Chemical stoichiometry Questions in Gujarati

(C) સક્રિયદળ એટલે મોલર સાંદ્રતા,જેનું સૂત્ર: $\text{સક્રિયદળ} = \frac{\text{ઘનતા} \times 1000}{\text{આણ્વીય દળ}}$.
આપેલ છે: $\text{ઘનતા} = 1.56 \, g/mL$,$\text{આણ્વીય દળ} = 78 \, g/mol$.
$\text{સક્રિયદળ} = \frac{1.56 \times 1000}{78} = \frac{1560}{78} = 20 \, mol/L$.

(A) $AB_5$ સંયોજનનું જલીય દ્રાવણમાં વિયોજન નીચે મુજબ થાય છે:
$AB_5 \rightarrow A^{5+} + 5B^{-}$
$AB_5$ ની સાંદ્રતા $10^{-3} \text{ mol/L}$ આપેલ છે.
પ્રક્રિયાના તત્વયોગમિતિ (stoichiometry) મુજબ,$1 \text{ mol}$ $AB_5$ માંથી $5 \text{ mol}$ $B^{-}$ મળે છે.
તેથી,$B^{-}$ ની સાંદ્રતા:
$[B^{-}] = 5 \times [AB_5] = 5 \times 10^{-3} \text{ mol/L}$.

(C) આયનીકરણની પ્રક્રિયા: $A_2B_3 \rightleftharpoons 2A^{+3} + 3B^{-2}$.
પ્રક્રિયાના તત્વયોગમિતિ (stoichiometry) મુજબ,$3$ મોલ $B^{-2}$ માટે $2$ મોલ $A^{+3}$ ઉત્પન્ન થાય છે.
તેથી,સાંદ્રતાનો સંબંધ $\frac{[A^{+3}]}{2} = \frac{[B^{-2}]}{3}$ થાય છે.
આથી,$[A^{+3}] = \frac{2}{3} [B^{-2}]$ મળે છે.

(D) સક્રિય દળ એટલે મોલર સાંદ્રતા,જે $\text{મોલ} / \text{કદ} (V)$ છે.
$(i)$ $CO_2$ ના મોલ $= \frac{22 \ g}{44 \ g/mol} = 0.5 \ mol$. સક્રિય દળ $[CO_2] = \frac{0.5}{V}$.
$(ii)$ $H_2$ ના મોલ $= \frac{3 \ g}{2 \ g/mol} = 1.5 \ mol$. સક્રિય દળ $[H_2] = \frac{1.5}{V}$.
$(iii)$ $N_2$ ના મોલ $= \frac{7 \ g}{28 \ g/mol} = 0.25 \ mol$. સક્રિય દળ $[N_2] = \frac{0.25}{V}$.
ગુણોત્તર $[CO_2] : [H_2] : [N_2] = \frac{0.5}{V} : \frac{1.5}{V} : \frac{0.25}{V} = 0.5 : 1.5 : 0.25 = 1 : 3 : 0.5$.

(A) આપેલ છે: $NaOH$ નું દળ $= 0.4 \ g$,દ્રાવણનું કદ $= 40 \ mL$,$NaOH$ નું આણ્વીય વજન $= 40 \ g/mol$.
$1$. મોલારીટી $(M) = \frac{\text{દ્રાવ્યનું દળ}}{\text{આણ્વીય વજન} \times \text{કદ (L માં)}} = \frac{0.4}{40 \times (40/1000)} = \frac{0.4 \times 1000}{40 \times 40} = 0.25 \ M$.
$2$. $NaOH$ એક મોનોએસિડિક બેઝ હોવાથી,તેનો $n$-ફેક્ટર $1$ છે.
$3$. નોર્માલીટી $(N) = M \times n\text{-ફેક્ટર} = 0.25 \times 1 = 0.25 \ N$.

(C) નોર્માલિટી $(N)$ અને મોલારીટી $(M)$ વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબ છે: $N = M \times \text{n-factor}$.
$Na_2CO_3$ માટે,ધન આયન પરનો કુલ વીજભાર $2 \times (+1) = +2$ છે,તેથી n-factor $2$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $0.2 = M \times 2$.
તેથી,$M = \frac{0.2}{2} = 0.1 \ M$.

