Alkali metals Questions in Gujarati

(B) જલીય દ્રાવણમાં,વિદ્યુત વાહકતા જલીય આયનોની આયનીય ગતિશીલતા પર આધાર રાખે છે.
નાના આયનોમાં ઉચ્ચ ચાર્જ ઘનતા હોય છે,જે વધુ હાઇડ્રેશન તરફ દોરી જાય છે,જે તેમનું અસરકારક કદ વધારે છે અને તેમની ગતિશીલતા ઘટાડે છે.
આલ્કલી ધાતુના આયનોમાં,$Li^+$ ની આયનીય ત્રિજ્યા સૌથી નાની છે,તેથી તે સૌથી વધુ હાઇડ્રેટેડ છે,જેના પરિણામે તેની ગતિશીલતા સૌથી ઓછી છે.
$Cs^+$ ની આયનીય ત્રિજ્યા સૌથી મોટી છે,તેથી તે સૌથી ઓછું હાઇડ્રેટેડ છે,જેના પરિણામે તેની ગતિશીલતા અને વિદ્યુત વાહકતા સૌથી વધુ છે.

(C) $Li$ ના અસામાન્ય ગુણધર્મો તેના નાના કદ અને ઉચ્ચ ધ્રુવીભવન શક્તિને કારણે હોય છે. વાસ્તવમાં $Li$ એ સમૂહ-$1$ ની ધાતુઓમાં સૌથી સખત છે,નરમ નથી. તેથી,વિધાન કે $Li$ એ અન્ય સમૂહ-$1$ ની ધાતુઓ કરતા ઘણી નરમ ધાતુ છે તે ખોટું છે અને તે અસામાન્ય ગુણધર્મ નથી. બાકીના તમામ વિકલ્પો $Li$ ના જાણીતા અસામાન્ય ગુણધર્મો છે.

(A) આલ્કલી ધાતુઓ ખૂબ જ સક્રિય હોય છે અને પાણી સાથે પ્રક્રિયા કરીને હાઇડ્રોજન વાયુ ઉત્પન્ન કરે છે,જે જ્વલનશીલ છે. તેથી,પાણીનો ઉપયોગ કરી શકાતો નથી. $CCl_4$ (કાર્બન ટેટ્રાક્લોરાઇડ) નો ઉપયોગ આલ્કલી ધાતુઓ દ્વારા લાગેલી આગને ઓલવવા માટે થાય છે કારણ કે તે તેમની સાથે પ્રક્રિયા કરતું નથી.

(A) જ્યારે સોડિયમ ધાતુને શુષ્ક એમોનિયાના પ્રવાહમાં $573 \ K$ તાપમાને ગરમ કરવામાં આવે છે,ત્યારે સોડિયમ એમાઈડ $(NaNH_2)$ બને છે અને હાઈડ્રોજન વાયુ મુક્ત થાય છે.
રાસાયણિક સમીકરણ: $2Na + 2NH_3 \to 2NaNH_2 + H_2$.

(C) જલીય દ્રાવણમાં,આયનીય વહનતા જલીય આયનના કદ પર આધાર રાખે છે.
$Li^+$ નું આયનીય કદ સૌથી નાનું હોવાથી તેનું જલીયકરણ (hydration) સૌથી વધુ થાય છે.
મોટા જલીય કવચના નિર્માણને કારણે,જલીય $Li^+$ આયનનું અસરકારક કદ આલ્કલી ધાતુ આયનોમાં સૌથી મોટું હોય છે.
તેથી,$Li^+$ જલીય દ્રાવણમાં સૌથી ધીમેથી ગતિ કરે છે,પરિણામે તેની આયનીય વહનતા સૌથી ઓછી હોય છે.

(D) માનવ શરીરમાં $Na^+$ આયનોની વધુ માત્રાને કારણે હાઈ બ્લડ પ્રેશર (ઉંચુ લોહીનું દબાણ) થાય છે.

(C) $Al(OH)_3$,$Pb(OH)_2$ અને $Zn(OH)_2$ ઉભયગુણી હોવાથી તે બેઝિક $NaOH$ ના દ્રાવણમાં દ્રાવ્ય થાય છે.
પરંતુ $Fe(OH)_3$ બેઝિક હોવાથી તે $NaOH$ ના દ્રાવણમાં ઓગળતો નથી.

