Preparation Questions in Gujarati

(A) પગલું $1$: બેન્ઝોઇક એસિડ $(Ph-COOH)$ એ $SOCl_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને બેન્ઝોઇલ ક્લોરાઇડ $(Ph-COCl)$ બનાવે છે,જે નીપજ $(A)$ છે.
$Ph-COOH + SOCl_2 \rightarrow Ph-COCl + SO_2 + HCl$
પગલું $2$: બેન્ઝોઇલ ક્લોરાઇડ $H_2$ અને $Pd-BaSO_4$ ની હાજરીમાં રોઝનમન્ડ રિડક્શન પ્રક્રિયા દ્વારા બેન્ઝાલ્ડિહાઇડ $(Ph-CHO)$ બનાવે છે,જે નીપજ $(B)$ છે.
$Ph-COCl + H_2 \xrightarrow{Pd-BaSO_4} Ph-CHO + HCl$

(A) નાઈટ્રાઈલ $(PhCN)$ ની ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક $(CH_3MgBr)$ સાથેની પ્રક્રિયા અને ત્યારબાદ એસિડિક જળવિભાજન એ કીટોન બનાવવા માટેની પ્રમાણિત પદ્ધતિ છે.
પગલું $1$: $CH_3MgBr$ માંથી ન્યુક્લિયોફિલિક $CH_3^-$ સમૂહ નાઈટ્રાઈલ સમૂહ $(Ph-C \equiv N)$ ના ઇલેક્ટ્રોફિલિક કાર્બન પર હુમલો કરે છે અને ઈમાઈન મેગ્નેશિયમ ક્ષાર મધ્યવર્તી,$Ph-C(CH_3)=NMgBr$ બનાવે છે.
પગલું $2$: ત્યારબાદ ઈમાઈન મધ્યવર્તીનું એસિડિક જળવિભાજન $(H_3O^+)$ કરવાથી કીટોન,$PhCOCH_3$ મળે છે.

(C) પગલું $1$: નાઈટ્રાઈલ $(CH_3)_2CHCH_2C \equiv N$ નું એસિડિક જળવિભાજન કાર્બોક્સિલિક એસિડ $A$ આપે છે,જે $(CH_3)_2CHCH_2COOH$ છે.
પગલું $2$: કાર્બોક્સિલિક એસિડ $A$ નું $LiAlH_4$ અને ત્યારબાદ પાણી સાથે રિડક્શન કરવાથી પ્રાથમિક આલ્કોહોલ $B$ મળે છે,જે $(CH_3)_2CHCH_2CH_2OH$ છે.
પગલું $3$: પ્રાથમિક આલ્કોહોલ $B$ નું $CH_2Cl_2$ માં $PCC$ (પિરિડિનિયમ ક્લોરોક્રોમેટ) સાથે ઓક્સિડેશન કરવાથી આલ્ડિહાઈડ $C$ મળે છે,જે $(CH_3)_2CHCH_2CHO$ છે.

(D) . નિર્જળ $AlCl_3$ ની હાજરીમાં બેન્ઝીનનું એસિટાઇલ ક્લોરાઇડ સાથે ફ્રિડલ-ક્રાફ્ટ એસિલેશન એસિટોફેનોન આપે છે.
$B$. કેલ્શિયમ બેન્ઝોએટ અને કેલ્શિયમ એસિટેટના મિશ્રણનું શુષ્ક નિસ્યંદન એસિટોફેનોન આપે છે.
$C$. ફિનાઇલમેગ્નેશિયમ આયોડાઇડ (અથવા બેન્ઝોનાઇટ્રાઇલ સાથે મિથાઇલમેગ્નેશિયમ આયોડાઇડ) ની પ્રક્રિયા અને ત્યારબાદ જળવિભાજન એસિટોફેનોન આપે છે.
આ ત્રણેય પદ્ધતિઓ સાચી હોવાથી,સાચો વિકલ્પ $(d)$ છે.

(B) આપેલ પ્રક્રિયા એ ગેટરમેન-કોચ પ્રક્રિયાનું એક સ્વરૂપ છે અથવા ફોર્મિલ ક્લોરાઈડ સમકક્ષ $(HN=CH-Cl)$ નો ઉપયોગ કરીને ફ્રિડેલ-ક્રાફ્ટ ફોર્મિલેશન છે.
$1$. $AlCl_3$ ની હાજરીમાં પ્રક્રિયક $HN=CH-Cl$ ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી સ્પીસીઝ $HN=CH^+$ ઉત્પન્ન કરે છે.
$2$. આ ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી ટોલ્યુઈન વલય પર હુમલો કરે છે. મિથાઈલ ગ્રુપ $(-CH_3)$ ઓર્થો/પેરા-નિર્દેશક હોવાથી અને પેરા-સ્થાન અવકાશી રીતે ઓછું અવરોધિત હોવાથી,ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી પેરા-સ્થાન પર હુમલો કરીને ઈમાઈન મધ્યવર્તી $(A)$ બનાવે છે.
$3$. ત્યારબાદ ઈમાઈન મધ્યવર્તી $(A)$ નું $H_3O^+$ સાથે જળવિભાજન કરવાથી અનુરૂપ આલ્ડિહાઈડ મળે છે,જે $4$-મિથાઈલબેન્ઝાલ્ડિહાઈડ છે.

(B) પ્રતિક્રિયા શ્રેણી નીચે મુજબ આગળ વધે છે:
$1$. બેન્ઝીનનું $HNO_3/H_2SO_4$ સાથે નાઈટ્રેશન કરવાથી નાઈટ્રોબેન્ઝીન $(C_6H_5NO_2)$ મળે છે.
$2$. નાઈટ્રોબેન્ઝીનનું $H_2/Pd/C$ સાથે રિડક્શન કરવાથી એનિલિન $(C_6H_5NH_2)$ મળે છે.
$3$. એનિલિનનું $NaNO_2/HCl$ સાથે $0-5^{\circ}C$ તાપમાને ડાયઝોટાઈઝેશન કરવાથી બેન્ઝીનડાયઝોનિયમ ક્લોરાઈડ $(C_6H_5N_2^+Cl^-)$ મળે છે.
$4$. $CuCN$ સાથેની પ્રતિક્રિયા (સેન્ડમેયર પ્રતિક્રિયા) ડાયઝોનિયમ ગ્રુપને સાયનો ગ્રુપ દ્વારા બદલે છે,જે બેન્ઝોનાઈટ્રાઈલ $(C_6H_5CN)$ આપે છે.
$5$. $MeMgBr$ સાથે ગ્રીગનાર્ડ પ્રતિક્રિયા અને ત્યારબાદ એસિડિક જળવિભાજન $(H_3O^+)$ નાઈટ્રાઈલ ગ્રુપને કીટોન ગ્રુપમાં ફેરવે છે,જે એસિટોફિનોન $(C_6H_5COCH_3)$ આપે છે.

(C) $AlH(i-Bu)_2$ પ્રક્રિયક $DIBAL-H$ (Diisobutylaluminium hydride) તરીકે ઓળખાય છે.
તે એક પસંદગીયુક્ત રિડક્શનકર્તા છે જે નાઈટ્રાઈલ્સ $(R-C \equiv N)$ નું રિડક્શન કરીને ઈમાઈન બનાવે છે,જેનું ત્યારબાદ $H_2O$ સાથે જળવિભાજન કરવાથી આલ્ડિહાઈડ $(RCHO)$ મળે છે.
પ્રક્રિયાની ક્રિયાવિધિમાં $DIBAL-H$ માંથી હાઈડ્રાઈડનું નાઈટ્રાઈલ સમૂહના કાર્બન પર ન્યુક્લિયોફિલિક હુમલો થાય છે,ત્યારબાદ મળતા ઈમાઈન મધ્યવર્તીનું જળવિભાજન થઈને આલ્ડિહાઈડ બને છે.

