Alkaline earth metals Questions in Gujarati

(C) કેલ્શિયમ $(Ca)$ નો પરમાણુ ક્રમાંક $20$ છે.
કેલ્શિયમની ઇલેક્ટ્રોન રચના $1s^2 2s^2 2p^6 3s^2 3p^6 4s^2$ અથવા $(2, 8, 8, 2)$ છે.
સંયોજકતા કક્ષા એ સૌથી બહારની કક્ષા છે,જે $4^{th}$ કક્ષા છે.
સંયોજકતા કક્ષાની $4s$ કક્ષકમાં $2$ ઇલેક્ટ્રોન છે.

(B) આલ્કલાઇન અર્થ ધાતુના ફ્લોરાઇડ્સની દ્રાવ્યતા સમૂહમાં નીચે તરફ જતાં ઘટે છે કારણ કે લેટીસ ઉર્જાના ઘટાડા કરતા હાઇડ્રેશન ઉર્જાનો ઘટાડો વધુ નોંધપાત્ર હોય છે.
દ્રાવ્યતાનો ક્રમ છે: $BeF_2 > MgF_2 > CaF_2 > SrF_2$.
તેથી,$SrF_2$ આપેલા વિકલ્પોમાં સૌથી ઓછું દ્રાવ્ય છે.

(B) તત્વ $X$ ની ઇલેક્ટ્રોનિક કોન્ફિગરેશન $1s^2, 2s^2 2p^6, 3s^2$ છે.
આ દર્શાવે છે કે તત્વ પાસે $3s$ ઓર્બિટલમાં $2$ વેલેન્સ ઇલેક્ટ્રોન છે.
તેથી,$X$ એ ગ્રુપ $2$ (આલ્કલાઇન અર્થ મેટલ્સ) નું તત્વ છે અને સામાન્ય રીતે $+2$ ચાર્જ $(X^{2+})$ ધરાવતો કેટાયન બનાવે છે.
ક્લોરાઇડ આયન $Cl^-$ હોવાથી,બનતા ક્લોરાઇડનું સૂત્ર $XCl_2$ થશે.

(D) આયનીય હાઇડ્રાઇડ સામાન્ય રીતે $s$-બ્લોક તત્વો (આલ્કલી અને આલ્કલાઇન અર્થ ધાતુઓ) દ્વારા હાઇડ્રોજન સાથે બનાવવામાં આવે છે.
$CaH_2$,$BaH_2$,અને $SrH_2$ એ તમામ આલ્કલાઇન અર્થ ધાતુના હાઇડ્રાઇડ છે,જે આયનીય ગુણધર્મ ધરાવે છે.
તેથી,આપેલા તમામ વિકલ્પો સાચા છે.

(B) સાચો વિકલ્પ $(B)$ છે.
તેના ખૂબ જ નાના પરમાણુ કદ અને ઉચ્ચ આયનીકરણ એન્થાલ્પીને કારણે,$Be$ (બેરિલિયમ) ઉચ્ચ ધ્રુવીભવન શક્તિ ધરાવે છે.
આ તેના સંયોજનોમાં નોંધપાત્ર સહસંયોજક લાક્ષણિકતા તરફ દોરી જાય છે,અન્ય આલ્કલાઇન અર્થ ધાતુઓ $(Mg, Ca, Ba)$ થી વિપરીત જે મુખ્યત્વે આયનીય સંયોજનો બનાવે છે.

(B) $Beryllium$ $(Be)$ એ $Aluminium$ $(Al)$ સાથે વિકર્ણીય સંબંધ (diagonal relationship) દર્શાવે છે.
આનું કારણ એ છે કે તેઓ સમાન આયનીય પોટેન્શિયલ (વીજભાર/કદનો ગુણોત્તર) અને વિદ્યુતઋણતાના મૂલ્યો ધરાવે છે.
તેથી,$Be$ તેના રાસાયણિક ગુણધર્મોમાં $Al$ જેવું સામ્ય ધરાવે છે.