(A) નોર્માલિટી $(N)$ અને મોલારિટી $(M)$ વચ્ચેનો સંબંધ: $N = M \times n$-ફેક્ટર.
$HCl$ માટે,$n$-ફેક્ટર $1$ છે. તેથી,$2N$ $HCl$ માટે,મોલારિટી $M = \frac{2}{1} = 2 \ M$ થાય.
હવે,વિકલ્પો માટે મોલારિટી તપાસો:
$4N$ $H_2SO_4$ માટે,$n$-ફેક્ટર $2$ છે. તેથી,$M = \frac{4}{2} = 2 \ M$.
આમ,$4N$ $H_2SO_4$ ની મોલારિટી $2 \ M$ છે,જે $2N$ $HCl$ ની મોલારિટી જેટલી છે,તેથી સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(B) $NaOH$ નું આણ્વીય દળ $40 \ g/mol$ છે. $NaOH$ માટે $n$-ફેક્ટર $1$ હોવાથી,તેનું તુલ્ય દળ પણ $40 \ g/eq$ થાય.
$NaOH$ ના ગ્રામ તુલ્યાંક = $\frac{\text{દળ}}{\text{તુલ્ય દળ}} = \frac{2 \ g}{40 \ g/eq} = \frac{1}{20} \ eq$.
દ્રાવણનું કદ = $100 \ cm^3 = 0.1 \ L$.
નોર્માલિટી $(N)$ = $\frac{\text{ગ્રામ તુલ્યાંકની સંખ્યા}}{\text{દ્રાવણનું કદ } (L)} = \frac{1/20 \ eq}{0.1 \ L} = \frac{1}{2} \ N$ અથવા $N/2$.

(A) નોર્માલિટી $(N)$ નું સૂત્ર: $N = \frac{w}{E \times V_{(L)}}$
ડાયબેઝિક એસિડ માટે,તુલ્યભાર $(E)$ છે: $E = \frac{\text{અણુભાર}}{2} = \frac{200}{2} = 100 \, g/eq$.
આપેલ છે: $N = 0.1 \, N$,$V = 100 \, mL = 0.1 \, L$.
કિંમતો મૂકતા: $0.1 = \frac{w}{100 \times 0.1}$.
$0.1 = \frac{w}{10}$.
$w = 0.1 \times 10 = 1 \, g$.

(D) સપ્રમાણતા $(N)$ અને મોલારિટી $(M)$ વચ્ચેનો સંબંધ આ મુજબ છે: $N = M \times \text{n-factor}$.
ફોસ્ફોરિક એસિડ $(H_3PO_4)$ માટે,બેઝિસિટી (n-factor) $3$ છે.
તેથી,$N = 1 \ M \times 3 = 3 \ N$.

(A) મોલારિટી $(M)$ શોધવા માટેનું સૂત્ર જ્યારે વજનથી ટકાવારી $(\% w/W)$ અને ઘનતા $(d)$ આપેલ હોય:
$M = \frac{\% (w/W) \times d \times 10}{\text{Molar mass of } H_2SO_4}$
આપેલ છે:
$\% (w/W) = 95$
$d = 1.834 \ g \ cm^{-3}$
$H_2SO_4$ નું આણ્વીય દળ $= 98 \ g \ mol^{-1}$
ગણતરી:
$M = \frac{95 \times 1.834 \times 10}{98}$
$M = \frac{1742.3}{98}$
$M \approx 17.778 \approx 17.8 \ M$

(C) મોલારિટી એટલે દ્રાવણના પ્રતિ લિટરમાં દ્રાવ્યના મોલની સંખ્યા.
પ્રથમ,$NaOH$ નું આણ્વીય દળ ગણો: $23 + 16 + 1 = 40 \ g/mol$.
$NaOH$ ના મોલની સંખ્યા $= \frac{\text{દળ}}{\text{આણ્વીય દળ}} = \frac{8 \ g}{40 \ g/mol} = 0.2 \ mol$.
દ્રાવણનું કદ $1 \ L$ હોવાથી,મોલારિટી $= \frac{0.2 \ mol}{1 \ L} = 0.2 \ M$.

(D) કુલ મિલિ-ઇક્વિવેલન્ટ્સ $(N_1V_1 + N_2V_2 + N_3V_3)$ ની ગણતરી નીચે મુજબ છે:
$N_1V_1 = 5 \, mL \times 1 \, N = 5 \, meq$
$N_2V_2 = 20 \, mL \times 0.5 \, N = 10 \, meq$
$N_3V_3 = 30 \, mL \times (1/3) \, N = 10 \, meq$
કુલ મિલિ-ઇક્વિવેલન્ટ્સ = $5 + 10 + 10 = 25 \, meq$.
દ્રાવણનું અંતિમ કદ $1 \, L = 1000 \, mL$ છે.
સપ્રમાણતા $(N)$ = $\frac{\text{કુલ મિલિ-ઇક્વિવેલન્ટ્સ}}{\text{કુલ કદ (mL માં)}} = \frac{25}{1000} = \frac{1}{40} \, N$ અથવા $N/40$.