(A) આપેલ પ્રક્રિયા $Stephen$ પ્રક્રિયા છે.
આ પ્રક્રિયામાં,નાઈટ્રાઈલ્સ $(R-CN)$ નું હાઈડ્રોક્લોરિક એસિડ $(HCl)$ ની હાજરીમાં સ્ટેનસ ક્લોરાઈડ $(SnCl_2)$ નો ઉપયોગ કરીને ઈમાઈન્સમાં રિડક્શન થાય છે.
મધ્યવર્તી ઈમાઈન ($A$,જે $R-CH=NH \cdot HCl$ છે) ત્યારબાદ પાણી $(H_3O^+)$ સાથે જળવિભાજન પામીને અનુરૂપ આલ્ડિહાઈડ $(RCHO)$ આપે છે.

(C) દર્શાવેલ પ્રક્રિયા એ એસીટોએસીટીક એસિડનું ડીકાર્બોક્સિલેશન છે $(CH_3COCH_2COOH \xrightarrow{\Delta} CH_3COCH_3 + CO_2)$.
આમ,$X$ એ એસીટોન $(CH_3COCH_3)$ છે.
હવે,વિકલ્પો તપાસીએ:
વિકલ્પ $A$: $CH_3-CH_2-CH_2-Cl \xrightarrow{LiAlH_4} CH_3-CH_2-CH_3$ (પ્રોપેન).
વિકલ્પ $B$: $CH_3-CH_2-COOH \xrightarrow{P + HI} CH_3-CH_2-CH_3$ (પ્રોપેન).
વિકલ્પ $C$: $CH_3-C \equiv CH \xrightarrow[H_2O]{Hg^{+2}} CH_3-CO-CH_3$ (એસીટોન).
$X$ એ એસીટોન હોવાથી,વિકલ્પ $C$ એ $X$ બનાવવા માટેની સાચી પદ્ધતિ છે.

(A) આપેલ પ્રક્રિયામાં નાઈટ્રાઈલ $(R-CN)$ નું સ્ટેનસ ક્લોરાઈડ $(SnCl_2)$ અને હાઈડ્રોક્લોરિક એસિડ $(HCl)$ નો ઉપયોગ કરીને ઈમાઈનમાં રિડક્શન થાય છે,ત્યારબાદ જળવિભાજન દ્વારા આલ્ડિહાઈડ $(R-CHO)$ મળે છે.
આ ચોક્કસ રાસાયણિક રૂપાંતરણને સ્ટીફન પ્રક્રિયા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(D) દરેક પ્રક્રિયાનું વિશ્લેષણ કરીએ:
$A$. ગટરમેન-કોચ પ્રક્રિયા: બેન્ઝીન $CO + HCl$ સાથે નિર્જળ $AlCl_3$ અથવા $CuCl$ ની હાજરીમાં પ્રક્રિયા કરીને બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ આપે છે. $HCN + HCl$ સાથેની પ્રક્રિયા (ગટરમેન પ્રક્રિયા) પણ બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ આપે છે.
$B$. ઈટાર્ડ પ્રક્રિયા: ટોલ્યુઈન ક્રોમિલ ક્લોરાઈડ $(CrO_2Cl_2)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ત્યારબાદ જળવિભાજન દ્વારા બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ આપે છે.
$C$. ટોલ્યુઈન એસિટિક એનહાઈડ્રાઈડમાં ક્રોમિક ઓક્સાઈડ $(CrO_3)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ત્યારબાદ જળવિભાજન દ્વારા બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ આપે છે.
$D$. રાઈમર-ટીમેન પ્રક્રિયા: ફિનોલ ક્લોરોફોર્મ $(CHCl_3)$ અને જલીય $KOH$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને મુખ્ય નીપજ તરીકે સેલિસાલ્ડિહાઈડ (o-હાઈડ્રોક્સીબેન્ઝાલ્ડિહાઈડ) આપે છે,બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ નહીં.
તેથી,વિકલ્પ $D$ માં બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ મળતું નથી.

(A) આલ્કાઈનની $Hg^{2+}/H^+$ સાથેની પ્રક્રિયા (કુચરોવ પ્રક્રિયા) માં ટ્રિપલ બોન્ડનું જલીયકરણ થઈને ઇનોલ મધ્યવર્તી સંયોજન બને છે,જે ત્યારબાદ વધુ સ્થાયી કીટોનમાં રૂપાંતરિત થાય છે.
અસમપ્રમાણ આલ્કાઈન $Ph-C \equiv C-CH_3$ માટે,જલીયકરણ માર્કોવનીકોવના નિયમનું પાલન કરે છે.
$OH$ સમૂહ તે કાર્બન પર જોડાય છે જે સંક્રમણ અવસ્થામાં ધન વીજભારને વધુ સારી રીતે સ્થિર કરી શકે છે (ફિનાઈલ સમૂહ સાથે જોડાયેલ કાર્બન).
આથી ઇનોલ $Ph-C(OH)=CH-CH_3$ બને છે,જેનું ટૉટોમેરાઈઝેશન થઈને કીટોન $Ph-CO-CH_2-CH_3$ ($1$-ફિનાઈલપ્રોપેન$-1-$ઓન) મળે છે.

(B) આ પ્રક્રિયા પિનાકોલ-પિનાકોલોન પુનઃરચનાનું ઉદાહરણ છે.
એસિડ $(H^{+})$ ની હાજરીમાં,$2,3$-ડાયમિથાઈલબ્યુટેન-$2,3$-ડાયોલ (પિનાકોલ) નિર્જલીકરણ અને પુનઃરચના પામીને $3,3$-ડાયમિથાઈલબ્યુટેન-$2$-ઓન (પિનાકોલોન) બનાવે છે.
આ પ્રક્રિયામાં હાઈડ્રોક્સિલ સમૂહનું પ્રોટોનેશન થાય છે,ત્યારબાદ પાણીનો અણુ દૂર થઈને કાર્બોકેટાયન બને છે.
ત્યારબાદ,એક મિથાઈલ સમૂહ બાજુના કાર્બન પર સ્થળાંતર પામે છે,અને અંતે પ્રોટોન દૂર થઈને અંતિમ કીટોન નીપજ,$CH_3-CO-C(CH_3)_3$ બને છે.

(C) આપેલી પ્રક્રિયામાં બેરિયમ સલ્ફેટ $(BaSO_4)$ પર આધારિત પેલેડિયમ $(Pd)$ ની હાજરીમાં હાઇડ્રોજન વાયુનો ઉપયોગ કરીને એસિડ ક્લોરાઇડ $(C_6H_5COCl)$ નું આલ્ડિહાઇડ $(C_6H_5CHO)$ માં હાઇડ્રોજનેશન થાય છે.
આ વિશિષ્ટ પ્રક્રિયાને રોઝનમંડ રિડક્શન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$BaSO_4$ એ આલ્ડિહાઇડનું આલ્કોહોલમાં વધુ રિડક્શન થતું અટકાવવા માટે ઉદ્દીપક વિષ તરીકે કાર્ય કરે છે.