(A) કુલ ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $2+2+6+2 = 12$ છે.
આ મેગ્નેશિયમ $(Mg)$ તત્વ દર્શાવે છે.
તેની બાહ્યતમ કક્ષામાં $2$ ઇલેક્ટ્રોન $(3s^2)$ હોવાથી,તે આવર્ત કોષ્ટકના સમૂહ $2$ માં આવે છે.
સમૂહ $2$ ના તત્વો આલ્કલાઇન અર્થ ધાતુઓ તરીકે ઓળખાય છે.
તેથી,આ તત્વ એક ધાતુ છે.

(D) $Be$ (બેરિલિયમ,પરમાણુ ક્રમાંક $4$) ની ઇલેક્ટ્રોનીય રચના $1s^2 2s^2$ છે.
તેની સૌથી બહારની કક્ષા $(n=2)$ માં $2$ ઇલેક્ટ્રોન છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(D)$ છે.

(A) આયનની જલીયકરણ ઉર્જા તેના ચાર્જ ડેન્સિટી $(q/r)$ ના સીધા પ્રમાણમાં હોય છે.
આપેલા આયનો માટે,જેમ ચાર્જ વધે અને આયનીય ત્રિજ્યા ઘટે તેમ જલીયકરણ ઉર્જા વધે છે.
આયનોની સરખામણી કરતા: $Na^{+}$ ($+1$ ચાર્જ),$Mg^{2+}$ ($+2$ ચાર્જ),$Be^{2+}$ ($+2$ ચાર્જ,$Mg^{2+}$ કરતા નાની ત્રિજ્યા),$Al^{3+}$ ($+3$ ચાર્જ),અને $Cr^{3+}$ ($+3$ ચાર્જ).
$Na^{+}$ નો ચાર્જ $(+1)$ $Mg^{2+}$ $(+2)$ કરતા ઓછો હોવાથી અને તેની આયનીય ત્રિજ્યા મોટી હોવાથી,$Mg^{2+}$ ની જલીયકરણ ઉર્જા $Na^{+}$ કરતા વધારે છે.

(A) સાચો જવાબ $IIA$ છે.
સમૂહ $IIA$ માં તમામ તત્વો $(Be, Mg, Ca, Sr, Ba, Ra)$ ધાતુઓ છે.
સમૂહ $IIIA$ માં $B$ અર્ધધાતુ છે.
સમૂહ $IVA$ માં $C$ અધાતુ છે અને $Si, Ge$ અર્ધધાતુઓ છે.
સમૂહ $VIIA$ માં $F, Cl$ અધાતુઓ છે.

(C) આલ્કલાઇન અર્થ ધાતુઓ આવર્ત કોષ્ટકના સમૂહ $2$ માં આવે છે.
આ તત્વોની સામાન્ય સંયોજકતા કોષની ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $ns^2$ હોય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Mg$ (મેગ્નેશિયમ),$Ba$ (બેરિયમ) અને $Ca$ (કેલ્શિયમ) ત્રણેય સમૂહ $2$ ના સભ્યો છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $Mg, Ba, Ca$ છે.

(D) $Beryllium$ $(Be)$ એ $Aluminium$ $(Al)$ સાથે વિકર્ણીય સંબંધ દર્શાવે છે.
આ તેમના સમાન આયનીય ત્રિજ્યા અને સમાન વીજભાર-કદના ગુણોત્તર (ધ્રુવીભવન શક્તિ) ને કારણે છે.

(B) આલ્કલાઇન અર્થ ધાતુના કાર્બોનેટની દ્રાવ્યતા સમૂહમાં નીચે તરફ જતાં ઘટે છે.
આનું કારણ એ છે કે જેમ સમૂહમાં નીચે તરફ જતાં કેટાયનનું કદ વધે છે,તેમ તેની જલીયકરણ ઉર્જા લેટીસ ઉર્જા કરતા વધુ ઝડપથી ઘટે છે.
જલીયકરણ ઉર્જા લેટીસ ઉર્જાને દૂર કરવા માટે પૂરતી ન હોવાથી,દ્રાવ્યતા ઘટે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(b)$ છે.

