Gujarati

Properties of Phenols Questions in Gujarati

Class 12 Chemistry · Alcohols, Phenols and Ethers · Properties of Phenols

751+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 751 questions in Gujarati

301
DifficultMCQ
આપેલ પ્રક્રિયાની મુખ્ય નીપજ શું હશે?
Question diagram
A
$1-$ઇથાઇલ$-2-$મિથાઇલબેન્ઝિન
B
$4-$ઇથાઇલ$-4-$મિથાઇલસાયક્લોહેક્સા$-2,5-$ડાયેન$-1-$ઓન
C
$4-$ઇથાઇલ$-4-$મિથાઇલફિનોલ
D
$3-$ઇથાઇલ$-4-$મિથાઇલફિનોલ

Solution

(D) આપેલ પ્રક્રિયા એ ડાયેનોન-ફિનોલ પુનઃરચના (Dienone-Phenol rearrangement) છે.
$1$. કાર્બોનિલ ઓક્સિજન $H_3O^+$ દ્વારા પ્રોટોનેટેડ થાય છે.
$2$. આનાથી કાર્બોનિલ કાર્બનની ઇલેક્ટ્રોફિલિસિટી વધે છે.
$3$. એરોમેટિકતા પ્રાપ્ત કરવા માટે $1,2-$સ્થળાંતર થાય છે.
$4$. ઇથાઇલ ગ્રુપનું સ્થળાંતર મિથાઇલ ગ્રુપ કરતા સરળતાથી થાય છે.
$5$. ઇથાઇલ ગ્રુપના સ્થળાંતર પછી,સિસ્ટમ એરોમેટિક બનીને ફિનોલ બનાવે છે.
$6$. પરિણામી નીપજ $3-$ઇથાઇલ$-4-$મિથાઇલફિનોલ છે.
302
MediumMCQ
નીચેની પ્રક્રિયાની મુખ્ય નીપજ કઈ હશે?
Question diagram
A
ફિનાઈલ ડાયઝોનિયમ ક્લોરાઈડ
B
$3$-નાઈટ્રોસોફિનોલ
C
$4$-નાઈટ્રોસોફિનોલ
D
$1,4$-ડાયનાઈટ્રોસોબેન્ઝીન

Solution

(C) જ્યારે ફિનોલ $0-5^{\circ}C$ તાપમાને $NaNO_2$ અને $HCl$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,ત્યારે ઇલેક્ટ્રોફાઇલ $NO^+$ (નાઈટ્રોસોનિયમ આયન) ઉત્પન્ન થાય છે.
આ ઇલેક્ટ્રોફાઇલ ફિનોલની ઇલેક્ટ્રોન-સમૃદ્ધ બેન્ઝીન રિંગ પર હુમલો કરે છે,જે મુખ્યત્વે પેરા-સ્થાન પર થાય છે કારણ કે ઓર્થો-સ્થાન પર અવકાશી અવરોધ (steric hindrance) હોય છે.
આમ,મુખ્ય નીપજ $4$-નાઈટ્રોસોફિનોલ બને છે.
303
DifficultMCQ
ફિનોલ નીચી તાપમાને કાર્બન ડાયસલ્ફાઈડ $(CS_2)$ માં બ્રોમિન સાથે પ્રક્રિયા કરીને શું આપે છે?
A
$m-$બ્રોમોફિનોલ
B
$p-$બ્રોમોફિનોલ
C
$o-$ અને $p-$બ્રોમોફિનોલ
D
$2,4,6-$ટ્રાયબ્રોમોફિનોલ

Solution

(C) જ્યારે ફિનોલ નીચા તાપમાને કાર્બન ડાયસલ્ફાઈડ $(CS_2)$ જેવા અધ્રુવીય દ્રાવકમાં બ્રોમિન $(Br_2)$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,ત્યારે પ્રક્રિયા મોનોબ્રોમિનેટેડ નીપજો બનાવવા માટે નિયંત્રિત થાય છે.
$-OH$ સમૂહ ઓર્થો-પેરા નિર્દેશક હોવાથી,પ્રક્રિયા $o-$બ્રોમોફિનોલ અને $p-$બ્રોમોફિનોલનું મિશ્રણ આપે છે.
તેનાથી વિપરીત,જ્યારે ફિનોલ બ્રોમિન પાણી સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,ત્યારે દ્રાવકની ઉચ્ચ ધ્રુવીયતાને કારણે $2,4,6-$ટ્રાયબ્રોમોફિનોલ બને છે.
304
EasyMCQ
નીચેની પ્રક્રિયાને શું કહેવામાં આવે છે?
$Phenol \xrightarrow[H^{+}]{CHCl_3 / NaOH} \text{Salicylaldehyde}$
A
ગાટરમેન આલ્ડિહાઇડ સંશ્લેષણ
B
ડફ પ્રક્રિયા
C
પર્કિન પ્રક્રિયા
D
રાઇમર-ટીમેન પ્રક્રિયા

Solution

(D) $Reimer-Tiemann$ પ્રક્રિયા એ ફિનોલ્સના $ortho$-ફોર્મિલેશન માટે વપરાતી રાસાયણિક પ્રક્રિયા છે.
આ પ્રક્રિયામાં,ફિનોલ જલીય બેઇઝ $(NaOH)$ ની હાજરીમાં ક્લોરોફોર્મ $(CHCl_3)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને મુખ્ય નીપજ તરીકે સેલિસાઈલાલ્ડિહાઈડ બનાવે છે.
305
MediumMCQ
ફિનોલ નીચેનામાંથી કોની સાથે પ્રક્રિયા કરતું નથી?
A
આલ્કલી ધાતુઓ
B
સોડિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ
C
પોટેશિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ
D
સોડિયમ બાયકાર્બોનેટ

Solution

(D) ફિનોલ $(C_6H_5OH)$ એક નિર્બળ એસિડ છે.
તે $NaOH$ અને $KOH$ જેવા પ્રબળ બેઝ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ફિનોક્સાઇડ ક્ષાર બનાવે છે.
તે $Na$ જેવી આલ્કલી ધાતુઓ સાથે પણ પ્રક્રિયા કરીને $H_2$ વાયુ મુક્ત કરે છે.
જોકે,ફિનોલ એ કાર્બોનિક એસિડ $(H_2CO_3)$ કરતા નિર્બળ એસિડ છે.
તેથી,તે સોડિયમ બાયકાર્બોનેટ $(NaHCO_3)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $CO_2$ વાયુ મુક્ત કરતું નથી.
પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $C_6H_5OH + NaHCO_3 \rightarrow \text{No reaction}$.
306
MediumMCQ
નીચેની પ્રક્રિયાની મુખ્ય નીપજ શું હશે?
Question diagram
A
$4$-મિથાઈલફિનોલનું બેન્ઝીન ડાયઝોનિયમ ક્લોરાઈડ સાથે પેરા સ્થાન પર જોડાણ.
B
$2$-(ફિનાઈલએઝો)-$4$-મિથાઈલફિનોલ.
C
$3$-(ફિનાઈલએઝો)-$4$-મિથાઈલફિનોલ.
D
ફિનાઈલ-$4$-મિથાઈલફિનાઈલ ઈથર.

Solution

(B) $p$-ક્રેસોલ ($4$-મિથાઈલફિનોલ) અને બેન્ઝીન ડાયઝોનિયમ ક્લોરાઈડ વચ્ચેની પ્રક્રિયા મંદ બેઝિક માધ્યમમાં ઈલેક્ટ્રોફિલિક એરોમેટિક વિસ્થાપન પ્રક્રિયા છે,જે ખાસ કરીને કપલિંગ પ્રક્રિયા છે.
$p$-ક્રેસોલમાં,પેરા સ્થાન પહેલેથી જ મિથાઈલ ગ્રુપ $(-CH_3)$ દ્વારા રોકાયેલું છે.
તેથી,ઈલેક્ટ્રોફાઈલ (બેન્ઝીન ડાયઝોનિયમ આયન,$C_6H_5N_2^+$) હાઈડ્રોક્સિલ $(-OH)$ ગ્રુપની સાપેક્ષમાં ઓર્થો સ્થાન પર હુમલો કરે છે.
પરિણામી નીપજ $2$-(ફિનાઈલએઝો)-$4$-મિથાઈલફિનોલ છે.
307
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયું $NaHCO_3$ સાથે બાયકાર્બોનેટ કસોટી આપતું નથી?
A
$2,4,6$-ટ્રાયનાઈટ્રોફિનોલ (પિક્રિક એસિડ)
B
$p$-હાઈડ્રોક્સીબેન્ઝીનસલ્ફોનિક એસિડ
C
ફિનોલ
D
$p$-હાઈડ્રોક્સીબેન્ઝોઈક એસિડ