(C) એટાર્ડ પ્રક્રિયામાં,ટોલ્યુઈનનું $CS_2$ માં ક્રોમિલ ક્લોરાઈડ $(CrO_2Cl_2)$ નો ઉપયોગ કરીને બેન્ઝાલ્ડિહાઈડમાં ઓક્સિડેશન થાય છે. વિકલ્પ $(c)$ માં આપેલી પ્રક્રિયા એસિટિક એનહાઈડ્રાઈડમાં $CrO_3$ નો ઉપયોગ કરે છે,જે $gem$-ડાયએસીટેટ મધ્યવર્તી દ્વારા બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ મેળવવાનો એક અલગ સંશ્લેષણ માર્ગ છે.

(B) ટોલ્યુઈનની ક્રોમિલ ક્લોરાઈડ $(CrO_2Cl_2)$ સાથેની પ્રક્રિયા અને ત્યારબાદ જળવિભાજન એ એટાર્ડ પ્રક્રિયા છે,જે બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ $(P = C_6H_5CHO)$ આપે છે.
બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ $(C_6H_5CHO)$ ને બેન્ઝોઈક એસિડ $(C_6H_5COOH)$ માં રૂપાંતરિત કરવા માટે ઓક્સિડેશનકર્તાની જરૂર પડે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાં,$P$ (બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ) ને યોગ્ય રીતે ઓળખતો વિકલ્પ $B$ છે.

(C) પ્રાથમિક આલ્કોહોલનું આલ્ડીહાઈડમાં ઓક્સિડેશન કરવા માટે એવા મંદ ઓક્સિડેશનકર્તાનો ઉપયોગ કરવો જોઈએ જે આલ્ડીહાઈડનું કાર્બોક્સિલિક એસિડમાં વધુ ઓક્સિડેશન ન કરે.
$P.C.C.$ (પિરિડિનિયમ ક્લોરોક્રોમેટ) એક પસંદગીયુક્ત ઓક્સિડેશનકર્તા છે જે આલ્ડીહાઈડના તબક્કે ઓક્સિડેશન અટકાવે છે.
$CrO_3$ અથવા $KMnO_4$ પ્રબળ ઓક્સિડેશનકર્તા છે જે સામાન્ય રીતે પ્રાથમિક આલ્કોહોલનું સીધું કાર્બોક્સિલિક એસિડમાં રૂપાંતર કરે છે.

(A) નિર્જળ $AlCl_3$ ની હાજરીમાં $4$-ક્લોરોબેન્ઝોઈલ ક્લોરાઈડની બેન્ઝીન સાથેની પ્રક્રિયા એ ફ્રિડેલ-ક્રાફ્ટસ એસિલેશન પ્રક્રિયા છે.
આ પ્રક્રિયામાં,એસિડ ક્લોરાઈડ સમૂહનો $Cl$ પરમાણુ બેન્ઝીનમાંથી ફિનાઈલ સમૂહ દ્વારા વિસ્થાપિત થાય છે,જેના પરિણામે $4$-ક્લોરોબેન્ઝોફિનોન $(Cl-C_6H_4-CO-C_6H_5)$ બને છે.

(C) પ્રથમ તબક્કામાં,ક્લોરોફોર્મ $(CHCl_3)$ પ્રકાશની હાજરીમાં હવા દ્વારા ઓક્સિડેશન પામીને ફોસજીન $(COCl_2)$ બનાવે છે:
$2CHCl_3 + O_2 \xrightarrow{hv} 2COCl_2 + 2HCl$
બીજા તબક્કામાં,ફોસજીન $(x)$ નિર્જળ $AlCl_3$ ની હાજરીમાં બેન્ઝીન સાથે પ્રક્રિયા કરીને બેન્ઝોફીનોન $(y)$ બનાવે છે (ફ્રિડેલ-ક્રાફ્ટ એસિલેશન):
$COCl_2 + 2C_6H_6 \xrightarrow{Anhy. AlCl_3} C_6H_5-CO-C_6H_5 + 2HCl$

(A) બેન્ઝીનની કાર્બન મોનોક્સાઈડ $(CO)$ અને હાઈડ્રોજન ક્લોરાઈડ $(HCl)$ સાથે નિર્જળ એલ્યુમિનિયમ ક્લોરાઈડ $(AlCl_3)$ અથવા ક્યુપ્રસ ક્લોરાઈડ $(CuCl)$ ની હાજરીમાં પ્રક્રિયા થઈને બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ $(C_6H_5CHO)$ બનવાની પ્રક્રિયાને ગાટરમેન-કોચ પ્રક્રિયા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(C) $V_2O_5$ (વેનેડિયમ પેન્ટોક્સાઇડ) ની હાજરીમાં હવા સાથે ટોલ્યુઇનનું ઉદ્દીપકીય ઓક્સિડેશન એ બેંજાલ્ડિહાઈડ બનાવવા માટેની પ્રમાણભૂત ઔદ્યોગિક પ્રક્રિયા છે.
પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે: $C_6H_5CH_3 + [O] \xrightarrow{V_2O_5} C_6H_5CHO + H_2O$.

(A) આપેલ પ્રક્રિયામાં નાઈટ્રાઈલ $(R-CN)$ નું હાઈડ્રોક્લોરિક એસિડ $(HCl)$ ની હાજરીમાં સ્ટેનસ ક્લોરાઈડ $(SnCl_2)$ નો ઉપયોગ કરીને ઈમાઈનમાં રિડક્શન થાય છે,ત્યારબાદ એસિડિક જળવિભાજન દ્વારા આલ્ડિહાઈડ $(R-CHO)$ મળે છે.
આ વિશિષ્ટ રાસાયણિક રૂપાંતરણને સ્ટીફન પ્રક્રિયા (Stephen's reaction) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(D) દરેક પ્રક્રિયાનું વિશ્લેષણ કરીએ:
$A$. ગેટરમેન-કોચ પ્રક્રિયા: બેન્ઝિન $CO + HCl$ સાથે $Anhydrous \ AlCl_3 / CuCl$ ની હાજરીમાં પ્રક્રિયા કરીને બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ આપે છે. $HCN + HCl$ સાથેની પ્રક્રિયા (ગેટરમેન પ્રક્રિયા) પણ બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ આપે છે.
$B$. એટાર્ડ પ્રક્રિયા: ટોલ્યુઈન ક્રોમિલ ક્લોરાઈડ $(CrO_2Cl_2)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ત્યારબાદ જળવિભાજન દ્વારા બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ આપે છે.
$C$. ટોલ્યુઈન એસિટિક એનહાઈડ્રાઈડમાં ક્રોમિક ઓક્સાઈડ $(CrO_3)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને બેન્ઝિલિડીન ડાયએસીટેટ બનાવે છે,જેનું જળવિભાજન કરતા બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ મળે છે.
$D$. રાઈમર-ટીમેન પ્રક્રિયા: ફિનોલ $CHCl_3$ અને $KOH$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને સેલિસાલ્ડિહાઈડ (o-હાઈડ્રોક્સીબેન્ઝાલ્ડિહાઈડ) આપે છે,બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ નહીં.

