Gujarati

Electrode potential and ECell Questions in Gujarati

Class 12 Chemistry · Electrochemistry · Electrode potential and ECell

419+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 419 questions in Gujarati

301
EasyMCQ
નીચેની જોડીઓના રિડક્શન પોટેન્શિયલનો સાચો ક્રમ કયો છે?
$A.$ $Cl_2 / Cl^{-}$
$B.$ $I_2 / I^{-}$
$C.$ $Ag^{+} / Ag$
$D.$ $Na^{+} / Na$
$E.$ $Li^{+} / Li$
નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો.
A
$A > C > B > D > E$
B
$A > B > C > D > E$
C
$A > C > B > E > D$
D
$A > B > C > E > D$

Solution

(A) આપેલ જોડીઓ માટે પ્રમાણિત રિડક્શન પોટેન્શિયલ $(E^{\circ})$ નીચે મુજબ છે:
$E^{\circ}_{Cl_2 / Cl^{-}} = +1.36 \, V$
$E^{\circ}_{Ag^{+} / Ag} = +0.80 \, V$
$E^{\circ}_{I_2 / I^{-}} = +0.54 \, V$
$E^{\circ}_{Na^{+} / Na} = -2.71 \, V$
$E^{\circ}_{Li^{+} / Li} = -3.05 \, V$
આ મૂલ્યોની સરખામણી કરતા,ક્રમ $1.36 > 0.80 > 0.54 > -2.71 > -3.05$ મળે છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $A > C > B > D > E$ છે.
302
EasyMCQ
એક કોષમાં,નીચેની પ્રતિક્રિયાઓ થાય છે:
$Fe^{2+} \rightarrow Fe^{3+} + e^{-}$ $\quad$ $E^{\circ}_{Fe^{3+} / Fe^{2+}} = 0.77 \, V$
$2I^{-} \rightarrow I_{2} + 2e^{-}$ $\quad$ $E^{\circ}_{I_{2} / I^{-}} = 0.54 \, V$
$298 \, K$ તાપમાને કોષમાં સ્વયંભૂ પ્રતિક્રિયા માટે પ્રમાણિત ઇલેક્ટ્રોડ પોટેન્શિયલ $x \times 10^{-2} \, V$ છે. $x$ નું મૂલ્ય .... (નજીકનો પૂર્ણાંક) છે.
A
$95$
B
$202$
C
$23$
D
$4$

Solution

(C) સ્વયંભૂ પ્રતિક્રિયા માટે,કોષ પોટેન્શિયલ $E^{\circ}_{Cell}$ ધન હોવો જોઈએ.
રિડક્શન અર્ધ-પ્રતિક્રિયાઓ નીચે મુજબ છે:
$Fe^{3+} + e^{-} \rightarrow Fe^{2+}$ $\quad$ $E^{\circ} = 0.77 \, V$ (કેથોડ)
$I_{2} + 2e^{-} \rightarrow 2I^{-}$ $\quad$ $E^{\circ} = 0.54 \, V$ (એનોડ)
સ્વયંભૂ કોષ પ્રતિક્રિયા:
$2Fe^{3+} + 2I^{-} \rightarrow 2Fe^{2+} + I_{2}$
$E^{\circ}_{Cell} = E^{\circ}_{Cathode} - E^{\circ}_{Anode}$
$E^{\circ}_{Cell} = 0.77 \, V - 0.54 \, V = 0.23 \, V$
આપેલ છે કે $E^{\circ}_{Cell} = x \times 10^{-2} \, V$,તેથી:
$0.23 = x \times 10^{-2}$
$x = 23$.
303
DifficultMCQ
વિવિધ પ્રકારના હાફ સેલના $(\frac{\partial E}{\partial T})_P$ નીચે મુજબ છે:
$A$$B$$C$$D$
$1 \times 10^{-4}$$2 \times 10^{-4}$$0.1 \times 10^{-4}$$0.2 \times 10^{-4}$

(જ્યાં $E$ એ ઇલેક્ટ્રોમોટિવ ફોર્સ છે)
ઉપરોક્તમાંથી કયા હાફ સેલનો ઉપયોગ સંદર્ભ ઇલેક્ટ્રોડ તરીકે કરવો વધુ પસંદ કરવામાં આવશે?
A
$A$
B
$B$
C
$C$
D
$D$

Solution

(C) તાપમાન સાથે $EMF$ માં ઓછો ફેરફાર ધરાવતા સેલને સંદર્ભ ઇલેક્ટ્રોડ તરીકે પસંદ કરવામાં આવે છે કારણ કે તેનો ઉપયોગ પ્રમાણિત મૂલ્યથી વધુ વિચલન વગર તાપમાનની વિશાળ શ્રેણી માટે કરી શકાય છે.
તેથી,$(\frac{\partial E}{\partial T})_P$ નું ન્યૂનતમ મૂલ્ય ધરાવતો સેલ પસંદ કરવામાં આવે છે.
આપેલ મૂલ્યોની સરખામણી કરતા: $A = 1 \times 10^{-4}$,$B = 2 \times 10^{-4}$,$C = 0.1 \times 10^{-4}$,$D = 0.2 \times 10^{-4}$.
સૌથી નાનું મૂલ્ય $0.1 \times 10^{-4}$ છે,જે સેલ $C$ ને અનુરૂપ છે.
304
MediumMCQ
કોષમાં થતી પ્રક્રિયા માટે:
$Pt_{(s)} | H_{2(g)} | H^{+}_{(aq)} || Ag^{+}_{(aq)} | Ag_{(s)}$
$E_{Cell}^0 = +0.5332 \ V$.
$\Delta_f G^0$ નું મૂલ્ય $kJ \ mol^{-1}$ માં (નજીકના પૂર્ણાંકમાં) શોધો.
A
$5$
B
$96$
C
$51$
D
$57$

Solution

(C) કોષ પ્રક્રિયા છે: $\frac{1}{2} H_{2(g)} + Ag^{+}_{(aq)} \rightarrow H^{+}_{(aq)} + Ag_{(s)}$
અહીં,સંતુલિત પ્રક્રિયામાં સંકળાયેલા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $n = 1$ છે.
પ્રમાણિત ગિબ્સ મુક્ત ઉર્જા ફેરફાર: $\Delta_r G^0 = -n F E_{Cell}^0$
કિંમતો મૂકતા: $\Delta_r G^0 = -1 \times 96500 \ C \ mol^{-1} \times 0.5332 \ V$
$\Delta_r G^0 = -51453.8 \ J \ mol^{-1} = -51.45 \ kJ \ mol^{-1}$
નજીકના પૂર્ણાંકમાં લેતા,મૂલ્ય $-51 \ kJ \ mol^{-1}$ મળે છે.
305
MediumMCQ
આપેલ પ્રક્રિયાઓ માટે:
$Sn^{2+} + 2e^{-} \rightarrow Sn$
$Sn^{4+} + 4e^{-} \rightarrow Sn$
ઇલેક્ટ્રોડ પોટેન્શિયલ $E^{\circ}_{Sn^{2+}/Sn} = -0.140 \ V$ અને $E^{\circ}_{Sn^{4+}/Sn} = 0.010 \ V$ છે. $Sn^{4+}/Sn^{2+}$ માટે પ્રમાણિત ઇલેક્ટ્રોડ પોટેન્શિયલનું મૂલ્ય,એટલે કે $E^{\circ}_{Sn^{4+}/Sn^{2+}}$,$..... \times 10^{-2} \ V$ છે. (નજીકનો પૂર્ણાંક)
A
$320$
B
$32$
C
$16$
D
$160$

Solution

(C) આપેલ છે:
$(1) \ Sn^{2+} + 2e^{-}$ $\rightarrow Sn, \ E^{\circ}_{1} = -0.140 \ V, \ \Delta G^{\circ}_{1} = -nFE^{\circ}_{1} = -2 \times F \times (-0.140) = +0.280F$
$(2) \ Sn^{4+} + 4e^{-}$ $\rightarrow Sn, \ E^{\circ}_{2} = 0.010 \ V, \ \Delta G^{\circ}_{2} = -nFE^{\circ}_{2} = -4 \times F \times (0.010) = -0.040F$
આપણે $Sn^{4+} + 2e^{-} \rightarrow Sn^{2+}$ માટે પોટેન્શિયલની જરૂર છે.
આ $(2) - (1)$ દ્વારા મેળવી શકાય છે:
$(Sn^{4+} + 4e^{-}) - (Sn^{2+} + 2e^{-}) \rightarrow Sn - Sn$
$Sn^{4+} + 2e^{-} \rightarrow Sn^{2+}$
$\Delta G^{\circ}_{3} = \Delta G^{\circ}_{2} - \Delta G^{\circ}_{1} = -0.040F - 0.280F = -0.320F$
કારણ કે $\Delta G^{\circ}_{3} = -nFE^{\circ}_{Sn^{4+}/Sn^{2+}}$,જ્યાં $n=2$:
$-2FE^{\circ}_{Sn^{4+}/Sn^{2+}} = -0.320F$
$E^{\circ}_{Sn^{4+}/Sn^{2+}} = 0.160 \ V = 16 \times 10^{-2} \ V$
મૂલ્ય $16$ છે.
306
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કોની ખનિજ એસિડમાંથી $H_2$ મુક્ત કરવાની વૃત્તિ સૌથી ઓછી છે?
A
$Cu$
B
$Mn$
C
$Ni$
D
$Zn$

Solution

(A) ખનિજ એસિડમાંથી $H_2$ વાયુ મુક્ત કરવાની વૃત્તિ ધાતુના પ્રમાણિત રિડક્શન પોટેન્શિયલ પર આધાર રાખે છે. જે ધાતુઓનો રિડક્શન પોટેન્શિયલ ઋણ હોય છે (વિદ્યુતરાસાયણિક શ્રેણીમાં $H$ ની ઉપર),તે $H_2$ ને મુક્ત કરી શકે છે.
કોપર $(Cu)$ નો પ્રમાણિત રિડક્શન પોટેન્શિયલ ધન $(E^0 = +0.34 \ V)$ છે,જેનો અર્થ છે કે તે સક્રિયતા શ્રેણીમાં $H$ ની નીચે આવે છે.
તેથી,$Cu$ ખનિજ એસિડમાંથી $H_2$ મુક્ત કરી શકતું નથી,જ્યારે $Mn$,$Ni$ અને $Zn$ નો રિડક્શન પોટેન્શિયલ ઋણ હોવાથી તે $H_2$ મુક્ત કરી શકે છે.
307
DifficultMCQ
નીચેના ધાતુઓમાંથી,સૌથી પ્રબળ રિડક્શનકર્તા કયો છે?
A
$Ni$
B
$Cu$
C
$Zn$
D
$Fe$

