Alkali metals Questions in Gujarati

(A) જે તત્વોની આયનીકરણ ઉર્જા ઓછી હોય છે,તે બન્સેન જ્યોતમાંથી ઉષ્મા શોષીને તેમના સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોનને સરળતાથી ઉચ્ચ ઉર્જા સ્તરોમાં ઉત્તેજિત કરી શકે છે. જ્યારે આ ઇલેક્ટ્રોન પાછા મૂળ સ્થિતિમાં આવે છે,ત્યારે તેઓ દ્રશ્યમાન પ્રકાશના વિસ્તારમાં વિકિરણનું ઉત્સર્જન કરે છે. સોડિયમની આયનીકરણ ઉર્જા ઓછી હોવાથી,તે દ્રશ્યમાન વર્ણપટના સોનેરી પીળા ભાગમાં પ્રકાશનું ઉત્સર્જન કરે છે.

(B) આલ્કલી ધાતુઓમાં,જેમ પરમાણુ ક્રમાંક વધે છે,તેમ પરમાણુ કદમાં વધારો થવાને કારણે ધાત્વીય બંધ નબળો પડે છે. પરિણામે,ગલનબિંદુમાં ઘટાડો થાય છે.

(D) આલ્કલી ધાતુઓના હેલાઈડનો આયનિક ગુણધર્મ સમૂહમાં નીચેની તરફ જતાં વધે છે,કારણ કે તેમની ઇલેક્ટ્રોપોઝિટિવ પ્રકૃતિમાં વધારો થાય છે. તેથી,વિકલ્પ $D$ માં આપેલ વિધાન ખોટું છે.

(A) $Li$ એ એકમાત્ર આલ્કલી ધાતુ છે જે નાઈટ્રોજન સાથે સીધી પ્રક્રિયા કરીને નાઈટ્રાઈડ બનાવે છે.
$6Li + N_2 \to 2Li_3N$

(D) આલ્કલી ધાતુઓમાં,સમૂહમાં $Li$ થી $Cs$ તરફ નીચે જતાં ગલનબિંદુ ઘટે છે. તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાંથી $Cs$ નું ગલનબિંદુ સૌથી ઓછું છે.

(D) જ્યારે સોડિયમ પ્રવાહી એમોનિયામાં ઓગળે છે,ત્યારે તે એમોનિયેટેડ ઇલેક્ટ્રોન અને એમોનિયેટેડ સોડિયમ આયનો બનાવે છે: $Na + (x+y)NH_3 \rightarrow [Na(NH_3)_x]^+ + [e(NH_3)_y]^-$.
વાદળી રંગ અને વિદ્યુત વાહકતા એમોનિયેટેડ ઇલેક્ટ્રોનની હાજરીને કારણે હોય છે.
અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની હાજરીને કારણે દ્રાવણ પેરામેગ્નેટિક (અનુચુંબકીય) બને છે,ડાયમેગ્નેટિક નહીં.
તેથી,દ્રાવણ ડાયમેગ્નેટિક રહે છે તે વિધાન ખોટું છે.

(A) ફોટોઈલેક્ટ્રીક અસર એ તત્વની આયનીકરણ ઉર્જાના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોય છે.
આપેલા આલ્કલી ધાતુઓમાં,$Cs$ (સીઝિયમ) ની આયનીકરણ ઉર્જા સૌથી ઓછી છે.
તેથી,$Cs$ મહત્તમ ફોટોઈલેક્ટ્રીક અસર દર્શાવે છે.

(B) $Na$ ની $300\,^oC$ તાપમાને ઓક્સિજન સાથેની પ્રક્રિયાથી સોડિયમ પેરોક્સાઇડ $(X)$ બને છે:
$2Na + O_2 \xrightarrow{300\,^oC} Na_2O_2$ $(X)$
સોડિયમ પેરોક્સાઇડ $CO_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને સોડિયમ કાર્બોનેટ અને ઓક્સિજન $(Y)$ બનાવે છે:
$2Na_2O_2 + 2CO_2 \rightarrow 2Na_2CO_3 + O_2$ $(Y)$
તેથી,$Y$ એ $O_2$ છે.