(D) આવર્ત કોષ્ટકમાં સમૂહમાં નીચે તરફ જતાં ધાતુના હાઇડ્રોક્સાઇડની બેઝિકતા વધે છે,કારણ કે ધાત્વીય ગુણધર્મ વધે છે અને આયનીકરણ ઉર્જા ઘટે છે.
$Be, Mg, Ca,$ અને $Ba$ એ સમૂહ $2$ (આલ્કલાઇન અર્થ ધાતુઓ) ના તત્વો હોવાથી,બેઝિકતાનો ક્રમ $Be(OH)_2 < Mg(OH)_2 < Ca(OH)_2 < Ba(OH)_2$ છે.
તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાંથી $Ba(OH)_2$ સૌથી વધુ બેઝિક હાઇડ્રોક્સાઇડ છે.

(D) આલ્કલાઇન અર્થ ધાતુઓની સક્રિયતા સમૂહમાં નીચે તરફ જતાં વધે છે,કારણ કે આયનીકરણ એન્થાલ્પીમાં ઘટાડો થાય છે.
આપેલા તત્વો ($Mg$,$Ca$,$Sr$,$Ba$) માંથી,$Ba$ સમૂહમાં સૌથી નીચે છે.
તેથી,$Ba$ સૌથી વધુ સક્રિય તત્વ છે.

(C) બેરિલિયમ $(Be)$ અને એલ્યુમિનિયમ $(Al)$ સમાન આયનીય પોટેન્શિયલને કારણે વિકર્ણી સંબંધ દર્શાવે છે.
જોકે,તેઓ તેમની મહત્તમ સહસંયોજકતામાં અલગ પડે છે.
બેરિલિયમની મહત્તમ સહસંયોજકતા $4$ છે કારણ કે તેની પાસે બંધ બનાવવા માટે માત્ર $2s$ અને $2p$ કક્ષકો ઉપલબ્ધ છે.
એલ્યુમિનિયમની મહત્તમ સહસંયોજકતા $6$ છે કારણ કે તેની પાસે બંધ બનાવવા માટે ખાલી $3d$ કક્ષકો ઉપલબ્ધ છે.

(D) સાચો જવાબ $(D)$ છે.
$Be(OH)_2$ અને $Zn(OH)_2$ બંને સ્વભાવે ઉભયગુણી (amphoteric) છે,જેનો અર્થ છે કે તેઓ એસિડ અને બેઝ બંને સાથે પ્રતિક્રિયા આપી શકે છે.

(C) સમૂહ $2$ ના તત્વોના હાઇડ્રાઇડ્સ,ખાસ કરીને $BeH_2$ અને $MgH_2$,$Be^{2+}$ અને $Mg^{2+}$ આયનોના નાના કદ અને ઉચ્ચ ધ્રુવીભવન શક્તિને કારણે નોંધપાત્ર સહસંયોજક લાક્ષણિકતા દર્શાવે છે.
તેથી,$(a)$ અને $(b)$ બંને સાચા છે.

(A) જ્યારે $BaSO_4$ અને $Na_2CO_3$ ને ગરમ કરવામાં આવે છે,ત્યારે દ્વિ-વિસ્થાપન પ્રક્રિયા દ્વારા $BaCO_3$ અને $Na_2SO_4$ મળે છે.
રાસાયણિક સમીકરણ:
$BaSO_4 + Na_2CO_3 \rightarrow BaCO_3 + Na_2SO_4$

(A) આલ્કલાઇન અર્થ ધાતુઓ $(ns^2)$ આલ્કલી ધાતુઓ $(ns^1)$ કરતા વધુ ઘનતા ધરાવે છે કારણ કે તેમની પાસે ધાત્વીય બંધન માટે બે સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન ઉપલબ્ધ હોય છે,જે આલ્કલી ધાતુઓ $(ns^1)$ ની તુલનામાં વધુ મજબૂત ધાત્વીય બંધન બનાવે છે.