(D) પ્રાથમિક આલ્કોહોલ $(R-CH_2OH)$ નું આલ્ડિહાઇડ $(RCHO)$ માં રૂપાંતર કરવા માટે એવા મંદ ઓક્સિડેશનકર્તાની જરૂર પડે છે જે ઓક્સિડેશનને આલ્ડિહાઇડ તબક્કે અટકાવે અને તેને કાર્બોક્સિલિક એસિડમાં આગળ ઓક્સિડાઇઝ ન કરે.
$PCC$ (પિરિડિનિયમ ક્લોરોક્રોમેટ) એક પસંદગીયુક્ત ઓક્સિડેશનકર્તા છે જે આ ચોક્કસ રૂપાંતરણને અસરકારક રીતે કરે છે.
$KMnO_4$,$K_2Cr_2O_7$ અને $CrO_3$ (એસિડિક માધ્યમમાં) જેવા પ્રબળ ઓક્સિડેશનકર્તાઓ સામાન્ય રીતે પ્રાથમિક આલ્કોહોલનું સીધું જ કાર્બોક્સિલિક એસિડમાં ઓક્સિડેશન કરે છે.

(A) આ પ્રક્રિયા નાઈટ્રાઈલનું આલ્ડિહાઈડમાં રિડક્શન કરવાની પ્રમાણિત પદ્ધતિ છે,જેને સ્ટીફન રિડક્શન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
પગલું $1$: નાઈટ્રાઈલ $(CH_3CH_2C \equiv N)$ નું $SnCl_2 / HCl$ દ્વારા રિડક્શન થઈને ઈમાઈન મધ્યવર્તી $(CH_3CH_2CH = NH)$ બને છે.
પગલું $2$: આ ઈમાઈન મધ્યવર્તીનું પાણી $(H_2O)$ સાથે ઉકાળીને જળવિભાજન કરવામાં આવે છે,જેથી અનુરૂપ આલ્ડિહાઈડ $(CH_3CH_2CHO)$ અને એમોનિયમ ક્લોરાઈડ $(NH_4Cl)$ મળે છે.

(N/A) $(i)$ $\text{Pyridinium chlorochromate } (PCC)$
$(ii)$ $\text{Jones reagent } (CrO_{3} / H_{2}SO_{4}) \text{ અથવા } PCC$
$(iii)$ $\text{Chromyl chloride } (CrO_{2}Cl_{2}) \text{ અને ત્યારબાદ જળવિભાજન } (Etard \text{ પ્રક્રિયા})$
$(iv)$ $\text{Diisobutylaluminium hydride } (DIBAL-H) \text{ અને ત્યારબાદ } H_{3}O^{+}$
$(v)$ $\text{Pyridinium chlorochromate } (PCC)$
$(vi)$ $\text{Ozonolysis } (1. O_{3}, 2. Zn / H_{2}O)$

(N/A) $(i)$ બેન્ઝિન + $C_{2}H_{5}COCl$ $\xrightarrow{\text{Anhyd. } AlCl_{3}, CS_{2}}$ પ્રોપિયોફિનોન $(C_{6}H_{5}COC_{2}H_{5})$ + $HCl$
$(ii)$ $(C_{6}H_{5}CH_{2})_{2}Cd + 2 CH_{3}COCl \rightarrow 2 C_{6}H_{5}CH_{2}COCH_{3}$ ($1$-ફિનાઈલપ્રોપેન$-2-$ઓન) + $CdCl_{2}$
$(iii)$ $H_{3}C - C \equiv C - H + H_{2}O$ $\xrightarrow{Hg^{2+}, H_{2}SO_{4}}$ $H_{3}C - CO - CH_{3}$ (પ્રોપેનોન)
$(iv)$ $p$-નાઈટ્રોટોલ્યુઈન $\xrightarrow{1. CrO_{2}Cl_{2}, 2. H_{3}O^{+}}$ $p$-નાઈટ્રોબેન્ઝાલ્ડિહાઈડ $(O_{2}NC_{6}H_{4}CHO)$

(N/A) આલ્કોહોલના ઓક્સિડેશન દ્વારા આલ્ડિહાઇડ અને કીટોનની બનાવટ:
આલ્ડિહાઇડ અને કીટોન સામાન્ય રીતે અનુક્રમે પ્રાથમિક અને દ્વિતીયક આલ્કોહોલના ઓક્સિડેશન દ્વારા બનાવવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયાઓમાં બંધનું વિભાજન અને નિર્માણ થાય છે. તેને ડિહાઇડ્રોજનેશન પ્રક્રિયાઓ પણ કહેવામાં આવે છે કારણ કે તેમાં આલ્કોહોલના અણુમાંથી ડાયહાઇડ્રોજન દૂર થાય છે.
ઉપયોગમાં લેવાતા ઓક્સિડેશનકર્તાના આધારે,પ્રાથમિક આલ્કોહોલનું ઓક્સિડેશન આલ્ડિહાઇડમાં થાય છે,જેનું આગળ ઓક્સિડેશન થઈને કાર્બોક્સિલિક એસિડ બને છે.
$RCH_2OH \xrightarrow{(K_2Cr_2O_7 + H_2SO_4), CrO_3, (O), -H_2O} RCHO$
$1^\circ$-આલ્કોહોલ $\rightarrow$ આલ્ડિહાઇડ
$CH_3CH_2OH \xrightarrow{(K_2Cr_2O_7 + H_2SO_4), CrO_3, (O), -H_2O} CH_3CHO$
$(b)$ પ્રાથમિક આલ્કોહોલમાંથી આલ્ડિહાઇડ મેળવવા માટે પિરિડિનિયમ ક્લોરોક્રોમેટ $(PCC)$ એક ઉત્તમ પ્રક્રિયક છે,જે ક્રોમિયમ ટ્રાયોક્સાઇડ,પિરિડિન અને $HCl$ નો સંકીર્ણ છે.
$(c)$ દ્વિતીયક આલ્કોહોલનું નિર્જળ માધ્યમમાં ક્રોમિક એનહાઇડ્રાઇડ $(CrO_3)$ દ્વારા કીટોનમાં ઓક્સિડેશન થાય છે.
$R-CH(OH)-R' \xrightarrow{CrO_3, (O), -H_2O} R-CO-R'$
ઉદાહરણો:
$(i) CH_3CH(OH)CH_3 \xrightarrow{CrO_3, (O), -H_2O} CH_3COCH_3$
$(ii) CH_3CH(OH)CH_2CH_3 \xrightarrow{CrO_3, (O), -H_2O} CH_3COCH_2CH_3$
$(iii) C_6H_5CH(OH)CH_3 \xrightarrow{CrO_3, (O), -H_2O} C_6H_5COCH_3$
તીવ્ર ઓક્સિડેશનકર્તા $(KMnO_4)$ અને ઊંચા તાપમાન જેવી પ્રબળ પ્રતિક્રિયા પરિસ્થિતિઓમાં,વિવિધ $C-C$ બંધોનું વિભાજન થાય છે અને ઓછા કાર્બન પરમાણુ ધરાવતા કાર્બોક્સિલિક એસિડનું મિશ્રણ બને છે.