Solution

(C) બાયકાર્બોનેટ કસોટીનો ઉપયોગ કાર્બોનિક એસિડ $(H_2CO_3)$ કરતા વધુ પ્રબળ એસિડિક સમૂહોની હાજરી શોધવા માટે થાય છે.
$NaHCO_3$ એસિડ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $CO_2$ વાયુ મુક્ત કરે છે જો એસિડ $H_2CO_3$ $(pK_a \approx 6.35)$ કરતા વધુ પ્રબળ હોય.
$1$. $2,4,6$-ટ્રાયનાઈટ્રોફિનોલ $(pK_a \approx 0.38)$ એક પ્રબળ એસિડ છે અને $NaHCO_3$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે.
$2$. $p$-હાઈડ્રોક્સીબેન્ઝીનસલ્ફોનિક એસિડ $(pK_a \approx 2.5)$ એક પ્રબળ એસિડ છે અને $NaHCO_3$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે.
$3$. ફિનોલ $(pK_a \approx 10)$ ખૂબ જ નિર્બળ એસિડ છે,જે $H_2CO_3$ કરતા ઘણો નિર્બળ છે,તેથી તે $CO_2$ મુક્ત કરવા માટે $NaHCO_3$ સાથે પ્રક્રિયા કરતું નથી.
$4$. $p$-હાઈડ્રોક્સીબેન્ઝોઈક એસિડ $(pK_a \approx 4.5)$ એ $H_2CO_3$ કરતા વધુ પ્રબળ છે અને $NaHCO_3$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે.
આમ,ફિનોલ બાયકાર્બોનેટ કસોટી આપતું નથી.
308
DifficultMCQ
નીચેની પ્રક્રિયાની મુખ્ય નીપજ શું હશે?
Question diagram
A
Option A
B
Option B
C
Option C
D
આ તમામ

Solution

(C) પ્રક્રિયાનો ક્રમ નીચે મુજબ છે:
$1$. ફિનોલ $NaOH$ ની હાજરીમાં $CO_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે અને ત્યારબાદ એસિડિફિકેશન $(H^+)$ થાય છે,જે કોલ્બે-શ્મિટ પ્રક્રિયા છે. આ મધ્યવર્તી $A$ તરીકે સેલિસિલિક એસિડ ($2$-હાઇડ્રોક્સીબેન્ઝોઇક એસિડ) આપે છે.
$2$. ત્યારબાદ સેલિસિલિક એસિડ એસિટિક એનહાઇડ્રાઇડ $(CH_3CO)_2O$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે (ફિનોલિક -$OH$ ગ્રુપનું એસિટિલેશન) જેથી એસિટિલસેલિસિલિક એસિડ બને છે,જેને સામાન્ય રીતે એસ્પિરિન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
309
DifficultMCQ
આપેલ પ્રક્રિયા શ્રેણીમાં,અંતિમ નીપજ $B$ ઓળખો:
ફિનોલ $\xrightarrow[(2) CO_2]{(1) OH^-} A$ $\xrightarrow[Pyridine]{CH_3COCl} B$
A
$2$-મિથોક્સિકાર્બોનિલફિનોલ
B
$2$-એસીટોક્સિકાર્બોનિલફિનોલ
C
$2$-એસીટોક્સિબેન્ઝોઇક એસિડ
D
$2$-હાઇડ્રોક્સિ-$1$-બેન્ઝોફ્યુરાન-$3$-ઓન

Solution

(C) પ્રક્રિયા શ્રેણી નીચે મુજબ છે:
પગલું $1$: ફિનોલ $OH^-$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ત્યારબાદ $CO_2$ અને $H^+$ (કોલ્બે-શ્મિટ પ્રક્રિયા) સાથે પ્રક્રિયા કરીને સેલિસિલિક એસિડ $(A)$ બનાવે છે,જે $2$-હાઇડ્રોક્સિબેન્ઝોઇક એસિડ છે.
પગલું $2$: સેલિસિલિક એસિડ પિરિડિનની હાજરીમાં એસિટિલ ક્લોરાઇડ $(CH_3COCl)$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે (એસીટાઇલેશન). ફિનોલિક $-OH$ સમૂહનું એસીટાઇલેશન થઈને એસિટિલસેલિસિલિક એસિડ (એસ્પિરિન) બને છે,જે $2$-એસીટોક્સિબેન્ઝોઇક એસિડ છે.
310
EasyMCQ
નીચેની પ્રક્રિયામાં નીપજ $(A)$ શું છે?
Question diagram
A
સેલિસીલાલ્ડિહાઈડ
B
m-હાઈડ્રોક્સીબેન્ઝાલ્ડિહાઈડ
C
એનિસોલ
D
સેલિસિલિક એસિડ

Solution

(A) આપેલ પ્રક્રિયા રાઈમર-ટીમેન પ્રક્રિયા છે.
આ પ્રક્રિયામાં,ફિનોલ જલીય બેઝ (જેમ કે $NaOH$) ની હાજરીમાં ક્લોરોફોર્મ $(CHCl_3)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને મધ્યવર્તી સંયોજન બનાવે છે,જેનું જળવિભાજન કરવાથી મુખ્ય નીપજ તરીકે સેલિસીલાલ્ડિહાઈડ (o-હાઈડ્રોક્સીબેન્ઝાલ્ડિહાઈડ) મળે છે.
પ્રક્રિયા આ મુજબ છે:
$C_6H_5OH + CHCl_3 + 3NaOH \rightarrow C_6H_4(OH)(CHO) + 3NaCl + 2H_2O$
311
DifficultMCQ
આપેલા સંયોજનો માટે ઉત્કલનબિંદુનો સાચો ક્રમ કયો છે?
Question diagram
A
$I > II > III$
B
$III > II > I$
C
$II > I > III$
D
$III > I > II$

Solution

(B) આ ઓર્થો-વિસ્થાપિત ફિનોલ્સનું ઉત્કલનબિંદુ આંતર-આણ્વીય હાઇડ્રોજન બંધન અને આણ્વીય દળ પર આધાર રાખે છે.
$o$-ફ્લોરોફિનોલ $(I)$,$o$-ક્લોરોફિનોલ $(II)$,અને $o$-બ્રોમોફિનોલ $(III)$ ત્રણેયમાં આંતર-આણ્વીય હાઇડ્રોજન બંધન હાજર છે.
જોકે,ઉત્કલનબિંદુ મુખ્યત્વે આણ્વીય દળ અને આંતર-આણ્વીય બળો (વેન્ડર વાલ્સ બળો) દ્વારા પ્રભાવિત થાય છે,જે હેલોજન પરમાણુના કદ સાથે વધે છે.
જેમ હેલોજન પરમાણુનું કદ $F < Cl < Br$ ક્રમમાં વધે છે,તેમ આણ્વીય દળ અને વેન્ડર વાલ્સ બળોનું મૂલ્ય વધે છે,જેના પરિણામે ઉત્કલનબિંદુ ઊંચું જાય છે.
તેથી,ઉત્કલનબિંદુનો સાચો ક્રમ $III > II > I$ છે.
312
AdvancedMCQ
નીચે દર્શાવેલા બે સંયોજનોમાંથી,ચોક્કસ તાપમાને $B$ નું બાષ્પ દબાણ કેટલું હોવાની અપેક્ષા છે?
Question diagram
A
$A$ કરતા વધારે
B
$A$ કરતા ઓછું
C
$A$ જેટલું જ
D
પાત્રના કદના આધારે વધારે કે ઓછું હોઈ શકે

Solution

(A) સંયોજન $(A)$ એ $p$-નાઈટ્રોફિનોલ છે,જે આંતરઆણ્વીય હાઈડ્રોજન બંધ દર્શાવે છે,જેના કારણે અણુઓનું જોડાણ થાય છે અને ઉત્કલનબિંદુ ઊંચું હોય છે.
સંયોજન $(B)$ એ $o$-નાઈટ્રોફિનોલ છે,જે આંતઃઆણ્વીય હાઈડ્રોજન બંધ દર્શાવે છે,જે અણુઓના જોડાણને અટકાવે છે અને પરિણામે ઉત્કલનબિંદુ નીચું હોય છે.
બાષ્પ દબાણ એ ઉત્કલનબિંદુના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોવાથી,સંયોજન $(B)$ નું બાષ્પ દબાણ સંયોજન $(A)$ કરતા વધારે હશે.
313
MediumMCQ
પ્રક્રિયાની મુખ્ય નીપજ શું છે? $CH_3-CH=CH-C_6H_4-OH + HBr \rightarrow ?$
A
$CH_3-CH(Br)-CH_2-C_6H_5$
B
$CH_3-CH_2-CH(Br)-C_6H_4-OH$
C
$CH_3-CH(Br)-CH_2-C_6H_4-Br$
D
$CH_3-CH_2-CH(Br)-C_6H_4-Br$