(C) સંપૂર્ણ તટસ્થીકરણ માટે,એસિડના તુલ્યાંક (equivalents) ની સંખ્યા બેઝના તુલ્યાંકની સંખ્યા જેટલી હોવી જોઈએ.
તુલ્યતાના નિયમ મુજબ: $N_1V_1 = N_2V_2$.
આપેલ છે: $N_1 = N/10 = 0.1 \ N$,$V_1 = 25 \ mL$.
આપણને $N_2V_2 = 0.1 \times 25 = 2.5 \ meq$ ની જરૂર છે.
વિકલ્પ $C$ તપાસતા: $N_2 = N/10 = 0.1 \ N$,$V_2 = 25 \ mL$.
$N_2V_2 = 0.1 \times 25 = 2.5 \ meq$.
આમ,$HCl$ ના તુલ્યાંક $NaOH$ ના તુલ્યાંક સાથે સમાન હોવાથી,વિકલ્પ $C$ સાચો છે.

(A) $1$. સાંદ્ર $H_2SO_4$ દ્રાવણની મોલારિટીની ગણતરી કરો:
મોલારિટી $(M) = \frac{\text{ઘનતા} \times \% \text{વજનથી} \times 10}{\text{મોલર દળ}} = \frac{1.80 \times 98 \times 10}{98} = 18 \ M$.
$2$. મંદન સૂત્ર $M_1V_1 = M_2V_2$ નો ઉપયોગ કરો:
$18 \ M \times V_1 = 0.1 \ M \times 1000 \ mL$.
$3$. $V_1$ માટે ઉકેલો:
$V_1 = \frac{0.1 \times 1000}{18} = \frac{100}{18} \approx 5.55 \ mL$.

(A) શુદ્ધ પાણીની ઘનતા આશરે $1000 \, g/L$ છે.
પાણી $(H_2O)$ નું આણ્વીય દળ $18 \, g/mol$ છે.
મોલારિટી $(M)$ = $\frac{\text{દ્રાવ્યનું દળ (g)}}{\text{આણ્વીય દળ} \times \text{દ્રાવણનું કદ (L)}}$.
મોલારિટી = $\frac{1000 \, g}{18 \, g/mol \times 1 \, L} = 55.56 \, M \approx 55.6 \, M$.

(C) $H_3PO_4$ ની બેઝિકતા (n-factor) $3$ છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે નોર્માલીટી $(N)$ અને મોલારિટી $(M)$ વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબ છે:
$N = M \times \text{n-factor}$
આપેલ કિંમતો મૂકતા:
$N = 1.5 \times 3 = 4.5 \ N$

(C) આ પ્રક્રિયા માટેનું સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$Na_2CO_3 + H_2SO_4 \rightarrow Na_2SO_4 + H_2O + CO_2$
પ્રક્રિયાના તત્વયોગમિતિ (stoichiometry) મુજબ, $1 \, mole$ $H_2SO_4$ એ $1 \, mole$ $CO_2$ ઉત્પન્ન કરે છે।
સૌ પ્રથમ, $H_2SO_4$ ના મોલની સંખ્યા ગણો:
$Moles = Molarity \times Volume \, (L \, \text{માં}) = 0.1 \, M \times 0.1 \, L = 0.01 \, moles$.
જેમ કે $1 \, mole$ $H_2SO_4$ એ $1 \, mole$ $CO_2$ આપે છે, તેથી $0.01 \, moles$ $H_2SO_4$ એ $0.01 \, moles$ $CO_2$ ઉત્પન્ન કરશે।
$STP$ પર, કોઈપણ વાયુનો $1 \, mole$ $22.4 \, L$ જગ્યા રોકે છે।
તેથી, ઉત્પન્ન થયેલ $CO_2$ નું કદ:
$Volume = 0.01 \, moles \times 22.4 \, L/mole = 0.224 \, L$.