(N/A) આ પદ્ધતિ બાષ્પશીલ આલ્કોહોલ માટે યોગ્ય છે અને ઔદ્યોગિક ઉપયોગ ધરાવે છે. આ પદ્ધતિમાં આલ્કોહોલની બાષ્પને $573 \ K$ તાપમાને ભારે ધાતુના ઉદ્દીપક ($Ag$ અથવા $Cu$) પરથી પસાર કરવામાં આવે છે.
$1^{\circ}$ આલ્કોહોલ આલ્ડિહાઇડ આપે છે:
$RCH_2OH \xrightarrow{Cu, 573 \ K} RCHO + H_2$
ઉદાહરણ: $CH_3CH_2OH \xrightarrow{Cu, 573 \ K} CH_3CHO + H_2$
$2^{\circ}$ આલ્કોહોલ કિટોન આપે છે:
$R-CH(OH)-R' \xrightarrow{Cu, 573 \ K} R-CO-R' + H_2$
ઉદાહરણ: $CH_3-CH(OH)-CH_3 \xrightarrow{Cu, 573 \ K} CH_3-CO-CH_3 + H_2$

(N/A) $i$. આલ્કીનનું ઓઝોનોલિસિસ: આલ્કીનનું ઓઝોનોલિસિસ અને ત્યારબાદ ઝિંક ડસ્ટ અને પાણી સાથેની પ્રક્રિયાથી આલ્કીનના વિસ્થાપન પ્રકારના આધારે આલ્ડિહાઈડ,કીટોન અથવા બંનેનું મિશ્રણ મળે છે.
$1$. ઈથીનમાંથી મેથેનાલની બનાવટ:
$CH_2=CH_2 + O_3$ $\rightarrow \text{ઈથિલીન ઓઝોનાઈડ}$ $\xrightarrow{Zn, H_2O} 2HCHO + ZnO$
$2$. પ્રોપીનમાંથી ઈથેનાલ અને મેથેનાલની બનાવટ:
$CH_3-CH=CH_2 + O_3$ $\rightarrow \text{પ્રોપીન ઓઝોનાઈડ}$ $\xrightarrow{Zn, H_2O} CH_3CHO + HCHO + ZnO$
$3$. $2$-મિથાઈલપ્રોપીનમાંથી પ્રોપેનોન અને મેથેનાલની બનાવટ:
$(CH_3)_2C=CH_2 + O_3$ $\rightarrow \text{ઓઝોનાઈડ}$ $\xrightarrow{Zn, H_2O} CH_3COCH_3 + HCHO + ZnO$
$ii$. આલ્કાઈનનું જલીયકરણ: આલ્કાઈન $H_2SO_4$ અને $HgSO_4$ ની હાજરીમાં પાણી સાથે પ્રક્રિયા કરીને કાર્બોનિલ સંયોજનો બનાવે છે.
ઉદાહરણ તરીકે,ઈથાઈનનું જલીયકરણ ઈથેનાલ આપે છે:
$HC \equiv CH + H_2O$ $\xrightarrow{H_2SO_4, HgSO_4} [CH_2=CHOH]$ $\rightarrow CH_3CHO$

(N/A) એસિલ ક્લોરાઇડમાંથી આલ્ડિહાઇડ: એસિલ ક્લોરાઇડનું પેલેડિયમ અને બેરિયમ સલ્ફેટ $(Pd/BaSO_4)$ ઉદ્દીપકની હાજરીમાં હાઇડ્રોજનેશન કરવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયાને રોઝનમન્ડ રિડક્શન કહેવામાં આવે છે.
$(i)$ ઇથેનોઇલ ક્લોરાઇડ (એસિટાઇલ ક્લોરાઇડ) માંથી ઇથેનાલ (એસિટાલડિહાઇડ):
$CH_3COCl + H_2 \xrightarrow{Pd/BaSO_4} CH_3CHO + HCl$
$(ii)$ બેન્ઝોઇલ ક્લોરાઇડમાંથી બેન્ઝાલ્ડિહાઇડ:
$C_6H_5COCl + H_2 \xrightarrow{Pd/BaSO_4} C_6H_5CHO + HCl$
$(b)$ એસિલ ક્લોરાઇડમાંથી કીટોન: કીટોન એસિલ ક્લોરાઇડની ડાયઆલ્કિલકેડમિયમ $(R_2Cd)$ સાથેની પ્રક્રિયા દ્વારા બનાવી શકાય છે,જે ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયકની કેડમિયમ ક્લોરાઇડ $(CdCl_2)$ સાથેની પ્રક્રિયાથી તૈયાર થાય છે.
$2RMgX + CdCl_2 \rightarrow R_2Cd + 2Mg(X)Cl$
$2R'COCl + R_2Cd \rightarrow 2R'COR + CdCl_2$

(N/A) આલ્ડિહાઈડ અને કીટોન ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયકો $(RMgX)$ માંથી નાઈટ્રાઈલ્સ $(R'CN)$ સાથેની પ્રક્રિયા અને ત્યારબાદ એસિડિક જળવિભાજન દ્વારા બનાવી શકાય છે.
$1.$ આલ્ડિહાઈડની બનાવટ:
ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયકની હાઈડ્રોજન સાયનાઈડ $(HCN)$ સાથેની પ્રક્રિયા અને ત્યારબાદ જળવિભાજનથી આલ્ડિહાઈડ મળે છે.
$H-C \equiv N + RMgX$ $\rightarrow [R-CH=NMgX]$ $\xrightarrow{H_2O, H^+} R-CHO + NH_3 + Mg(OH)X$
ઉદાહરણ: $H-C \equiv N + CH_3MgI$ $\rightarrow CH_3-CH=NMgI$ $\xrightarrow{H_2O, H^+} CH_3CHO + NH_3 + Mg(OH)I$
$2.$ કીટોનની બનાવટ:
ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયકની આલ્કાઈલ નાઈટ્રાઈલ્સ $(R'CN)$ સાથેની પ્રક્રિયા અને ત્યારબાદ જળવિભાજનથી કીટોન મળે છે.
$R'C \equiv N + RMgX$ $\rightarrow [R'C(R)=NMgX]$ $\xrightarrow{H_2O, H^+} R'COR + NH_3 + Mg(OH)X$
ઉદાહરણ: $CH_3C \equiv N + CH_3MgI$ $\rightarrow CH_3C(CH_3)=NMgI$ $\xrightarrow{H_2O, H^+} CH_3COCH_3 + NH_3 + Mg(OH)I$

(N/A) સ્ટીફન રિડક્શન પ્રક્રિયા દ્વારા નાઈટ્રાઈલ સંયોજનોમાંથી આલ્ડિહાઈડની બનાવટ:
નાઈટ્રાઈલ્સનું હાઈડ્રોક્લોરિક એસિડ $(HCl)$ ની હાજરીમાં સ્ટેનસ ક્લોરાઈડ $(SnCl_2)$ વડે રિડક્શન કરીને અનુરૂપ ઈમાઈન મેળવવામાં આવે છે,જેનું જળવિભાજન કરતા અનુરૂપ આલ્ડિહાઈડ મળે છે. આ પ્રક્રિયાને સ્ટીફન પ્રક્રિયા કહે છે.
$RC \equiv N + SnCl_2 + HCl$ $\rightarrow RCH = NH$ $\xrightarrow{H_3O^+} RCHO$
$(b)$ $DIBAL-H$ સાથે નાઈટ્રાઈલ સંયોજનોની રિડક્શન પ્રક્રિયા અને ત્યારબાદ જળવિભાજન દ્વારા આલ્ડિહાઈડની બનાવટ:
નાઈટ્રાઈલ્સનું ડાયઆઈસોબ્યુટાઈલ એલ્યુમિનિયમ હાઈડ્રાઈડ $(DIBAL-H)$ દ્વારા પસંદગીયુક્ત રિડક્શન કરીને ઈમાઈન મેળવવામાં આવે છે,ત્યારબાદ જળવિભાજન દ્વારા આલ્ડિહાઈડ મળે છે:
$RC \equiv N \xrightarrow[(ii) H_2O]{(i) AlH(i-Bu)_2} RCHO$
$(c)$ નાઈટ્રાઈલ સંયોજનોમાંથી કીટોનની બનાવટ:
કીટોન નાઈટ્રાઈલ્સની ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક $(R'MgX)$ સાથેની પ્રક્રિયા અને ત્યારબાદ જળવિભાજન દ્વારા બનાવવામાં આવે છે.
$RCN + R'MgX$ $\rightarrow R-C(R')=NMgX$ $\xrightarrow{H_3O^+} R-C(=O)R' + NH_3 + Mg(OH)X$