(D) આપેલ સંયોજન $X$ એ $CaCO_3$ છે. પ્રક્રિયાઓ નીચે મુજબ છે:
$1. \ CaCO_3 \xrightarrow{\Delta} CaO + CO_2 \uparrow$ ($X$ નું વિઘટન થઈને $CaO$ અવશેષ અને $CO_2$ મળે છે)
$2. \ CaO + H_2O \to Ca(OH)_2$ ($Y$ એ કેલ્શિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ છે)
$3. \ Ca(OH)_2 + 2CO_2 \to Ca(HCO_3)_2$ ($Z$ એ કેલ્શિયમ બાયકાર્બોનેટનું પારદર્શક દ્રાવણ છે)
$4. \ Ca(HCO_3)_2 \xrightarrow{\Delta} CaCO_3 \downarrow + CO_2 \uparrow + H_2O$ ($Z$ ને ઉકાળતા $X$ ફરીથી મળે છે)

(A) ફોડેલા ચૂના,$Ca(OH)_2$,નો ઉપયોગ મુખ્યત્વે સિમેન્ટના ઉત્પાદનમાં થાય છે,જ્યાં તેને માટી અને અન્ય પદાર્થો સાથે મિશ્ર કરીને ક્લિંકર બનાવવામાં આવે છે.

(D) પ્લાસ્ટર ઓફ પેરિસનું રાસાયણિક સૂત્ર $CaSO_4 \cdot \frac{1}{2}H_2O$ છે,જેને $(CaSO_4)_2 \cdot H_2O$ તરીકે પણ લખવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(D)$ છે.

(B) ડોલોમાઇટનું રાસાયણિક સૂત્ર $MgCO_3 \cdot CaCO_3$ છે,જેમાં મેગ્નેશિયમ અને કેલ્શિયમ બંને આયનો હોય છે.
મેગ્નેસાઇટ $MgCO_3$ છે.
કાર્નાલાઇટ $KCl \cdot MgCl_2 \cdot 6H_2O$ છે.
ફોસ્ફોરાઇટ $Ca_3(PO_4)_2$ છે.

(D) એપ્સમ સોલ્ટ એ મેગ્નેશિયમ સલ્ફેટ હેપ્ટાહાઇડ્રેટનું સામાન્ય નામ છે,જેનું રાસાયણિક સૂત્ર $MgSO_4 \cdot 7H_2O$ છે.

(D) પ્લાસ્ટર ઓફ પેરિસનું સેટિંગ એ ઉષ્માક્ષેપક પ્રક્રિયા છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા: $CaSO_4 \cdot \frac{1}{2}H_2O + \frac{3}{2}H_2O \rightarrow CaSO_4 \cdot 2H_2O$ (જિપ્સમ).
આ પ્રક્રિયામાં કેલ્શિયમ સલ્ફેટ હેમિહાઇડ્રેટનું હાઇડ્રેશન થઈને કેલ્શિયમ સલ્ફેટ ડાયહાઇડ્રેટ (જિપ્સમ) બને છે,જે વધુ સખત સ્ફટિકમય બંધારણ ધરાવે છે.

(A) સાચો જવાબ $A$ છે.
$MgCO_3$ એ આલ્કલાઇન અર્થ ધાતુનો કાર્બોનેટ છે,જે ગરમ કરવાથી ધાતુના ઓક્સાઇડ અને કાર્બન ડાયોક્સાઇડમાં વિઘટિત થાય છે: $MgCO_3 \xrightarrow{\Delta} MgO + CO_2$.
આલ્કલી ધાતુના કાર્બોનેટ જેવા કે $Na_2CO_3$,$K_2CO_3$ અને $Rb_2CO_3$ ઉષ્મીય રીતે સ્થાયી હોય છે અને ગરમ કરવાથી તેનું વિઘટન થતું નથી.