(B) આલ્કલી ધાતુઓના હાઈડ્રોક્સાઈડ પાણીમાં અત્યંત દ્રાવ્ય હોય છે. $K^+$ એ આલ્કલી ધાતુનો આયન છે,તેથી $KOH$ પાણીમાં અત્યંત દ્રાવ્ય છે.

(D) આલ્કલી ધાતુઓના બાયકાર્બોનેટની દ્રાવ્યતા સમૂહમાં નીચેની તરફ જતાં વધે છે,કારણ કે કેટાયનનું કદ વધવાથી લેટીસ ઉર્જામાં ઘટાડો થાય છે.
$CaCO_3$ (કેલ્શિયમ કાર્બોનેટ) પાણીમાં લગભગ અદ્રાવ્ય છે.
બાયકાર્બોનેટમાં,$NaHCO_3$ એ $KHCO_3$ કરતા ઓછું દ્રાવ્ય છે કારણ કે $Na^+$ આયનનું કદ નાનું હોવાથી તેની લેટીસ ઉર્જા $K^+$ કરતા વધારે હોય છે.
તેથી,દ્રાવ્યતાનો સાચો વધતો ક્રમ $CaCO_3 < NaHCO_3 < KHCO_3$ છે.

(B) $Li$ મેગ્નેશિયમ સાથે વિકર્ણ સંબંધ દર્શાવે છે કારણ કે તેમની પોલેરાઈઝીંગ શક્તિ લગભગ સમાન છે,જેનો અર્થ છે કે તેમનો ચાર્જ-ટુ-સાઇઝ ગુણોત્તર લગભગ સમાન છે.

(D) જ્યારે સોડિયમ ધાતુ પ્રવાહી એમોનિયામાં ઓગળે છે,ત્યારે તેનું આયનીકરણ થઈને $Na^+$ આયનો અને સોલ્વેટેડ ઈલેક્ટ્રોન્સ બને છે,જે $[Na(NH_3)_x]^+$ અને $[e(NH_3)_y]^-$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે.
આ સોલ્વેટેડ ઈલેક્ટ્રોન્સ દ્રાવણના વાદળી રંગ,ઉચ્ચ વિદ્યુત વાહકતા અને પ્રબળ રિડક્શનકર્તા ગુણધર્મ માટે જવાબદાર છે.

(A) સમૂહ $1$ ના તત્વોના ક્લોરાઈડ સંયોજનોનું જલીય દ્રાવણ તટસ્થ હોય છે કારણ કે તે પ્રબળ બેઇઝ અને પ્રબળ એસિડના ક્ષાર છે.
ઉદાહરણ તરીકે,$NaCl$ પાણીમાં $Na^+$ અને $Cl^-$ માં વિયોજિત થાય છે,જેનું જળવિભાજન થતું નથી,પરિણામે દ્રાવણ તટસ્થ $(pH = 7)$ રહે છે.

(B) આલ્કલી ધાતુઓ ખૂબ જ વિદ્યુતધન છે અને તેમના ઓક્સાઈડ સ્વભાવે બેઝિક હોય છે. સોડિયમ $(Na)$ એક લાક્ષણિક આલ્કલી ધાતુ છે અને તેનો ઓક્સાઈડ $(Na_2O)$ પ્રબળ બેઝિક છે,ઉભયગુણી નથી. તેથી,સોડિયમ ઉભયગુણી છે તે વિધાન ખોટું છે.