Solution

(C) રિડક્શનકર્તાની પ્રબળતા તેના પ્રમાણિત રિડક્શન પોટેન્શિયલ $(E^\circ)$ ના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોય છે.
જેનું પ્રમાણિત રિડક્શન પોટેન્શિયલ ઓછું,તે વધુ પ્રબળ રિડક્શનકર્તા.
આપેલ ધાતુઓ માટેના પ્રમાણિત રિડક્શન પોટેન્શિયલ નીચે મુજબ છે:
$E^\circ (Cu^{2+}/Cu) = +0.34 \ V$
$E^\circ (Ni^{2+}/Ni) = -0.25 \ V$
$E^\circ (Fe^{2+}/Fe) = -0.44 \ V$
$E^\circ (Zn^{2+}/Zn) = -0.76 \ V$
આ મૂલ્યોની સરખામણી કરતા,$Zn$ નો રિડક્શન પોટેન્શિયલ સૌથી ઓછો છે,તેથી તે આપેલ વિકલ્પોમાં સૌથી પ્રબળ રિડક્શનકર્તા છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(C)$ છે.
308
MediumMCQ
આપેલ છે કે,પ્રમાણિત પોટેન્શિયલ $E_{(Cu^{2+}/Cu)}^{\circ}$ અને $E_{(Cu^{+}/Cu)}^{\circ}$ અનુક્રમે $0.340 \ V$ અને $0.522 \ V$ છે,તો $E_{(Cu^{2+}/Cu^{+})}^{\circ}$ નું મૂલ્ય $.... \ V$ છે.
A
$0.364$
B
$0.158$
C
$-0.182$
D
$-0.316$

Solution

(B) આપેલ છે:
$E_{Cu^{2+}/Cu}^{\circ} = 0.340 \ V$
$E_{Cu^{+}/Cu}^{\circ} = 0.522 \ V$
પગલું $1$: અર્ધ-કોષ પ્રક્રિયાઓ લખો:
$(i) \ Cu^{2+} + 2e^{-} \longrightarrow Cu, \ E_{1}^{\circ} = 0.340 \ V, \ \Delta G_{1}^{\circ} = -2FE_{1}^{\circ}$
$(ii) \ Cu^{+} + e^{-} \longrightarrow Cu, \ E_{2}^{\circ} = 0.522 \ V, \ \Delta G_{2}^{\circ} = -1FE_{2}^{\circ}$
પગલું $2$: આપણે $Cu^{2+} + e^{-} \longrightarrow Cu^{+}$ માટેની પ્રક્રિયા જોઈએ છે:
આ પ્રક્રિયા $(i) - (ii)$ કરવાથી મળે છે:
$Cu^{2+} + e^{-} \longrightarrow Cu^{+}, \ E_{3}^{\circ} = ?, \ \Delta G_{3}^{\circ} = -1FE_{3}^{\circ}$
પગલું $3$: $\Delta G_{3}^{\circ} = \Delta G_{1}^{\circ} - \Delta G_{2}^{\circ}$ સંબંધનો ઉપયોગ કરો:
$-1FE_{3}^{\circ} = -2FE_{1}^{\circ} - (-1FE_{2}^{\circ})$
$E_{3}^{\circ} = 2E_{1}^{\circ} - E_{2}^{\circ}$
$E_{3}^{\circ} = 2(0.340) - 0.522$
$E_{3}^{\circ} = 0.680 - 0.522 = 0.158 \ V$
309
MediumMCQ
કેટલાક ધાતુ આયન/ધાતુ ઇલેક્ટ્રોડના પ્રમાણિત રિડક્શન પોટેન્શિયલ ($V$ માં) નીચે મુજબ આપેલા છે: $Cr^{3+}/Cr = -0.74$; $Cu^{2+}/Cu = +0.34$; $Pb^{2+}/Pb = -0.13$; $Ag^{+}/Ag = +0.8$. ધાતુઓની રિડક્શન ક્ષમતાનો ક્રમ શું છે?
A
$Ag > Cu > Pb > Cr$
B
$Cr > Pb > Cu > Ag$
C
$Pb > Cr > Ag > Cu$
D
$Cr > Ag > Cu > Pb$

Solution

(B) ધાતુની રિડક્શન ક્ષમતા તેના પ્રમાણિત રિડક્શન પોટેન્શિયલના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોય છે. વધુ ઋણ પ્રમાણિત રિડક્શન પોટેન્શિયલ મૂલ્ય એ પ્રબળ રિડક્શનકર્તા સૂચવે છે.
આપેલા મૂલ્યોની સરખામણી કરતા:
$Cr^{3+}/Cr = -0.74 \ V$
$Pb^{2+}/Pb = -0.13 \ V$
$Cu^{2+}/Cu = +0.34 \ V$
$Ag^{+}/Ag = +0.80 \ V$
પ્રમાણિત રિડક્શન પોટેન્શિયલ વધવાનો ક્રમ $Cr < Pb < Cu < Ag$ છે. તેથી,રિડક્શન ક્ષમતા ઘટવાનો ક્રમ $Cr > Pb > Cu > Ag$ છે.
310
EasyMCQ
જો $E^{\circ}_{Fe^{2+}/Fe} = -0.440 \ V$ અને $E^{\circ}_{Fe^{3+}/Fe^{2+}} = 0.770 \ V$ હોય,તો $E^{\circ}_{Fe^{3+}/Fe}$ કેટલું થાય ($V$ માં)?
A
$0.330$
B
$-0.037$
C
$-0.330$
D
$-1.210$

Solution

(B)
પ્રક્રિયાઓ માટે:
$Fe^{2+} + 2e^{-} \rightarrow Fe ; E_1^{\circ} = -0.440 \ V \quad (I)$
$Fe^{3+} + e^{-} \rightarrow Fe^{2+} ; E_2^{\circ} = 0.770 \ V \quad (II)$
$Fe^{3+} + 3e^{-} \rightarrow Fe ; E_3^{\circ} = ?$ પ્રક્રિયા મેળવવા માટે,સમીકરણ $(I)$ અને $(II)$ નો સરવાળો કરતા.
$\Delta G^{\circ} = -nFE^{\circ}$ હોવાથી:
$\Delta G_3^{\circ} = \Delta G_1^{\circ} + \Delta G_2^{\circ}$
$-n_3 F E_3^{\circ} = -n_1 F E_1^{\circ} - n_2 F E_2^{\circ}$
$E_3^{\circ} = \frac{n_1 E_1^{\circ} + n_2 E_2^{\circ}}{n_3}$
$E_3^{\circ} = \frac{2(-0.440) + 1(0.770)}{3}$
$E_3^{\circ} = \frac{-0.880 + 0.770}{3} = \frac{-0.110}{3} = -0.0366 \ V \approx -0.037 \ V$
311
MediumMCQ
$K$,$Au$,$Zn$ અને $Pb$ ધાતુઓની રિડક્શન ક્ષમતાનો ક્રમ નીચેનામાંથી કયો છે?
A
$K > Pb > Au > Zn$
B
$Pb > K > Zn > Au$
C
$Zn > Au > K > Pb$
D
$K > Zn > Pb > Au$

Solution

(D)
ધાતુઓની રિડક્શન ક્ષમતા તેમના પ્રમાણિત રિડક્શન પોટેન્શિયલ $(E^{\circ})$ દ્વારા નક્કી કરવામાં આવે છે. જે ધાતુનો પ્રમાણિત રિડક્શન પોટેન્શિયલ વધુ ઋણ હોય,તે પ્રબળ રિડક્શનકર્તા છે.
આપેલ ધાતુઓ માટે પ્રમાણિત રિડક્શન પોટેન્શિયલ $(E^{\circ})$ નીચે મુજબ છે:
$K^+ + e^- \rightarrow K$ $(E^{\circ} = -2.93 \ V)$
$Zn^{2+} + 2e^- \rightarrow Zn$ $(E^{\circ} = -0.76 \ V)$
$Pb^{2+} + 2e^- \rightarrow Pb$ $(E^{\circ} = -0.13 \ V)$
$Au^{3+} + 3e^- \rightarrow Au$ $(E^{\circ} = +1.50 \ V)$
જેમ પ્રમાણિત રિડક્શન પોટેન્શિયલ વધુ ઋણ બને છે,તેમ રિડક્શન ક્ષમતા વધે છે,તેથી રિડક્શન ક્ષમતાનો સાચો ક્રમ $K > Zn > Pb > Au$ છે.
312
MediumMCQ
એસિડિક પરિસ્થિતિઓમાં $HI$ નો રિડક્શન કર્તા તરીકે ઉપયોગ કરીને નીચેનામાંથી કયું રૂપાંતરણ કરી શકાય છે?
[આપેલ છે: $I_{2(s)} \rightarrow 2I^- ; E^{\circ} = 0.54 \ V$]
$(i)$ $Cu^+ \rightarrow Cu_{(s)} ; E^{\circ} = 0.52 \ V$
$(ii)$ $Cr^{3+} \rightarrow Cr^{2+} ; E^{\circ} = -0.41 \ V$
$(iii)$ $Fe^{3+} \rightarrow Fe^{2+} ; E^{\circ} = 0.77 \ V$
$(iv)$ $Fe^{2+} \rightarrow Fe_{(s)} ; E^{\circ} = -0.44 \ V$
A
$i$ અને $iii$
B
$ii$ અને $iv$
C
માત્ર $iii$
D
માત્ર $ii$

Solution

(C) પ્રક્રિયા સ્વયંભૂ થવા માટે,કોષ પોટેન્શિયલ $E^{\circ}_{cell}$ ધન હોવો જોઈએ.
પ્રક્રિયામાં $I^-$ નું $I_2$ માં ઓક્સિડેશન $(E^{\circ}_{ox} = -0.54 \ V)$ અને ધાતુ આયનનું રિડક્શન $(E^{\circ}_{red})$ સામેલ છે.
સ્વયંભૂતા માટેની શરત $E^{\circ}_{cell} = E^{\circ}_{red} + E^{\circ}_{ox} > 0$ છે,જેનો અર્થ છે કે $E^{\circ}_{red} > 0.54 \ V$.
આપેલ રિડક્શન પોટેન્શિયલની સરખામણી કરતા:
$(i)$ $E^{\circ} = 0.52 \ V < 0.54 \ V$ (સ્વયંભૂ નથી)
$(ii)$ $E^{\circ} = -0.41 \ V < 0.54 \ V$ (સ્વયંભૂ નથી)
$(iii)$ $E^{\circ} = 0.77 \ V > 0.54 \ V$ (સ્વયંભૂ છે)
$(iv)$ $E^{\circ} = -0.44 \ V < 0.54 \ V$ (સ્વયંભૂ નથી)
તેથી,માત્ર રૂપાંતરણ $(iii)$ શક્ય છે.
313
MediumMCQ
$Mg$,$Cu$,$Fe$,અને $Zn$ માંથી કઈ ધાતુ હાઇડ્રોક્લોરિક એસિડ સાથેની પ્રતિક્રિયામાં હાઇડ્રોજન વાયુ ઉત્પન્ન કરતી નથી?
A
$Cu$
B
$Zn$
C
$Mg$
D
$Fe$

