ cm$.
ઘનતાનું સૂત્ર $\rho = (Z \times M) / (N_A \times a^3)$ છે.
$NaCl$ માટે,$Z = 4$ અને $M = 58.5 \ g/mol$.
કિંમતો મૂકતા: $2.167 = (4 \times 58.5) / (N_A \times (5.628 \times 10^{-8})^3)$.
$N_A = (4 \times 58.5) / (2.167 \times 178.28 \times 10^{-24})$.
$N_A = 234 / (386.33 \times 10^{-24}) \approx 6.057 \times 10^{23} \ mol^{-1}$.
33
EasyMCQ
લીથીયમ અંત: કેન્દ્રિય ઘન $(BCC)$ બંધારણ ધરાવે છે। જો તેના એકમ કોષની બાજુની લંબાઈ $351 \ pm$ હોય, તો લીથીયમની પરમાણુ ત્રિજ્યા $pm$ માં કેટલી હશે?
A
$152$
B
$75$
C
$300$
D
$240$

Solution

(A) અંત: કેન્દ્રિય ઘન $(BCC)$ એકમ કોષ માટે, પરમાણુ ત્રિજ્યા $(r)$ અને બાજુની લંબાઈ $(a)$ વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબ છે: $r = \frac{\sqrt{3}a}{4}$.
આપેલ છે, $a = 351 \ pm$.
કિંમતો મૂકતા: $r = \frac{1.732 \times 351}{4} \ pm$.
$r = \frac{607.932}{4} \ pm$.
$r \approx 151.98 \ pm \approx 152 \ pm$.
34
DifficultMCQ
એક તત્વ $f.c.c.$ બંધારણમાં સ્ફટિકીકરણ પામે છે,જેના એકમ કોષની ધારની લંબાઈ $200 \, pm$ છે. જો આ તત્વના $200 \, g$ જથ્થામાં $24 \times 10^{23}$ પરમાણુઓ હોય,તો તેની ઘનતા $\text{g cm}^{-3}$ માં ગણો.
A
$37.1$
B
$47.3$
C
$41.7$
D
$33.7$

Solution

(C) આપેલ છે: ધારની લંબાઈ $(a) = 200 \, pm = 2 \times 10^{-8} \, cm$.
એકમ કોષનું કદ $(V) = a^3 = (2 \times 10^{-8} \, cm)^3 = 8 \times 10^{-24} \, cm^3$.
$f.c.c.$ માટે એકમ કોષ દીઠ પરમાણુઓની સંખ્યા $(Z) = 4$.
તત્વનું દળ $(m) = 200 \, g$.
પરમાણુઓની કુલ સંખ્યા $(N) = 24 \times 10^{23}$.
ઘનતા $(\rho) = \frac{Z \times m}{V \times N}$.
$\rho = \frac{4 \times 200 \, g}{8 \times 10^{-24} \, cm^3 \times 24 \times 10^{23}}$.
$\rho = \frac{800}{8 \times 24 \times 10^{-1}} = \frac{800}{19.2} = 41.66 \approx 41.7 \, \text{g cm}^{-3}$.
35
MediumMCQ
એક ધાતુ (પરમાણ્વીય દળ $= 50$) અંત: કેન્દ્રિત ઘન $(bcc)$ સ્ફટિક બંધારણ ધરાવે છે. જો ધાતુની ઘનતા $5.96 \, g \, cm^{-3}$ હોય,તો એકમ કોષનું કદ ............ $\times 10^{-24} \, cm^3$ થાય.
A
$13.9$
B
$27.8$
C
$6.95$
D
$55.6$

Solution

(B) $bcc$ એકમ કોષ માટે,પરમાણુઓની સંખ્યા $(Z)$ $= 2$ છે.
એકમ કોષનું દળ $m = \frac{Z \times M}{N_A}$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે,જ્યાં $M = 50 \, g \, mol^{-1}$ અને $N_A = 6.022 \times 10^{23} \, mol^{-1}$.
$m = \frac{2 \times 50}{6.022 \times 10^{23}} \approx 166.06 \times 10^{-24} \, g$.
એકમ કોષનું કદ $(V)$ $V = \frac{m}{d}$ દ્વારા મળે છે,જ્યાં $d = 5.96 \, g \, cm^{-3}$.
$V = \frac{166.06 \times 10^{-24}}{5.96} \approx 27.86 \times 10^{-24} \, cm^3$.
આમ,એકમ કોષનું કદ આશરે $27.8 \times 10^{-24} \, cm^3$ થાય.
36
EasyMCQ
ફલક કેન્દ્રિત ઘન $(FCC)$ એકમ કોષમાં, જો ધારની લંબાઈ $508 \text{ pm}$ હોય, તો પરમાણુની ત્રિજ્યા $\text{pm}$ માં કેટલી હશે?
A
$179.6$
B
$288$
C
$618$
D
$398$