(N/A) $DIBAL-H$ એટલે ડાયઆઈસોબ્યુટાઈલ એલ્યુમિનિયમ હાઈડ્રાઈડ,$AlH(i-Bu)_2$.
$(a)$ નાઈટ્રાઈલમાંથી આલ્ડિહાઈડની બનાવટ:
નાઈટ્રાઈલનું $DIBAL-H$ દ્વારા પસંદગીયુક્ત રિડક્શન થઈને ઈમાઈન બને છે,જેનું જળવિભાજન કરતા આલ્ડિહાઈડ મળે છે.
$R-CN \xrightarrow[(ii) H_2O]{(i) DIBAL-H} R-CHO$
$(b)$ એસ્ટરમાંથી આલ્ડિહાઈડની બનાવટ:
એસ્ટરનું $DIBAL-H$ દ્વારા પસંદગીયુક્ત રિડક્શન થઈને આલ્ડિહાઈડ મળે છે.
$R-COOR' \xrightarrow[(ii) H_2O]{(i) DIBAL-H} R-CHO + R'OH$
એસ્ટર માટેનું ઉદાહરણ:
$CH_3(CH_2)_9-CO-OC_2H_5 \xrightarrow[(ii) H_2O]{(i) DIBAL-H} CH_3(CH_2)_9-CHO$

(N/A) $1.$ $2$-ક્લોરોપ્રોપેનમાંથી પ્રોપેનોન:
$CH_3-CHCl-CH_3$ $\xrightarrow{NaOH(aq)} CH_3-CH(OH)-CH_3$ $\xrightarrow{CrO_3} CH_3-CO-CH_3$
$2.$ પ્રોપીનમાંથી પ્રોપેનોન:
$CH_3-CH=CH_2$ $\xrightarrow{H_2O/H^+} CH_3-CH(OH)-CH_3$ $\xrightarrow{CrO_3 \text{ અથવા } Cu, 573K} CH_3-CO-CH_3$

(A) $PCC$ (પિરિડિનિયમ ક્લોરોક્રોમેટ) એ એક મંદ ઓક્સિડેશનકર્તા છે જે પ્રાથમિક આલ્કોહોલનું આલ્ડિહાઇડમાં ઓક્સિડેશન કરે છે,પરંતુ તેનું કાર્બોક્સિલિક એસિડમાં આગળ ઓક્સિડેશન કરતું નથી.
પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$CH_3-CH=CH-CH_2OH \xrightarrow{PCC} CH_3-CH=CH-CHO$
બનતી નીપજ $But-2-en-1-al$ છે.

(N/A) બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ નીચેની પદ્ધતિઓ દ્વારા બનાવી શકાય છે:
$1$. એસિલ ક્લોરાઈડમાંથી (રોઝનમન્ડ રિડક્શન):
બેન્ઝોઈલ ક્લોરાઈડનું પેલેડિયમ અને બેરિયમ સલ્ફેટ $(Pd/BaSO_4)$ ઉદ્દીપકની હાજરીમાં હાઈડ્રોજનેશન કરવાથી બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ મળે છે. આ પ્રક્રિયામાં સલ્ફર અથવા ક્વિનોલિન ઉમેરવામાં આવે છે જેથી આલ્કોહોલ સુધી રિડક્શન અટકી જાય.
$C_6H_5COCl + H_2 \xrightarrow{Pd/BaSO_4} C_6H_5CHO + HCl$
$2$. એરોમેટિક હાઈડ્રોકાર્બનમાંથી (ટોલ્યુઈન):
$a$. ક્રોમિલ ક્લોરાઈડ દ્વારા ઓક્સિડેશન (ઈટાર્ડ પ્રક્રિયા): ટોલ્યુઈનનું ક્રોમિલ ક્લોરાઈડ $(CrO_2Cl_2)$ દ્વારા ઓક્સિડેશન થઈને ક્રોમિયમ સંકીર્ણ બને છે,જેનું જળવિભાજન કરવાથી બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ મળે છે.
$C_6H_5CH_3 + 2CrO_2Cl_2$ $\rightarrow C_6H_5CH(OCrOHCl_2)_2$ $\xrightarrow{H_3O^+} C_6H_5CHO$
$b$. સાઈડ ચેઈન ક્લોરિનેશન અને ત્યારબાદ જળવિભાજન: ટોલ્યુઈનનું સાઈડ ચેઈન ક્લોરિનેશન કરવાથી બેન્ઝાલ ક્લોરાઈડ મળે છે,જેનું જળવિભાજન કરવાથી બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ મળે છે.
$C_6H_5CH_3 + Cl_2$ $\xrightarrow{hv} C_6H_5CHCl_2$ $\xrightarrow{H_2O, 373K} C_6H_5CHO$
$c$. ગેટરમેન-કોચ પ્રક્રિયા: બેન્ઝીનની કાર્બન મોનોક્સાઈડ અને હાઈડ્રોજન ક્લોરાઈડ સાથે નિર્જળ એલ્યુમિનિયમ ક્લોરાઈડ $(AlCl_3)$ અથવા ક્યુપ્રસ ક્લોરાઈડ $(CuCl)$ ની હાજરીમાં પ્રક્રિયા કરવાથી બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ મળે છે.
$C_6H_6 + CO + HCl \xrightarrow{anhydrous AlCl_3/CuCl} C_6H_5CHO$

(N/A) એસાઇલ ક્લોરાઇડમાંથી: ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક $(R'MgX)$ અને $CdCl_2$ માંથી બનાવેલ ડાયઆલ્કિલ કેડમિયમ $(R'_2Cd)$ સાથે $RCOCl$ ની પ્રક્રિયાથી કીટોન મળે છે: $2RCOCl + R'_2Cd \rightarrow 2RCOR' + CdCl_2$.
$(b)$ નાઇટ્રાઇલમાંથી: નાઇટ્રાઇલની ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક સાથેની પ્રક્રિયા અને ત્યારબાદ જળવિભાજન કરવાથી કીટોન મળે છે: $RCN + R'MgX$ $\rightarrow RR'C=NMgX$ $\xrightarrow{H_3O^+} RCOR' + NH_3 + Mg(OH)X$.
$(c)$ ફ્રિડલ-ક્રાફ્ટસ એસાઇલેશન: બેન્ઝીન અથવા વિસ્થાપિત બેન્ઝીન નિર્જળ $AlCl_3$ ની હાજરીમાં એસિડ ક્લોરાઇડ $(RCOCl)$ અથવા એસિડ એનહાઇડ્રાઇડ $(RCO)_2O$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને એરોમેટિક કીટોન બનાવે છે: $C_6H_6 + RCOCl \xrightarrow{\text{નિર્જળ } AlCl_3} C_6H_5COR + HCl$.

