Genetic Conservation and New Questions in Gujarati

(D) વિંગ્ડ બીન $(Psophocarpus\, tetragonolobus)$ એ એક કઠોળ વર્ગની વનસ્પતિ છે જે નાઈટ્રોજન સ્થાપન માટે ગાંઠામૂળી ધરાવે છે.
તેના બીજમાં આશરે $34\%$ પ્રોટીન અને $13\%$ તેલ હોય છે,જે સોયાબીન જેવું પોષક મૂલ્ય ધરાવે છે.
આ લાક્ષણિકતાઓને કારણે,તેને ખેતી માટે એક નવો સંભવિત પાક માનવામાં આવે છે.

(B) $Leucaena$ (જે સામાન્ય રીતે $Subabul$ તરીકે ઓળખાય છે) એ ઝડપથી વધતું કઠોળ વર્ગનું વૃક્ષ છે.
તેના પાંદડા નાઈટ્રોજનયુક્ત સંયોજનોથી સમૃદ્ધ હોય છે,જે તેને જમીનની ફળદ્રુપતા વધારવા માટે લીલા ખાતરનો ઉત્તમ સ્ત્રોત બનાવે છે.
તેના મૂળમાં રહેલી ગાંઠોમાં સહજીવી બેક્ટેરિયા દ્વારા વાતાવરણીય નાઈટ્રોજનનું સ્થાપન કરવાની ક્ષમતાને કારણે તેનો કૃષિ-વનીકરણમાં વ્યાપકપણે ઉપયોગ થાય છે.

(D) ઓછો ઉપયોગમાં લેવાતો પાક એટલે એવી વનસ્પતિ પ્રજાતિ કે જે તેના પોષક અથવા ઔદ્યોગિક મૂલ્ય હોવા છતાં વ્યાપકપણે ખેતી કરવામાં આવતી નથી અથવા વ્યાવસાયિક રીતે તેનો ઉપયોગ થતો નથી.
$Azadirachta indica$ (લીમડો) ને ઘણીવાર ઓછા ઉપયોગમાં લેવાતા તેલીબિયાંના પાક તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે,કારણ કે તેના બીજમાં ઔષધીય અને ઔદ્યોગિક ઉપયોગ માટે નોંધપાત્ર પ્રમાણમાં તેલ હોય છે,છતાં $Brassica$ (રાય),$Cocos$ (નાળિયેર) અથવા $Helianthus$ (સૂર્યમુખી) ની સરખામણીમાં તે મુખ્ય વ્યાવસાયિક તેલીબિયાંના પાક તરીકે ઉગાડવામાં આવતો નથી.

(C) સાચો જવાબ છે.
$Subabul$ $(Leucaena leucocephala)$ ને સામાજિક વનીકરણ કાર્યક્રમો હેઠળ મોટા પાયે વાવવામાં આવે છે.
તે તેના ઝડપી વિકાસ, નાઈટ્રોજન સ્થાપિત કરવાની ક્ષમતા અને વિવિધ ઉપયોગો માટે ખૂબ જ મૂલ્યવાન છે.
તેનો ઉપયોગ સામાન્ય રીતે પવન અવરોધક, અગ્નિ અવરોધક અને પશુઓ માટે ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળા ઘાસચારા તરીકે કરવામાં આવે છે.

(A) જીન બેંક એવી સુવિધાઓ છે જ્યાં આનુવંશિક સામગ્રી (બીજ,પરાગરજ,$DNA$,વગેરે) ને તેમના કુદરતી નિવાસસ્થાનની બહાર સાચવવામાં આવે છે.
સંરક્ષણની આ પદ્ધતિને $Ex$ $situ$ (અવસ્થાનિક) સંરક્ષણ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
$Ex$ $situ$ સંરક્ષણમાં જૈવવિવિધતાના ઘટકોનું તેમના કુદરતી નિવાસસ્થાનની બહાર સંરક્ષણ કરવામાં આવે છે,જેમ કે વનસ્પતિ ઉદ્યાનો,પ્રાણી સંગ્રહાલયો અને જીન બેંક.