(C) મોલારીટી $(M)$ નું સૂત્ર આ મુજબ છે: $M = \frac{\text{દ્રાવ્યનું દળ (g)}}{\text{મોલર દળ (g/mol)} \times \text{દ્રાવણનું કદ (L)}}$.
આપેલ છે:
$NaCl$ નું દળ $= 5.85 \ g$
$NaCl$ નું મોલર દળ $= 58.5 \ g/mol$
દ્રાવણનું કદ $= 500 \ mL = 0.5 \ L$.
કિંમતો મૂકતા:
$M = \frac{5.85}{58.5 \times 0.5} = \frac{0.1}{0.5} = 0.2 \ M$.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(A) નોર્માલીટી $(N)$ નું સૂત્ર: $N = \frac{W \times 1000}{E \times V(mL)}$
જ્યાં $W$ એ દ્રાવ્યનું વજન ગ્રામમાં છે,$E$ એ તુલ્યભાર છે,અને $V$ એ કદ $mL$ માં છે.
ડાયબેઝિક એસિડ માટે,તુલ્યભાર $E = \frac{\text{મોલર દળ}}{2} = \frac{200}{2} = 100 \ g/eq$.
આપેલ કિંમતો મૂકતા: $0.1 = \frac{W \times 1000}{100 \times 100}$.
$0.1 = \frac{W \times 1000}{10000} = \frac{W}{10}$.
$W = 0.1 \times 10 = 1 \ g$.

(B) મંદન માટેના સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા:
$M_1V_1 = M_2V_2$
જ્યાં:
$M_1 = 10 \, M$
$V_1 = ?$
$M_2 = 5 \, M$
$V_2 = 2.00 \, L$
સમીકરણમાં કિંમતો મૂકતા:
$10 \, M \times V_1 = 5 \, M \times 2.00 \, L$
$V_1 = \frac{5 \times 2.00}{10} \, L$
$V_1 = 1.00 \, L$

(D) મંદનનું સૂત્ર $N_1V_1 = N_2V_2$ છે.
અહીં,$N_1 = 36 \ N$ અને $V_1 = 8.3 \ mL$ છે.
મંદન પછીનું કુલ કદ $V_2 = V_1 + V_{\text{water}} = 8.3 \ mL + 991.7 \ mL = 1000 \ mL$ થાય.
કિંમતો મૂકતા: $36 \times 8.3 = N_2 \times 1000$.
$N_2 = \frac{36 \times 8.3}{1000} = \frac{298.8}{1000} = 0.2988 \ N$.
આશરે કિંમત લેતા,$N_2 \approx 0.3 \ N$ મળે છે.

(A) $H_3PO_3$ એ ડાયબેઝિક એસિડ છે,એટલે કે તેમાં બે વિસ્થાપનીય હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ છે.
તટસ્થીકરણ પ્રક્રિયા: $H_3PO_3 + 2KOH \rightarrow K_2HPO_3 + 2H_2O$.
તુલ્યતા સંબંધનો ઉપયોગ કરતા: $M_1 \times V_1 \times n_f(\text{acid}) = M_2 \times V_2 \times n_f(\text{base})$.
$0.1 \times 20 \times 2 = 0.1 \times V_2 \times 1$.
$V_2 = \frac{0.1 \times 20 \times 2}{0.1 \times 1} = 40 \, mL$.

(B) ધારો કે કદનો ગુણોત્તર $x : y$ છે.
મિશ્રણની સાંદ્રતા માટેનું સૂત્ર: $M_{mix} = \frac{M_1V_1 + M_2V_2}{V_1 + V_2}$
$0.7 = \frac{0.4x + 0.9y}{x + y}$
$0.7(x + y) = 0.4x + 0.9y$
$0.7x + 0.7y = 0.4x + 0.9y$
$0.3x = 0.2y$
$\frac{x}{y} = \frac{0.2}{0.3} = \frac{2}{3}$
આમ,ગુણોત્તર $2 : 3$ છે.

(C) એવોગેડ્રોના નિયમ મુજબ,સમાન તાપમાન અને દબાણે,વાયુઓના સમાન કદમાં સમાન સંખ્યામાં મોલ હોય છે.
પાત્રનું કદ અચળ હોવાથી,$n_{O_2} = n_{SO_2}$ થાય.
આપણે જાણીએ છીએ કે $n = \frac{w}{M}$,જ્યાં $w$ એ વજન છે અને $M$ એ આણ્વીય દળ છે.
તેથી,$\frac{w_{O_2}}{M_{O_2}} = \frac{w_{SO_2}}{M_{SO_2}}$.
$O_2$ નું આણ્વીય દળ $32 \ g/mol$ અને $SO_2$ નું આણ્વીય દળ $64 \ g/mol$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{w_{O_2}}{32} = \frac{w_{SO_2}}{64}$.
$w_{O_2} = w_{SO_2} \times \frac{32}{64} = \frac{1}{2} \times w_{SO_2}$.
આમ,$O_2$ નું વજન $SO_2$ ના વજન કરતાં અડધું હશે.