Solution

(A) .
સક્રિયતા શ્રેણીમાં હાઇડ્રોજનની નીચે રહેલી ધાતુઓ હાઇડ્રોક્લોરિક એસિડ સાથેની પ્રતિક્રિયામાં હાઇડ્રોજન વાયુ ઉત્પન્ન કરતી નથી.
આપેલ ધાતુઓમાંથી,$Cu$ એ સક્રિયતા શ્રેણીમાં $H$ ની નીચે આવેલી છે,એટલે કે તે $H$ કરતા ઓછી સક્રિય છે,તેથી તે $HCl$ એસિડ સાથેની પ્રતિક્રિયામાં $H_2$ વાયુ ઉત્પન્ન કરશે નહીં.
314
DifficultMCQ
$V$,$Cr$,$Mn$,અને $Co$ માટે પ્રમાણિત ઇલેક્ટ્રોડ પોટેન્શિયલ $(E^{\circ}_{M^{3+}/M^{2+}})$ અનુક્રમે $-0.26 \ V$,$-0.41 \ V$,$+1.57 \ V$,અને $+1.97 \ V$ છે. કયા ધાતુના આયનો મંદ એસિડમાંથી $H_2$ મુક્ત કરી શકે છે?
A
$V^{2+}$ અને $Mn^{2+}$
B
$Cr^{2+}$ અને $Co^{2+}$
C
$V^{2+}$ અને $Cr^{2+}$
D
$Mn^{2+}$ અને $Co^{2+}$

Solution

(C) ધાતુનો આયન $M^{2+}$ મંદ એસિડમાંથી $H_2$ મુક્ત કરી શકે જો તે $H^{+}$ નું $H_2$ માં રિડક્શન કરી શકે અને પોતે $M^{3+}$ માં ઓક્સિડેશન પામે.
આ માટે $M^{3+}/M^{2+}$ યુગ્મનો રિડક્શન પોટેન્શિયલ $H^{+}/H_2$ $(0.00 \ V)$ કરતા ઓછો હોવો જોઈએ.
આપેલ $E^{\circ}(V^{3+}/V^{2+}) = -0.26 \ V$ અને $E^{\circ}(Cr^{3+}/Cr^{2+}) = -0.41 \ V$ બંને ઋણ છે,તેથી $V^{2+}$ અને $Cr^{2+}$ પ્રબળ રિડક્શનકર્તા છે જે $H^{+}$ નું $H_2$ માં રિડક્શન કરી શકે છે.
$Mn^{2+}$ અને $Co^{2+}$ ના રિડક્શન પોટેન્શિયલ ધન છે,તેથી તેઓ $H^{+}$ નું રિડક્શન કરી શકતા નથી.
315
MediumMCQ
નીચે બે અર્ધ-કોષ પ્રક્રિયાઓ આપવામાં આવી છે:
$Co^{3+} + e^- \rightarrow Co^{2+}, E^{\circ}_{Co^{3+}/Co^{2+}} = 1.81 \, V$
$Al^{3+} + 3e^- \rightarrow Al(s), E^{\circ}_{Al^{3+}/Al} = -1.66 \, V$
શક્ય રેડોક્ષ પ્રક્રિયા ધરાવતા કોષનો પ્રમાણિત $EMF$ કેટલો હશે?
A
$+7.09 \, V$
B
$+0.15 \, V$
C
$+3.47 \, V$
D
$-3.47 \, V$

Solution

(C) કોષ શક્ય બનવા માટે,$E^{\circ}_{cell}$ ધન હોવો જોઈએ.
$E^{\circ}_{cell} = E^{\circ}_{cathode} - E^{\circ}_{anode}$
અહીં,$Co^{3+}$ નું રિડક્શન થાય છે $(cathode)$ અને $Al$ નું ઓક્સિડેશન થાય છે $(anode)$.
$E^{\circ}_{cathode} = E^{\circ}_{Co^{3+}/Co^{2+}} = 1.81 \, V$
$E^{\circ}_{anode} = E^{\circ}_{Al^{3+}/Al} = -1.66 \, V$
$E^{\circ}_{cell} = 1.81 \, V - (-1.66 \, V) = 1.81 + 1.66 = 3.47 \, V$.
316
MediumMCQ
$Zn_{(s)} + Cu^{2+}_{(aq)} \rightarrow Zn^{2+}_{(aq)} + Cu_{(s)}$ કોષ પ્રક્રિયા ધરાવતા કોષ માટે પ્રમાણિત ઇલેક્ટ્રોડ પોટેન્શિયલ $1.1 \ V$ છે. કોષ પ્રક્રિયા માટે પ્રમાણિત ગિબ્સ ઉર્જા ફેરફારની ગણતરી કરો. (આપેલ છે $F = 96487 \ C \ mol^{-1}$)
A
$-200.27 \ kJ \ mol^{-1}$
B
$-212.27 \ kJ \ mol^{-1}$
C
$-212.27 \ J \ mol^{-1}$
D
$-200.27 \ J \ mol^{-1}$

Solution

(B) પ્રમાણિત ગિબ્સ ઉર્જા ફેરફારનું સૂત્ર $\Delta G^{\circ} = -nFE^{\circ}_{cell}$ છે.
અહીં,$n = 2$ (પ્રક્રિયામાં સ્થાનાંતરિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા).
$E^{\circ}_{cell} = 1.1 \ V$.
$F = 96487 \ C \ mol^{-1}$.
કિંમતો મૂકતા: $\Delta G^{\circ} = -2 \times 96487 \times 1.1 \ C \cdot V \ mol^{-1}$.
$\Delta G^{\circ} = -212271.4 \ J \ mol^{-1}$.
$kJ \ mol^{-1}$ માં રૂપાંતર કરતા: $\Delta G^{\circ} = \frac{-212271.4}{1000} \approx -212.27 \ kJ \ mol^{-1}$.
317
MediumMCQ
જલીય દ્રાવણમાં $M^{+} / M$ નો પ્રમાણિત ઇલેક્ટ્રોડ પોટેન્શિયલ શેના પર આધાર રાખતો નથી?
A
ઘન ધાતુના પરમાણુનું આયનીકરણ
B
ઘન ધાતુનું ઉર્ધ્વપાતન
C
વાયુરૂપ ધાતુના પરમાણુનું આયનીકરણ
D
વાયુરૂપ ધાતુના આયનનું જલીયકરણ

Solution

(A) $M^{+}(aq) + e^{-} \rightarrow M(s)$ પ્રક્રિયા માટે પ્રમાણિત ઇલેક્ટ્રોડ પોટેન્શિયલ $(E^{\circ})$ બોર્ન-હેબર ચક્ર દ્વારા નક્કી કરવામાં આવે છે:
$1$. ઘન ધાતુનું ઉર્ધ્વપાતન: $M(s) \rightarrow M(g)$ (ઉર્ધ્વપાતન એન્થાલ્પી,$\Delta H_{sub}$)
$2$. વાયુરૂપ ધાતુના પરમાણુનું આયનીકરણ: $M(g) \rightarrow M^{+}(g) + e^{-}$ (આયનીકરણ એન્થાલ્પી,$\Delta H_{IE}$)
$3$. વાયુરૂપ ધાતુના આયનનું જલીયકરણ: $M^{+}(g) + aq \rightarrow M^{+}(aq)$ (જલીયકરણ એન્થાલ્પી,$\Delta H_{hyd}$)
આ પ્રક્રિયામાં $M^{+}$ નું $M(s)$ માં રિડક્શન થાય છે,તેથી ઘન ધાતુના પરમાણુનું સીધું આયનીકરણ આ ચક્રનો ભાગ નથી.
318
DifficultMCQ
$298 \ K$ તાપમાને નીચેના હાફ-સેલ માટેના પ્રમાણિત રિડક્શન પોટેન્શિયલ નીચે મુજબ છે :-
$NO_3^{-} + 4H^{+} + 3e^{-} \rightarrow NO_{(g)} + 2H_2O \quad E^0 = 0.97 \ V$
$V^{2+}_{(aq)} + 2e^{-} \rightarrow V_{(s)}$ $E^0 = -1.19 \ V$
$Fe^{3+}_{(aq)} + 3e^{-} \rightarrow Fe_{(s)}$ $E^0 = -0.04 \ V$
$Ag^{+}_{(aq)} + e^{-} \rightarrow Ag_{(s)}$ $E^0 = 0.80 \ V$
$Au^{3+}_{(aq)} + 3e^{-} \rightarrow Au_{(s)}$ $E^0 = 1.40 \ V$

જલીય દ્રાવણમાં $NO_3^{-}$ દ્વારા ઓક્સિડેશન પામતી ધાતુઓની સંખ્યા $....$ છે.
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(C) જો ધાતુનો પ્રમાણિત રિડક્શન પોટેન્શિયલ $(SRP)$,$NO_3^{-}$ હાફ-સેલના $SRP$ $(E^0 = 0.97 \ V)$ કરતા ઓછો હોય,તો તે ધાતુ $NO_3^{-}$ દ્વારા ઓક્સિડેશન પામશે.
આપેલ મૂલ્યોની સરખામણી કરતા:
$1$. $V_{(s)} \rightarrow V^{2+} + 2e^{-}$ $(E^0 = -1.19 \ V < 0.97 \ V)$: ઓક્સિડેશન પામશે.
$2$. $Fe_{(s)} \rightarrow Fe^{3+} + 3e^{-}$ $(E^0 = -0.04 \ V < 0.97 \ V)$: ઓક્સિડેશન પામશે.
$3$. $Ag_{(s)} \rightarrow Ag^{+} + e^{-}$ $(E^0 = 0.80 \ V < 0.97 \ V)$: ઓક્સિડેશન પામશે.
$4$. $Au_{(s)} \rightarrow Au^{3+} + 3e^{-}$ $(E^0 = 1.40 \ V > 0.97 \ V)$: ઓક્સિડેશન પામશે નહીં.
આમ,$3$ ધાતુઓ $(V, Fe, Ag)$ $NO_3^{-}$ દ્વારા ઓક્સિડેશન પામશે.
319
DifficultMCQ
$FeO_4^{2-}$ $\xrightarrow{2.2 \ V} Fe^{3+}$ $\xrightarrow{0.70 \ V} Fe^{2+}$ $\xrightarrow{-0.45 \ V} Fe^0$
$E_{FeO_4^{2-} / Fe^{2+}}^{\theta}$ એ $x \times 10^{-3} \ V$ છે. $x$ નું મૂલ્ય $.........$ છે.
A
$1824$
B
$1825$
C
$1823$
D
$1822$