(B) $IR-36$ એ ઇન્ટરનેશનલ રાઇસ રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ $(IRRI)$ ખાતે ડૉ. ગુરદેવ એસ. ખુશ દ્વારા વિકસાવવામાં આવેલી ડાંગરની વધુ ઉત્પાદન આપતી જાત છે.
તેને $13$ વિવિધ ડાંગરની જાતોનું જંગલી પ્રજાતિ $Oryza \text{ } nivara$ સાથે સંકરણ કરીને બનાવવામાં આવી હતી.
આ સંવર્ધન કાર્યક્રમનો મુખ્ય હેતુ ગ્રાસી સ્ટન્ટ વાયરસ સામે પ્રતિકારક શક્તિ વિકસાવવાનો હતો, જે તે સમયે ડાંગરના પાક માટે મોટો ખતરો હતો.

(A) વિંગ્ડ બીન $(Psophocarpus\, tetragonolobus)$ ને સંભવિત ખાદ્ય વનસ્પતિ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે કારણ કે આ વનસ્પતિના લગભગ તમામ ભાગો,જેમાં પાંદડા,ફૂલો,બીજ અને કંદનો સમાવેશ થાય છે,તે ખાદ્ય છે અને પ્રોટીન તથા વિટામિન્સથી ભરપૂર છે. તેના ઉચ્ચ પોષક મૂલ્યને કારણે તેને ઘણીવાર 'સુપરમાર્કેટ ઓન અ સ્ટોક' તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.

(D) રિકેલ્સિટ્રન્ટ બીજ એવા બીજ છે જે સૂકવણી (desiccation) અને ઠંડું તાપમાન સહન કરી શકતા નથી.
તેઓ ઉચ્ચ ભેજનું પ્રમાણ જાળવી રાખે છે અને સૂકવણી પ્રત્યે સંવેદનશીલ હોય છે,જેના કારણે તેમની જીવંતતા નાશ પામે છે.
તેથી,સૂકી હવામાં રાખવાથી અથવા વધુ પડતા નિર્જલીકરણથી બીજ મૃત્યુ પામે છે.
વધુમાં,તેઓ ઓછા તાપમાન પ્રત્યે પણ સંવેદનશીલ હોય છે,જે તેમને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે.
આમ,આપેલી તમામ પરિસ્થિતિઓ રિકેલ્સિટ્રન્ટ બીજ માટે હાનિકારક છે.

(A) $New \ World$ શબ્દ અમેરિકા ખંડ માટે વપરાય છે. $Red \ pepper$ (લાલ મરચું - Capsicum) સહિતના ઘણા પાકો પોર્ટુગીઝ વેપારીઓ દ્વારા અમેરિકાથી ભારતમાં લાવવામાં આવ્યા હતા. ત્યારથી તે ભારતીય રસોઈનો એક અભિન્ન ભાગ બની ગયું છે,જ્યારે $Black \ pepper$ (કાળા મરી),$Cardamom$ (એલચી) અને $Ginger$ (આદુ) એ જૂની દુનિયા (ખાસ કરીને ભારત અને દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયા) ના મૂળ વતની છે.

(A) જનીનબૅન્ક એ એક પ્રકારનું જૈવિક સંગ્રહસ્થાન છે જે જનીનિક દ્રવ્યનું સંરક્ષણ કરે છે. વનસ્પતિઓ માટે,આ પ્રક્રિયા છોડના ટુકડાઓને થીજવીને અથવા બીજને સંગ્રહિત કરીને (દા.ત.,બીજ બૅન્ક) કરવામાં આવે છે. પ્રાણીઓ માટે,આમાં શુક્રકોષો અને અંડકોષોને જરૂર પડે ત્યાં સુધી ઝૂઓલોજિકલ ફ્રીઝરમાં થીજવીને રાખવામાં આવે છે. તેથી,અલભ્ય જનીનો અને જનીનિક વિવિધતાના સંરક્ષણ માટે ખાસ કરીને જનીનબૅન્ક વિકસાવવામાં આવી છે.