(B) આપેલ છે,$CO_2$ ની મોલારિટી = $0.1 \, M$ (એટલે કે $1000 \, mL$ દ્રાવણમાં $0.1 \, mol$ $CO_2$).
દ્રાવણનું કદ = $200 \, mL$.
$200 \, mL$ માં $CO_2$ ના મોલની સંખ્યા = $\frac{0.1}{1000} \times 200 = 0.02 \, mol$.
$STP$ એ,$1 \, mol$ આદર્શ વાયુનું કદ $22.4 \, L$ હોય છે.
તેથી,$0.02 \, mol$ $CO_2$ નું કદ = $0.02 \times 22.4 \, L = 0.448 \, L$.

(C) અચળ તાપમાન અને દબાણે,કદ એ મોલની સંખ્યાના સમપ્રમાણમાં હોય છે: $\frac{V_1}{V_2} = \frac{n_1}{n_2}$.
આપેલ છે $V_{N_2} = 1 \ L$ અને $V_{O_2} = \frac{7}{8} \ L$.
કારણ કે $n = \frac{m}{M}$,જ્યાં $m$ એ દળ છે અને $M$ એ આણ્વીય દળ છે:
$\frac{V_{N_2}}{V_{O_2}} = \frac{n_{N_2}}{n_{O_2}} = \frac{m_{N_2} / M_{N_2}}{m_{O_2} / M_{O_2}}$
$\frac{1}{7/8} = \frac{m_{N_2} / 28}{m_{O_2} / 32}$
$\frac{8}{7} = \frac{m_{N_2}}{m_{O_2}} \times \frac{32}{28}$
$\frac{8}{7} = \frac{m_{N_2}}{m_{O_2}} \times \frac{8}{7}$
તેથી,$m_{N_2} = m_{O_2}$.

(B) ધારો કે આપણે $100 \, g$ હવાનું મિશ્રણ લઈએ છીએ.
$23 \, g \, O_2$ દ્વારા રોકાયેલ કદ $= \frac{22.4}{32} \times 23 = 16.1 \, L$ (કારણ કે $32 \, g \, O_2$ એ $22.4 \, L$ કદ ધરાવે છે).
$77 \, g \, N_2$ દ્વારા રોકાયેલ કદ $= \frac{22.4}{28} \times 77 = 61.6 \, L$ (કારણ કે $28 \, g \, N_2$ એ $22.4 \, L$ કદ ધરાવે છે).
મિશ્રણનું કુલ કદ $= 16.1 + 61.6 = 77.7 \, L$.
$O_2$ નું કદથી પ્રતિશત પ્રમાણ $= \frac{16.1}{77.7} \times 100 \approx 20.8 \% $.

(C) ધારો કે દરેક વાયુનું દળ $w \ g$ છે.
મોલની સંખ્યા: $n_{SO_2} = \frac{w}{64}$,$n_{CH_4} = \frac{w}{16}$,$n_{O_2} = \frac{w}{32}$.
$CH_4$ નો મોલ અંશ: $X_{CH_4} = \frac{n_{CH_4}}{n_{SO_2} + n_{CH_4} + n_{O_2}} = \frac{\frac{w}{16}}{\frac{w}{64} + \frac{w}{16} + \frac{w}{32}}$.
છેદનું સાદું રૂપ: $\frac{w}{64} + \frac{4w}{64} + \frac{2w}{64} = \frac{7w}{64}$.
તેથી,$X_{CH_4} = \frac{w/16}{7w/64} = \frac{64}{16 \times 7} = \frac{4}{7}$.
$CH_4$ નું આંશિક દબાણ: $P_{CH_4} = X_{CH_4} \times P_{total} = \frac{4}{7} \times 2.1 \ atm = 1.2 \ atm$.

(C) $KMnO_4$ અને $H_2O_2$ વચ્ચેની એસિડિક માધ્યમમાં સંતુલિત રાસાયણિક પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$2KMnO_4 + 3H_2SO_4 + 5H_2O_2 \to K_2SO_4 + 2MnSO_4 + 8H_2O + 5O_2$
સંતુલિત સમીકરણના તત્વયોગમિતિ (stoichiometry) મુજબ,$2$ મોલ $KMnO_4$ એ $5$ મોલ $H_2O_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે.
તેથી,$1$ મોલ $KMnO_4$ માટે $\frac{5}{2}$ મોલ $H_2O_2$ ની જરૂર પડશે.