Solution

(B) પ્રક્રિયા $FeO_4^{2-} \rightarrow Fe^{2+}$ માં ઓક્સિડેશન અવસ્થા $+6$ થી $+2$ માં બદલાય છે,તેથી $n = 4$ છે.
$\Delta G^{\theta} = -nFE^{\theta}$ સંબંધનો ઉપયોગ કરતા,કુલ પ્રક્રિયા માટે:
$n_{total} E_{total} = n_1 E_1 + n_2 E_2$
અહીં,$n_1 = 3$ $(FeO_4^{2-} \rightarrow Fe^{3+})$,$E_1 = 2.2 \ V$,$n_2 = 1$ $(Fe^{3+} \rightarrow Fe^{2+})$,$E_2 = 0.70 \ V$,અને $n_{total} = 4$ છે.
$4 \times E_{FeO_4^{2-} / Fe^{2+}}^{\theta} = (3 \times 2.2) + (1 \times 0.70)$
$4 \times E_{FeO_4^{2-} / Fe^{2+}}^{\theta} = 6.6 + 0.70 = 7.3 \ V$
$E_{FeO_4^{2-} / Fe^{2+}}^{\theta} = \frac{7.3}{4} = 1.825 \ V$
$1.825 \ V = 1825 \times 10^{-3} \ V$
તેથી,$x = 1825$.
320
DifficultMCQ
આયનોના રિડક્શન પોટેન્શિયલ નીચે મુજબ આપેલ છે:
$ClO_4^{-}$ $E^{\circ} = 1.19 \ V$
$IO_4^{-}$ $E^{\circ} = 1.65 \ V$
$BrO_4^{-}$ $E^{\circ} = 1.74 \ V$

તેમની ઓક્સિડેશન ક્ષમતાનો સાચો ક્રમ કયો છે?
A
$ClO_4^{-} > IO_4^{-} > BrO_4^{-}$
B
$BrO_4^{-} > IO_4^{-} > ClO_4^{-}$
C
$BrO_4^{-} > ClO_4^{-} > IO_4^{-}$
D
$IO_4^{-} > BrO_4^{-} > ClO_4^{-}$

Solution

(B) કોઈપણ સ્પીસીઝની ઓક્સિડેશન ક્ષમતા તેના પ્રમાણિત રિડક્શન પોટેન્શિયલ $(E^{\circ})$ ના સમપ્રમાણમાં હોય છે.
$E^{\circ}$ નું મૂલ્ય જેટલું વધારે,રિડક્શન પામવાની વૃત્તિ તેટલી જ વધારે,અને તેથી તેની ઓક્સિડેશન ક્ષમતા તેટલી જ પ્રબળ હોય છે.
આપેલ મૂલ્યોની સરખામણી કરતા:
$BrO_4^{-} (1.74 \ V) > IO_4^{-} (1.65 \ V) > ClO_4^{-} (1.19 \ V)$.
તેથી,ઓક્સિડેશન ક્ષમતાનો સાચો ક્રમ $BrO_4^{-} > IO_4^{-} > ClO_4^{-}$ છે.
321
DifficultMCQ
જલીય દ્રાવણમાં $NO_3^{-}$ આયનના રિડક્શન માટે $E^0 = +0.96 \ V$ છે. કેટલાક ધાતુ આયનો માટે $E^0$ ના મૂલ્યો નીચે મુજબ છે:
$V^{2+}_{(aq)} + 2e^{-} \rightarrow V \ \ \ \ E^0 = -1.19 \ V$
$Fe^{3+}_{(aq)} + 3e^{-} \rightarrow Fe \ \ \ \ E^0 = -0.04 \ V$
$Au^{3+}_{(aq)} + 3e^{-} \rightarrow Au \ \ \ \ E^0 = +1.40 \ V$
$Hg^{2+}_{(aq)} + 2e^{-} \rightarrow Hg \ \ \ \ E^0 = +0.86 \ V$
જલીય દ્રાવણમાં $NO_3^{-}$ દ્વારા ઓક્સિડેશન પામતી ધાતુઓની જોડી કઈ છે?
$(A) V$ અને $Hg$
$(B) Hg$ અને $Fe$
$(C) Fe$ અને $Au$
$(D) Fe$ અને $V$
A
$(A), (B), (D)$
B
$(D), (B), (C)$
C
$(B), (C), (D)$
D
$(C), (A), (B)$

Solution

(A, B, D) $NO_3^{-}$ નું રિડક્શન પોટેન્શિયલ $E^0 = +0.96 \ V$ છે.
જે ધાતુનું રિડક્શન પોટેન્શિયલ $E^0 < +0.96 \ V$ હોય,તેનું $NO_3^{-}$ દ્વારા ઓક્સિડેશન થાય છે.
આપેલ મૂલ્યો મુજબ:
$V (-1.19 \ V), Fe (-0.04 \ V)$ અને $Hg (+0.86 \ V)$ નું ઓક્સિડેશન થશે,જ્યારે $Au (+1.40 \ V)$ નું ઓક્સિડેશન થશે નહીં.
આમ,સાચી જોડીઓ $(A), (B)$ અને $(D)$ છે.
322
MediumMCQ
$MnO_4^-{_{\text{(aq)}}} / Mn_{\text{(s)}}$ નો રિડક્શન પોટેન્શિયલ ($E^{\circ}$,$V$ માં) કેટલો થશે? $[Given : E^{\circ}_{(MnO_4^{-(aq)} / MnO_{2(s)})} = 1.68 \ V ; E^{\circ}_{(MnO_{2(s)} / Mn^{2+}_{(aq)})} = 1.21 \ V ; E^{\circ}_{(Mn^{2+(aq)} / Mn_{(s)})} = -1.03 \ V]$
A
$0.50$
B
$0.77$
C
$0.80$
D
$0.88$

Solution

(B) કુલ પ્રક્રિયા $MnO_4^{-} + 7e^{-} \rightarrow Mn$ છે. ગિબ્સ મુક્ત ઊર્જામાં થતો કુલ ફેરફાર એ દરેક તબક્કાના ફેરફારોનો સરવાળો છે:
$\Delta G^{\circ}_{total} = \Delta G^{\circ}_{1} + \Delta G^{\circ}_{2} + \Delta G^{\circ}_{3}$
$\Delta G^{\circ} = -nFE^{\circ}$ હોવાથી,આપણને મળે છે:
$-7 \times F \times E^{\circ} = -(3 \times F \times 1.68) + (-2 \times F \times 1.21) + (-2 \times F \times (-1.03))$
$7 \times E^{\circ} = (3 \times 1.68) + (2 \times 1.21) + (2 \times (-1.03))$
$7 \times E^{\circ} = 5.04 + 2.42 - 2.06$
$7 \times E^{\circ} = 5.40$
$E^{\circ} = \frac{5.40}{7} \approx 0.7714 \ V$
આમ,રિડક્શન પોટેન્શિયલ આશરે $0.77 \ V$ છે.
323
DifficultMCQ
$FeO_4^{2-}$ $\xrightarrow{2.0 \ V} Fe^{3+}$ $\xrightarrow{0.8 \ V} Fe^{2+}$ $\xrightarrow{-0.44 \ V} Fe^0$
ઉપરની આકૃતિમાં,પ્રમાણિત ઇલેક્ટ્રોડ પોટેન્શિયલ વોલ્ટમાં આપેલ છે. $E_{FeO_4^{2-}/Fe^{2+}}^{\Theta}$ નું મૂલ્ય કેટલું છે ($V$ માં)?
A
$1.7$
B
$1.2$
C
$2.1$
D
$1.4$

Solution

(A) પ્રક્રિયા $FeO_4^{2-} \rightarrow Fe^{2+}$ માં ઓક્સિડેશન અવસ્થા $+6$ થી $+2$ માં બદલાય છે,તેથી સામેલ ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $n_4 = 4$ છે.
આ પ્રક્રિયાને બે તબક્કામાં વહેંચી શકાય છે:
$1) FeO_4^{2-} + 3e^- \rightarrow Fe^{3+} \quad (E_1^{\Theta} = 2.0 \ V, n_1 = 3)$
$2) Fe^{3+} + 1e^- \rightarrow Fe^{2+} \quad (E_2^{\Theta} = 0.8 \ V, n_2 = 1)$
કુલ ગિબ્સ મુક્ત ઊર્જામાં ફેરફાર $\Delta G_4^{\Theta} = \Delta G_1^{\Theta} + \Delta G_2^{\Theta}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$\Delta G^{\Theta} = -nFE^{\Theta}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$-n_4 F E_4^{\Theta} = -n_1 F E_1^{\Theta} - n_2 F E_2^{\Theta}$
$n_4 E_4^{\Theta} = n_1 E_1^{\Theta} + n_2 E_2^{\Theta}$
$4 \times E_4^{\Theta} = (3 \times 2.0) + (1 \times 0.8)$
$4 E_4^{\Theta} = 6.0 + 0.8 = 6.8$
$E_4^{\Theta} = \frac{6.8}{4} = 1.7 \ V$.
324
DifficultMCQ
આપેલ કોષ પ્રક્રિયા $Fe^{2+}_{(aq)} + Ag^{+}_{(aq)} \rightarrow Fe^{3+}_{(aq)} + Ag_{(s)}$ માટે,પ્રમાણિત કોષ પોટેન્શિયલ કેટલું હશે?
આપેલ છે:
$Ag^{+} + e^{-} \rightarrow Ag \quad E^0 = x \ V$
$Fe^{2+} + 2e^{-} \rightarrow Fe \quad E^0 = y \ V$
$Fe^{3+} + 3e^{-} \rightarrow Fe \quad E^0 = z \ V$
A
$x + y - z$
B
$x + 2y - 3z$
C
$y - 2x$
D
$x + 2y$