(B) સમૂહ $1$ ના તત્વોની આયનીકરણ ઉર્જા સમૂહમાં નીચે તરફ જતાં ઘટતી જાય છે. આનું કારણ એ છે કે પરમાણુનું કદ વધે છે અને સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન કેન્દ્રથી દૂર જાય છે,જેના પરિણામે આકર્ષણ બળ નબળું પડે છે.

(A) જલીય દ્રાવણમાં આયોનિક વાહકતા આયનોના જલીકરણના અંશ પર આધાર રાખે છે.
નાના કેટાયનોમાં ઉચ્ચ વીજભાર ઘનતા હોય છે,જે વધુ જલીકરણ તરફ દોરી જાય છે,જે તેમનું અસરકારક કદ વધારે છે અને તેમની ગતિશીલતા ઘટાડે છે.
જલીકરણનો ક્રમ છે: $Li^+ > Na^+ > K^+ > Rb^+$.
જેમ જલીકરણ વધારે તેમ આયોનિક ગતિશીલતા ઓછી,તેથી આયોનિક વાહકતાનો ક્રમ: $Li^+ < Na^+ < K^+ < Rb^+$ થાય છે.

(C) $Li$ એ આલ્કલી ધાતુઓમાં સૌથી પ્રબળ રિડક્શનકર્તા છે કારણ કે $Li^+$ આયનની જલીકરણ ઉર્જા સૌથી વધુ છે.

(A) બધા જ આલ્કલી ધાતુ નાઈટ્રેટસ ($LiNO_3$ સિવાય) સખત ગરમ કરતાં વિઘટન પામે છે અને અનુવર્તી નાઈટ્રાઈટ અને $O_2$ આપે છે.
$2KNO_3 \to 2KNO_2 + O_2$
તેની સામે,ભારે ધાતુઓના નાઈટ્રેટ્સ (જેમ કે $Pb$,$Ca$,$Ag$) વિઘટન પામીને ધાતુના ઓક્સાઈડ,નાઈટ્રોજન ડાયોક્સાઈડ $(NO_2)$ અને ઓક્સિજન $(O_2)$ આપે છે:
$2Pb(NO_3)_2 \to 2PbO + 4NO_2 + O_2$
$2Ca(NO_3)_2 \to 2CaO + 4NO_2 + O_2$
$2AgNO_3 \to 2Ag + 2NO_2 + O_2$
આમ,$KNO_3$ માત્ર $KNO_2$ અને $O_2$ આપે છે,તેથી તે $NO_2$ ઉત્પન્ન કરતું નથી.

(D) ગ્લોબર સોલ્ટ એ સોડિયમ સલ્ફેટ ડેકાહાઇડ્રેટનું સામાન્ય નામ છે.
તેનું અણુસૂત્ર $Na_2SO_4 \cdot 10H_2O$ છે.

(B) ધાતુઓની ધાત્વિક ચળકાટ તેમાં રહેલા મુક્ત ઈલેક્ટ્રોન્સના આંદોલનોને કારણે સમજાવી શકાય છે.

(B) સોડિયમ નાઈટ્રેટ $(NaNO_3)$ ગરમ કરવાથી વિઘટન પામે છે.
${800\,^o}C$ થી વધુ તાપમાને પ્રક્રિયા નીચે મુજબ થાય છે:
$2NaNO_3 \xrightarrow{> 800\,^o C} 2NaNO_2 + O_2$
આમ,વાયુરૂપ નીપજ તરીકે ઓક્સિજન $(O_2)$ મળે છે.