(C) એસિડિક માધ્યમમાં $KMnO_4$ અને $H_2O_2$ વચ્ચેની પ્રક્રિયાનું સંતુલિત સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$2KMnO_4 + 3H_2SO_4 + 5H_2O_2 \to K_2SO_4 + 2MnSO_4 + 8H_2O + 5O_2$
પ્રક્રિયાના તત્વયોગમિતિ (stoichiometry) મુજબ,$2$ મોલ $KMnO_4$ એ $5$ મોલ $H_2O_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે.
તેથી,$1$ મોલ $KMnO_4$ માટે $\frac{5}{2} = 2.5$ મોલ $H_2O_2$ ની જરૂર પડે છે.

(C) મેગ્નેશિયમ નાઇટ્રાઇડની પાણી સાથેની પ્રક્રિયાનું સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$Mg_3N_2 + 6H_2O \to 3Mg(OH)_2 + 2NH_3$
પ્રક્રિયાના તત્વયોગમિતિ (stoichiometry) મુજબ,$1 \ mol$ $Mg_3N_2$ એ $6 \ mol$ $H_2O$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $2 \ mol$ એમોનિયા $(NH_3)$ ઉત્પન્ન કરે છે.

(D) હોલ-હેરાઉલ્ટ પદ્ધતિ માટેની રાસાયણિક પ્રક્રિયા: $2Al_2O_3 + 3C \rightarrow 4Al + 3CO_2$ છે.
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$4 \times 27 \, g$ $Al$ ઉત્પન્ન કરવા માટે $3 \times 12 \, g$ $C$ ની જરૂર પડે છે.
તેથી,$108 \, kg$ $Al$ માટે $36 \, kg$ $C$ ની જરૂર પડે.
$270 \, kg$ $Al$ માટે જરૂરી $C$ નું વજન: $\frac{36}{108} \times 270 = 90 \, kg$ થાય.

(A) સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ આ મુજબ છે: $4FeCr_2O_4 + 8Na_2CO_3 + 7O_2 \rightarrow 8Na_2CrO_4 + 2Fe_2O_3 + 8CO_2$
સંતુલિત સમીકરણ પરથી,નિપજોના સહગુણકો નીચે મુજબ છે:
$Na_2CrO_4 = 8$
$Fe_2O_3 = 2$
$CO_2 = 8$
તેથી,નિપજો $Na_2CrO_4 : Fe_2O_3 : CO_2$ નું પ્રમાણ $8 : 2 : 8$ છે.

(C) ક્રોમાઈટ અયસ્કના ઓક્સિડેશન માટેનું સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$4FeCr_2O_4 + 8Na_2CO_3 + 7O_2 \rightarrow 8Na_2CrO_4 + 2Fe_2O_3 + 8CO_2$
સંતુલિત સમીકરણ પરથી,પ્રક્રિયકોના તત્વયોગમિતિય સહગુણકો છે:
$FeCr_2O_4 = 4$
$Na_2CO_3 = 8$
$O_2 = 7$
તેથી,પ્રક્રિયકોનું પ્રમાણ $4 : 8 : 7$ છે.

(A) એસિડિક માધ્યમમાં પોટેશિયમ મેંગેનેટના વિષમીકરણ માટેનું સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$3K_2MnO_4 + 2H_2SO_4 \rightarrow 2KMnO_4 + 2K_2SO_4 + MnO_2 + 2H_2O$.
આ પ્રક્રિયામાં નિપજો $KMnO_4$,$K_2SO_4$,$MnO_2$ અને $H_2O$ છે.
નિપજોના તત્વયોગમિતિય સહગુણકો અનુક્રમે $2$,$2$,$1$ અને $2$ છે.
તેથી,નિપજોનું પ્રમાણ $(KMnO_4 : K_2SO_4 : MnO_2 : H_2O)$ $2 : 2 : 1 : 2$ છે.

(B) પ્રક્રિયા માટેનું રાસાયણિક સમીકરણ: $C_3H_6 + Br_2 \rightarrow C_3H_6Br_2$
$C_3H_6$ નું આણ્વીય દળ = $(3 \times 12) + (6 \times 1) = 42 \ g/mol$.
$Br_2$ નું આણ્વીય દળ = $2 \times 80 = 160 \ g/mol$.
પ્રક્રિયાના તત્વયોગમિતિ (stoichiometry) મુજબ,$42 \ g$ $C_3H_6$ એ $160 \ g$ $Br_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે.
તેથી,$21 \ g$ $C_3H_6$ માટે જરૂરી $Br_2$ નું દળ: $\frac{160}{42} \times 21 = 80 \ g$.