Solution

(B) કોષ પ્રક્રિયા $Fe^{2+} + Ag^{+} \rightarrow Fe^{3+} + Ag$ છે.
આ પ્રક્રિયાને બે અર્ધ-પ્રક્રિયાઓમાં વિભાજિત કરી શકાય:
ઓક્સિડેશન: $Fe^{2+} \rightarrow Fe^{3+} + e^-$
રિડક્શન: $Ag^+ + e^- \rightarrow Ag$
આપેલ છે:
$(1)$ $Ag^+ + e^- \rightarrow Ag, \ E^0 = x \ V, \ \Delta G_1^0 = -F(x)$
$(2)$ $Fe^{2+} + 2e^- \rightarrow Fe, \ E^0 = y \ V, \ \Delta G_2^0 = -2F(y)$
$(3)$ $Fe^{3+} + 3e^- \rightarrow Fe, \ E^0 = z \ V, \ \Delta G_3^0 = -3F(z)$
આપણે $Fe^{2+} \rightarrow Fe^{3+} + e^-$ માટે પોટેન્શિયલ શોધવાનું છે. ધારો કે તે $E^0_{ox}$ છે.
$\Delta G^0$ માટે હેસના નિયમનો ઉપયોગ કરતા:
$
\Delta G^0(Fe^{2+}$ $\rightarrow Fe^{3+} + e^-) = \Delta G^0(Fe^{2+}$ $\rightarrow Fe) - \Delta G^0(Fe^{3+}$ $\rightarrow Fe)
$
$-1F(E^0_{ox}) = -2F(y) - (-3F(z))$
$-F(E^0_{ox}) = -2Fy + 3Fz$
$E^0_{ox} = 2y - 3z$
હવે,$E^0_{cell} = E^0_{red} + E^0_{ox} = x + (2y - 3z) = x + 2y - 3z$.
325
MediumMCQ
નીચે આપેલા ડેટાના આધારે: $E^0_{Cr_2O_7^{2-}/Cr^{3+}} = 1.33 \text{ V}$,$E^0_{Cl_2/Cl^{-}} = 1.36 \text{ V}$,$E^0_{MnO_4^-/Mn^{2+}} = 1.51 \text{ V}$,$E^0_{Cr^{3+}/Cr} = -0.74 \text{ V}$. સૌથી પ્રબળ રિડક્શનકર્તા કયો છે?
A
$Mn^{2+}$
B
$Cr$
C
$MnO_4^-$
D
$Cl^{-}$

Solution

(B) રિડક્શનકર્તાની પ્રબળતા તેના પ્રમાણિત રિડક્શન પોટેન્શિયલ $(E^0_{red})$ ના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોય છે.
ઓછું (વધુ ઋણ) $E^0_{red}$ મૂલ્ય વધુ પ્રબળ રિડક્શનકર્તા સૂચવે છે.
આપેલા મૂલ્યોની સરખામણી કરતા:
$E^0_{MnO_4^-/Mn^{2+}} = 1.51 \text{ V}$
$E^0_{Cl_2/Cl^{-}} = 1.36 \text{ V}$
$E^0_{Cr_2O_7^{2-}/Cr^{3+}} = 1.33 \text{ V}$
$E^0_{Cr^{3+}/Cr} = -0.74 \text{ V}$
અહીં $E^0_{Cr^{3+}/Cr}$ નું મૂલ્ય સૌથી ઓછું હોવાથી,$Cr$ એ સૌથી પ્રબળ રિડક્શનકર્તા છે.
326
MediumMCQ
ડેનિયલ કોષ માટે પ્રમાણિત ઇલેક્ટ્રોડ પોટેન્શિયલ $1.1 \ V$ છે. પ્રક્રિયા માટે પ્રમાણિત ગિબ્સ મુક્ત ઉર્જાની ગણતરી કરો: $[Zn_{(s)} + Cu^{2+}_{(aq)} \rightarrow Zn^{2+}_{(aq)} + Cu_{(s)}]$
A
$-200.3 \ kJ \ mol^{-1}$
B
$-199.4 \ kJ \ mol^{-1}$
C
$-202.3 \ kJ \ mol^{-1}$
D
$-212.3 \ kJ \ mol^{-1}$

Solution

(D) પ્રમાણિત ગિબ્સ મુક્ત ઉર્જા માટેનું સૂત્ર $\Delta G^{\circ} = -nFE^{\circ}_{\text{cell}}$ છે.
અહીં,$n = 2$ (સ્થાનાંતરિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા),
$F = 96500 \ C \ mol^{-1}$ (ફેરાડે અચળાંક),
$E^{\circ}_{\text{cell}} = 1.1 \ V$.
કિંમતો મૂકતા:
$\Delta G^{\circ} = -2 \times 96500 \times 1.1 \ J \ mol^{-1}$.
$\Delta G^{\circ} = -212300 \ J \ mol^{-1}$.
$kJ \ mol^{-1}$ માં રૂપાંતર કરતા:
$\Delta G^{\circ} = -212.3 \ kJ \ mol^{-1}$.
327
MediumMCQ
વિધાન : $Cu^{2+}$ આયનો $H^{+}$ આયનો કરતા વધુ સરળતાથી રિડક્શન પામે છે.
કારણ : કોપરનો પ્રમાણિત ઇલેક્ટ્રોડ પોટેન્શિયલ $0.34 \ V$ છે.
A
વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે
B
વિધાન અને કારણ બંને ખોટા છે.
C
વિધાન સાચું છે પરંતુ કારણ ખોટું છે.
D
વિધાન ખોટું છે પરંતુ કારણ સાચું છે.

Solution

(A) $Cu^{2+} + 2e^{-} \rightarrow Cu$ માટે પ્રમાણિત રિડક્શન પોટેન્શિયલ $(\text{SRP})$ $+0.34 \ V$ છે.
$2H^{+} + 2e^{-} \rightarrow H_2$ માટે $\text{SRP}$ $0.00 \ V$ છે.
$Cu^{2+}$ નો $\text{SRP}$ $(+0.34 \ V)$ એ $H^{+}$ ના $\text{SRP}$ $(0.00 \ V)$ કરતા વધારે હોવાથી,$Cu^{2+}$ આયનો $H^{+}$ આયનો કરતા વધુ સરળતાથી રિડક્શન પામે છે.
તેથી,વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.
328
EasyMCQ
$Hg(\ell) | Hg_2Cl_{2(s)} | Cl^-_{(aq)}$ હાફ સેલનો ઇલેક્ટ્રોડ પોટેન્શિયલ કેવી રીતે વધારી શકાય?
A
$[Cl^-]$ વધારીને
B
$[Cl^-]$ ઘટાડીને
C
$Hg_2Cl_{2(s)}$ વધારીને
D
$Hg(\ell)$ ઘટાડીને

Solution

(B) હાફ-સેલ પ્રક્રિયા છે: $\frac{1}{2} Hg_2Cl_{2(s)} + e^- \rightarrow Hg(\ell) + Cl^-_{(aq)}$
નેર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $E = E^o - \frac{0.0591}{n} \log Q$
અહીં,$n = 1$ અને $Q = [Cl^-]$
તેથી,$E = E^o - 0.0591 \log [Cl^-]$
ઇલેક્ટ્રોડ પોટેન્શિયલ $E$ વધારવા માટે,$-0.0591 \log [Cl^-]$ પદ વધવું જોઈએ,જેનો અર્થ છે કે $\log [Cl^-]$ ઘટવું જોઈએ.
તેથી,$[Cl^-]$ ની સાંદ્રતા ઘટાડવાથી ઇલેક્ટ્રોડ પોટેન્શિયલ વધશે.
329
MediumMCQ
ચાર ધાતુઓ $P, Q, R$ અને $S$ ના પ્રમાણિત ઓક્સિડેશન પોટેન્શિયલ $(SOP)$ અનુક્રમે $+2.87 \ V, +3.05 \ V, -0.80 \ V$ અને $+0.25 \ V$ છે. આ ધાતુઓની રિડક્શન ક્ષમતાનો ક્રમ જણાવો:
A
$Q > P > S > R$
B
$S > R > Q > P$
C
$P > Q > S > R$
D
$P > R > Q > S$

Solution

(A) ધાતુની રિડક્શન ક્ષમતા તેના પ્રમાણિત ઓક્સિડેશન પોટેન્શિયલ $(SOP)$ ના સમપ્રમાણમાં હોય છે.
આપેલ $SOP$ મૂલ્યો:
$P = +2.87 \ V$
$Q = +3.05 \ V$
$R = -0.80 \ V$
$S = +0.25 \ V$
આ મૂલ્યોની સરખામણી કરતા,$SOP$ નો ક્રમ $Q > P > S > R$ છે.
તેથી,રિડક્શન ક્ષમતાનો ક્રમ $Q > P > S > R$ થશે.
330
EasyMCQ
નીચેની પ્રક્રિયાઓ માટે પ્રમાણિત રિડક્શન પોટેન્શિયલ :
$Fe^{3+} + 3e^{-} \rightarrow Fe ; E^{\circ}_{1} = -0.036 \ V$
$Fe^{2+} + 2e^{-} \rightarrow Fe ; E^{\circ}_{2} = -0.44 \ V$
તો $\text{Fe}^{3+} + e^{-} \rightarrow \text{Fe}^{2+}$ માટે પ્રમાણિત ઇલેક્ટ્રોડ પોટેન્શિયલ શું હશે ($V$ માં)?
A
$0.772$
B
$-0.404$
C
$-0.772$
D
$0.077$

Solution

(A) પ્રક્રિયા $\text{Fe}^{3+} + e^{-} \rightarrow \text{Fe}^{2+}$ માટે પ્રમાણિત ઇલેક્ટ્રોડ પોટેન્શિયલ શોધવા માટે, આપણે ગિબ્સ મુક્ત ઊર્જા ફેરફાર $(\Delta G^{\circ})$ અને પ્રમાણિત ઇલેક્ટ્રોડ પોટેન્શિયલ $(E^{\circ})$ વચ્ચેના સંબંધનો ઉપયોગ કરીએ છીએ, જે $\Delta G^{\circ} = -nFE^{\circ}$ છે।
ધારો કે પ્રક્રિયાઓ છે:
$(1) Fe^{3+} + 3e^{-} \rightarrow Fe ; \Delta G^{\circ}_{1} = -3 \times F \times (-0.036) = 0.108F$
$(2) Fe^{2+} + 2e^{-} \rightarrow Fe ; \Delta G^{\circ}_{2} = -2 \times F \times (-0.44) = 0.88F$
લક્ષ્ય પ્રક્રિયા $(1) - (2)$ છે:
$Fe^{3+} + e^{-} \rightarrow Fe^{2+} ; \Delta G^{\circ}_{3} = \Delta G^{\circ}_{1} - \Delta G^{\circ}_{2} = 0.108F - 0.88F = -0.772F$
કારણ કે $\Delta G^{\circ}_{3} = -nFE^{\circ}_{3}$ અને $n=1$:
$-0.772F = -1 \times F \times E^{\circ}_{3}$
$E^{\circ}_{3} = 0.772 \ V$.
331
MediumMCQ
ડેનિયલ કોષ માટે $E^{\circ}$ નું મૂલ્ય $1.1 \ V$ છે. નીચેની પ્રક્રિયા માટે $\Delta G^{\circ}$ ની ગણતરી કરો: $Zn_{(s)} + Cu^{2+}_{(aq)} \rightleftharpoons Zn^{2+}_{(aq)} + Cu_{(s)}$
A
$-212.27 \ J$
B
$-212.27 \ kJ$
C
$106.14 \ kJ$
D
$300.23 \ kJ$