(D) જ્યારે $Zn$ કોસ્ટીક સોડા $(NaOH)$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,ત્યારે સોડિયમ ઝીંકેટ અને હાઇડ્રોજન વાયુ ઉત્પન્ન થાય છે,જે દહનશીલ વાયુ છે.
$2NaOH + Zn \to Na_2ZnO_2 + H_2(g)$

(A) આવર્ત કોષ્ટકમાં સમૂહમાં નીચેની તરફ જતાં આલ્કલી ધાતુ ઓક્સાઈડનો બેઝીક ગુણધર્મ વધતો જાય છે.
સીઝીયમ $(Cs)$ આલ્કલી ધાતુ સમૂહમાં સૌથી નીચે હોવાથી,તેનો ઓક્સાઈડ $(Cs_2O)$ પ્રબળ બેઝીક પ્રકૃતિ ધરાવે છે.

(A) $Li$ પરમાણુ અને $Li^+$ આયનનું નાનું કદ એ મુખ્ય કારણ છે કે લીથીયમ અન્ય આલ્કલી ધાતુઓથી અલગ પડે છે. આ નાના કદને કારણે તેની ધ્રુવીભવન શક્તિ (polarizing power) વધુ હોય છે અને તે સમૂહના અન્ય તત્વો કરતા અસામાન્ય ગુણધર્મો દર્શાવે છે.

(A) $2Na + 2H_2O \to 2NaOH(aq) + H_2(g)$
$(A) \quad \quad \quad \quad \quad \quad \quad (C) \quad \quad \quad (B)$
$2NaOH + Zn \to Na_2ZnO_2 + H_2(g)$
$(C) \quad \quad \quad (D) \quad \quad \quad \quad \quad \quad \quad \quad (B)$
$Na$ $(A)$ બન્સેન જ્યોત કસોટીમાં સોનેરી પીળા રંગની જ્યોત આપે છે.

(B) જ્યારે સોડિયમની પૂરતા પ્રમાણમાં ઓક્સિજન અથવા હવા સાથે પ્રક્રિયા કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે સોડિયમ પેરોક્સાઈડ $(Na_2O_2)$ બનાવે છે.
સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$2Na + O_2 \to Na_2O_2$

(B) સોડિયમ ધાતુની $Al_2O_3$ સાથે ઊંચા તાપમાને પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે: $6Na + Al_2O_3 \to 3Na_2O + 2Al$. અહીં,$X$ એ $Na_2O$ છે.
ત્યારબાદ,$Na_2O$ એ $CO_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને સોડિયમ કાર્બોનેટ બનાવે છે: $Na_2O + CO_2 \to Na_2CO_3$. તેથી,$Y$ એ $Na_2CO_3$ છે.

(D) ધોવાનો સોડા એ સોડિયમ કાર્બોનેટ ડેકાહાઇડ્રેટ $(Na_2CO_3 \cdot 10H_2O)$ છે. જ્યારે તેને ગરમ કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે સ્ફટિકીકરણનું પાણી ગુમાવે છે. પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $Na_2CO_3 \cdot 10H_2O$ $\xrightarrow{\Delta} Na_2CO_3 \cdot H_2O + 9H_2O$ $\xrightarrow{\Delta} Na_2CO_3 + H_2O$. આમ,જળ બાષ્પ મુક્ત થાય છે.

(D) પોટેશિયમ એક અત્યંત સક્રિય આલ્કલી ધાતુ છે જે હવા અને ભેજ સાથે ઝડપથી પ્રક્રિયા કરે છે. તેથી,હવા અને ભેજના સંપર્કને રોકવા માટે તેને $Kerosene$ (કેરોસીન) માં રાખવામાં આવે છે.