(N/A) આલ્ડિહાઈડ સંયોજનો નીચેની પદ્ધતિઓ દ્વારા તૈયાર કરી શકાય છે:
$i$. $PCC$ અથવા $CrO_3$ નો ઉપયોગ કરીને પ્રાથમિક આલ્કોહોલનું ઓક્સિડેશન.
$ii$. $573 \ K$ તાપમાને $Cu$ ઉદ્દીપક પર પ્રાથમિક આલ્કોહોલનું ડિહાઈડ્રોજનેશન.
$iii$. આલ્કીનનું ઓઝોનોલિસિસ અને ત્યારબાદ $Zn/H_2O$ સાથે રિડક્શન.
$iv$. રોઝનમંડ રિડક્શન: $Pd/BaSO_4$ નો ઉપયોગ કરીને એસિલ ક્લોરાઈડનું હાઈડ્રોજનેશન.
$v$. સ્ટીફન પ્રક્રિયા: $SnCl_2/HCl$ સાથે નાઈટ્રાઈલનું રિડક્શન અને ત્યારબાદ જળવિભાજન.
$vi$. $DIBAL-H$ નો ઉપયોગ કરીને નાઈટ્રાઈલ અને એસ્ટરનું રિડક્શન અને ત્યારબાદ જળવિભાજન.
$vii$. ઈટાર્ડ પ્રક્રિયા: $CrO_2Cl_2$ નો ઉપયોગ કરીને ટોલ્યુઈનનું ઓક્સિડેશન અને ત્યારબાદ જળવિભાજન.
$viii$. એસિટિક એનહાઈડ્રાઈડમાં $CrO_3$ સાથે ટોલ્યુઈનનું ઓક્સિડેશન.
$ix$. ટોલ્યુઈનની સાઈડ ચેઈનનું ક્લોરિનેશન અને ત્યારબાદ જળવિભાજન.
$x$. ગેટરમેન-કોચ પ્રક્રિયા: નિર્જળ $AlCl_3$ અથવા $CuCl$ ની હાજરીમાં $CO$ અને $HCl$ નો ઉપયોગ કરીને બેન્ઝીનનું ફોર્મિલેશન.

(N/A) આલ્ડિહાઈડનું સોડિયમ બોરોહાઈડ્રાઈડ $(NaBH_4)$ અથવા લિથિયમ એલ્યુમિનિયમ હાઈડ્રાઈડ $(LiAlH_4)$ જેવા રિડક્શનકર્તા પદાર્થો દ્વારા અથવા ઉદ્દીપકીય હાઈડ્રોજનીકરણ દ્વારા પ્રાથમિક આલ્કોહોલમાં રિડક્શન થાય છે.
સામાન્ય પ્રક્રિયા:
$RCHO + 2[H] \xrightarrow{NaBH_4 / LiAlH_4 / (Pd/H_2)} RCH_2OH$
ઉદાહરણ:
$(i) CH_3CHO + 2[H] \xrightarrow{NaBH_4 / LiAlH_4 / (Pd/H_2)} CH_3CH_2OH$
$(\text{ઈથેનાલ}) \qquad (\text{ઈથેનોલ})$

(N/A) $(i)$ ઇથેનાલમાંથી લેક્ટિક એસિડનું રૂપાંતરણ:
$CH_3CHO + HCN$ $\rightarrow CH_3CH(OH)CN$ $\xrightarrow{H_3O^+} CH_3CH(OH)COOH$ (લેક્ટિક એસિડ)
$(ii)$ $p-$ફ્લોરોટોલ્યુઇનમાંથી $p-$ફ્લોરોબેન્ઝાલ્ડિહાઇડનું રૂપાંતરણ:
$p-F-C_6H_4-CH_3$ $\xrightarrow[273-278 \ K]{CrO_3, (CH_3CO)_2O} p-F-C_6H_4-CH(OCOCH_3)_2$ $\xrightarrow{H_3O^+} p-F-C_6H_4-CHO$ ($p-$ફ્લોરોબેન્ઝાલ્ડિહાઇડ)

(N/A) પગલું $1$: $toluene$ માંથી $benzal$ chloride ની બનાવટ:
$Toluene$ ની પ્રક્રિયા પ્રકાશ $(h\nu)$ ની હાજરીમાં $383 \ K$ તાપમાને ક્લોરિન $(Cl_2)$ સાથે કરતા $benzal$ chloride (જેને $benzylidene$ chloride તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) મળે છે.
$C_6H_5CH_3 + 2Cl_2 \xrightarrow{h\nu, 383 \ K} C_6H_5CHCl_2 + 2HCl$
પગલું $2$: $benzal$ chloride માંથી $benzaldehyde$ ની બનાવટ:
$Benzal$ chloride નું $373 \ K$ તાપમાને પાણી સાથે જળવિભાજન કરતા $benzaldehyde$ મળે છે.
$C_6H_5CHCl_2 + H_2O \xrightarrow{373 \ K} C_6H_5CHO + 2HCl$

(N/A) બેન્ઝીનનું સીધું આલ્કાઇલેશન (ફ્રિડેલ-ક્રાફ્ટ આલ્કાઇલેશન) નિર્જળ $AlCl_3$ ની હાજરીમાં ઇથાઇલ ક્લોરાઇડ $(CH_3CH_2Cl)$ સાથે કરવાથી પોલી-આલ્કાઇલેશન થાય છે,કારણ કે આલ્કાઇલ સમૂહ ઇલેક્ટ્રોન-દાતા છે,જે બેન્ઝીન વલયને વધુ ઇલેક્ટ્રોફિલિક વિસ્થાપન માટે સક્રિય કરે છે.
વધુમાં,પ્રાથમિક આલ્કાઇલ હેલાઇડ્સ પુનઃરચના (rearrangement) અનુભવી શકે છે.
આ સમસ્યાઓ ટાળવા માટે,ઇથાઇલબેન્ઝીન એસિટાઇલ ક્લોરાઇડ $(CH_3COCl)$ સાથે બેન્ઝીનના ફ્રિડેલ-ક્રાફ્ટ એસિલેશન દ્વારા એસિટોફિનોન બનાવીને,ત્યારબાદ ક્લેમેન્સન રિડક્શન $(Zn-Hg/HCl)$ દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવે છે.
પ્રક્રિયા ક્રમ આ મુજબ છે:
$C_6H_6 + CH_3COCl$ $\xrightarrow{Anhydrous \ AlCl_3} C_6H_5COCH_3$ $\xrightarrow{Zn-Hg/HCl} C_6H_5CH_2CH_3$.

(N/A) હા,ગેટરમેન-કોચ પ્રક્રિયાને ફ્રિડલ-ક્રાફ્ટ એસાઇલેશનનો એક વિશિષ્ટ પ્રકાર ગણવામાં આવે છે.
સામાન્ય ફ્રિડલ-ક્રાફ્ટ એસાઇલેશનમાં,બેન્ઝીન (અથવા એરીન) નિર્જળ $AlCl_3$ ની હાજરીમાં એસિડ ક્લોરાઇડ (દા.ત.,$CH_3COCl$) સાથે પ્રક્રિયા કરીને એરાઇલ કીટોન બનાવે છે.
ગેટરમેન-કોચ પ્રક્રિયામાં,બેન્ઝીનની પ્રક્રિયા નિર્જળ $AlCl_3$ ની હાજરીમાં $CO$ અને $HCl$ સાથે કરવામાં આવે છે. ફોર્મિલ ક્લોરાઇડ $(HCOCl)$ અસ્થિર હોવાથી,તે $CO$ અને $HCl$ માંથી પ્રક્રિયા દરમિયાન જ (in situ) ઉત્પન્ન થાય છે.
આ રીતે ઉત્પન્ન થયેલ $HCOCl$ એ ફ્રિડલ-ક્રાફ્ટ એસાઇલેશનમાં વપરાતા એસિડ ક્લોરાઇડની જેમ જ એસાઇલેટિંગ એજન્ટ તરીકે કાર્ય કરે છે અને બેન્ઝાલ્ડિહાઇડ બનાવે છે. આમ,તેની ક્રિયાવિધિ સમાન છે.