Solution

(B) પ્રમાણિત ગિબ્સ મુક્ત ઊર્જા ફેરફારનું સૂત્ર: $\Delta G^{\circ} = -nFE^{\circ}_{cell}$ છે.
અહીં,સ્થાનાંતરિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $(n)$ $2$ છે.
ફેરાડે અચળાંક $(F)$ આશરે $96487 \ C \ mol^{-1}$ છે.
પ્રમાણિત કોષ પોટેન્શિયલ $(E^{\circ}_{cell})$ $1.1 \ V$ છે.
આ કિંમતો મૂકતા: $\Delta G^{\circ} = -2 \times 96487 \ C \ mol^{-1} \times 1.1 \ V$.
$\Delta G^{\circ} = -212271.4 \ J \ mol^{-1}$.
કિલોજૂલમાં રૂપાંતર કરતા: $\Delta G^{\circ} \approx -212.27 \ kJ \ mol^{-1}$.
332
MediumMCQ
ઝિંક ઇલેક્ટ્રોડ અને પ્રમાણિત હાઇડ્રોજન ઇલેક્ટ્રોડ ધરાવતા ગેલ્વેનિક કોષ માટે,$E^{\circ}(Zn^{+2}_{(aq)} \mid Zn_{(s)}) = -0.76 \ V$ છે. કોષના કાર્ય દરમિયાન ધન ઇલેક્ટ્રોડ પર થતી પ્રક્રિયા ઓળખો.
A
$Zn_{(s)} \longrightarrow Zn^{+2}_{(aq)} + 2e^{-}$
B
$Zn^{+2}_{(aq)} + 2e^{-} \longrightarrow Zn_{(s)}$
C
$H_{2(g)} \longrightarrow 2H^{+}_{(aq)} + 2e^{-}$
D
$2H^{+}_{(aq)} + 2e^{-} \longrightarrow H_{2(g)}$

Solution

(D) ગેલ્વેનિક કોષમાં,જે ઇલેક્ટ્રોડનો રિડક્શન પોટેન્શિયલ વધુ હોય તે કેથોડ (ધન ઇલેક્ટ્રોડ) તરીકે વર્તે છે અને જેનો રિડક્શન પોટેન્શિયલ ઓછો હોય તે એનોડ (ઋણ ઇલેક્ટ્રોડ) તરીકે વર્તે છે.
આપેલ છે કે $E^{\circ}(Zn^{+2}/Zn) = -0.76 \ V$ અને $E^{\circ}(H^{+}/H_2) = 0.00 \ V$.
અહીં $0.00 \ V > -0.76 \ V$ હોવાથી,પ્રમાણિત હાઇડ્રોજન ઇલેક્ટ્રોડ કેથોડ (ધન ઇલેક્ટ્રોડ) તરીકે કાર્ય કરશે.
કેથોડ પર રિડક્શન પ્રક્રિયા થાય છે: $2H^{+}_{(aq)} + 2e^{-} \longrightarrow H_{2(g)}$.
333
MediumMCQ
$Zn^{2+}_{(aq)} + 2e^- \rightarrow Zn_{(s)}$ પ્રક્રિયા માટે પ્રમાણિત ઇલેક્ટ્રોડ પોટેન્શિયલ $(E^\circ)$ $-0.76 \ V$ છે. તો $2Zn_{(s)} \rightarrow 2Zn^{2+}_{(aq)} + 4e^-$ પ્રક્રિયા માટે પ્રમાણિત ઇલેક્ટ્રોડ પોટેન્શિયલ કેટલો હશે?
A
$-1.52 \ V$
B
$+1.52 \ V$
C
$-0.76 \ V$
D
$+0.76 \ V$

Solution

(D) પ્રમાણિત ઇલેક્ટ્રોડ પોટેન્શિયલ $(E^\circ)$ એ તીવ્ર ગુણધર્મ (intensive property) છે,જેનો અર્થ છે કે તે પદાર્થના જથ્થા અથવા પ્રક્રિયાના તત્વયોગમિતિય સહગુણકો પર આધાર રાખતું નથી.
રિડક્શન પ્રક્રિયા માટે: $Zn^{2+}_{(aq)} + 2e^- \rightarrow Zn_{(s)}$,$E^\circ = -0.76 \ V$.
આપેલી પ્રક્રિયા એ રિડક્શન પ્રક્રિયાની ઉલટી પ્રક્રિયા છે જેને $2$ વડે ગુણવામાં આવી છે: $2Zn_{(s)} \rightarrow 2Zn^{2+}_{(aq)} + 4e^-$.
પ્રક્રિયાને ઉલટાવવાથી પોટેન્શિયલની નિશાની બદલાય છે: $Zn_{(s)} \rightarrow Zn^{2+}_{(aq)} + 2e^-$,$E^\circ = -(-0.76 \ V) = +0.76 \ V$.
પોટેન્શિયલ એ તીવ્ર ગુણધર્મ હોવાથી,પ્રક્રિયાને સહગુણક વડે ગુણવાથી $E^\circ$ ના મૂલ્યમાં કોઈ ફેરફાર થતો નથી.
તેથી,$2Zn_{(s)} \rightarrow 2Zn^{2+}_{(aq)} + 4e^-$ પ્રક્રિયા માટે પ્રમાણિત પોટેન્શિયલ $+0.76 \ V$ રહેશે.
334
MediumMCQ
કોષ પ્રક્રિયા $A_{(s)} + B_{(aq)}^{+2} \rightarrow A_{(aq)}^{+2} + B_{(s)}$ ધારો. જો $298 \ K$ તાપમાને $\Delta G^{\circ} = -386 \ kJ$ હોય,તો $E_{\text{cell}}^{\circ}$ શું હશે ($V$ માં)? ($n = 2$ ધારો)
A
$1$
B
$1.5$
C
$2$
D
$2.5$

Solution

(C) પ્રમાણિત ગિબ્સ મુક્ત ઊર્જા ફેરફાર અને પ્રમાણિત કોષ પોટેન્શિયલ વચ્ચેનો સંબંધ $\Delta G^{\circ} = -nFE_{\text{cell}}^{\circ}$ સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ છે: $\Delta G^{\circ} = -386 \ kJ = -386000 \ J$,$n = 2$,અને $F \approx 96500 \ C \ mol^{-1}$.
કિંમતો મૂકતા: $-386000 \ J = -(2) \times (96500 \ C \ mol^{-1}) \times E_{\text{cell}}^{\circ}$.
$E_{\text{cell}}^{\circ} = \frac{386000}{2 \times 96500} = \frac{386000}{193000} = 2 \ V$.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
335
EasyMCQ
કોષ પ્રક્રિયા $2 Al_{(s)} + 3 Cu^{2+}_{(aq)} \rightarrow 2 Al^{3+}_{(aq)} + 3 Cu_{(s)}$ માટે,જો $\Delta G^{\circ} = -1158 \ kJ$ હોય,તો $E^{\circ}_{cell}$ શું હશે ($V$ માં)?
A
$3$
B
$2.5$
C
$2$
D
$1.5$

Solution

(C) પ્રમાણિત ગિબ્સ મુક્ત ઊર્જા ફેરફાર અને પ્રમાણિત કોષ પોટેન્શિયલ વચ્ચેનો સંબંધ $\Delta G^{\circ} = -nFE^{\circ}_{cell}$ સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં,પ્રક્રિયા $2 Al + 3 Cu^{2+} \rightarrow 2 Al^{3+} + 3 Cu$ છે.
સ્થાનાંતરિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $(n)$ $6$ છે.
આપેલ છે $\Delta G^{\circ} = -1158 \ kJ = -1158000 \ J$.
$F = 96500 \ C \ mol^{-1}$.
કિંમતો મૂકતા: $-1158000 = -(6) \times (96500) \times E^{\circ}_{cell}$.
$E^{\circ}_{cell} = \frac{1158000}{6 \times 96500} = 2 \ V$.
336
DifficultMCQ
$E^{\circ}_{cell}$ વિશે નીચેનામાંથી કયો સંબંધ ખોટો છે?
A
$E^{\circ}_{cell} = E^{\circ}_{cathode} - E^{\circ}_{anode}$
B
$E^{\circ}_{cell} = \frac{0.0592}{n} \log_{10} K_{c}$
C
$E^{\circ}_{cell} = \frac{-\Delta G^{\circ}}{nF}$
D
$E^{\circ}_{cell} = E^{\circ}_{anode} + E^{\circ}_{cathode}$

Solution

(D) પ્રમાણિત કોષ પોટેન્શિયલ $E^{\circ}_{cell} = E^{\circ}_{cathode} - E^{\circ}_{anode}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
સંતુલન સમયે નર્ન્સ્ટ સમીકરણ પરથી,$\Delta G^{\circ} = -nFE^{\circ}_{cell}$,જેનો અર્થ છે કે $E^{\circ}_{cell} = \frac{-\Delta G^{\circ}}{nF}$.
વધુમાં,$298 \ K$ તાપમાને $E^{\circ}_{cell} = \frac{0.0592}{n} \log_{10} K_{c}$ થાય છે.
વિકલ્પ $D$ ખોટો છે કારણ કે પ્રમાણિત કોષ પોટેન્શિયલ એ કેથોડ અને એનોડના રિડક્શન પોટેન્શિયલનો તફાવત છે,સરવાળો નથી.
337
MediumMCQ
જો $(Ni_{(aq)}^{+2} \mid Ni_{(s)})$ અને $(Al_{(aq)}^{+3} \mid Al_{(s)})$ ના પ્રમાણિત રિડક્શન પોટેન્શિયલ $(E^{\circ})$ અનુક્રમે $-0.25 \ V$ અને $-1.66 \ V$ હોય,તો કોષ પ્રક્રિયા $2 \ Al_{(s)} + 3 \ Ni_{(aq)}^{+2} \rightarrow 2 \ Al_{(aq)}^{+3} + 3 \ Ni_{(s)}$ નો પ્રમાણિત $emf$ કેટલો થશે?
A
$+2.57 \ V$
B
$-2.57 \ V$
C
$+1.41 \ V$
D
$-1.91 \ V$