(C) સોડિયમ ધાતુ આલ્કોહોલ સાથે પ્રક્રિયા કરીને હાઈડ્રોજન વાયુ મુક્ત કરે છે,તેથી તેને આલ્કોહોલમાં સંગ્રહ કરી શકાય નહીં.
$2R-OH + 2Na \to 2R-ONa + H_2 \uparrow$

(B) સોડા-એસિડ અગ્નિશામકમાં,સોડિયમ બાયકાર્બોનેટ $(NaHCO_3)$ અને સલ્ફ્યુરિક એસિડ $(H_2SO_4)$ વચ્ચે પ્રતિક્રિયા થાય છે. રાસાયણિક સમીકરણ આ મુજબ છે: $2NaHCO_3 + H_2SO_4 \to Na_2SO_4 + 2CO_2 + 2H_2O$. ઉત્પન્ન થયેલ $CO_2$ વાયુ આગને ઓલવવામાં મદદ કરે છે.

(D) $Na_2CO_3$ ઉષ્મીય રીતે સ્થાયી છે અને ગરમ કરવાથી તેનું વિઘટન થતું નથી. તેથી,કોઈ વાયુ મુક્ત થતો નથી.

(A) કોસ્ટીસાઈઝેશન પદ્ધતિનો ઉપયોગ સોડિયમ કાર્બોનેટ અને સ્લેક્ડ લાઈમ $(Ca(OH)_2)$ વચ્ચેની પ્રક્રિયા દ્વારા $NaOH$ (કોસ્ટીક સોડા) ના ઉત્પાદન માટે કરવામાં આવે છે.

(C) બેકિંગ પાવડર એ બેકિંગ સોડા $(NaHCO_3)$ અને ટાર્ટરિક એસિડ જેવા હળવા ખાદ્ય એસિડનું મિશ્રણ છે. તેથી,$NaHCO_3$ એ બેકિંગ પાવડરનો એક ઘટક છે.

(B) $Na$ ધાતુનો ઉપયોગ બેન્ઝીનને ડ્રાય કરવા માટે થાય છે કારણ કે તે બેન્ઝીનમાં અશુદ્ધિ તરીકે રહેલા પાણી સાથે પ્રક્રિયા કરે છે. $Na$ નો ઉપયોગ આલ્કોહોલ કે એમોનિયાને ડ્રાય કરવા માટે થઈ શકતો નથી કારણ કે તે તેમની સાથે પ્રક્રિયા કરે છે.

(A) આલ્કલી ધાતુઓ ખૂબ જ વિદ્યુતધન છે અને હાઈડ્રોજન સાથે પ્રક્રિયા કરીને $MH$ (જ્યાં $M$ એ આલ્કલી ધાતુ છે) સામાન્ય સૂત્ર ધરાવતા આયનીય (ક્ષાર જેવા) હાઈડ્રાઈડ બનાવે છે.
તેથી,સાચું વિધાન એ છે કે તેઓ ક્ષાર જેવા હાઈડ્રાઈડ બનાવે છે.

(D) સોડિયમ એ ઓછી આયનીકરણ એન્થાલ્પી ધરાવતી આલ્કલી ધાતુ છે,જે તેને પ્રબળ રિડક્શનકર્તા બનાવે છે. તેથી,તે સરળતાથી ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવે છે,એટલે કે તેનું સરળતાથી ઓક્સિડેશન થઈ શકે છે $(Na \rightarrow Na^+ + e^-)$.

(B) આલ્કલી ધાતુના હેલાઈડની સ્થિરતા તેમની લેટીસ ઉર્જા અને સર્જન એન્થાલ્પી સાથે સીધી રીતે સંબંધિત છે.
જેમ આલ્કલી ધાતુના કેટાયનનું કદ વધે છે,તેમ લેટીસ ઉર્જા ઘટે છે,જેના પરિણામે સ્થિરતા ઘટે છે.
તેથી,સ્થિરતાનો ક્રમ $LiCl > NaCl > KCl > CsCl$ છે.
આમ,આપેલા વિકલ્પો મુજબ સાચો ક્રમ $CsCl < KCl < NaCl < LiCl$ છે.