(C) લિથિયમ સીધો જ નાઈટ્રોજન સાથે સંયોજાઈને લિથિયમ નાઈટ્રાઈડ બનાવે છે,જે પાણી સાથે પ્રક્રિયા કરી $NH_3$ બનાવે છે.
$6Li + N_2 \to 2Li_3N$
$Li_3N + 3H_2O \to 3LiOH + NH_3$
ઉત્પન્ન થયેલા $NH_3$ ને $CuSO_4$ ના દ્રાવણમાં પસાર કરતાં ટેટ્રાએમાઈન કોપર$(II)$ સંકીર્ણ આપે છે જે ઘેરા વાદળી રંગનું હોય છે.
$CuSO_4 + 4NH_3 \to [Cu(NH_3)_4]SO_4$

(A) સોડિયમ,પોટેશિયમ અને લીથીયમ જેવી આલ્કલી ધાતુઓ અત્યંત સક્રિય હોય છે અને પાણી $(H_2O)$ તથા કાર્બન ડાયોક્સાઈડ $(CO_2)$ સાથે હિંસક પ્રતિક્રિયા આપે છે.
તેઓ $CO_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને કાર્બોનેટ બનાવે છે,જે આગને અસરકારક રીતે બુઝાવી શકતું નથી.
પાણી સાથે પ્રક્રિયા કરીને હાઈડ્રોજન વાયુ $(H_2)$ ઉત્પન્ન થાય છે,જે જ્વલનશીલ છે અને વિસ્ફોટનું કારણ બની શકે છે.
તેથી,ઓક્સિજનનો પુરવઠો બંધ કરવા અને આગ બુઝાવવા માટે એસ્બેસ્ટોસ બ્લેન્કેટનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.

(A) જ્યારે સોડિયમ બાયકાર્બોનેટ $(NaHCO_3)$ ને સખત ગરમ કરવામાં આવે છે,ત્યારે તેનું ઉષ્મીય વિઘટન થઈને સોડિયમ કાર્બોનેટ $(Na_2CO_3)$,પાણી $(H_2O)$ અને કાર્બન ડાયોક્સાઈડ $(CO_2)$ બને છે.
સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$2NaHCO_3 \to Na_2CO_3 + H_2O + CO_2$

(D) આલ્કલી ધાતુના અન્ય ક્ષારોની સરખામણીએ લિથીયમના ક્ષારો તેમના જલીય દ્રાવણમાં સૌથી ઓછા વિદ્યુતવાહક છે કારણ કે $Li^+$ આયનનું જલીકરણ ખૂબ જ વધારે હોય છે.
તેના નાના કદને કારણે,$Li^+$ આયન વધુ પ્રમાણમાં જલીયકૃત થાય છે,જે તેનું અસરકારક કદ વધારે છે અને તેની આયનિક ગતિશીલતા ઘટાડે છે,જેનાથી દ્રાવણની વિદ્યુત વાહકતા ઘટે છે.

(D) મેગ્નેશિયમ ખૂબ જ સક્રિય ધાતુ છે. જ્યારે તે $CO_2$ માં સળગે છે,ત્યારે તે $CO_2$ નું વિઘટન કરીને $MgO$ અને $C$ બનાવે છે. તે $N_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $Mg_3N_2$ બનાવે છે. આ બંને પ્રક્રિયાઓ અત્યંત ઉષ્માક્ષેપક હોવાથી,મેગ્નેશિયમ $N_2$ અને $CO_2$ બંનેની હાજરીમાં સતત સળગતું રહે છે.

(D) આલ્કલાઇન અર્થ ધાતુઓના કાર્બોનેટ પાણીમાં અલ્પદ્રાવ્ય હોય છે,જ્યારે બાયકાર્બોનેટ સામાન્ય રીતે દ્રાવ્ય હોય છે.
આપેલા સંયોજનોમાં,$CaCO_3$ એ આલ્કલાઇન અર્થ ધાતુનો કાર્બોનેટ છે અને તે ખૂબ જ ઓછો દ્રાવ્ય છે.
આલ્કલી ધાતુના બાયકાર્બોનેટ માટે,સમૂહમાં નીચે તરફ જતાં દ્રાવ્યતા વધે છે કારણ કે લેટીસ ઉર્જા હાઇડ્રેશન ઉર્જા કરતા વધુ ઝડપથી ઘટે છે.
તેથી,દ્રાવ્યતાનો સાચો ક્રમ $CaCO_3 < NaHCO_3 < KHCO_3$ છે.

(B) મેગ્નેશિયમ એ ક્લોરોફિલના બંધારણમાં રહેલો મુખ્ય ધાતુ આયન છે,જે વનસ્પતિઓમાં પ્રકાશસંશ્લેષણ માટે જવાબદાર મુખ્ય રંજકદ્રવ્ય છે.