Solution

(A) $FCC$ એકમ કોષ માટે, ધારની લંબાઈ $(a)$ અને પરમાણુ ત્રિજ્યા $(r)$ વચ્ચેનો સંબંધ: $r = \frac{a}{2\sqrt{2}}$ છે.
અહીં $a = 508 \text{ pm}$ આપેલ છે.
કિંમત મૂકતા: $r = \frac{508}{2\sqrt{2}} = \frac{254}{\sqrt{2}}$.
$\sqrt{2} \approx 1.414$ લેતા, $r = \frac{254}{1.414} \approx 179.6 \text{ pm}$ મળે છે.
37
DifficultMCQ
જો $KCl$ ની સ્ફટિક રચના $NaCl$ ની સ્ફટિક રચના જેવી હોય તથા $r_{Na^+}/r_{Cl^-} = 0.55$ અને $r_{K^+}/r_{Cl^-} = 0.74$ હોય,તો $KCl$ અને $NaCl$ ના એકમ કોષની બાજુઓનો ગુણોત્તર ગણો.
A
$1.123$
B
$0.891$
C
$1.414$
D
$0.414$

Solution

(A) $NaCl$ પ્રકારની રચના માટે,ધારની લંબાઈ $a = 2(r_{cation} + r_{anion})$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$NaCl$ માટે: $a_{NaCl} = 2(r_{Na^+} + r_{Cl^-}) = 2r_{Cl^-} (0.55 + 1) = 2r_{Cl^-} (1.55)$.
$KCl$ માટે: $a_{KCl} = 2(r_{K^+} + r_{Cl^-}) = 2r_{Cl^-} (0.74 + 1) = 2r_{Cl^-} (1.74)$.
ધારની લંબાઈનો ગુણોત્તર $\frac{a_{KCl}}{a_{NaCl}} = \frac{1.74}{1.55} \approx 1.123$ થાય છે.
38
DifficultMCQ
એક તત્વ $bcc$ રચના ધરાવે છે જેનો પરમાણ્વીય દળ $50$ છે. જો એકમ કોષની ધારની લંબાઈ $290 \ pm$ હોય, તો એકમ કોષની ઘનતા $\text{g/cm}^{-3}$ માં ગણો.
A
$6.81$
B
$3.40$
C
$13.62$
D
આપેલ પૈકી એક પણ નહીં

Solution

(A) $bcc$ એકમ કોષ માટે, પ્રતિ એકમ કોષ પરમાણુઓની સંખ્યા $(n)$ = $2$ છે.
પરમાણ્વીય દળ $(M)$ = $50 \ \text{g/mol}$.
ધારની લંબાઈ $(a)$ = $290 \ pm = 2.9 \times 10^{-8} \ cm$.
એવોગેડ્રો આંક $(N_A)$ = $6.022 \times 10^{23} \ \text{mol}^{-1}$.
ઘનતા $(d)$ નું સૂત્ર: $d = \frac{n \times M}{a^3 \times N_A}$.
કિંમતો મૂકતા: $d = \frac{2 \times 50}{(2.9 \times 10^{-8})^3 \times 6.022 \times 10^{23}}$.
$d = \frac{100}{14.687} \approx 6.81 \ \text{g/cm}^{-3}$.
39
MediumMCQ
મોલીબ્લેડમ $(Mo)$ ના અંત: કેન્દ્રિત ઘન $(BCC)$ સ્ફટિકની ઘનતા $10.3 \ g \ cm^{-3}$ છે. એકમ કોષની ધારની લંબાઈ $pm$ માં ગણો. ($Mo$ નું આણ્વિય દળ $= 95.94 \ g \ mol^{-1}$) ($.9$ માં)
A
$212$
B
$313$
C
$112$
D
$252$