(D) આલ્કલી ધાતુઓની પાણી સાથેની પ્રતિક્રિયાત્મકતા સમૂહમાં ઉપરથી નીચે તરફ જતાં વધે છે. પ્રતિક્રિયાત્મકતાનો ક્રમ $Li < Na < K < Rb < Cs$ છે. તેથી,$Li$,$Na$ અને $K$ ની સરખામણીમાં $Rb$ (રૂબિડિયમ) ની પાણી સાથેની પ્રક્રિયાનો વેગ સૌથી વધુ છે.

(D) સોલ્વે પ્રક્રિયામાં એમોનિયાની કાર્બન ડાયોક્સાઇડ અને પાણી સાથે પ્રક્રિયા થઈને એમોનિયમ બાયકાર્બોનેટ બને છે,જે ત્યારબાદ સોડિયમ ક્લોરાઇડ સાથે પ્રક્રિયા કરીને સોડિયમ બાયકાર્બોનેટ બનાવે છે. પ્રક્રિયા $2NaOH + CO_2 \to Na_2CO_3 + H_2O$ એ સોલ્વે પ્રક્રિયાનો ભાગ નથી,કારણ કે આ ઔદ્યોગિક પદ્ધતિમાં સોડિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડનો કાચા માલ તરીકે ઉપયોગ થતો નથી.

(B) આલ્કલી ધાતુઓની આયનીકરણ શક્તિ ઓછી હોય છે,જેના કારણે તેઓ સરળતાથી ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવે છે.
ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવવાની આ પ્રક્રિયાને ઓક્સિડેશન કહેવાય છે.
તેઓ સરળતાથી ઓક્સિડેશન પામતા હોવાથી,તેઓ પ્રબળ રિડક્શનકર્તા તરીકે વર્તે છે.

(C) $Na_2CO_3$ ના ઉત્પાદન માટેની સોલ્વે પદ્ધતિમાં મુખ્ય આડપેદાશ તરીકે $CaCl_2$ મળે છે.
પ્રક્રિયા: $2NaCl + CaCO_3 \rightarrow Na_2CO_3 + CaCl_2$.

(D) $NaOH$ નું ઉત્પાદન $Castner-Kellner$ સેલ પદ્ધતિ દ્વારા બ્રાઈન દ્રાવણના વિદ્યુતવિભાજનથી કરવામાં આવે છે.

(B) સોડિયમ ધાતુ એક પ્રબળ રિડક્શનકર્તા છે અને તે $CO_2$ નું રિડક્શન કાર્બનમાં કરે છે: $4Na + 3CO_2 \to 2Na_2CO_3 + C$
વિકલ્પ $A$ ખોટો છે કારણ કે $Downs$ પદ્ધતિમાં ગલનબિંદુ ઘટાડવા માટે $NaCl$ અને $CaCl_2$ ના મિશ્રણનો ઉપયોગ થાય છે.
વિકલ્પ $C$ ખોટો છે કારણ કે $Mg$ ઠંડા પાણી સાથે નહીં પણ ગરમ પાણી અથવા વરાળ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે.
વિકલ્પ $D$ ખોટો છે કારણ કે મેગ્નાલિયમ એ $Mg$ અને $Al$ ની મિશ્ર ધાતુ છે.

(B) જ્યારે $CO_2$ ને સોડિયમ કાર્બોનેટ $(Na_2CO_3)$ ના જલીય દ્રાવણમાંથી પસાર કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે પાણી અને કાર્બોનેટ સાથે પ્રક્રિયા કરીને સોડિયમ બાયકાર્બોનેટ $(NaHCO_3)$ બનાવે છે.
રાસાયણિક સમીકરણ: $Na_2CO_3(aq) + CO_2(g) + H_2O(l) \to 2NaHCO_3(aq)$.