Solution

(B) આ પ્રક્રિયામાં અણુમાં રહેલા આલ્કીન સમૂહમાં $HBr$ નો ઉમેરો થાય છે. ફિનોલ સમૂહ (બેન્ઝીન રિંગ સાથે જોડાયેલ $-OH$) $HBr$ સાથે ન્યુક્લિયોફિલિક સબસ્ટિટ્યુશન પ્રક્રિયા $(N.S.R.)$ આપતું નથી કારણ કે રેઝોનન્સને કારણે $C-OH$ બંધમાં આંશિક દ્વિ-બંધ લાક્ષણિકતા હોય છે. તેથી,આ પ્રક્રિયા દ્વિ-બંધ પર ઇલેક્ટ્રોફિલિક એડિશન પ્રક્રિયા $(E.A.R.)$ છે. માર્કોવનીકોવના નિયમ મુજબ,$Br^-$ આયન દ્વિ-બંધના વધુ વિસ્થાપિત કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાય છે. પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $CH_3-CH=CH-C_6H_4-OH + HBr \rightarrow CH_3-CH(Br)-CH_2-C_6H_4-OH$. આપેલા વિકલ્પો સાથે સરખાવતા,સાચું બંધારણ વિકલ્પ $B$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવ્યું છે.
314
MediumMCQ
ફિનોલ અને ક્લોરોફોર્મ વચ્ચે આલ્કલાઇન માધ્યમમાં થતી પ્રક્રિયાના ઉત્પાદનમાં હાજર રહેલ એક ક્રિયાશીલ સમૂહ કયો છે?
A
$-COOH$
B
$-CHO$
C
$-CH_2OH$
D
$-CH_2Cl$

Solution

(B) ફિનોલ અને ક્લોરોફોર્મ વચ્ચે આલ્કલાઇન માધ્યમમાં ($NaOH$ અથવા $KOH$ ની હાજરીમાં) થતી પ્રક્રિયાને $Reimer-Tiemann$ પ્રક્રિયા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયામાં,ફિનોલનું રૂપાંતર સેલિસિલઆલ્ડિહાઇડ $(2-hydroxybenzaldehyde)$ માં થાય છે.
આ ઉત્પાદન,સેલિસિલઆલ્ડિહાઇડમાં ફિનોલિક હાઇડ્રોક્સિલ સમૂહ $(-OH)$ અને આલ્ડિહાઇડ સમૂહ $(-CHO)$ હાજર હોય છે.
તેથી,ઉત્પાદનમાં હાજર ક્રિયાશીલ સમૂહ $-CHO$ છે.
315
AdvancedMCQ
સેલોલ (salol) નું બંધારણ શું છે?
A
Option A
B
Option B
C
Option C
D
Option D

Solution

(B) સેલોલ એ ફિનાઈલ સેલિસિલેટનું સામાન્ય નામ છે.
તે સેલિસિલિક એસિડ $(2-hydroxybenzoic \ acid)$ અને ફિનોલની પ્રક્રિયાથી બનતો એસ્ટર છે.
તેના બંધારણમાં બેન્ઝીન રિંગ પર ઓર્થો સ્થાન પર હાઈડ્રોક્સિલ ગ્રુપ $(-OH)$ અને તેની બાજુના સ્થાન પર ફિનાઈલ એસ્ટર ગ્રુપ $(-COOC_6H_5)$ જોડાયેલ હોય છે.
તેથી,સાચું બંધારણ વિકલ્પ $B$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવ્યું છે.
316
DifficultMCQ
ફિનોલના એસિડિક ગુણધર્મને જ્યારે તેની પ્રક્રિયા નીચેનામાંથી કોની સાથે કરવામાં આવે ત્યારે સમજાવી શકાય છે?
A
$NaOH$
B
$NaHCO_3$
C
$Na$
D
$(A)$ અને $(C)$ બંને

Solution

(D) ફિનોલ $(C_6H_5OH)$ એક નિર્બળ એસિડ છે.
તે સોડિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ $(NaOH)$ જેવા પ્રબળ બેઇઝ સાથે પ્રક્રિયા કરીને સોડિયમ ફિનોક્સાઇડ $(C_6H_5ONa)$ અને પાણી બનાવે છે.
તે સોડિયમ $(Na)$ જેવી સક્રિય ધાતુઓ સાથે પણ પ્રક્રિયા કરીને હાઇડ્રોજન વાયુ $(H_2)$ મુક્ત કરે છે.
જોકે,ફિનોલ એટલો એસિડિક નથી કે તે સોડિયમ બાયકાર્બોનેટ $(NaHCO_3)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને કાર્બન ડાયોક્સાઇડ $(CO_2)$ ઉત્પન્ન કરી શકે.
તેથી,ફિનોલનો એસિડિક સ્વભાવ $NaOH$ અને $Na$ બંને સાથેની તેની પ્રક્રિયા દ્વારા સાબિત થાય છે.
317
MediumMCQ
નીચેની પ્રક્રિયા શ્રેણીમાં $Q$ ને ઓળખો:
$p\text{-ક્લોરોનાઈટ્રોબેન્ઝીન}$ $\xrightarrow[\Delta, P]{NaOH} P$ $\xrightarrow{C_6H_5CH_2Cl} Q$
A
$4-$નાઈટ્રોફિનાઈલ ફિનાઈલ ઈથર
B
$1-$નાઈટ્રો$-4-$(બેન્ઝાઈલોક્સી)બેન્ઝીન
C
$4-$નાઈટ્રોફિનાઈલ બેન્ઝાઈલ ઈથર
D
$2-$બેન્ઝાઈલ$-4-$નાઈટ્રોફિનોલ

Solution

(B) $p\text{-ક્લોરોનાઈટ્રોબેન્ઝીન}$ ની $NaOH$ સાથે ગરમ અને દબાણ હેઠળની પ્રક્રિયા ન્યુક્લિયોફિલિક એરોમેટિક વિસ્થાપન પ્રક્રિયા છે. પેરા સ્થાન પર રહેલ પ્રબળ ઈલેક્ટ્રોન-આકર્ષક $-NO_2$ સમૂહ વલયને ન્યુક્લિયોફિલિક હુમલા માટે સક્રિય કરે છે,જે $-Cl$ પરમાણુને $-OH$ સમૂહ દ્વારા બદલીને $p\text{-નાઈટ્રોફિનોલ} (P)$ બનાવે છે.
$P = p\text{-નાઈટ્રોફિનોલ} (O_2N-C_6H_4-OH)$.
બીજા તબક્કામાં,$p\text{-નાઈટ્રોફિનોલ}$ બેઝની હાજરીમાં બેન્ઝાઈલ ક્લોરાઈડ $(C_6H_5CH_2Cl)$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે. ફિનોક્સાઈડ આયન $(O_2N-C_6H_4-O^-)$ ન્યુક્લિયોફાઈલ તરીકે વર્તે છે અને $S_N2$ મિકેનિઝમ દ્વારા બેન્ઝાઈલ ક્લોરાઈડ પર હુમલો કરે છે,જેના પરિણામે ઈથર બંધ બને છે.
$O_2N-C_6H_4-O^- + C_6H_5CH_2Cl \rightarrow O_2N-C_6H_4-O-CH_2-C_6H_5 + Cl^-$.
નીપજ $Q$ એ $1\text{-નાઈટ્રો-4-(બેન્ઝાઈલોક્સી)બેન્ઝીન}$ (જેને $4\text{-નાઈટ્રોફિનાઈલ બેન્ઝાઈલ ઈથર}$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) છે.
318
EasyMCQ
ફિનોલની સાંદ્ર $HNO_3$ સાથેની પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
ફિનોલ $\xrightarrow{Conc. HNO_3}$ નીપજ
મુખ્ય નીપજ કઈ છે?
A
$o-$નાઈટ્રોફિનોલ
B
$p-$નાઈટ્રોફિનોલ
C
$m-$નાઈટ્રોફિનોલ
D
પિક્રિક એસિડ

Solution

(D) જ્યારે ફિનોલની પ્રક્રિયા સાંદ્ર $HNO_3$ સાથે કરવામાં આવે છે,ત્યારે તેનું નાઈટ્રેશન થઈને $2,4,6-$ટ્રાયનાઈટ્રોફિનોલ બને છે,જેને સામાન્ય રીતે પિક્રિક એસિડ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
ફિનોલ $+ 3HNO_3 \text{ (સાંદ્ર)} \xrightarrow{H_2SO_4} 2,4,6-\text{ટ્રાયનાઈટ્રોફિનોલ (પિક્રિક એસિડ)} + 3H_2O$.
319
AdvancedMCQ
બેન્ઝીન $+ HNO_{3(conc.)}$ $\xrightarrow{H_2SO_4} A$ $\xrightarrow[{(ii) OH^{-}}]{{(i) Sn/HCl}} B$ $\xrightarrow[{0 - 5 \ ^oC}]{NaNO_2 + HCl} C$ $\xrightarrow{H_2O/H^{+}} D$. $D$ શું છે?
A
$3-$એમિનોબેન્ઝોઈક એસિડ
B
ફિનોલ
C
બેન્ઝીન
D
ક્લોરોબેન્ઝીન