(A) જ્યારે $Mg$ નું $CO_2$ માં દહન થાય છે,ત્યારે તે $CO_2$ નું રિડક્શન કરીને કાર્બન બનાવે છે અને મેગ્નેશિયમ ઓક્સાઈડ આપે છે. રાસાયણિક પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે: $2Mg(s) + CO_2(g) \rightarrow 2MgO(s) + C(s)$.

(D) હાઈડ્રોજન કરતાં વધુ સક્રિય ધાતુઓ એસિડમાંથી હાઈડ્રોજનનું વિસ્થાપન કરી શકે છે.
મેગ્નેશિયમ $(Mg)$ હાઈડ્રોજન કરતાં વધુ સક્રિય હોવાથી તે હાઈડ્રોક્લોરિક એસિડ $(HCl)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને હાઈડ્રોજન વાયુ $(H_2)$ મુક્ત કરે છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા:
$Mg + 2HCl \to MgCl_2 + H_2 \uparrow$

(A) સમૂહમાં નીચે તરફ જતાં પ્રતિક્રિયાત્મકતા અને રિડક્શનકર્તા તરીકેની પ્રબળતા ઘટે છે.
$Be$ એ $Mg$ કરતા ઓછું સક્રિય હોવાથી,તે $MgCl_2$ ના દ્રાવણમાંથી $Mg$ ને વિસ્થાપિત કરી શકતું નથી.
આથી,$Be$ એ $Mg^{2+}$ નું $Mg$ ધાતુમાં રિડક્શન કરી શકતું નથી.
તેથી,કોઈ પ્રક્રિયા થશે નહીં.

(A) ફલેશ બલ્બનો વાયર મેગ્નેશિયમ $(Mg)$ નો બનેલો હોય છે.
જ્યારે ફલેશ સક્રિય થાય છે,ત્યારે મેગ્નેશિયમનો વાયર ઓક્સિજનના વાતાવરણમાં ઝડપથી સળગે છે અને પ્રકાશનો તેજસ્વી ફલેશ ઉત્પન્ન કરે છે.

(D) $Ca^{2+}$ આયન સ્નાયુના સંકોચનમાં મહત્વનો ભાગ ભજવે છે,જે ટ્રોપોનિન સાથે જોડાઈને એક્ટિન અને માયોસિન તંતુઓ વચ્ચેની પ્રક્રિયા શરૂ કરે છે.

(D) કાર્નેલાઈટ એ મેગ્નેશિયમની ખનિજ છે,જેનું સૂત્ર $KCl \cdot MgCl_2 \cdot 6H_2O$ છે.
પિગળેલા કાર્નેલાઈટના વિદ્યુતવિભાજન દરમિયાન,કેથોડ પર મેગ્નેશિયમ ધાતુ જમા થાય છે અને એનોડ પર ક્લોરિન વાયુ $(Cl_2)$ મુક્ત થાય છે.

(C) મેગ્નેશિયમનું નિષ્કર્ષણ પીગળેલા મેગ્નેશિયમ ક્ષાર ($MgCl_2$,$NaCl$ અને $CaCl_2$ નું મિશ્રણ) ના વિદ્યુતવિભાજન દ્વારા કરવામાં આવે છે.

(C) $Mg(OH)_2$ નો ઉપયોગ એન્ટેસીડ તરીકે થાય છે. $Mg$ એ $CO_2$ ના વાતાવરણમાં સળગ્યા કરે છે કારણ કે તે $CO_2$ નું કાર્બનમાં રિડક્શન કરે છે.
પ્રક્રિયા: $2Mg + CO_2 \to 2MgO + C$.

(C) મેગ્નેશિયમ એક પ્રબળ રિડક્શનકર્તા છે. તે $CO_2$ નું $C$ (કાર્બન) માં રિડક્શન કરે છે,જેની પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે: $2Mg + CO_2 \rightarrow 2MgO + C$.

(D) $Mg^{2+}$ આયનની જલીકરણ ઉષ્મા $Mg^+$ ની જલીકરણ ઉષ્મા કરતા ઘણી વધારે હોય છે. જલીકરણ દરમિયાન મુક્ત થતી આ ઉર્જા બીજા ઇલેક્ટ્રોનને દૂર કરવા માટે જરૂરી ઉર્જાની ભરપાઈ કરે છે,તેથી જલીય દ્રાવણમાં $Mg^{2+}$ સ્થાયી સ્વરૂપ છે.