(A) આલ્કલાઇન અર્થ ધાતુઓ આવર્ત કોષ્ટકના સમૂહ $2$ માં આવેલી છે.
તેમની બાહ્યતમ કક્ષાની ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $ns^2$ છે,જ્યાં $n$ એ બાહ્યતમ મુખ્ય ક્વોન્ટમ આંક દર્શાવે છે.

(A) ફાજાનના નિયમ મુજબ,બંધનો આયનીય સ્વભાવ કેટાયનની ધ્રુવીભવન ક્ષમતા પર આધાર રાખે છે.
નાના કદના કેટાયન અને ઉચ્ચ વીજભાર ઘનતા ધરાવતા આયનો એનાયનનું ધ્રુવીભવન કરવાની વધુ ક્ષમતા ધરાવે છે,જેનાથી સહસંયોજક સ્વભાવ વધે છે.
આપેલ ધાતુઓ પૈકી,$Be^{2+}$ ની આયનીય ત્રિજ્યા સૌથી નાની અને વીજભાર ઘનતા સૌથી વધુ છે.
તેથી,$BeCl_2$ સૌથી વધુ સહસંયોજક સ્વભાવ ધરાવે છે અને આ આલ્કલાઇન અર્થ ધાતુઓના ક્લોરાઇડમાં સૌથી ઓછું આયનીય છે.

(A) $CaF_2$ ને ફ્લોરસ્પાર તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(A) બેરાઈટ્સ એ બેરિયમ સલ્ફેટ $(BaSO_4)$ નું ખનિજ સ્વરૂપ છે.
તે બેરિયમની મુખ્ય કાચી ધાતુ છે.

(D) આલ્કલાઇન અર્થ ધાતુના સલ્ફેટની દ્રાવ્યતા સમૂહમાં $Be$ થી $Ba$ તરફ જતાં ઘટે છે.
આનું કારણ એ છે કે જેમ કેશનનું કદ વધે છે તેમ લેટીસ ઉર્જા કરતા હાઇડ્રેશન ઉર્જા વધુ ઝડપથી ઘટે છે.
$Be^{2+}$ સૌથી નાનો આયન હોવાથી,તેની હાઇડ્રેશન ઉર્જા સૌથી વધુ હોય છે,જે તેની લેટીસ ઉર્જાને સરભર કરે છે,જેનાથી $BeSO_4$ સૌથી વધુ દ્રાવ્ય બને છે.
દ્રાવ્યતાનો ક્રમ: $BeSO_4 > MgSO_4 > CaSO_4 > SrSO_4 > BaSO_4$ છે.

(C) જીપ્સમ એ કેલ્શિયમ સલ્ફેટ ડાયહાઇડ્રેટનું બનેલું કુદરતી રીતે મળી આવતું ખનિજ છે.
તેનું રાસાયણિક સૂત્ર $CaSO_4 \cdot 2H_2O$ છે.

(C) મોર્ટાર એ ઈંટો અથવા પથ્થરોને એકસાથે બાંધવા માટે વપરાતી બાંધકામ સામગ્રી છે. તે ફોડેલા ચૂના $(Ca(OH)_2)$,રેતી અને પાણીના મિશ્રણથી તૈયાર કરવામાં આવે છે.

(B) જ્યારે જીપ્સમ $(CaSO_4 \cdot 2H_2O)$ ને $120 \, ^oC$ $(393 \, K)$ તાપમાને ગરમ કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે તેના સ્ફટિકીકરણના પાણીનો ત્રણ-ચતુર્થાંશ ભાગ ગુમાવીને પ્લાસ્ટર ઓફ પેરિસ બનાવે છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા: $2(CaSO_4 \cdot 2H_2O) \xrightarrow{120 \, ^oC} 2CaSO_4 \cdot H_2O + 3H_2O$.
આમ,સાચું બંધારણ $2CaSO_4 \cdot H_2O$ છે.