Solution

(B) $BCC$ એકમ કોષ માટે,પ્રતિ એકમ કોષ પરમાણુઓની સંખ્યા $n = 2$.
આપેલ છે: ઘનતા $\rho = 10.3 \ g \ cm^{-3}$,આણ્વિય દળ $M = 95.94 \ g \ mol^{-1}$,એવોગેડ્રો આંક $N_A = 6.022 \times 10^{23} \ mol^{-1}$.
સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા: $\rho = \frac{n \times M}{a^3 \times N_A}$.
$a^3$ માટે સૂત્ર ગોઠવતા: $a^3 = \frac{n \times M}{\rho \times N_A} = \frac{2 \times 95.94}{10.3 \times 6.022 \times 10^{23}}$.
$a^3 = \frac{191.88}{62.0266 \times 10^{23}} \approx 3.0935 \times 10^{-23} \ cm^3$.
$a = (30.935 \times 10^{-24})^{1/3} \approx 3.139 \times 10^{-8} \ cm$.
$pm$ માં ફેરવતા: $a = 3.139 \times 10^{-8} \ cm \times 10^{10} \ pm/cm = 313.9 \ pm$.
40
MediumMCQ
$NaCl$ ના આદર્શ સ્ફટિકના $1.00 \ g$ દળના ઘન આકારમાં કેટલા એકમ કોષો આવેલા હોય છે?
A
$1.28 \times 10^{21} \ \text{એકમ કોષો}$
B
$1.71 \times 10^{21} \ \text{એકમ કોષો}$
C
$2.57 \times 10^{21} \ \text{એકમ કોષો}$
D
$5.14 \times 10^{21} \ \text{એકમ કોષો}$

Solution

(C) $NaCl$ નું આણ્વીય દળ $58.5 \ g/mol$ છે.
$NaCl$ ના એક એકમ કોષમાં $4$ $NaCl$ ના એકમો હોય છે.
એક એકમ કોષનું દળ: $\text{દળ} = \frac{4 \times 58.5}{6.022 \times 10^{23}} \ g$.
$1.00 \ g$ માં એકમ કોષોની સંખ્યા:
$\text{એકમ કોષોની સંખ્યા} = \frac{1.00 \ g}{(4 \times 58.5) / (6.022 \times 10^{23}) \ g} = \frac{6.022 \times 10^{23}}{234} \approx 2.57 \times 10^{21} \ \text{એકમ કોષો}$.
41
MediumMCQ
એક તત્વ $fcc$ એકમ કોષ બંધારણમાં સ્ફટિકીકરણ પામે છે, જેની ધારની લંબાઈ $200 \, pm$ છે। જો તત્વના $200 \, g$ માં $24 \times 10^{23}$ પરમાણુઓ હોય, તો તેની ઘનતા $g/cm^3$ માં કેટલી થાય?
A
$3.12$
B
$4.16$
C
$3.92$
D
$1.12$

Solution

(B) મોલર દળ $M$ ની ગણતરી: $M = \frac{200 \, g}{24 \times 10^{23} \, \text{atoms}} \times 6.022 \times 10^{23} \, \text{atoms/mol} \approx 50.18 \, g/mol$.
$fcc$ એકમ કોષ માટે, એકમ કોષ દીઠ પરમાણુઓની સંખ્યા $n = 4$.
ધારની લંબાઈ $a = 200 \, pm = 200 \times 10^{-10} \, cm$.
કદ $V = a^3 = (200 \times 10^{-10} \, cm)^3 = 8 \times 10^{-24} \, cm^3$.
ઘનતા $\rho = \frac{n \times M}{V \times N_A} = \frac{4 \times 50.18}{8 \times 10^{-24} \times 6.022 \times 10^{23}} \approx 4.16 \, g/cm^3$.
42
DifficultMCQ
એક તત્વ $BCC$ બંધારણ ધરાવે છે. એકમ કોષની ધારની લંબાઈ $288 \, pm$ છે. જો સ્ફટિકની ઘનતા $7.2 \, g \, cm^{-3}$ હોય, તો તત્વનો પરમાણ્વીય દળ કેટલો થાય?
A
$51.8$
B
$103.6$
C
$25.9$
D
$207.2$