(B) આલ્કલી હાઈડ્રોક્સાઈડની દ્રાવ્યતા સમૂહમાં નીચે તરફ જતાં વધે છે કારણ કે લેટીસ ઉર્જા હાઈડ્રેશન ઉર્જા કરતા વધુ ઝડપથી ઘટે છે. તેથી,સાચો ક્રમ $LiOH < NaOH < KOH < RbOH < CsOH$ છે.
આલ્કલી કાર્બોનેટની દ્રાવ્યતા પણ સમૂહમાં નીચે તરફ જતાં વધે છે. તેથી,સાચો ક્રમ $Li_2CO_3 < Na_2CO_3 < K_2CO_3 < Rb_2CO_3 < Cs_2CO_3$ છે.
આપેલા વિકલ્પોને જોતા,વિકલ્પ $B$ આલ્કલી કાર્બોનેટ માટે સાચો ક્રમ દર્શાવે છે.

(C) જ્યારે આલ્કલી ધાતુઓ પ્રવાહી એમોનિયામાં ઓગળે છે,ત્યારે તેઓ આયનીકરણ પામીને એમોનિએટેડ કેટાયન્સ અને એમોનિએટેડ ઈલેક્ટ્રોન્સ બનાવે છે:
$M + (x+y)NH_3 \rightarrow [M(NH_3)_x]^+ + [e(NH_3)_y]^-$.
દ્રાવણનો વાદળી રંગ એમોનિએટેડ ઈલેક્ટ્રોન્સના ઉચ્ચ ઉર્જા સ્તરોમાં ઉત્તેજનને કારણે હોય છે,જે દ્રશ્યમાન વર્ણપટના લાલ વિસ્તારમાં પ્રકાશનું શોષણ કરે છે.

(D) આલ્કલી ધાતુઓના ઓક્સાઈડ $(M_2O)$ અને પેરોક્સાઈડ $(M_2O_2)$ માં બધા જ ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મિત હોય છે,તેથી તે પ્રતિચુંબકીય અને રંગવિહીન હોય છે.
સુપર ઓક્સાઈડ $(MO_2)$ માં સુપર ઓક્સાઈડ આયન $(O_2^-)$ હોય છે,જેમાં એક અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન હોવાથી તે અનુચુંબકીય હોય છે.
$Li$ માત્ર ઓક્સાઈડ બનાવે છે અને $Na$ ઓક્સાઈડ અને પેરોક્સાઈડ બનાવે છે,પરંતુ સામાન્ય પરિસ્થિતિમાં તે સુપર ઓક્સાઈડ બનાવતા નથી.
તેથી,આપેલા બધા જ વિધાનો સાચા છે.

(C) સોડિયમ ધાતુ વિદ્યુતનું વહન કરે છે કારણ કે તેમાં મુક્ત અને ગતિશીલ ઈલેક્ટ્રોન હોય છે.

(B) આલ્કલી ધાતુઓની રિડક્શન ક્ષમતા તેમના પ્રમાણિત ઓક્સિડેશન પોટેન્શિયલ પર આધાર રાખે છે,જે ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવવાની સરળતા (ઓછી આયનીકરણ એન્થાલ્પી) અને ઉચ્ચ જલીયકરણ ઉર્જા સાથે સંબંધિત છે.
સમૂહમાં ઉપરથી નીચે તરફ જતાં આયનીકરણ એન્થાલ્પી ઘટે છે $(Li > Na > K > Rb > Cs)$.
જલીય દ્રાવણમાં,પ્રમાણિત ઇલેક્ટ્રોડ પોટેન્શિયલ $(E^\circ)$ એ ઉર્ધ્વપાતન,આયનીકરણ અને જલીયકરણ ઉર્જાના સરવાળા દ્વારા નક્કી થાય છે.
આપેલા વિકલ્પો $(Na, K, Rb, Cs)$ માં,સમૂહમાં નીચે તરફ જતાં રિડક્શન ક્ષમતા વધે છે કારણ કે આયનીકરણ એન્થાલ્પીમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થાય છે.
તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાં $Cs$ (સીઝિયમ) સૌથી પ્રબળ રિડક્શનકર્તા છે.