Solution

(C) કોષ પ્રક્રિયા $2 \ Al_{(s)} + 3 \ Ni_{(aq)}^{+2} \rightarrow 2 \ Al_{(aq)}^{+3} + 3 \ Ni_{(s)}$ છે.
અહીં,$Al$ નું $Al^{+3}$ માં ઓક્સિડેશન થાય છે (એનોડ) અને $Ni^{+2}$ નું $Ni$ માં રિડક્શન થાય છે (કેથોડ).
પ્રમાણિત કોષ પોટેન્શિયલ $E^{\circ}_{cell} = E^{\circ}_{cathode} - E^{\circ}_{anode}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ છે કે $E^{\circ}_{Ni^{+2}/Ni} = -0.25 \ V$ અને $E^{\circ}_{Al^{+3}/Al} = -1.66 \ V$.
$E^{\circ}_{cell} = (-0.25 \ V) - (-1.66 \ V) = -0.25 \ V + 1.66 \ V = +1.41 \ V$.
338
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કઈ પ્રક્રિયા ન્યૂનતમ પ્રમાણિત રિડક્શન પોટેન્શિયલ દર્શાવે છે?
A
$2 H_{(aq)}^{+} + 2 e^{-} \rightarrow H_{2_{(g)}}$
B
$F_{2_{(g)}} + 2 e^{-} \rightarrow 2 F_{(aq)}^{-}$
C
$Li_{(aq)}^{+} + e^{-} \rightarrow Li_{(s)}$
D
$Cl_{2_{(g)}} + 2 e^{-} \rightarrow 2 Cl_{(aq)}^{-}$

Solution

(C) આપેલ અર્ધ-પ્રક્રિયાઓ માટે પ્રમાણિત રિડક્શન પોટેન્શિયલ $(E^{\circ})$ ના મૂલ્યો નીચે મુજબ છે:
$1$. $2 H_{(aq)}^{+} + 2 e^{-} \rightarrow H_{2_{(g)}}$ માટે,$E^{\circ} = 0.00 \ V$.
$2$. $F_{2_{(g)}} + 2 e^{-} \rightarrow 2 F_{(aq)}^{-}$ માટે,$E^{\circ} = +2.87 \ V$.
$3$. $Li_{(aq)}^{+} + e^{-} \rightarrow Li_{(s)}$ માટે,$E^{\circ} = -3.05 \ V$.
$4$. $Cl_{2_{(g)}} + 2 e^{-} \rightarrow 2 Cl_{(aq)}^{-}$ માટે,$E^{\circ} = +1.36 \ V$.
આ મૂલ્યોની સરખામણી કરતા,લિથિયમની પ્રક્રિયા સૌથી વધુ ઋણ મૂલ્ય ધરાવે છે,જે $-3.05 \ V$ છે. તેથી,તે ન્યૂનતમ પ્રમાણિત રિડક્શન પોટેન્શિયલ દર્શાવે છે.
339
EasyMCQ
જો $E^{\circ}(Fe^{+2}_{(aq)} \mid Fe_{(s)}) = -0.44 \ V$ અને $E^{\circ}(Sn^{+2}_{(aq)} \mid Sn_{(s)}) = -0.14 \ V$ હોય,તો આ બે ઇલેક્ટ્રોડ ધરાવતા કોષનો પ્રમાણિત $emf$ કેટલો થાય?
A
$+0.30 \ V$
B
$-0.30 \ V$
C
$+0.58 \ V$
D
$-0.58 \ V$

Solution

(A) કોષનો પ્રમાણિત $emf$ નીચેના સૂત્ર દ્વારા ગણવામાં આવે છે: $E^{\circ}_{cell} = E^{\circ}_{cathode} - E^{\circ}_{anode}$.
સ્વયંભૂ કોષ પ્રક્રિયા માટે,કેથોડ એ ઇલેક્ટ્રોડ છે જેનો રિડક્શન પોટેન્શિયલ વધારે હોય છે.
અહીં,$E^{\circ}(Sn^{+2} \mid Sn) = -0.14 \ V$ અને $E^{\circ}(Fe^{+2} \mid Fe) = -0.44 \ V$ છે.
કારણ કે $-0.14 \ V > -0.44 \ V$,તેથી $Sn$ ઇલેક્ટ્રોડ કેથોડ તરીકે અને $Fe$ ઇલેક્ટ્રોડ એનોડ તરીકે કાર્ય કરશે.
તેથી,$E^{\circ}_{cell} = (-0.14 \ V) - (-0.44 \ V) = -0.14 \ V + 0.44 \ V = +0.30 \ V$.
340
MediumMCQ
ઇલેક્ટ્રોડ પ્રક્રિયા $Cu^{2+}_{(aq)} + 2e^{-} \rightarrow Cu_{(s)}$ નો પ્રમાણિત પોટેન્શિયલ $+0.34 \ V$ છે. પ્રક્રિયા $2Cu_{(s)} \rightarrow 2Cu^{2+}_{(aq)} + 4e^{-}$ નો પ્રમાણિત પોટેન્શિયલ શું છે?
A
$+0.68 \ V$
B
$-0.68 \ V$
C
$+0.34 \ V$
D
$-0.34 \ V$

Solution

(D) આપેલ પ્રક્રિયા $Cu^{2+}$ નું $Cu_{(s)}$ માં રિડક્શન છે: $Cu^{2+}_{(aq)} + 2e^{-} \rightarrow Cu_{(s)}$ જેનો $E^{\circ} = +0.34 \ V$ છે.
માંગેલ પ્રક્રિયા $Cu_{(s)}$ નું $Cu^{2+}_{(aq)}$ માં ઓક્સિડેશન છે: $2Cu_{(s)} \rightarrow 2Cu^{2+}_{(aq)} + 4e^{-}$.
આ રિડક્શન પ્રક્રિયાની ઉલટી પ્રક્રિયા છે અને તેને $2$ વડે ગુણવામાં આવી છે.
પ્રમાણિત ઇલેક્ટ્રોડ પોટેન્શિયલ $(E^{\circ})$ એ તીવ્ર ગુણધર્મ (intensive property) હોવાથી,તે પ્રક્રિયાના તત્વયોગમિતિય સહગુણકો પર આધાર રાખતું નથી.
તેથી,પ્રક્રિયા ઉલટાવવાથી પોટેન્શિયલની નિશાની બદલાય છે,પરંતુ સહગુણકો વડે ગુણવાથી $E^{\circ}$ નું મૂલ્ય બદલાતું નથી.
આમ,ઓક્સિડેશન પ્રક્રિયા $Cu_{(s)} \rightarrow Cu^{2+}_{(aq)} + 2e^{-}$ માટે પોટેન્શિયલ $-0.34 \ V$ છે.
તેથી $2Cu_{(s)} \rightarrow 2Cu^{2+}_{(aq)} + 4e^{-}$ માટે પોટેન્શિયલ $-0.34 \ V$ જ રહેશે.
341
MediumMCQ
નીચેની પ્રક્રિયા ધરાવતા કોષ માટે: $Zn_{(s)} + Ni^{2+}_{(aq)} \longrightarrow Zn^{2+}_{(aq)} + Ni_{(s)}$. જો $E^{\circ}_{\text{cell}} = 0.5 \ V$ હોય,તો કોષ પ્રક્રિયા માટે પ્રમાણિત ગિબ્સ મુક્ત ઊર્જાનો ફેરફાર કેટલો થશે ($kJ$ માં)?
A
$-193$
B
$-905$
C
$-96.5$
D
$-89.65$

Solution

(C) પ્રમાણિત ગિબ્સ મુક્ત ઊર્જાનો ફેરફાર $\Delta G^{\circ}$ એ પ્રમાણિત કોષ પોટેન્શિયલ $E^{\circ}_{\text{cell}}$ સાથે નીચે મુજબ સંબંધિત છે: $\Delta G^{\circ} = -nFE^{\circ}_{\text{cell}}$.
આપેલ પ્રક્રિયામાં,$Zn$ નું $Zn^{2+}$ માં ઓક્સિડેશન થાય છે $(n=2)$ અને $Ni^{2+}$ નું $Ni$ માં રિડક્શન થાય છે $(n=2)$,તેથી સ્થાનાંતરિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $n = 2$ છે.
ફેરાડે અચળાંક $F \approx 96500 \ C \ mol^{-1}$.
આપેલ છે $E^{\circ}_{\text{cell}} = 0.5 \ V$.
કિંમતો મૂકતા: $\Delta G^{\circ} = -2 \times 96500 \ C \ mol^{-1} \times 0.5 \ V = -96500 \ J \ mol^{-1}$.
$kJ \ mol^{-1}$ માં ફેરવતા: $\Delta G^{\circ} = -96.5 \ kJ \ mol^{-1}$.
342
MediumMCQ
જો $(Mg^{2+}_{(aq)} \mid Mg_{(s)})$,$(Ag^{+}_{(aq)} \mid Ag_{(s)})$,$(Zn^{2+}_{(aq)} \mid Zn_{(s)})$ અને $(Cu^{2+}_{(aq)} \mid Cu_{(s)})$ ના પ્રમાણિત રિડક્શન પોટેન્શિયલ $(E^{\circ})$ અનુક્રમે $-2.37 \ V$,$+0.79 \ V$,$-0.76 \ V$ અને $+0.34 \ V$ હોય,તો નીચેનામાંથી કઈ પ્રક્રિયા સ્વયંભૂ (spontaneous) છે?
A
$Zn_{(s)} + Mg^{2+}_{(aq)} \longrightarrow Zn^{2+}_{(aq)} + Mg_{(s)}$
B
$2Ag_{(s)} + Zn^{2+}_{(aq)} \longrightarrow 2Ag^{+}_{(aq)} + Zn_{(s)}$
C
$Zn_{(s)} + Cu^{2+}_{(aq)} \longrightarrow Zn^{2+}_{(aq)} + Cu_{(s)}$
D
$Cu_{(s)} + Mg^{2+}_{(aq)} \longrightarrow Cu^{2+}_{(aq)} + Mg_{(s)}$

Solution

(C) જો પ્રમાણિત કોષ પોટેન્શિયલ $(E^{\circ}_{cell})$ ધન હોય તો પ્રક્રિયા સ્વયંભૂ હોય છે.
$E^{\circ}_{cell} = E^{\circ}_{cathode} - E^{\circ}_{anode}$.
વિકલ્પ $(C)$ માટે: $Zn_{(s)} + Cu^{2+}_{(aq)} \longrightarrow Zn^{2+}_{(aq)} + Cu_{(s)}$.
અહીં,$Zn$ નું ઓક્સિડેશન થાય છે (એનોડ) અને $Cu^{2+}$ નું રિડક્શન થાય છે (કેથોડ).
$E^{\circ}_{cell} = E^{\circ}_{Cu^{2+}/Cu} - E^{\circ}_{Zn^{2+}/Zn} = 0.34 \ V - (-0.76 \ V) = +1.10 \ V$.
$E^{\circ}_{cell} > 0$ હોવાથી,આ પ્રક્રિયા સ્વયંભૂ છે.
343
MediumMCQ
કોષ $Al | Al^{3+} || H^+ | H_{2(g)}, Pt$ માટે $E^{\circ}_{cell}$ ની ગણતરી કરો,જો $E^{\circ}_{Al^{3+}/Al} = -1.66 \ V$ આપેલ હોય. ($V$ માં)
A
$1.66$
B
$-1.66$
C
$0.83$
D
$3.32$