Solution

$(A)$ ઘનતાનું સૂત્ર $d = \frac{n \times M}{a^3 \times N_A}$ છે.
આપેલ છે: $a = 288 \, pm = 288 \times 10^{-10} \, cm$, $d = 7.2 \, g \, cm^{-3}$, $n = 2$ ($BCC$ માટે), અને $N_A = 6.022 \times 10^{23} \, mol^{-1}$.
કિંમતો મૂકતા: $7.2 = \frac{2 \times M}{(288 \times 10^{-10})^3 \times 6.022 \times 10^{23}}$.
$M = \frac{7.2 \times (288 \times 10^{-10})^3 \times 6.022 \times 10^{23}}{2}$.
$M \approx 51.8 \, g \, mol^{-1}$.
43
MediumMCQ
$KF$ એ $NaCl$ જેવું બંધારણ ધરાવે છે. જો ઘનતા $2.48 \ g \ cm^{-3}$ હોય,તો $KF$ માં $K^+$ અને $F^-$ વચ્ચેનું અંતર કેટલું હશે?
A
$268.8 \ pm$
B
$537.5 \ pm$
C
$155.3 \times 10^{-24} \ cm$
D
$5.375 \ cm$

Solution

(A) $1$. ઘન એકમ કોષ માટે ઘનતાનું સૂત્ર $\rho = \frac{Z \times M}{N_A \times a^3}$ છે.
$2$. $NaCl$ પ્રકારના બંધારણ માટે,$Z = 4$. $KF$ નું આણ્વીય દળ $M = 39 + 19 = 58 \ g \ mol^{-1}$ છે.
$3$. આપેલ છે: $\rho = 2.48 \ g \ cm^{-3}$ અને $N_A = 6.022 \times 10^{23} \ mol^{-1}$.
$4$. $a^3 = \frac{Z \times M}{\rho \times N_A} = \frac{4 \times 58}{2.48 \times 6.022 \times 10^{23}} = 155.3 \times 10^{-24} \ cm^3$.
$5$. $a = \sqrt[3]{155.3 \times 10^{-24}} = 5.375 \times 10^{-8} \ cm = 537.5 \ pm$.
$6$. $NaCl$ પ્રકારના બંધારણમાં,ધન આયન અને ઋણ આયન વચ્ચેનું અંતર $d = \frac{a}{2}$ થાય છે.
$7$. $d = \frac{537.5 \ pm}{2} = 268.75 \ pm \approx 268.8 \ pm$.
44
MediumMCQ
જો તત્વના પરમાણુની ત્રિજ્યા $75 \, pm$ હોય અને તે અંત: કેન્દ્રિત ઘન $(BCC)$ લેટાઈસમાં સ્ફટિકીકરણ પામે,તો એકમ કોષની ધારની લંબાઈ $pm$ માં કેટલી હશે?
A
$32.475$
B
$173.2$
C
$37.5$
D
$212.1$

Solution

(B) $BCC$ એકમ કોષ માટે,ધારની લંબાઈ $(a)$ અને પરમાણુ ત્રિજ્યા $(r)$ વચ્ચેનો સંબંધ $a = \frac{4r}{\sqrt{3}}$ છે.
અહીં $r = 75 \, pm$ આપેલ છે.
કિંમત મૂકતા: $a = \frac{4 \times 75}{1.732} = \frac{300}{1.732} \approx 173.2 \, pm$.
45
MediumMCQ
એમોનિયમ ક્લોરાઈડ અંત: કેન્દ્રિત ઘન $(BCC)$ લેટાઈસમાં સ્ફટિકીકરણ પામે છે, જેની એકમ કોષની ધારની લંબાઈ $390 \ pm$ છે. જો ક્લોરાઈડ આયનની ત્રિજ્યા $180 \ pm$ હોય, તો એમોનિયમ આયનની ત્રિજ્યા $pm$ માં કેટલી હશે?
A
$158$
B
$174$
C
$142$
D
$126$

Solution

$(A)$ $BCC$ લેટાઈસ માટે, ધારની લંબાઈ $(a)$ અને આયનીય ત્રિજ્યા ($r^+$ અને $r^-$) વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબ છે:
$2(r^+ + r^-) = \sqrt{3}a$
$r^+ + r^- = \frac{\sqrt{3}a}{2}$
અહીં $a = 390 \ pm$ અને $r^- = 180 \ pm$ આપેલ છે:
$r^+ + 180 = \frac{1.732 \times 390}{2}$
$r^+ + 180 = 337.74$
$r^+ = 337.74 - 180 = 157.74 \ pm \approx 158 \ pm$
તેથી, સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
46
MediumMCQ
કોપર $fcc$ લેટીસમાં સ્ફટિકીકરણ પામે છે, જેની એકમ કોષની ધારની લંબાઈ $361 \ pm$ છે। કોપર પરમાણુની ત્રિજ્યા $pm$ માં કેટલી હશે?
A
$157$
B
$181$
C
$108$
D
$128$