(D) આલ્કલી ધાતુઓની ઉચ્ચ ક્રિયાશીલતાને કારણે,તેઓ સામાન્ય રીતે તેમના પીગળેલા ક્ષારોની વિદ્યુતીય પદ્ધતિ (Electrolysis) દ્વારા મેળવવામાં આવે છે.

(C) આલ્કલી ધાતુઓના ઓક્સાઈડ બેઝિક પ્રકૃતિના હોય છે.
$Na_2O$ એ આલ્કલી ધાતુનો ઓક્સાઈડ હોવાથી તે બેઝિક છે.
$CO_2$,$SiO_2$ અને $SO_2$ એ એસિડિક ઓક્સાઈડ છે.

(B) આપેલ ધાતુઓમાં $K$ (પોટેશિયમ) સૌથી વધુ સક્રિય ધાતુ છે.
સમૂહ $1$ માં ઉપરથી નીચે તરફ જતાં આયનીકરણ એન્થાલ્પી ઘટતી હોવાથી સક્રિયતા વધે છે.
તેથી,સક્રિયતાનો ક્રમ $Na < K < Rb$ છે.

(A) લીથીયમ એ એકમાત્ર આલ્કલી ધાતુ છે જે ઓરડાના તાપમાને નાઈટ્રોજન સાથે સીધી પ્રક્રિયા કરીને લીથીયમ નાઈટ્રાઈડ $(Li_3N)$ બનાવે છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$6Li + N_2 \to 2Li_3N$

(B) આલ્કલી હાઈડ્રોક્સાઈડની દ્રાવ્યતા સમૂહમાં નીચેની તરફ જતાં વધતી જાય છે,કારણ કે લેટીસ ઉર્જા હાઈડ્રેશન ઉર્જા કરતા વધુ ઝડપથી ઘટે છે. તેથી,$CsOH$ નો દ્રાવ્યતા ગુણાકાર સૌથી વધુ હશે.

(B) આલ્કલી ધાતુઓની રિડક્શન ક્ષમતા તેમના પ્રમાણિત ઇલેક્ટ્રોડ પોટેન્શિયલ $(E^\circ)$ દ્વારા નક્કી કરવામાં આવે છે.
$Li$ નો $E^\circ$ મૂલ્ય સૌથી વધુ ઋણ છે,જે તેને જલીય દ્રાવણમાં સૌથી પ્રબળ રિડક્શનકર્તા બનાવે છે.
આપેલા વિકલ્પો $(Li, Na, K, Rb)$ માં,પ્રમાણિત રિડક્શન પોટેન્શિયલ $(E^\circ)$ ના મૂલ્યો આ મુજબ છે: $Li^+/Li = -3.04 \ V$,$Rb^+/Rb = -2.93 \ V$,$K^+/K = -2.93 \ V$,$Na^+/Na = -2.71 \ V$.
$Na$ નો રિડક્શન પોટેન્શિયલ સૌથી ઓછો ઋણ હોવાથી,તે આપેલા વિકલ્પોમાં સૌથી નિર્બળ રિડક્શનકર્તા છે.

(A) વિદ્યુત રાસાયણિક શ્રેણીમાં (જે ઓક્સિડેશન પોટેન્શિયલ પર આધારિત છે),આલ્કલી ધાતુઓનો ઓક્સિડેશન પોટેન્શિયલ હાઈડ્રોજન કરતા વધારે હોય છે.
તેઓ ઈલેક્ટ્રોન ગુમાવવાની ઉચ્ચ વૃત્તિ ધરાવતા હોવાથી,તેઓ પાણીમાંથી $H^+$ આયનોનું સરળતાથી વિસ્થાપન કરીને $H_2$ વાયુ મુક્ત કરે છે અને ધાતુના હાઈડ્રોક્સાઈડ (બેઈઝ) બનાવે છે.