(C) ડોલોમાઈટ એ એક કાર્બોનેટ ખડક છે જેમાં કેલ્શિયમ અને મેગ્નેશિયમનું દ્વિ-કાર્બોનેટ હોય છે,જેનું રાસાયણિક સૂત્ર $CaCO_3 \cdot MgCO_3$ છે.

(A) ખૂબ જ મંદ $HNO_3$ (આશરે $1\%$ સાંદ્રતા) $Mg$ અને $Mn$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $H_2$ વાયુ મુક્ત કરે છે.
પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $Mg(s) + 2HNO_3(aq) \to Mg(NO_3)_2(aq) + H_2(g) \uparrow$.
$Al$ અને $Fe$ ઓક્સાઈડના પડને કારણે નિષ્ક્રિય બને છે,અને $Cu$ મંદ $HNO_3$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $H_2$ આપતું નથી કારણ કે $HNO_3$ એક ઓક્સિડેશનકર્તા છે.

(A) જ્યોત કસોટીનો ઉપયોગ ધાતુના આયનોને ઓળખવા માટે થાય છે,જે બન્સેન જ્યોતને લાક્ષણિક રંગ આપે છે.
$Be^{2+}$ અને $Mg^{2+}$ આયનો જ્યોતને કોઈ લાક્ષણિક રંગ આપતા નથી કારણ કે જ્યોતની ઉર્જા તેમના ઇલેક્ટ્રોનને ઉચ્ચ ઉર્જા સ્તરોમાં ઉત્તેજિત કરવા માટે પૂરતી નથી.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Be^{2+}$ એ સાચો કેટાયન છે જે જ્યોત કસોટી દર્શાવતું નથી.

(B) $3Mg + N_2 \xrightarrow{\Delta} Mg_3N_2$ (જ્યાં $X = Mg$ અને $Y = Mg_3N_2$).
$Mg_3N_2 + 6H_2O \to 3Mg(OH)_2 + 2NH_3$ (રંગવિહીન વાયુ).
$CuSO_4 + 4NH_3 \to [Cu(NH_3)_4]SO_4$ (ઘેરો વાદળી સંકીર્ણ).

(B) જલીય દ્રાવણમાં,આયનિક વહન ક્ષમતા જલીયકરણની માત્રા પર આધાર રાખે છે.
નાના આયનો વધુ ચાર્જ ઘનતા ધરાવે છે,જેના કારણે તેમનું જલીયકરણ વધુ થાય છે.
$Li^{+}$ સૌથી નાનો આયન હોવાથી,તે વધુ જલીયકૃત થઈને મોટો જલીય આયન $[Li(H_2O)_n]^{+}$ બનાવે છે,જે ધીમેથી ગતિ કરે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાં $Rb^{+}$ સૌથી મોટો આયન છે,તેથી તેનું જલીયકરણ સૌથી ઓછું થાય છે,પરિણામે જલીય આયનનું કદ નાનું રહે છે.
તેથી,જલીય દ્રાવણમાં $Rb^{+}$ ની આયનિક વહન ક્ષમતા સૌથી વધુ હોય છે.

(C) જલીય માધ્યમમાં,આલ્કલી ધાતુના આયનોનું જલીયકરણ (hydration) થાય છે. જલીયકરણનું પ્રમાણ આયનના કદ પર આધાર રાખે છે; નાના આયનો વધુ જલીયકરણ પામે છે.
જલીય આયનિક ત્રિજ્યાનો ક્રમ આ મુજબ છે: $Li^{+} > Na^{+} > K^{+} > Rb^{+} > Cs^{+}$.
$Li^{+}$ આયનનું જલીય સ્વરૂપ સૌથી મોટું હોવાથી,તેની ગતિશીલતા સૌથી ઓછી હોય છે.
તેથી,આયનીય ગતિશીલતાનો સાચો ક્રમ: $Li^{+} < Na^{+} < K^{+} < Rb^{+}$ છે.