Solution

(D) $fcc$ લેટીસ માટે, ધારની લંબાઈ $a$ અને પરમાણુ ત્રિજ્યા $r$ વચ્ચેનો સંબંધ $r = \frac{a}{2\sqrt{2}}$ છે。
અહીં $a = 361 \ pm$ આપેલ છે。
કિંમત મૂકતા: $r = \frac{361}{2 \times 1.414} = \frac{361}{2.828} \approx 127.65 \ pm$.
નજીકના પૂર્ણાંકમાં લેતા, આપણને $128 \ pm$ મળે છે。
47
DifficultMCQ
એક પદાર્થ ફલક કેન્દ્રિત ઘન $(FCC)$ સ્ફટિક બનાવે છે। તેની ઘનતા $1.984 \ g \ cm^{-3}$ છે અને એકમ કોષની ધારની લંબાઈ $630 \ pm$ છે। પદાર્થનું આણ્વિય દળ $g \ mol^{-1}$ માં ગણો।
A
$54.25$
B
$62.55$
C
$74.70$
D
$64.23$

Solution

(C) આપેલ છે: $FCC$ રચના, તેથી $n = 4$.
ઘનતા $(d)$ = $1.984 \ g \ cm^{-3}$.
ધારની લંબાઈ $(a)$ = $630 \ pm = 6.3 \times 10^{-8} \ cm$.
એવોગેડ્રો આંક $(N_A)$ = $6.022 \times 10^{23} \ mol^{-1}$.
સૂત્ર: $d = \frac{n \times M}{a^3 \times N_A}$.
આણ્વિય દળ $(M)$ માટે: $M = \frac{d \times a^3 \times N_A}{n}$.
$M = \frac{1.984 \times (6.3 \times 10^{-8})^3 \times 6.022 \times 10^{23}}{4}$.
$M = 74.70 \ g \ mol^{-1}$.
48
MediumMCQ
એક આયનીય ઘન $X^{+} Y^{-}$ એ $bcc$ બંધારણ ધરાવે છે. જો બે આયનો વચ્ચેનું સૌથી નજીકનું અંતર $173 \ pm$ હોય, તો એકમ કોષની ધારની લંબાઈ $pm$ માં કેટલી હશે?
A
$200$
B
$141.4$
C
$142.2$
D
$244.9$

Solution

(A) $bcc$ બંધારણ માટે, બે આયનો વચ્ચેનું સૌથી નજીકનું અંતર $(d)$ નીચેના સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે: $d = \frac{\sqrt{3}a}{2}$, જ્યાં $a$ એ એકમ કોષની ધારની લંબાઈ છે.
આપેલ છે $d = 173 \ pm$.
કિંમત મૂકતા: $173 = \frac{\sqrt{3}a}{2}$.
$a = \frac{173 \times 2}{\sqrt{3}} = \frac{346}{1.732} \approx 200 \ pm$.
49
MediumMCQ
$Li$ ધાતુની ઘનતા $0.53 \ g/cm^3$ છે અને તેના એકમ કોષની ધારની લંબાઈ $3.5 \ \mathop A\limits^o$ છે. એકમ કોષમાં $Li$ પરમાણુઓની સંખ્યા ગણો. $(N_A = 6.02 \times 10^{23} \ mol^{-1}, M = 6.94 \ g \ mol^{-1})$
A
$2$
B
$8$
C
$4$
D
$6$

Solution

(A) એકમ કોષ માટે ઘનતાનું સૂત્ર: $d = \frac{n \times M}{a^3 \times N_A}$
આપેલ મૂલ્યો:
$d = 0.53 \ g/cm^3$
$a = 3.5 \ \mathop A\limits^o = 3.5 \times 10^{-8} \ cm$
$M = 6.94 \ g \ mol^{-1}$
$N_A = 6.02 \times 10^{23} \ mol^{-1}$
$n$ શોધવા માટે સૂત્ર:
$n = \frac{d \times a^3 \times N_A}{M}$
કિંમતો મૂકતા:
$n = \frac{0.53 \times (3.5 \times 10^{-8})^3 \times 6.02 \times 10^{23}}{6.94}$
$n \approx 2$
આમ,એકમ કોષમાં $Li$ પરમાણુઓની સંખ્યા $2$ છે.

Solid State — Mathematical analysis of cubic system and Bragg’s equation · Frequently Asked Questions

1Are these Solid State questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Solid State Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.