(B) બેરિલિયમ એક અત્યંત સક્રિય ધાતુ છે,અને તેનું અલગીકરણ ઘણી મુશ્કેલીઓ ધરાવે છે. $BeCl_2$ સહસંયોજક છે અને તેનું ગલનબિંદુ નીચું હોવાથી તે વિદ્યુતનું મંદ વાહક છે. તેથી,તેની વિદ્યુત વાહકતા વધારવા અને ગલનબિંદુ ઘટાડવા માટે તેમાં $NaCl$ ઉમેરવામાં આવે છે. ત્યારબાદ શુદ્ધ બેરિલિયમ મેળવવા માટે આ મિશ્રણનું વિદ્યુતવિભાજન કરવામાં આવે છે.

(D) જલીય મેગ્નેશિયમ ક્લોરાઇડ $(MgCl_2 \cdot 6H_2O)$ ને સીધું ગરમ કરવાથી તેનું જળવિભાજન થઈને $MgO$ બને છે.
શુદ્ધ નિર્જળ $MgCl_2$ મેળવવા માટે,જલીય ક્ષારને $HCl$ વાયુના પ્રવાહમાં લાલ ગરમ કરવામાં આવે છે.
$HCl$ વાયુ સંતુલનને ડાબી બાજુ ખસેડે છે,જે $MgCl_2$ નું $MgO$ અને $HCl$ માં જળવિભાજન અટકાવે છે.

(A) સાચો જવાબ $A$ છે.
સ્ટ્રોન્શિયમના ક્ષારો $Sr^{2+}$ આયનોમાં ઇલેક્ટ્રોનના ઉત્તેજનને કારણે જ્યોતને ઘેરો લાલ અથવા ગુલાબી રંગ આપે છે.

(A) કેલ્શિયમ ક્ષારો જ્યોત કસોટી દરમિયાન જ્યોતને $Brick \ Red$ (ઈંટ જેવો લાલ) રંગ આપે છે.

(B) મેગ્નેશિયા એ મેગ્નેશિયમ ઓક્સાઈડનું સામાન્ય નામ છે,જેનું રાસાયણિક સૂત્ર $MgO$ છે.

(B) $MgCl_2$ અને $MgO$ ના મિશ્રણને (ઘણીવાર પાણી સાથે) સોરેલ સિમેન્ટ અથવા મેગ્નેશિયા સિમેન્ટ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
પ્રક્રિયા: $MgCl_2 \cdot 6H_2O + 5MgO + xH_2O \to MgCl_2 \cdot 5MgO \cdot xH_2O$ (મેગ્નેશિયા સિમેન્ટ અથવા સોરેલ સિમેન્ટ).

(D) જેમ આપણે સમૂહમાં નીચે જઈએ છીએ,તેમ ઇલેક્ટ્રોપોઝિટિવ લાક્ષણિકતા વધે છે કારણ કે આયનીકરણ ઉર્જા $(I.E.)$ ઘટે છે.
$Ba$ એ સમૂહમાં સૌથી વધુ ઇલેક્ટ્રોપોઝિટિવ તત્વ છે.

(C) સાચો જવાબ $(C)$ છે. દ્રાવ્યતાનો ક્રમ $BeSO_4 > MgSO_4 > CaSO_4 > SrSO_4 > BaSO_4$ છે.
જેમ આપણે સમૂહમાં $Be$ થી $Ba$ તરફ નીચે જઈએ છીએ,તેમ કેટાયનનું કદ વધે છે.
લેટીસ ઉર્જા લગભગ અચળ રહે છે કારણ કે સલ્ફેટ આયન કેટાયનની સરખામણીમાં ખૂબ મોટો હોય છે,તેથી કેટાયનના કદમાં થતો ફેરફાર લેટીસ ઉર્જા પર નહિવત અસર કરે છે.
જો કે,આયનિક ત્રિજ્યામાં વધારાને કારણે હાઇડ્રેશન ઉર્જા $Be^{2+}$ થી $Ba^{2+}$ સુધી નોંધપાત્ર રીતે ઘટે છે.
હાઇડ્રેશન ઉર્જા એ દ્રાવ્યતા માટેનું મુખ્ય પરિબળ હોવાથી,હાઇડ્રેશન ઉર્જામાં ઘટાડો થવાને કારણે સમૂહમાં નીચે જતાં સલ્ફેટની દ્રાવ્યતા ઘટે છે.