Solution

(B) $1$. બેન્ઝીન $H_2SO_4$ ની હાજરીમાં સાંદ્ર $HNO_3$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને નાઈટ્રોબેન્ઝીન $(A)$ બનાવે છે.
$2$. નાઈટ્રોબેન્ઝીનનું $Sn/HCl$ દ્વારા રિડક્શન અને ત્યારબાદ $OH^-$ સાથેની પ્રક્રિયાથી એનિલિન $(B)$ બને છે.
$3$. એનિલિન $0-5 \ ^oC$ તાપમાને $NaNO_2 + HCl$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને બેન્ઝીન ડાયઝોનિયમ ક્લોરાઈડ $(C)$ બનાવે છે.
$4$. બેન્ઝીન ડાયઝોનિયમ ક્લોરાઈડનું $H_2O/H^+$ સાથે જળવિભાજન કરતા ફિનોલ $(D)$ મળે છે.
320
DifficultMCQ
ફિનોલ $\xrightarrow[\Delta]{H^\oplus} X$ $\xrightarrow[(1) O_3]{(2) H_2O/Zn} Y;$ તો $Y$ શું છે?
A
$CH_3-(CH_2)_4-CHO$
B
$OHC-(CH_2)_4-CHO$
C
$CH_3-CH_2-CHO$
D
$OHC-CH_2-CHO$

Solution

(B) ફિનોલની $H^\oplus$ સાથે ગરમ કરવાની પ્રક્રિયા સામાન્ય રીતે સાયક્લોહેક્સિન $(X)$ આપે છે.
સાયક્લોહેક્સિનનું ઓઝોનોલિસિસ $(O_3, H_2O/Zn)$ કરવાથી હેક્ઝેનડાયલ $(OHC-(CH_2)_4-CHO)$ મળે છે.
તેથી,નીપજ $Y$ એ હેક્ઝેનડાયલ છે.
321
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયું $NaHCO_3$ સાથે પ્રક્રિયા કરી શકતું નથી?
A
ફિનોલ
B
સાયક્લોહેક્ઝેનોલ
C
સાયક્લોહેક્ઝાઇલ એસિટિલીન
D
ઉપરના તમામ
322
EasyMCQ
ફિનોલ $\xrightarrow{Br_2 / H_2O}$ બનતી નીપજ કઈ છે?
A
$2,4,6-$ ટ્રાયબ્રોમોએનિલીન
B
$2-$ બ્રોમોફિનોલ અને $4-$ બ્રોમોફિનોલ
C
પિક્રિક એસિડ
D
$2,4,6-$ ટ્રાયબ્રોમોફિનોલ

Solution

(D) જ્યારે ફિનોલ બ્રોમીન પાણી $(Br_2 / H_2O)$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,ત્યારે તે તમામ ઉપલબ્ધ ઓર્થો અને પેરા સ્થાન પર ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી એરોમેટિક વિસ્થાપન પ્રક્રિયા અનુભવે છે.
$-OH$ સમૂહની પ્રબળ સક્રિયકારક અસરને કારણે,આ પ્રક્રિયા ઝડપથી થાય છે અને $2,4,6-$ ટ્રાયબ્રોમોફિનોલના સફેદ અવક્ષેપ મળે છે.
323
MediumMCQ
આપેલ પ્રક્રિયાના આધારે ખોટો વિકલ્પ પસંદ કરો:
$(P)$ + $CH_3-CO-Cl \rightarrow (Q)$
જ્યાં $(P)$ એ સેલિસિલિક એસિડ છે અને $(Q)$ નું બંધારણ નીચે મુજબ છે:
$(Q)$ એ બેન્ઝીન રિંગ છે જેમાં ઓર્થો સ્થાન પર $-OH$ સમૂહ અને $-COO-CO-CH_3$ સમૂહ જોડાયેલ છે.
A
$(Q)$ નું સામાન્ય નામ એસ્પિરિન છે
B
$(P)$ નું રાસાયણિક નામ સેલિસિલિક એસિડ છે
C
$(Q)$ પ્રકૃતિમાં વેદનાહર (analgesic) છે
D
આપેલ પૈકી કોઈ નહીં

Solution

(A) સેલિસિલિક એસિડ $(P)$ ની એસિટિલ ક્લોરાઈડ $(CH_3COCl)$ સાથેની પ્રક્રિયા સામાન્ય રીતે ફિનોલિક $-OH$ સમૂહના એસિટિલેશન દ્વારા એસ્પિરિન બનાવે છે.
જોકે,આકૃતિમાં $(Q)$ માટે દર્શાવેલ બંધારણ કાર્બોક્સિલિક એસિડ સમૂહનું એસિટિલેશન દર્શાવે છે (મિશ્ર એનહાઈડ્રાઈડ બનાવે છે),જે એસ્પિરિનનું પ્રમાણિત સંશ્લેષણ નથી.
આપેલ વિકલ્પો મુજબ:
$1$. $(P)$ એ ખરેખર સેલિસિલિક એસિડ છે.
$2$. એસ્પિરિન એ વેદનાહર (analgesic) છે.
$3$. $(Q)$ માટે દર્શાવેલ બંધારણ એસ્પિરિન નથી (એસ્પિરિન એ $2-$એસેટોક્સિબેન્ઝોઈક એસિડ છે).
તેથી,વિધાન '$(Q)$ નું સામાન્ય નામ એસ્પિરિન છે' ખોટું છે કારણ કે $(Q)$ માટે દર્શાવેલ બંધારણ એસ્પિરિન નથી.
324
MediumMCQ
ફિનોલ $+ (HCN + HCl) \xrightarrow[(2)\,\,{H_2}O]{(1)\,ZnCl_2} X$ ; $X$ શું છે?
A
$4$-હાઇડ્રોક્સીબેન્ઝોનાઇટ્રાઇલ
B
$4$-ક્લોરોફિનોલ
C
$4$-હાઇડ્રોક્સીબેન્ઝાલ્ડિહાઇડ
D
$4$-હાઇડ્રોક્સીબેન્ઝોઇક એસિડ

Solution

(C) ફિનોલની $HCN$ અને $HCl$ સાથે $ZnCl_2$ ની હાજરીમાં પ્રક્રિયા એ ગેટરમેન ફોર્મિલેશન પ્રક્રિયાનું એક સ્વરૂપ છે.
આ પ્રક્રિયા ફિનોલની બેન્ઝીન રીંગ પર ફોર્મિલ ગ્રુપ $(-CHO)$ દાખલ કરે છે,જે મુખ્યત્વે પેરા સ્થાન પર થાય છે,કારણ કે $-OH$ ગ્રુપ સક્રિય કરનાર અને ઓર્થો/પેરા-નિર્દેશક છે.
આ પ્રક્રિયા ઇમાઇન મધ્યવર્તી સંયોજન દ્વારા આગળ વધે છે,જે પાણી $(H_2O)$ સાથે જળવિભાજન પામીને અનુરૂપ આલ્ડિહાઇડ આપે છે.
તેથી,નીપજ $X$ એ $4$-હાઇડ્રોક્સીબેન્ઝાલ્ડિહાઇડ છે.
325
DifficultMCQ
નીચેની પ્રક્રિયામાં નીપજ $X$ ઓળખો: $C_6H_5MgBr + C_6H_5OH \rightarrow X$
A
$C_6H_5-O-C_6H_5$
B
$C_6H_5-O-C_6H_4-OH$
C
$C_6H_5-C_6H_5$
D
$C_6H_6$

Solution

(D) ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક $(C_6H_5MgBr)$ અને ફિનોલ $(C_6H_5OH)$ વચ્ચેની પ્રક્રિયા એ એસિડ-બેઝ પ્રક્રિયા છે.
બેન્ઝીન રિંગ સાથે જોડાયેલા હાઈડ્રોક્સિલ ગ્રુપની હાજરીને કારણે ફિનોલ સ્વભાવે એસિડિક હોય છે.
ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક પ્રબળ બેઝ તરીકે વર્તે છે અને ફિનોલમાંથી એસિડિક પ્રોટોન દૂર કરે છે.
પ્રક્રિયા આ મુજબ છે:
$C_6H_5MgBr + C_6H_5OH \rightarrow C_6H_6 + C_6H_5OMgBr$
અહીં,$C_6H_6$ (બેન્ઝીન) એ નીપજ $X$ તરીકે બને છે.
326
MediumMCQ
રાઈમર-ટીમેન પ્રક્રિયામાં સામેલ ઇલેક્ટ્રોફાઇલ કયો છે?
A
$:CHCl_2^+$
B
$:CCl_2$
C
$:CCl_3^-$
D
$:CHO^-$