(B) જલીય દ્રાવણમાં આયનિક ગતિશીલતા જલયોજીત આયનના કદ પર આધાર રાખે છે.
નાના આયનોની વીજભાર ઘનતા વધુ હોવાથી તેમનું જલયોજન વધુ થાય છે.
પરિણામે,જલયોજીત આયનનું કદ નીચે મુજબના ક્રમમાં હોય છે: $Na^{+} > K^{+} > Rb^{+} > Cs^{+}$.
મોટા જલયોજીત આયનો દ્રાવકમાં ધીમેથી ગતિ કરે છે,તેથી આયનિક ગતિશીલતાનો ક્રમ આ મુજબ છે: $Cs^{+} > Rb^{+} > K^{+} > Na^{+}$.

(D) આલ્કલી ધાતુ હાઇડ્રાઇડની ઉષ્મીય સ્થિરતા સમૂહમાં $Li$ થી $Cs$ તરફ જતાં ઘટે છે.
આનું કારણ એ છે કે જેમ સમૂહમાં નીચે જઈએ તેમ આલ્કલી ધાતુના કદમાં વધારો થવાથી $M-H$ બંધની મજબૂતી ઘટતી જાય છે.
તેથી,ઉષ્મીય સ્થિરતાનો ઘટતો ક્રમ આ મુજબ છે: $LiH > NaH > KH > RbH > CsH$.

(A) $NaOH$ એ પ્રબળ આલ્કલી છે. તે એસિડિક અને ઉભયગુણી ઓક્સાઇડ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ક્ષાર બનાવે છે.
$CaO$ એ બેઝિક ઓક્સાઇડ છે.
તેથી,તે $NaOH$ સાથે પ્રક્રિયા કરતું નથી.

(C) $Al$ ની વધુ પ્રમાણમાં $NaOH$ સાથેની પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $2Al(s) + 2NaOH(aq) + 6H_2O(l) \to 2Na[Al(OH)_4](aq) + 3H_2(g)$.
એલ્યુમિનિયમ વધુ પ્રમાણમાં $NaOH$ માં ઓગળીને દ્રાવ્ય સોડિયમ ટેટ્રાહાઈડ્રોક્સોએલ્યુમિનેટ$(III)$ બનાવે છે,$Al(OH)_3$ નહીં.
તેથી,વિકલ્પ $C$ માં આપેલ વિધાન ખોટું છે.

(A) $Li_2CO_3$ સિવાય આલ્કલી ધાતુઓના કાર્બોનેટ સામાન્ય રીતે ગરમી સામે સ્થિર હોય છે.
સમૂહમાં ઉપરથી નીચે તરફ જતાં,આલ્કલી ધાતુઓની વિદ્યુતધનમયતા વધે છે,જેના કારણે તેમના કાર્બોનેટની ઉષ્મીય સ્થિરતા વધે છે.
ઉષ્મીય સ્થિરતાનો ક્રમ: $Li_2CO_3 < Na_2CO_3 < K_2CO_3 < Rb_2CO_3 < Cs_2CO_3$ છે.
$Li_2CO_3$ સૌથી ઓછી સ્થિરતા ધરાવે છે કારણ કે $Li^+$ નું કદ નાનું હોવાથી તેની ધ્રુવીભવન શક્તિ (polarizing power) વધુ હોય છે,જે કાર્બોનેટ આયનમાં $C-O$ બંધને નબળો પાડે છે અને ગરમ કરતાં તેનું વિઘટન થાય છે: $Li_2CO_3 \rightarrow Li_2O + CO_2$.

(A) અન્ય તત્વોની સરખામણીમાં આલ્કલી ધાતુઓની આયનીકરણ એન્થાલ્પી ખૂબ જ નીચી હોય છે.
આ કારણે,આલ્કલી ધાતુઓમાં રહેલા સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન જ્યોતની ગરમી દ્વારા સરળતાથી ઉત્તેજિત થઈને ઉચ્ચ ઉર્જા સ્તરમાં જાય છે.
જ્યારે આ ઉત્તેજિત ઇલેક્ટ્રોન પાછા ભૂમિ અવસ્થામાં આવે છે,ત્યારે તેઓ દ્રશ્યમાન પ્રકાશનું ઉત્સર્જન કરે છે,જે જ્યોતને લાક્ષણિક રંગ આપે છે.