(N/A) $(1)$ પ્રોપીનમાંથી એસિટોન:
$CH_3CH=CH_2$ $\xrightarrow{Br_2, CCl_4} CH_3-CHBr-CH_2Br$ $\xrightarrow{alc. KOH, \Delta} CH_3C \equiv CH$ $\xrightarrow{HgSO_4, H_2SO_4} CH_3COCH_3$
$(2)$ $2-$બ્રોમોબ્યુટેનમાંથી ઇથેનાલ:
$CH_3CH(Br)CH_2CH_3$ $\xrightarrow{alc. KOH, \Delta} CH_3CH=CHCH_3$ $\xrightarrow{(i) O_3, CH_2Cl_2, (ii) Zn, H_2O} 2CH_3CHO$

(A) સાચી જોડણી નીચે મુજબ છે:
$(A).$ રોઝનમંડ પ્રક્રિયા બેન્ઝોઈલ ક્લોરાઈડને બેન્ઝાલ્ડિહાઈડમાં રૂપાંતરિત કરવા માટે $H_2, Pd, BaSO_4$ નો ઉપયોગ કરે છે. તેથી,$(A \to i \to q)$.
$(B).$ સ્ટીફન પ્રક્રિયા $RCN$ ને $RCHO$ માં રૂપાંતરિત કરવા માટે $SnCl_2, HCl$ નો ઉપયોગ કરે છે. તેથી,$(B \to iii \to s)$.
$(C).$ ઈટાર્ડ પ્રક્રિયા ટોલ્યુઈનને ક્રોમિયમ સંકીર્ણમાં રૂપાંતરિત કરવા માટે $CrO_2Cl_2, CS_2$ નો ઉપયોગ કરે છે. તેથી,$(C \to iv \to r)$.
$(D).$ ગેટરમેન-કોચ પ્રક્રિયા બેન્ઝીનને બેન્ઝાલ્ડિહાઈડમાં રૂપાંતરિત કરવા માટે નિર્જળ $AlCl_3/CuCl$ સાથે $CO, HCl$ નો ઉપયોગ કરે છે. તેથી,$(D \to ii \to p)$.

(A-I-Q, B-III-Q, C-IV-P, D-II-Q) સાચી જોડકાં નીચે મુજબ છે:
$A$ $\rightarrow i$ $\rightarrow q$: $CH_3CN + C_6H_5MgBr$ $\xrightarrow{Ether} CH_3C(NMgBr)C_6H_5$ $\xrightarrow{H_3O^+} CH_3COC_6H_5$ (એસિટોફિનોન).
$B$ $\rightarrow iii$ $\rightarrow q$: નિર્જળ $AlCl_3$ ની હાજરીમાં બેન્ઝિનનું $CH_3COCl$ સાથે ફ્રિડલ-ક્રાફ્ટ એસિલેશન કરવાથી એસિટોફિનોન મળે છે.
$C$ $\rightarrow iv$ $\rightarrow p$: ટોલ્યુઈનનું સાઈડ-ચેઈન ક્લોરિનેશન અને ત્યારબાદ જળવિભાજન કરવાથી બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ મળે છે.
$D$ $\rightarrow ii$ $\rightarrow q$: $Hg^{2+}$ અને $H_2SO_4$ ની હાજરીમાં ફિનાઈલ ઈથાઈનનું જલીયકરણ કરવાથી એસિટોફિનોન મળે છે.

(C) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$1$. બેન્ઝિન $(I)$ એ $CO, HCl$ અને $AlCl_3$ (ગાટરમેન-કોચ પ્રક્રિયા) સાથે પ્રક્રિયા કરીને બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ બનાવે છે. તેથી,$I-R$.
$2$. બેન્ઝોનાઈટ્રાઈલ $(II)$ એ $SnCl_2, HCl$ અને ત્યારબાદ $H_3O^{+}$ (સ્ટીફન રિડક્શન) સાથે પ્રક્રિયા કરીને બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ બનાવે છે. તેથી,$II-P$.
$3$. બેન્ઝોઈલ ક્લોરાઈડ $(III)$ એ $H_2, Pd-BaSO_4, S$ અને ક્વિનોલિન (રોઝનમંડ રિડક્શન) સાથે પ્રક્રિયા કરીને બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ બનાવે છે. તેથી,$III-Q$.
તેથી,સાચી જોડ $I-R, II-P$ અને $III-Q$ છે.

(D) આ પ્રતિક્રિયા શ્રેણી ટોલ્યુઈનમાંથી બેન્ઝાલ્ડિહાઈડની ઔદ્યોગિક બનાવટ છે.
$1$. ટોલ્યુઈન પ્રકાશની હાજરીમાં ક્લોરિન સાથે પ્રતિક્રિયા આપે છે $(Cl_2/h\nu)$ અને સાઇડ-ચેન ક્લોરિનેશન થાય છે.
$2$. આ પ્રતિક્રિયા બેન્ઝાઇલ ક્લોરાઇડ,પછી બેન્ઝલ ક્લોરાઇડ $(C_6H_5CHCl_2)$ અને અંતે બેન્ઝોટ્રાયક્લોરાઇડના નિર્માણ દ્વારા આગળ વધે છે.
$3$. બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ મેળવવા માટે,પ્રતિક્રિયાને નિયંત્રિત કરવામાં આવે છે જેથી મધ્યવર્તી $X$ તરીકે બેન્ઝલ ક્લોરાઇડ $(C_6H_5CHCl_2)$ મળે.
$4$. $373 \ K$ તાપમાને પાણી સાથે બેન્ઝલ ક્લોરાઇડ $(C_6H_5CHCl_2)$ નું જળવિભાજન કરવાથી બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ $(C_6H_5CHO)$ મળે છે.
તેથી,સંયોજન $X$ એ બેન્ઝલ ક્લોરાઇડ $(C_6H_5CHCl_2)$ છે.

(B) આપેલ પ્રક્રિયા રોઝનમંડ રિડક્શન છે.
આ પ્રક્રિયામાં,એસિડ ક્લોરાઇડ $(RCOCl)$ નું બેરિયમ સલ્ફેટ $(BaSO_4)$ પર આધારિત પેલેડિયમ $(Pd)$ ઉદ્દીપકની હાજરીમાં $H_2$ વાયુનો ઉપયોગ કરીને આલ્ડિહાઇડ $(RCHO)$ માં રિડક્શન કરવામાં આવે છે.
પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$C_6H_5COCl + H_2 \xrightarrow{Pd/BaSO_4} C_6H_5CHO + HCl$
અહીં,સંયોજન $(A)$ એ બેન્ઝોઇલ ક્લોરાઇડ $(C_6H_5COCl)$ છે.