Solution

(B) રાઈમર-ટીમેન પ્રક્રિયામાં,ફિનોલ જલીય બેઇઝ ($NaOH$ અથવા $KOH$) ની હાજરીમાં ક્લોરોફોર્મ $(CHCl_3)$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે.
પ્રથમ તબક્કામાં ક્લોરોફોર્મમાંથી ડાયક્લોરોકાર્બીન $(:CCl_2)$ બને છે.
$CHCl_3 + OH^- \rightarrow :CCl_2 + H_2O + Cl^-$.
આ ડાયક્લોરોકાર્બીન $(:CCl_2)$ ઇલેક્ટ્રોફાઇલ તરીકે વર્તે છે અને પ્રક્રિયા શરૂ કરવા માટે ફિનોક્સાઇડ આયન પર હુમલો કરે છે.
તેથી,સાચો ઇલેક્ટ્રોફાઇલ $:CCl_2$ છે.
327
MediumMCQ
$CH_3CH=CH-C_6H_4-OH$ ની $HBr$ સાથેની પ્રક્રિયાથી શું મળે છે?
A
$CH_3CHBr-CH_2-C_6H_4-OH$
B
$CH_3CH_2CHBr-C_6H_4-OH$
C
$CH_3CHBr-CH_2-C_6H_4-Br$
D
$CH_3CH_2CHBr-C_6H_4-Br$

Solution

(A) આ પ્રક્રિયામાં આલ્કીન સમૂહ $CH_3CH=CH-$ પર $HBr$ નું ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી યોગશીલ થાય છે.
માર્કોવનીકોવના નિયમ મુજબ,$H^+$ આયન વધુ હાઇડ્રોજન ધરાવતા કાર્બન સાથે જોડાય છે અને $Br^-$ આયન ઓછા હાઇડ્રોજન ધરાવતા કાર્બન સાથે જોડાય છે.
બેન્ઝીન વલય પર રહેલા $-OH$ સમૂહને કારણે વલય ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી વિસ્થાપન માટે ખૂબ જ સક્રિય બને છે.
$HBr$ ની હાજરીમાં,આલ્કીન દ્વિબંધ પર યોગશીલ પ્રક્રિયા થાય છે અને $-OH$ સમૂહ ઓર્થો/પેરા નિર્દેશક છે.
આપેલ બંધારણ $CH_3CH=CH-C_6H_4-OH$ (જ્યાં $-OH$ પ્રોપેનાઇલ સમૂહની સાપેક્ષમાં પેરા સ્થાન પર છે) માટે,દ્વિબંધ પર $HBr$ નું યોગશીલ માર્કોવનીકોવના નિયમ મુજબ થઈને $CH_3CHBr-CH_2-C_6H_4-OH$ મળે છે.
328
DifficultMCQ
નીચેના પૈકી ક્યો સૌથી પ્રબળ ઓર્થો-પેરા નિર્દેશક સમૂહ છે?
A
$-OH$
B
$-Cl$
C
$-OCH_3$
D
$-CH_3$

Solution

(A) ઓર્થો-પેરા નિર્દેશક સમૂહની પ્રબળતા તેની બેન્ઝીન વલયમાં ઇલેક્ટ્રોન દાન કરવાની ક્ષમતા (રેઝોનન્સ અસર,$+R$ અથવા $+M$ અસર) દ્વારા નક્કી થાય છે.
આપેલા સમૂહોમાં,$-OH$ સમૂહ પાસે ઓક્સિજન પરમાણુ પર અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ હોવાથી તે પ્રબળ $+R$ અસર દર્શાવે છે.
જોકે $-OCH_3$ પણ $+R$ અસર ધરાવે છે,પરંતુ $-OH$ સમૂહને વધુ પ્રબળ સક્રિયકારક માનવામાં આવે છે કારણ કે $-OH$ માં ઓક્સિજન પરમાણુ ઓછો અવકાશી અવરોધ ધરાવે છે અને તે મેથોક્સી સમૂહની તુલનામાં રેઝોનન્સ દ્વારા ઇલેક્ટ્રોન દાન કરવામાં વધુ અસરકારક છે.
$-CH_3$ હાઇપરકોન્જુગેશન ($+H$ અસર) દ્વારા કાર્ય કરે છે,જે રેઝોનન્સ અસર કરતા નબળી છે.
$-Cl$ ની $-I$ અસર તેની $+R$ અસર કરતા વધુ પ્રબળ હોય છે,તેથી તે નિષ્ક્રિયકારક સમૂહ છે.
તેથી,$-OH$ એ સૌથી પ્રબળ ઓર્થો-પેરા નિર્દેશક સમૂહ છે.
329
MediumMCQ
બેન્ઝોઇક એસિડને $X$ સાથે તથા ફિનોલને $Y$ સાથે ગરમ કરતા બેન્ઝિન મળે છે. $X$ અને $Y$ અનુક્રમે ..... થશે.
A
$Zn$ ડસ્ટ અને સોડાલાઇમ
B
સોડાલાઇમ અને $Zn$ ડસ્ટ
C
$Zn$ ડસ્ટ અને $NaOH$
D
સોડાલાઇમ

Solution

(B) $1$. બેન્ઝોઇક એસિડ $(C_6H_5COOH)$ સોડાલાઇમ $(NaOH + CaO)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ડિકાર્બોક્સિલેશન દ્વારા બેન્ઝિન $(C_6H_6)$ આપે છે. તેથી,$X$ એ સોડાલાઇમ છે.
$2$. ફિનોલ $(C_6H_5OH)$ એ $Zn$ ડસ્ટ સાથે પ્રક્રિયા કરીને રિડક્શન દ્વારા બેન્ઝિન $(C_6H_6)$ આપે છે. તેથી,$Y$ એ $Zn$ ડસ્ટ છે.
$3$. આમ,$X$ એ સોડાલાઇમ છે અને $Y$ એ $Zn$ ડસ્ટ છે.
330
DifficultMCQ
$X, Y$ અને $Z$ ની એસિડિક પ્રબળતાનો ક્રમ શું છે?
ફિનોલ મંદ $HNO_3$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $X$ ($o$-નાઈટ્રોફિનોલ) અને $Y$ ($p$-નાઈટ્રોફિનોલ) બનાવે છે. ફિનોલ સાંદ્ર $HNO_3$ અને $H_2SO_4$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $Z$ ($2,4,6$-ટ્રાયનાઈટ્રોફિનોલ અથવા પિક્રિક એસિડ) બનાવે છે.
A
$X > Y > Z$
B
$Z > X > Y$
C
$Y > Z > X$
D
$Z > Y > X$

Solution

(D) $1$. $X$ એ $o$-નાઈટ્રોફિનોલ છે,$Y$ એ $p$-નાઈટ્રોફિનોલ છે,અને $Z$ એ $2,4,6$-ટ્રાયનાઈટ્રોફિનોલ (પિક્રિક એસિડ) છે.
$2$. ફિનોક્સાઈડ આયનની સ્થિરતાને કારણે બેન્ઝીન રિંગ પર ઈલેક્ટ્રોન-આકર્ષક સમૂહો $(-NO_2)$ ની હાજરીથી ફિનોલની એસિડિક પ્રબળતા વધે છે.
$3$. $Z$ ($2,4,6$-ટ્રાયનાઈટ્રોફિનોલ) માં ત્રણ $-NO_2$ સમૂહો છે,જે પ્રબળ $-I$ અને $-M$ અસર દર્શાવે છે,તેથી તે સૌથી વધુ એસિડિક છે.
$4$. $X$ ($o$-નાઈટ્રોફિનોલ) અને $Y$ ($p$-નાઈટ્રોફિનોલ) વચ્ચે,$p$-નાઈટ્રોફિનોલ $(Y)$ એ $o$-નાઈટ્રોફિનોલ $(X)$ કરતા વધુ એસિડિક છે કારણ કે $o$-નાઈટ્રોફિનોલમાં આંતર-આણ્વીય હાઈડ્રોજન બંધ બને છે,જે અણુને સ્થિર કરે છે અને $p$-નાઈટ્રોફિનોલની સરખામણીમાં $H^+$ આયન મુક્ત કરવાનું થોડું મુશ્કેલ બનાવે છે.
$5$. તેથી,એસિડિક પ્રબળતાનો ક્રમ $Z > Y > X$ છે.
331
DifficultMCQ
બેન્ઝિન $+ CH_3CH_2CH_2Cl$ $\xrightarrow{AlCl_3} M$ $\xrightarrow{(i) O_2/\Delta , (ii) H_3O^+} N + \text{ફિનોલ}$. અહીં $M$ અને $N$ શું છે?
A
આઈસોપ્રોપાઈલબેન્ઝિન અને $CH_3COCH_3$
B
આઈસોપ્રોપાઈલબેન્ઝિન અને $CH_3CH_2CHO$
C
પ્રોપાઈલબેન્ઝિન અને $CH_3CH_2CHO$
D
પ્રોપાઈલબેન્ઝિન અને $CH_3COCH_3$