(C) સુપર ઓક્સાઇડની સ્થિરતા આલ્કલી ધાતુના કદ અને તેની વિદ્યુત ધનમયતા વધવાની સાથે વધે છે.
જેમ સમૂહમાં નીચે તરફ જઈએ તેમ આલ્કલી ધાતુનું કદ વધે છે $(K^+ < Rb^+ < Cs^+)$,તેથી સુપર ઓક્સાઇડની લેટીસ ઉર્જા વધે છે,જે સ્થિરતામાં વધારો કરે છે.
આથી,સ્થિરતાનો સાચો ક્રમ: $CsO_2 > RbO_2 > KO_2$ છે.

(B) પ્રક્રિયા $M^{+}_{(g)} \xrightarrow{\text{aqueous medium}} M^{+}_{(aq)}$ એ આયનના જલીયકરણને દર્શાવે છે.
આલ્કલી ધાતુઓમાં $Li^{+}$ આયનનું કદ સૌથી નાનું હોવાથી તેની ચાર્જ ઘનતા સૌથી વધુ હોય છે.
આના પરિણામે $Li^{+}$ માટે જલીયકરણ એન્થાલ્પી સૌથી વધુ હોય છે,જે જલીય $Li^{+}_{(aq)}$ આયનને સૌથી વધુ સ્થિર બનાવે છે.
તેથી,$Li$ આ પ્રક્રિયા આપવા માટે સૌથી વધુ ક્ષમતા ધરાવે છે.

(C) મેગ્નેશિયમના નિષ્કર્ષણ માટે પિગલિત $MgCl_2$ નું વિદ્યુતવિભાજન કરવામાં આવે છે.
$NaCl$ અને $CaCl_2$ ને મિશ્રણમાં ઉમેરવામાં આવે છે જેથી $MgCl_2$ નું ગલનબિંદુ ઘટે અને વિદ્યુતવિભાજ્યની વાહકતા વધે.
આ પ્રક્રિયામાં કેલ્શિયમ ક્લોરાઇડ રિડક્શનકર્તા તરીકે વર્તતું નથી.
તેથી,વિધાન $A$ સાચું છે,પરંતુ કારણ $R$ ખોટું છે.

(A) $CsCl$ એ સ્વભાવે હાઇગ્રોસ્કોપિક નથી.
$MgCl_2$,$CaCl_2$ અને $LiCl$ સ્વભાવે હાઇગ્રોસ્કોપિક છે કારણ કે તેમની પાસે ઉચ્ચ ચાર્જ ઘનતા અને નાના કદના કેટાયન્સ હોય છે,જે તેમને વાતાવરણમાંથી ભેજ શોષવાની ક્ષમતા આપે છે.

(B) ઇલેક્ટ્રોન રચના $1s^2 2s^2 2p^6 3s^1$ એ સોડિયમ $(Na)$ દર્શાવે છે,જે $+1$ સંયોજકતા ધરાવતી આલ્કલી ધાતુ છે.
ઓક્સિજનની ઇલેક્ટ્રોન રચના $1s^2 2s^2 2p^4$ છે અને તેને અષ્ટક પૂર્ણ કરવા માટે $2$ ઇલેક્ટ્રોનની જરૂર પડે છે,તેથી તેની સંયોજકતા $-2$ છે.
તટસ્થ ઓક્સાઇડ બનાવવા માટે,બે ધાતુના પરમાણુઓ $(M^+)$ એક ઓક્સિજન પરમાણુ $(O^{2-})$ સાથે જોડાય છે.
તેથી,ઓક્સાઇડનું સૂત્ર $M_2O$ થશે.

(C) ઝિંક અને સોડિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ વચ્ચેની પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$Zn + 2NaOH \rightarrow Na_2ZnO_2 + H_2$
અહીં,$Na_2ZnO_2$ એ સોડિયમ ઝિંકેટ છે.

(D) એમાલ્ગમ એ પારો $(Hg)$ અને અન્ય ધાતુઓનું મિશ્રણ છે. એમાલ્ગમનો ઉપયોગ દાંતના પોલાણ પૂરવા માટે થાય છે કારણ કે તે ટકાઉ છે,લગાવવામાં સરળ છે અને ઝડપથી સખત થઈ જાય છે.