(A) $1$. આપેલ છે: શુદ્ધતા = $70\%$ વજનથી,વિશિષ્ટ ઘનતા $(d)$ = $1.54 \ g/mL$.
$2$. $100 \ g$ દ્રાવણ ધારો. $H_3PO_4$ નું દળ $70 \ g$ છે.
$3$. દ્રાવણનું કદ $(V)$ = $\frac{\text{દળ}}{\text{ઘનતા}} = \frac{100 \ g}{1.54 \ g/mL} = 64.935 \ mL$.
$4$. $H_3PO_4$ (ત્રિ-બેઝિક એસિડ) નું તુલ્ય દળ = $\frac{\text{મોલર દળ}}{3} = \frac{98}{3} = 32.67 \ g/eq$.
$5$. નોર્માલિટી $(N)$ = $\frac{\text{દ્રાવ્યનું દળ}}{\text{તુલ્ય દળ} \times V(L)} = \frac{70}{32.67 \times (64.935 / 1000)} \approx 11 \ N$.

(B) તટસ્થીકરણની પ્રક્રિયા: $NaOH + HCl \rightarrow NaCl + H_2O$ છે.
તુલ્યતાના નિયમ મુજબ,$1:1$ પ્રક્રિયા માટે,$M_1 V_1 = M_2 V_2$.
અહીં,$M_1 = 0.6\, M$,$V_1 = ?$,$M_2 = 0.4\, M$,અને $V_2 = 30\, cm^3$.
કિંમતો મૂકતા: $0.6 \times V_1 = 0.4 \times 30$.
$V_1 = \frac{0.4 \times 30}{0.6} = \frac{12}{0.6} = 20\, cm^3$.

(A) ધારો કે બંને વાયુઓનું દળ $m \ g$ છે.
$CH_4$ ના મોલની સંખ્યા $(n_{CH_4})$ = $\frac{m}{16}$.
$H_2$ ના મોલની સંખ્યા $(n_{H_2})$ = $\frac{m}{2}$.
વાયુનું આંશિક દબાણ તેના મોલ અંશ $(x_i = \frac{n_i}{n_{total}})$ ના પ્રમાણમાં હોય છે.
$H_2$ ના મોલ અંશ $(x_{H_2})$ = $\frac{n_{H_2}}{n_{H_2} + n_{CH_4}} = \frac{\frac{m}{2}}{\frac{m}{2} + \frac{m}{16}}$.
$x_{H_2} = \frac{\frac{m}{2}}{\frac{8m + m}{16}} = \frac{\frac{m}{2}}{\frac{9m}{16}} = \frac{m}{2} \times \frac{16}{9m} = \frac{8}{9}$.
તેથી,$H_2$ દ્વારા ઉદ્ભવતું આંશિક દબાણ કુલ દબાણના $\frac{8}{9}$ ભાગનું છે.

(C) સક્રિય દળ એટલે દ્રાવણમાં પદાર્થની મોલર સાંદ્રતા.
સક્રિય દળ $= \frac{\text{દ્રાવ્યના મોલ}}{\text{દ્રાવણનું કદ } (L \text{ માં})}$
પ્રથમ,યુરિયા $(NH_2CONH_2)$ ના મોલની ગણતરી કરો:
યુરિયાનું આણ્વીય દળ $= 60 \ g/mol$
યુરિયાના મોલ $= \frac{120 \ g}{60 \ g/mol} = 2 \ mol$
હવે,સક્રિય દળની ગણતરી કરો:
સક્રિય દળ $= \frac{2 \ mol}{5 \ L} = 0.4 \ mol/L$
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(A) $1$. ધાત્વિક સોડિયમની પાણી સાથેની પ્રક્રિયા: $2Na + 2H_2O \rightarrow 2NaOH + H_2$.
$2$. $Na$ ના મોલ = $\frac{0.46 \ g}{23 \ g/mol} = 0.02 \ mol$.
$3$. $2 \ mol$ $Na$ માંથી $2 \ mol$ $NaOH$ મળે છે,તેથી $0.02 \ mol$ $Na$ માંથી $0.02 \ mol$ $NaOH$ મળશે.
$4$. તટસ્થીકરણની પ્રક્રિયા: $NaOH + HCl \rightarrow NaCl + H_2O$.
$5$. જરૂરી $HCl$ ના મોલ = $NaOH$ ના મોલ = $0.02 \ mol$.
$6$. $HCl$ દ્રાવણની સાંદ્રતા $73 \ g/L$ છે. $HCl$ નું આણ્વીય દળ = $1 + 35.5 = 36.5 \ g/mol$.
$7$. $HCl$ ની મોલારિટી = $\frac{73 \ g/L}{36.5 \ g/mol} = 2 \ M$.
$8$. $n = M \times V(L)$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$0.02 = 2 \times V$.
$9$. $V = 0.01 \ L = 10 \ mL$.