Solution

(A) $1$. $AlCl_3$ ની હાજરીમાં બેન્ઝિનની $n$-પ્રોપાઈલ ક્લોરાઈડ સાથેની પ્રક્રિયા ફ્રિડેલ-ક્રાફ્ટસ આલ્કાઈલેશન છે. પ્રાથમિક કાર્બોકેટાયનનું વધુ સ્થાયી દ્વિતીયક કાર્બોકેટાયનમાં પુનઃરચના થવાને કારણે,મુખ્ય નીપજ $M$ આઈસોપ્રોપાઈલબેન્ઝિન (ક્યુમીન) છે.
$2$. ક્યુમીન $(M)$ ઊંચા તાપમાને $O_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ક્યુમીન હાઈડ્રોપેરોક્સાઈડ બનાવે છે.
$3$. $H_3O^+$ સાથે પ્રક્રિયા કરવા પર,ક્યુમીન હાઈડ્રોપેરોક્સાઈડ એસિડ-ઉદ્દીપિત પુનઃરચના પામીને ફિનોલ અને એસિટોન $(CH_3COCH_3)$ આપે છે.
$4$. આમ,$M$ એ આઈસોપ્રોપાઈલબેન્ઝિન છે અને $N$ એ એસિટોન $(CH_3COCH_3)$ છે.
332
DifficultMCQ
ફિનોલમાં ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી વિસ્થાપન પ્રક્રિયાનો વેગ:
A
બેન્ઝિન કરતા ધીમો હોય છે
B
બેન્ઝિન કરતા ઝડપી હોય છે
C
બેન્ઝિન જેટલો જ હોય છે
D
ઉપરોક્ત એક પણ નહીં

Solution

(B) ફિનોલમાં,$-OH$ સમૂહ તેના $+R$ (રેઝોનન્સ) અસરને કારણે પ્રબળ સક્રિયકારક સમૂહ છે.
તે બેન્ઝિન વલયમાં,ખાસ કરીને ઓર્થો અને પેરા સ્થાન પર ઇલેક્ટ્રોન ઘનતા વધારે છે.
ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી વિસ્થાપન પ્રક્રિયાઓ ઉચ્ચ ઇલેક્ટ્રોન ઘનતા દ્વારા પ્રેરાતી હોવાથી,$-OH$ સમૂહની હાજરી બેન્ઝિનની તુલનામાં વલયને ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગીઓ પ્રત્યે વધુ સક્રિય બનાવે છે.
તેથી,ફિનોલમાં ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી વિસ્થાપનનો વેગ બેન્ઝિન કરતા ઝડપી હોય છે.
333
MediumMCQ
જ્યારે ફિનોલ મંદ $HNO_3$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે ત્યારે કઈ નીપજ બને છે?
A
મેટા અને પેરા-નાઇટ્રો ફિનોલ
B
ઓર્થો અને પેરા-નાઇટ્રો ફિનોલ
C
$2, 4, 6-$ ટ્રાયનાઇટ્રો ફિનોલ
D
ઓર્થો અને મેટા-નાઇટ્રો ફિનોલ

Solution

(B) જ્યારે ફિનોલ નીચા તાપમાને $(298 \ K)$ મંદ $HNO_3$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,ત્યારે તે ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી એરોમેટિક વિસ્થાપન પ્રક્રિયા દ્વારા ઓર્થો-નાઇટ્રો ફિનોલ અને પેરા-નાઇટ્રો ફિનોલનું મિશ્રણ બનાવે છે.
ઓર્થો-નાઇટ્રો ફિનોલ આંતઃઆણ્વીય હાઇડ્રોજન બંધને કારણે વરાળમાં બાષ્પશીલ છે,જ્યારે પેરા-નાઇટ્રો ફિનોલ આંતર-આણ્વીય હાઇડ્રોજન બંધને કારણે ઓછું બાષ્પશીલ છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
334
DifficultMCQ
ફિનોલ નીચા તાપમાને $CCl_4$ માં $Br_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરી શું નીપજ આપશે?
A
$m-$ બ્રોમો ફિનોલ
B
$o-$ અને $p-$ બ્રોમો ફિનોલ
C
$p-$ બ્રોમો ફિનોલ
D
$2, 4, 6-$ ટ્રાય બ્રોમો ફિનોલ

Solution

(B) જ્યારે ફિનોલ નીચા તાપમાને કાર્બન ટેટ્રાક્લોરાઈડ $(CCl_4)$ જેવા અધ્રુવીય દ્રાવકમાં બ્રોમીન $(Br_2)$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,ત્યારે તે મોનો-સબસ્ટીટ્યુશન પ્રક્રિયા આપે છે.
દ્રાવકની ઓછી ધ્રુવીયતાને કારણે,ફિનોલનું આયનીકરણ અવરોધાય છે,જેના પરિણામે ઓર્થો અને પેરા આઈસોમર્સનું મિશ્રણ મળે છે.
મુખ્ય નીપજ $p-$ બ્રોમો ફિનોલ છે,જ્યારે $o-$ બ્રોમો ફિનોલ ગૌણ નીપજ છે.
335
MediumMCQ
$p$-નાઇટ્રોફિનોલ અને સેલિસાલ્ડિહાઇડની બેઇઝમાં દ્રાવ્યતા અંગે નીચેનામાંથી શું સાચું છે?
A
બંનેની દ્રાવ્યતા લગભગ નહિવત છે.
B
$p$-નાઇટ્રોફિનોલની દ્રાવ્યતા વધારે હોય છે.
C
સેલિસાલ્ડિહાઇડની દ્રાવ્યતા વધારે હોય છે.
D
બંનેની દ્રાવ્યતા લગભગ સમાન હોય છે.

Solution

(B) $p$-નાઇટ્રોફિનોલ એ સેલિસાલ્ડિહાઇડ કરતા વધુ પ્રબળ એસિડ છે કારણ કે નાઇટ્રો ગ્રુપ $(-NO_2)$ એ પ્રબળ ઇલેક્ટ્રોન આકર્ષક ગ્રુપ છે,જે રેઝોનન્સ અને ઇન્ડક્ટિવ અસર દ્વારા ફિનોક્સાઇડ આયનને સ્થિર કરે છે.
સેલિસાલ્ડિહાઇડ આંતર-આણ્વીય હાઇડ્રોજન બંધ દર્શાવે છે,જે તેને $p$-નાઇટ્રોફિનોલની સરખામણીમાં ઓછું એસિડિક અને બેઇઝ પ્રત્યે ઓછું સક્રિય બનાવે છે.
તેથી,$p$-નાઇટ્રોફિનોલ જલીય બેઇઝ (જેમ કે $NaOH$) માં સરળતાથી દ્રાવ્ય થઈને પાણીમાં દ્રાવ્ય ક્ષાર બનાવે છે,જ્યારે સેલિસાલ્ડિહાઇડ ઓછું દ્રાવ્ય છે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
336
EasyMCQ
ફિનોલનો એસિડિક ગુણધર્મ નીચેના પૈકી શાના કારણે છે?
A
ફિનોક્સાઇડ આયનનું સંસ્પંદન સ્થાયીકરણ
B
ફિનોલમાં ચલરૂપકતા
C
$H$ ની સાપેક્ષે $O$ ની વધુ વિદ્યુતઋણતા
D
ઉપરોક્ત પૈકી એક પણ નહીં

Solution

(A) ફિનોલ $(C_6H_5OH)$ વિયોજન પામીને ફિનોક્સાઇડ આયન $(C_6H_5O^-)$ અને પ્રોટોન $(H^+)$ આપે છે.
ફિનોક્સાઇડ આયન સંસ્પંદન દ્વારા સ્થાયી થાય છે,જેમાં ઓક્સિજન પરમાણુ પરનો ઋણભાર બેન્ઝીન વલયના ઓર્થો અને પેરા સ્થાન પર વિસ્થાનિકૃત થાય છે.
આ સંસ્પંદન સ્થાયીકરણને કારણે ફિનોક્સાઇડ આયન ફિનોલ અણુ કરતા વધુ સ્થાયી બને છે,જે $H^+$ આયનનું મુક્ત થવું સરળ બનાવે છે અને ફિનોલને એસિડિક ગુણધર્મ આપે છે.
337
DifficultMCQ
સેલિસિલિક એસિડને સોડાલાઇમ સાથે ગરમ કરતાં કઈ નીપજ મળે છે?
A
ફિનોલ
B
બેન્ઝાઇલ આલ્કોહોલ
C
બેન્ઝિન
D
બેન્ઝોઇક એસિડ