Solution

(A) કોષની પ્રક્રિયા: $Al(s) + 3H^+(aq) \rightarrow Al^{3+}(aq) + \frac{3}{2}H_2(g)$ છે.
આ કોષ માટે,એનોડ $Al$ છે અને કેથોડ $Pt, H_2$ છે.
પ્રમાણિત હાઇડ્રોજન ઇલેક્ટ્રોડ $(SHE)$ નો પ્રમાણિત ઇલેક્ટ્રોડ પોટેન્શિયલ $E^{\circ}_{H^+/H_2} = 0.00 \ V$ છે.
પ્રમાણિત કોષ પોટેન્શિયલનું સૂત્ર: $E^{\circ}_{cell} = E^{\circ}_{cathode} - E^{\circ}_{anode}$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $E^{\circ}_{cell} = E^{\circ}_{H^+/H_2} - E^{\circ}_{Al^{3+}/Al} = 0.00 \ V - (-1.66 \ V) = 1.66 \ V$.
344
MediumMCQ
$Cu_{(s)} | Cu^{2+}_{(1M)} || Ag^{+}_{(1M)} | Ag_{(s)}$ નો $E^{\circ}_{cell}$ $0.647 \ V$ છે. જો $E^{\circ}_{Cu}$ $0.153 \ V$ હોય,તો $E^{\circ}_{Ag}$ ની ગણતરી કરો. ($V$ માં)
A
$0.8$
B
$0.5$
C
$-0.8$
D
$-0.5$

Solution

(A) આપેલ કોષમાં કોપર ઇલેક્ટ્રોડ એનોડ તરીકે અને સિલ્વર ઇલેક્ટ્રોડ કેથોડ તરીકે કાર્ય કરે છે.
પ્રમાણિત કોષ પોટેન્શિયલનું સૂત્ર નીચે મુજબ છે:
$E^{\circ}_{cell} = E^{\circ}_{cathode} - E^{\circ}_{anode}$
આપેલ કિંમતો મૂકતા:
$E^{\circ}_{cell} = E^{\circ}_{Ag^{+}|Ag} - E^{\circ}_{Cu^{2+}|Cu}$
$0.647 \ V = E^{\circ}_{Ag^{+}|Ag} - 0.153 \ V$
$E^{\circ}_{Ag^{+}|Ag} = 0.647 \ V + 0.153 \ V = 0.8 \ V$
345
MediumMCQ
જો પ્રમાણિત રિડક્શન પોટેન્શિયલ $Ag^{+} | Ag = 0.80 \ V$,$Cu^{2+} | Cu = 0.337 \ V$,$Sn^{2+} | Sn = -0.136 \ V$,$Cd^{2+} | Cd = -0.403 \ V$ આપેલ હોય,તો ઇલેક્ટ્રોડ પર ધાતુના જમા થવાનો ઘટતો ક્રમ શું હશે?
A
$Ag > Cu > Sn > Cd$
B
$Cu > Sn > Cd > Ag$
C
$Sn > Cd > Ag > Cu$
D
$Cd > Sn > Cu > Ag$

Solution

(A) પ્રમાણિત રિડક્શન પોટેન્શિયલ $(E^\circ)$ નું મૂલ્ય જેટલું વધારે,તેટલી જ તે સ્પીસીઝની ઇલેક્ટ્રોન સ્વીકારીને રિડક્શન પામવાની વૃત્તિ વધારે હોય છે.
$E^\circ_{red}$ નો ક્રમ: $Ag^{+} (0.80 \ V) > Cu^{2+} (0.337 \ V) > Sn^{2+} (-0.136 \ V) > Cd^{2+} (-0.403 \ V)$.
તેથી,ઇલેક્ટ્રોડ પર ધાતુના જમા થવાનો ઘટતો ક્રમ $Ag > Cu > Sn > Cd$ છે.
346
MediumMCQ
નીચેના કોષને ધ્યાનમાં લો:
$Zn_{(s)} \mid Zn^{2+}_{(1M)} \parallel KCl_{(sat)} \mid Hg_2Cl_{2(paste)} \mid Hg$
$E^{\circ}_{cell} = 1.007 \ V$ અને $E^{\circ}_{calomel} = 0.242 \ V$
$Zn$ નો પ્રમાણિત પોટેન્શિયલ કેટલો છે ($V$ માં)?
A
$-0.765$
B
$0.765$
C
$-1.247$
D
$1.247$

Solution

(A) પ્રમાણિત કોષ પોટેન્શિયલ નીચેના સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે:
$E^{\circ}_{cell} = E^{\circ}_{cathode} - E^{\circ}_{anode}$
અહીં,કેલોમેલ ઇલેક્ટ્રોડ કેથોડ તરીકે અને ઝિંક ઇલેક્ટ્રોડ એનોડ તરીકે કાર્ય કરે છે.
$E^{\circ}_{cell} = E^{\circ}_{calomel} - E^{\circ}_{Zn^{2+}/Zn}$
આપેલ કિંમતો મૂકતા:
$1.007 \ V = 0.242 \ V - E^{\circ}_{Zn^{2+}/Zn}$
$E^{\circ}_{Zn^{2+}/Zn} = 0.242 \ V - 1.007 \ V$
$E^{\circ}_{Zn^{2+}/Zn} = -0.765 \ V$
347
MediumMCQ
$25^{\circ} C$ તાપમાને કોષ $Sn_{(s)} | Sn^{2+}_{(1M)} || Ag^{+}_{(1M)} | Ag_{(s)}$ માટે $\Delta G^{\circ}$ ની ગણતરી કરો,જ્યાં $E^{\circ}_{cell} = 0.90 \ V$ છે. ($kJ$ માં)
A
$-173.7$
B
$-225.3$
C
$-100.2$
D
$-290.8$

Solution

(A) પ્રમાણિત ગિબ્સ મુક્ત ઉર્જા ફેરફારનું સૂત્ર: $\Delta G^{\circ} = -nFE^{\circ}_{cell}$ છે.
અહીં,કોષ પ્રક્રિયા: $Sn_{(s)} + 2Ag^{+}_{(aq)} \rightarrow Sn^{2+}_{(aq)} + 2Ag_{(s)}$ છે.
સ્થાનાંતરિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા,$n = 2$.
ફેરાડે અચળાંક,$F = 96500 \ C \ mol^{-1}$.
આપેલ છે $E^{\circ}_{cell} = 0.90 \ V$.
કિંમતો મૂકતા: $\Delta G^{\circ} = -2 \times 96500 \times 0.90 \ J$.
$\Delta G^{\circ} = -173700 \ J = -173.7 \ kJ$.
348
MediumMCQ
એક કોષમાં $Ni_{(s)} + Cu^{2+}_{(aq)} \rightarrow Ni^{2+}_{(aq)} + Cu_{(s)}$ પ્રક્રિયા થાય છે. જો $E^0_{Cu} = 0.337 \ V$ અને $E^0_{Ni} = -0.257 \ V$ હોય,તો $E^0_{cell}$ ની ગણતરી કરો. ($V$ માં)
A
$0.594$
B
$-0.594$
C
$-0.08$
D
$0.08$

Solution

(A) પ્રમાણિત કોષ પોટેન્શિયલ નીચેના સૂત્ર દ્વારા ગણવામાં આવે છે:
$E^0_{cell} = E^0_{cathode} - E^0_{anode}$
આપેલી પ્રક્રિયામાં,$Ni$ નું $Ni^{2+}$ માં ઓક્સિડેશન થાય છે (એનોડ) અને $Cu^{2+}$ નું $Cu$ માં રિડક્શન થાય છે (કેથોડ).
તેથી,$E^0_{cell} = E^0_{Cu^{2+}/Cu} - E^0_{Ni^{2+}/Ni}$
$E^0_{cell} = 0.337 \ V - (-0.257 \ V)$
$E^0_{cell} = 0.337 \ V + 0.257 \ V = 0.594 \ V$
349
EasyMCQ
નીચેની પ્રક્રિયા માટે $E_{\text{cell}}^{\circ}$ ની ગણતરી કરો: $Mg_{(s)} + 2 Ag_{(aq)}^{+} \rightarrow Mg_{(aq)}^{2+} + 2 Ag_{(s)}$,જો $E_{Ag^{+}/Ag}^{\circ} = 0.8 \ V$ અને $E_{Mg^{2+}/Mg}^{\circ} = -2.37 \ V$ હોય. ($V$ માં)
A
$-3.17$
B
$3.17$
C
$-1.57$
D
$1.57$

Solution

(B) આપેલ કોષ પ્રક્રિયામાં,$Mg$ નું એનોડ પર ઓક્સિડેશન થાય છે અને $Ag^{+}$ નું કેથોડ પર રિડક્શન થાય છે.
$E_{\text{cell}}^{\circ} = E_{\text{cathode}}^{\circ} - E_{\text{anode}}^{\circ}$
$E_{\text{cell}}^{\circ} = E_{Ag^{+}/Ag}^{\circ} - E_{Mg^{2+}/Mg}^{\circ}$
$E_{\text{cell}}^{\circ} = 0.8 \ V - (-2.37 \ V) = 3.17 \ V$
350
EasyMCQ
$25^{\circ} C$ તાપમાને $Zn_{(s)}|Zn_{(1M)}^{2+}| |Cd_{(1M)}^{2+}|Cd_{(s)}$ કોષ માટે $E_{cell}^o$ ની ગણતરી કરો,જ્યાં $E_{Zn^{2+}/Zn}^{\circ} = -0.763 \ V$ અને $E_{Cd^{2+}/Cd}^{\circ} = -0.403 \ V$ છે. ($V$ માં)
A
$0.36$
B
$1.17$
C
$-0.36$
D
$-1.17$

Solution

(A) કોષની પ્રક્રિયા $Zn_{(s)}|Zn^{2+}_{(1M)}||Cd^{2+}_{(1M)}|Cd_{(s)}$ તરીકે દર્શાવેલ છે.
આ કોષમાં,$Zn$ એનોડ (ઓક્સિડેશન) તરીકે અને $Cd$ કેથોડ (રિડક્શન) તરીકે કાર્ય કરે છે.
પ્રમાણિત કોષ પોટેન્શિયલ નીચેના સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને ગણવામાં આવે છે:
$E_{cell}^o = E_{cathode}^{\circ} - E_{anode}^{\circ}$
આપેલ કિંમતો મૂકતા:
$E_{cell}^o = E_{Cd^{2+}/Cd}^{\circ} - E_{Zn^{2+}/Zn}^{\circ}$
$E_{cell}^o = -0.403 \ V - (-0.763 \ V)$
$E_{cell}^o = -0.403 \ V + 0.763 \ V = 0.36 \ V$.

Electrochemistry — Electrode potential and ECell · Frequently Asked Questions

1Are these Electrochemistry questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Electrochemistry Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.