(A) આલ્કલાઇન માધ્યમમાં,$KMnO_4$ ઓક્સિડેશનકર્તા તરીકે નીચે મુજબ વર્તે છે:
$MnO_4^- + e^- \to MnO_4^{2-}$
અહીં,$Mn$ ના ઓક્સિડેશન આંકમાં ફેરફાર $+7$ થી $+6$ છે,તેથી $n$-ફેક્ટર $1$ છે.
તેથી,$KMnO_4$ નું તુલ્ય વજન $= \frac{\text{મોલર દળ}}{n\text{-ફેક્ટર}} = \frac{158}{1} = 158 \ g/eq$.
નોર્માલિટીના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા: $\text{નોર્માલિટી} = \frac{\text{દળ}}{\text{તુલ્ય વજન} \times \text{કદ } (L \text{ માં})}$.
$0.1 = \frac{\text{દળ}}{158 \times (100/1000)}$.
$\text{દળ} = 0.1 \times 158 \times 0.1 = 1.58 \ g$.

(D) સંપૂર્ણ તટસ્થીકરણ માટે,ઓક્ઝેલિક એસિડના તુલ્યાંક = $NaOH$ ના તુલ્યાંક.
$Equivalents = \frac{w}{Eq. \ wt.} = N \times V(L)$
જલીય ઓક્ઝેલિક એસિડ $(H_2C_2O_4 \cdot 2H_2O)$ માટે,આણ્વીય દળ $126 \ g/mol$ છે અને $n$-ફેક્ટર $2$ છે,તેથી તુલ્યભાર $\frac{126}{2} = 63 \ g/eq$ થાય.
આપેલ $V = 100 \ mL = 0.1 \ L$ અને $N = 0.2 \ N$.
$\frac{w}{63} = 0.2 \times 0.1$
$\frac{w}{63} = 0.02$
$w = 0.02 \times 63 = 1.26 \ g$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $(D)$ છે.

(B) $1$. $AgNO_3$ ના મોલની ગણતરી: $AgNO_3$ નું આણ્વીય દળ = $169.8 \ g/mol$. $AgNO_3$ ના મોલ = $(50 \times 0.169) / 169.8 \approx 0.05 \ mol$.
$2$. $NaCl$ ના મોલની ગણતરી: $NaCl$ નું આણ્વીય દળ = $58.5 \ g/mol$. $NaCl$ ના મોલ = $(50 \times 0.058) / 58.5 \approx 0.05 \ mol$.
$3$. પ્રક્રિયા: $AgNO_3(aq) + NaCl(aq) \rightarrow AgCl(s) + NaNO_3(aq)$.
$4$. $1:1$ પ્રમાણ મુજબ,$0.05 \ mol$ $AgCl$ બને છે.
$5$. $AgCl$ નું આણ્વીય દળ = $143.3 \ g/mol$.
$6$. $AgCl$ નું દળ = $0.05 \times 143.3 = 7.165 \ g \approx 7.17 \ g$.

(D) ધારો કે $H_2$ વાયુનું દળ $x \ g$ છે અને $O_2$ વાયુનું દળ $4x \ g$ છે.
$H_2$ નું મોલર દળ $2 \ g/mol$ અને $O_2$ નું મોલર દળ $32 \ g/mol$ છે.
$H_2$ ના મોલની સંખ્યા $(n_{H_2})$ $= \frac{x}{2}$.
$O_2$ ના મોલની સંખ્યા $(n_{O_2})$ $= \frac{4x}{32} = \frac{x}{8}$.
$H_2$ અને $O_2$ નો મોલર ગુણોત્તર $\frac{n_{H_2}}{n_{O_2}} = \frac{x/2}{x/8} = \frac{8}{2} = 4 : 1$ છે.