Solution

(A) સેલિસિલિક એસિડ $(C_6H_4(OH)COOH)$ ને સોડાલાઇમ $(NaOH + CaO)$ સાથે ગરમ કરતાં તેનું ડિકાર્બોક્સિલેશન થાય છે.
પ્રથમ,કાર્બોક્સિલિક એસિડ સમૂહ $Na_2CO_3$ તરીકે દૂર થાય છે અને ફિનોલિક સમૂહ બેન્ઝિન રિંગ સાથે જોડાયેલ રહે છે.
પ્રક્રિયા: $C_6H_4(OH)COOH + 2NaOH \xrightarrow{\Delta, CaO} C_6H_5OH + Na_2CO_3 + H_2O$.
આમ,મળતી નીપજ ફિનોલ છે.
338
MediumMCQ
ફિનોલ અને બેન્ઝોઇક એસિડ વચ્ચે તફાવત પારખવા માટે નીચેનામાંથી કયા પ્રક્રિયકનો ઉપયોગ કરી શકાય છે?
A
જલીય $NaHCO_3$
B
જલીય $NaNO_3$
C
જલીય $NaOH$
D
સાંદ્ર $H_2SO_4$

Solution

(A) બેન્ઝોઇક એસિડ એ ફિનોલ કરતા વધુ પ્રબળ એસિડ છે.
બેન્ઝોઇક એસિડ જલીય $NaHCO_3$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $CO_2$ વાયુ મુક્ત કરે છે,જે ઉભરા (effervescence) સ્વરૂપે જોવા મળે છે.
ફિનોલ નિર્બળ એસિડ હોવાથી તે જલીય $NaHCO_3$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $CO_2$ વાયુ મુક્ત કરતું નથી.
તેથી,તેમની વચ્ચે તફાવત પારખવા માટે જલીય $NaHCO_3$ નો ઉપયોગ થાય છે.
339
MediumMCQ
$2,4,6$-ટ્રાયનાઇટ્રોફિનોલ (પિક્રિક એસિડ) અને બેન્ઝોઇક એસિડને કેવી રીતે અલગ પારખી શકાય?
A
જલીય $NaHCO_3$
B
જલીય $NaOH$
C
જલીય $FeCl_3$
D
જલીય $Na_2CO_3$

Solution

(C) પિક્રિક એસિડ ($2,4,6$-ટ્રાયનાઇટ્રોફિનોલ) એ ત્રણ ઇલેક્ટ્રોન આકર્ષક $-NO_2$ સમૂહોની હાજરીને કારણે પ્રબળ એસિડ છે. ફિનોલ્સ,જેમાં પિક્રિક એસિડનો સમાવેશ થાય છે,તે તટસ્થ $FeCl_3$ દ્રાવણ સાથે સંકીર્ણ બનાવવાને કારણે લાક્ષણિક રંગ (જેમ કે જાંબલી,લીલો અથવા લાલ) આપે છે,જ્યારે બેન્ઝોઇક એસિડ આ કસોટી આપતું નથી. તેથી,જલીય $FeCl_3$ એ સાચો પ્રક્રિયક છે.
340
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયો પદાર્થ સૌથી વધુ એસિડિક છે?
A
$p-$ક્રેસોલ
B
$p-$ક્લોરોફિનોલ
C
$p-$નાઇટ્રોફિનોલ
D
$p-$એમિનોફિનોલ

Solution

(C) ફિનોલની એસિડિકતા પ્રોટોન ગુમાવ્યા પછી બનતા ફિનોક્સાઇડ આયનની સ્થિરતા દ્વારા નક્કી થાય છે.
ઇલેક્ટ્રોન-આકર્ષક સમૂહો $(EWG)$ ઇન્ડક્ટિવ અને રેઝોનન્સ અસરો દ્વારા ફિનોક્સાઇડ આયન પરના ઋણ વીજભારને સ્થિર કરીને એસિડિકતા વધારે છે.
ઇલેક્ટ્રોન-દાતા સમૂહો $(EDG)$ ફિનોક્સાઇડ આયનને અસ્થિર કરીને એસિડિકતા ઘટાડે છે.
આપેલા સમૂહોની સરખામણી:
$1$. $-CH_3$ ($p-$ક્રેસોલમાં) એ $EDG$ છે (+$I$ અસર).
$2$. $-Cl$ ($p-$ક્લોરોફિનોલમાં) એ $EWG$ છે (-$I$ અસર).
$3$. $-NO_2$ ($p-$નાઇટ્રોફિનોલમાં) એ પ્રબળ $EWG$ છે (-$I$ અને -$M$ અસરો).
$4$. $-NH_2$ ($p-$એમિનોફિનોલમાં) એ $EDG$ છે (+$M$ અસર).
$-NO_2$ સમૂહ સૌથી પ્રબળ ઇલેક્ટ્રોન-આકર્ષક અસર ધરાવતું હોવાથી,$p-$નાઇટ્રોફિનોલ સૌથી વધુ એસિડિક છે.
341
MediumMCQ
નિકલ ઉદ્દીપકની હાજરીમાં $160\,^oC$ તાપમાને ફિનોલના હાઇડ્રોજિનેશન દરમિયાન કઈ નીપજ મળે છે?
A
બેન્ઝિન
B
સાયકલો હેકઝેન
C
સાયક્લો હેકઝેનોલ
D
હેકઝેનોલ

Solution

(C) નિકલ ઉદ્દીપકની હાજરીમાં $160\,^oC$ તાપમાને ફિનોલ $(C_6H_5OH)$ નું હાઇડ્રોજિનેશન એરોમેટિક વલયના રિડક્શન દ્વારા થાય છે.
પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $C_6H_5OH + 3H_2 \xrightarrow{Ni, 160\,^oC} C_6H_{11}OH$.
મળતી નીપજ સાયક્લો હેકઝેનોલ છે.
342
MediumMCQ
જ્યારે ફિનોલની પ્રક્રિયા $CHCl_3$ અને $NaOH$ સાથે કરવામાં આવે ત્યારે નીચેનામાંથી કઈ નીપજ મળે છે?
A
બેન્ઝાલ્ડિહાઇડ
B
સેલિસાલ્ડિહાઇડ
C
સેલિસિલિક એસિડ
D
બેન્ઝોઇક એસિડ

Solution

(B) ફિનોલની $CHCl_3$ અને જલીય $NaOH$ સાથેની પ્રક્રિયાને $Reimer-Tiemann$ પ્રક્રિયા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયામાં,ફિનોલ વલયના ઓર્થો સ્થાન પર ફોર્મિલ સમૂહ $(-CHO)$ દાખલ થાય છે.
બનતી નીપજ $2$-હાઇડ્રોક્સીબેન્ઝાલ્ડિહાઇડ છે,જેને સામાન્ય રીતે $Salicylaldehyde$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
343
MediumMCQ
ફિનોલમાંથી સેલિસિલિક એસિડ મેળવવા માટે નીચેનામાંથી કઈ પ્રક્રિયાનો ઉપયોગ થાય છે?
A
રિમર-ટિમાન પ્રક્રિયા
B
કોલ્બે-સ્મીટ પ્રક્રિયા
C
કોલ્બેની વિદ્યુતવિભાજન પદ્ધતિ
D
આપેલ પૈકી એક પણ નહીં

Solution

(B) ફિનોલમાંથી સેલિસિલિક એસિડ મેળવવા માટે $Kolbe-Schmitt$ પ્રક્રિયાનો ઉપયોગ થાય છે.
આ પ્રક્રિયામાં,ફિનોલની સોડિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ $(NaOH)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને સોડિયમ ફિનોક્સાઇડ બનાવવામાં આવે છે,ત્યારબાદ તેને ઊંચા દબાણે $(4-7 \ atm)$ અને તાપમાને $(400 \ K)$ કાર્બન ડાયોક્સાઇડ $(CO_2)$ સાથે પ્રક્રિયા કરાવી,એસિડિક માધ્યમમાં સેલિસિલિક એસિડ $(2-hydroxybenzoic \ acid)$ મેળવવામાં આવે છે.
344
MediumMCQ
લિબરમેન નાઇટ્રોસો પ્રક્રિયામાં,ફિનોલમાં રંગપરિવર્તનનો ક્રમ કયો હોય છે?
A
ભૂખરો અથવા લાલ $\to$ લીલો $\to$ ઘેરો વાદળી
B
લાલ $\to$ ઘેરો વાદળી $\to$ લીલો
C
લાલ $\to$ લીલો $\to$ સફેદ
D
સફેદ $\to$ લાલ $\to$ લીલો

Solution

(A) લિબરમેન નાઇટ્રોસો પ્રક્રિયા એ ફિનોલ માટેની કસોટી છે.
જ્યારે ફિનોલની પ્રક્રિયા સોડિયમ નાઇટ્રાઇટ $(NaNO_2)$ અને સાંદ્ર સલ્ફ્યુરિક એસિડ $(H_2SO_4)$ સાથે કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે નાઇટ્રોસો સંયોજન બનાવે છે.
આ પ્રક્રિયા લાક્ષણિક રંગપરિવર્તન સાથે આગળ વધે છે:
$1$. દ્રાવણ શરૂઆતમાં લાલ અથવા ભૂખરા રંગનું બને છે.
$2$. પાણી ઉમેરતા તે લીલા રંગનું બને છે.
$3$. અંતે,બેઇઝ $(NaOH)$ ઉમેરતા તે ઘેરા વાદળી રંગનું બને છે.
તેથી,સાચો ક્રમ ભૂખરો અથવા લાલ $\to$ લીલો $\to$ ઘેરો વાદળી છે.
345
MediumMCQ
નીચેની પ્રક્રિયામાં નીપજ $X$ કઇ હશે?
Question diagram
A
સોડિયમ સેલિસિલેટ
B
સોડિયમ બેન્ઝોએટ
C
ફિનાઇલ સોડિયમ કાર્બોનેટ
D
સેલિસિલિક એસિડ

