આલ્કોહોલના ઓક્સિડેશન દ્વારા આલ્ડિહાઇડ અને કીટોનની બનાવટ પર નોંધ લખો.

(N/A) આલ્કોહોલના ઓક્સિડેશન દ્વારા આલ્ડિહાઇડ અને કીટોનની બનાવટ:
આલ્ડિહાઇડ અને કીટોન સામાન્ય રીતે અનુક્રમે પ્રાથમિક અને દ્વિતીયક આલ્કોહોલના ઓક્સિડેશન દ્વારા બનાવવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયાઓમાં બંધનું વિભાજન અને નિર્માણ થાય છે. તેને ડિહાઇડ્રોજનેશન પ્રક્રિયાઓ પણ કહેવામાં આવે છે કારણ કે તેમાં આલ્કોહોલના અણુમાંથી ડાયહાઇડ્રોજન દૂર થાય છે.
ઉપયોગમાં લેવાતા ઓક્સિડેશનકર્તાના આધારે,પ્રાથમિક આલ્કોહોલનું ઓક્સિડેશન આલ્ડિહાઇડમાં થાય છે,જેનું આગળ ઓક્સિડેશન થઈને કાર્બોક્સિલિક એસિડ બને છે.
$RCH_2OH \xrightarrow{(K_2Cr_2O_7 + H_2SO_4), CrO_3, (O), -H_2O} RCHO$
$1^\circ$-આલ્કોહોલ $\rightarrow$ આલ્ડિહાઇડ
$CH_3CH_2OH \xrightarrow{(K_2Cr_2O_7 + H_2SO_4), CrO_3, (O), -H_2O} CH_3CHO$
$(b)$ પ્રાથમિક આલ્કોહોલમાંથી આલ્ડિહાઇડ મેળવવા માટે પિરિડિનિયમ ક્લોરોક્રોમેટ $(PCC)$ એક ઉત્તમ પ્રક્રિયક છે,જે ક્રોમિયમ ટ્રાયોક્સાઇડ,પિરિડિન અને $HCl$ નો સંકીર્ણ છે.
$(c)$ દ્વિતીયક આલ્કોહોલનું નિર્જળ માધ્યમમાં ક્રોમિક એનહાઇડ્રાઇડ $(CrO_3)$ દ્વારા કીટોનમાં ઓક્સિડેશન થાય છે.
$R-CH(OH)-R' \xrightarrow{CrO_3, (O), -H_2O} R-CO-R'$
ઉદાહરણો:
$(i) CH_3CH(OH)CH_3 \xrightarrow{CrO_3, (O), -H_2O} CH_3COCH_3$
$(ii) CH_3CH(OH)CH_2CH_3 \xrightarrow{CrO_3, (O), -H_2O} CH_3COCH_2CH_3$
$(iii) C_6H_5CH(OH)CH_3 \xrightarrow{CrO_3, (O), -H_2O} C_6H_5COCH_3$
તીવ્ર ઓક્સિડેશનકર્તા $(KMnO_4)$ અને ઊંચા તાપમાન જેવી પ્રબળ પ્રતિક્રિયા પરિસ્થિતિઓમાં,વિવિધ $C-C$ બંધોનું વિભાજન થાય છે અને ઓછા કાર્બન પરમાણુ ધરાવતા કાર્બોક્સિલિક એસિડનું મિશ્રણ બને છે.