(A) આલ્કલાઇન અર્થ ધાતુઓની પ્રથમ આયનીકરણ એન્થાલ્પી $(I.E.)$ સમૂહમાં ઉપરથી નીચે તરફ જતાં ઘટે છે,કારણ કે પરમાણુનું કદ વધે છે અને સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન કેન્દ્રથી દૂર જાય છે.
આપેલ તત્વો માટે ઘટતી પ્રથમ આયનીકરણ એન્થાલ્પીનો ક્રમ $Mg > Ca > Sr > Ba$ છે.

(A) $Be$ (બેરિલિયમ) તેના સમાન આયનીય પોટેન્શિયલ (ચાર્જ/કદનો ગુણોત્તર) ને કારણે $Al$ (એલ્યુમિનિયમ) સાથે વિકર્ણીય સંબંધ (diagonal relationship) દર્શાવે છે.
આના પરિણામે તેમના ઓક્સાઇડ અને હાઇડ્રોક્સાઇડના ઉભયગુણી સ્વભાવ જેવા સમાન રાસાયણિક ગુણધર્મો જોવા મળે છે.

(D) . ડ્યુરાલ્યુમિન ($Al = 95\%$,$Cu = 4\%$,$Mn = 0.5\%$,$Mg = 0.5\%$) એક હલકી,મજબૂત અને ટકાઉ મિશ્રધાતુ છે.
આ ગુણધર્મોને કારણે,તેનો ઉપયોગ વિમાનના ભાગો અને ઓટોમોબાઈલના ભાગો બનાવવા માટે થાય છે.

(C) ફટાકડામાં લીલી જ્યોત બેરિયમ $(Ba)$ ક્ષારોની હાજરીને કારણે ઉત્પન્ન થાય છે.

તત્વ	જ્યોતનો રંગ
$Na$	ઘાટો પીળો
$K$	આછો જાંબલી
$Ba$	સફરજન જેવો લીલો
$Ca$	ઈંટ જેવો લાલ

(C) હાડકાની રાખ એ હાડકાંને બાળ્યા પછી મળતો સફેદ અવશેષ છે.
તે મુખ્યત્વે કેલ્શિયમ ફોસ્ફેટ ધરાવે છે,જેનું સૂત્ર $Ca_3(PO_4)_2$ છે.
જોકે કાચા હાડકામાં હાઇડ્રોક્સિએપેટાઇટ,$Ca_3(OH)(PO_4)_3$ હોય છે,પરંતુ કેલ્સિનેશનની પ્રક્રિયા તેને સ્થિર સ્વરૂપ $Ca_3(PO_4)_2$ માં ફેરવે છે.

(B) $CaO$ (કેલ્શિયમ ઓક્સાઈડ) એક બેઝિક ઓક્સાઈડ છે જે $CO_2$ નું શોષણ કરીને $CaCO_3$ બનાવે છે.
$CaO + CO_2 \to CaCO_3$
તે પાણી સાથે પણ હિંસક રીતે પ્રતિક્રિયા આપીને કેલ્શિયમ હાઈડ્રોક્સાઈડ બનાવે છે,જેમાં પુષ્કળ પ્રમાણમાં ગરમી મુક્ત થાય છે.
$CaO + H_2O \to Ca(OH)_2 + \text{Heat}$

(B) $CaO$ ને ક્વિક લાઈમ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$Ca(OH)_2$ ને સ્લેક્ડ લાઈમ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
પાણીમાં $Ca(OH)_2$ ના જલીય નિલંબનને લાઈમ વોટર કહેવામાં આવે છે.
$CaCO_3$ ને લાઈમ સ્ટોન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.