Solution

(A) આપેલ પ્રક્રિયા કોલ્બે-શ્મિટ પ્રક્રિયા છે.
આ પ્રક્રિયામાં,સોડિયમ ફિનોક્સાઇડ $390 \ K$ તાપમાને અને ઊંચા દબાણે કાર્બન ડાયોક્સાઇડ $(CO_2)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને એક મધ્યવર્તી નીપજ બનાવે છે,જે સોડિયમ સેલિસિલેટ $(X)$ છે.
આ મધ્યવર્તી નીપજ $X$ નું ત્યારબાદ $HCl$ વડે એસિડિકરણ કરવામાં આવે છે જેથી સેલિસિલિક એસિડ મળે છે.
સોડિયમ સેલિસિલેટ $(X)$ નું બંધારણ બેન્ઝીન રિંગ છે જેમાં $-COONa$ સમૂહની સાપેક્ષમાં ઓર્થો સ્થાન પર $-OH$ સમૂહ જોડાયેલ હોય છે.
346
DifficultMCQ
જ્યારે ફિનોલની વધુ માત્રામાં લીધેલ બ્રોમિનજળ સાથે પ્રક્રિયા કરવામાં આવે ત્યારે શું મળે છે?
A
$m-$બ્રોમો ફિનોલ
B
$o-$ અને $p-$બ્રોમો ફિનોલ
C
$2,4-$ડાય બ્રોમો ફિનોલ
D
$2,4,6-$ટ્રાય બ્રોમો ફિનોલ

Solution

(D) જ્યારે ફિનોલની પ્રક્રિયા બ્રોમિનજળ સાથે કરવામાં આવે છે,ત્યારે $-OH$ સમૂહ બેન્ઝીન વલયને ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી વિસ્થાપન માટે સક્રિય કરે છે.
આ ઉચ્ચ સક્રિયતાને કારણે,પ્રક્રિયા તમામ ઉપલબ્ધ ઓર્થો અને પેરા સ્થાન પર એકસાથે થાય છે.
પરિણામે $2,4,6-$ટ્રાય બ્રોમો ફિનોલના સફેદ અવક્ષેપ મળે છે.
347
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયું સંયોજન એસિડ ક્લોરાઇડ સાથે પ્રક્રિયા કરીને એસ્ટર બનાવશે?
A
$C_6H_5OH$
B
$CH_3COOH$
C
$CH_3COCl$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) આલ્કોહોલ અને ફિનોલ બેઝ (જેમ કે પિરિડિન) ની હાજરીમાં એસિડ ક્લોરાઇડ $(RCOCl)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને એસ્ટર બનાવે છે.
પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $R-OH + R'-COCl \xrightarrow{\text{pyridine}} R'-COOR + HCl$.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$C_6H_5OH$ (ફિનોલ) એ આલ્કોહોલ/ફિનોલ છે જે એસ્ટર (ફિનાઇલ એસ્ટર) બનાવવા માટે આ પ્રક્રિયા (એસીલેશન) કરી શકે છે.
$CH_3COOH$ એ કાર્બોક્સિલિક એસિડ છે અને $CH_3COCl$ પોતે એસિડ ક્લોરાઇડ છે,તેથી તેઓ એસિડ ક્લોરાઇડ સાથે એસ્ટર બનાવતા નથી.
348
DifficultMCQ
વિધાન : ફિનોલનું $KMnO_4$ સાથે ઓક્સિડેશન કરવાથી મેસો-ટાર્ટરિક એસિડ મળે છે.
કારણ : શુદ્ધ ફિનોલ રંગહીન હોય છે પરંતુ ઓક્સિડેશનને કારણે ફિનોક્વિનોનમાં ફેરવાઈને ગુલાબી રંગનો બને છે.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી નથી.
C
જો વિધાન સાચું છે પરંતુ કારણ ખોટું છે.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા છે.

Solution

(D) વિધાન ખોટું છે કારણ કે $KMnO_4$ સાથે ફિનોલનું ઓક્સિડેશન કરવાથી મેસો-ટાર્ટરિક એસિડ મળતું નથી; તે સામાન્ય રીતે $p$-બેન્ઝોક્વિનોન અથવા અન્ય ઓક્સિડેશન નીપજો આપે છે.
કારણ સાચું છે કારણ કે શુદ્ધ ફિનોલ એક રંગહીન સ્ફટિકમય ઘન પદાર્થ છે જે હવા અને પ્રકાશના સંપર્કમાં આવતા વાતાવરણીય ઓક્સિડેશનને કારણે ફિનોક્વિનોન બનવાથી ગુલાબી અથવા લાલ રંગનો બને છે.
આમ,વિધાન ખોટું છે અને કારણ સાચું છે,તેથી સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
349
DifficultMCQ
વિધાન : ફીનોલની $340 \ K$ તાપમાને $NaOH$ માં $CCl_4$ સાથેની રાઈમર-ટીમેન પ્રક્રિયા મુખ્ય નીપજ તરીકે સેલિસિલિક એસિડ આપે છે. કારણ : આ પ્રક્રિયા ડાયક્લોરોકાર્બીન મધ્યવર્તીના નિર્માણ દ્વારા થાય છે.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી હોય.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી ન હોય.
C
જો વિધાન સાચું હોય પરંતુ કારણ ખોટું હોય.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા હોય.

Solution

(C) ફીનોલની $NaOH$ માં $CHCl_3$ સાથેની રાઈમર-ટીમેન પ્રક્રિયામાં ડાયક્લોરોકાર્બીન $(:CCl_2)$ મધ્યવર્તી તરીકે બને છે જે સેલિસાલ્ડિહાઈડ આપે છે. જોકે,જ્યારે ફીનોલ $NaOH$ માં $CCl_4$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,ત્યારે પ્રક્રિયા ટ્રાયક્લોરોમિથાઈલ એનાયન મધ્યવર્તી દ્વારા આગળ વધીને સેલિસિલિક એસિડ આપે છે. તેથી,વિધાન સાચું છે,પરંતુ કારણ ખોટું છે કારણ કે $CCl_4$ નો ઉપયોગ થાય ત્યારે ડાયક્લોરોકાર્બીન મધ્યવર્તી બનતું નથી.
350
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કઈ હકીકત$(\text{ઓ})$ સમજાવે છે કે શા માટે $p-$નાઈટ્રોફિનોલ એ ફિનોલ કરતા વધુ એસિડિક છે?
$I$. નાઈટ્રો ગ્રુપની $-I$ અસર.
$II$. $p-$નાઈટ્રોફિનોક્સી ગ્રુપની વધુ રેઝોનન્સ અસર.
$III$. મોટા કદના નાઈટ્રો ગ્રુપની સ્ટેરિક અસર.
A
$I$ અને $II$
B
$I$ અને $III$
C
$II$ અને $III$
D
માત્ર $II$

Solution

(A) $p-$નાઈટ્રોફિનોલ એ ફિનોલ કરતા વધુ એસિડિક છે કારણ કે $-NO_2$ ગ્રુપ ઈલેક્ટ્રોન આકર્ષક સ્વભાવ ધરાવે છે.
$1$. $-NO_2$ ગ્રુપ પ્રબળ $-I$ (પ્રેરક) અસર દર્શાવે છે,જે સિગ્મા બંધ દ્વારા ઈલેક્ટ્રોન ઘનતા ખેંચીને ફિનોક્સાઈડ આયનને સ્થિર કરે છે.
$2$. $-NO_2$ ગ્રુપ પ્રબળ $-M$ (મેસોમેરિક/રેઝોનન્સ) અસર પણ દર્શાવે છે,જે ફિનોક્સાઈડ આયનના ઓક્સિજન પરના ઋણ વીજભારને બેન્ઝીન રિંગમાં અને નાઈટ્રો ગ્રુપના ઓક્સિજન પર સ્થાનાંતરિત કરીને તેને વધુ સ્થિર કરે છે.
$3$. નાઈટ્રો ગ્રુપની સ્ટેરિક અસર $p-$નાઈટ્રોફિનોલની એસિડિકતા વધારવા માટે જવાબદાર નથી.
તેથી,વિધાન $I$ અને $II$ સાચા છે.

Alcohols, Phenols and Ethers — Properties of Phenols · Frequently Asked Questions

1Are these Alcohols, Phenols and Ethers questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Alcohols, Phenols and Ethers Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.