Aromatic hydrocarbon Questions in Gujarati

(A) $+M$ અસરને કારણે $-OCH_3$ અને $-NHCOCH_3$ સક્રિયકારક સમૂહો છે. આ વિધાન સાચું છે.
$(B)$ $-CN$ એ મેટા-નિર્દેશક છે,પરંતુ $-OH$ એ ઓર્થો/પેરા-નિર્દેશક છે. આ વિધાન ખોટું છે.
$(C)$ $-CN$ અને $-SO_3H$ બંને ઇલેક્ટ્રોન-આકર્ષક સમૂહો છે જે મેટા-નિર્દેશક છે. આ વિધાન સાચું છે.
$(D)$ સક્રિયકારક સમૂહો ઓર્થો અને પેરા સ્થાન પર ઇલેક્ટ્રોન ઘનતા વધારે છે,તેથી તેઓ ઓર્થો/પેરા-નિર્દેશક છે. આ વિધાન સાચું છે.
$(E)$ હેલાઇડ્સ $-I$ અસરને કારણે નિષ્ક્રિયકારક સમૂહો છે,ભલે તેઓ ઓર્થો/પેરા-નિર્દેશક હોય. આ વિધાન ખોટું છે.
તેથી,વિધાનો $(A)$,$(C)$,અને $(D)$ સાચા છે.

(D) ઓછામાં ઓછો એક બેન્ઝિલિક હાઇડ્રોજન પરમાણુ $(\alpha-H)$ ધરાવતા સંયોજનો ગરમ આલ્કલાઇન $KMnO_4$ સાથે ઓક્સિડેશન પામીને બેન્ઝોઇક એસિડ બનાવે છે.
આપેલ બંધારણો જોતા:
$1$. ટોલ્યુઈન (મિથાઈલબેન્ઝીન) માં $3$ $\alpha-H$ પરમાણુઓ છે.
$2$. ઈથાઈલબેન્ઝીનમાં $2$ $\alpha-H$ પરમાણુઓ છે.
$3$. આઈસોપ્રોપાઈલબેન્ઝીન (ક્યુમીન) માં $1$ $\alpha-H$ પરમાણુ છે.
$4$. આઈસોબ્યુટાઈલબેન્ઝીનમાં $1$ $\alpha-H$ પરમાણુ છે.
$5$. પ્રોપાઈલબેન્ઝીનમાં $2$ $\alpha-H$ પરમાણુઓ છે.
ટર્ટ-બ્યુટાઈલબેન્ઝીન ($\alpha-H$ નથી),$2$-ફિનાઈલપ્રોપેન-$2$-ઓલ અને બાયફિનાઈલ આ પરિસ્થિતિમાં બેન્ઝોઈક એસિડ આપતા નથી.
આમ,કુલ $5$ સંયોજનો છે.

(B) $C_9H_{12}$ આણ્વિય સૂત્ર $4$ ની અસંતૃપ્તતાની માત્રા (degree of unsaturation) સૂચવે છે,જે બેન્ઝીન વલય સાથે સુસંગત છે. નકારાત્મક બેયર કસોટી એલિફેટિક અસંતૃપ્તતાની ગેરહાજરી સૂચવે છે.
એરોમેટિક વલયમાં ચાર અલગ-અલગ નોન-એલિફેટિક વિસ્થાપન સ્થાનો હોવા માટે,વલય પર બે વિસ્થાપકો હોવા જોઈએ જેથી બાકીના ચાર સ્થાનો રાસાયણિક રીતે અલગ હોય.
$C_9H_{12}$ ના આઈસોમર્સમાંથી,$1$-ઈથાઈલ-$2$-મિથાઈલબેન્ઝીન અને $1$-ઈથાઈલ-$3$-મિથાઈલબેન્ઝીન આ શરતનું પાલન કરે છે.
આમ,આવા આઈસોમર્સની કુલ સંખ્યા $2$ છે.

(A) એરોમેટિકતા નક્કી કરવા માટે,સંયોજન ચક્રીય,સમતલીય,સંપૂર્ણ સંયુગ્મિત હોવું જોઈએ અને હકેલના નિયમ ($4n+2$ $\pi$ ઇલેક્ટ્રોન,જ્યાં $n=0, 1, 2, ...$) નું પાલન કરવું જોઈએ.
$(a)$ સાયક્લોપેન્ટાડાયનાઇલ એનાયન: $6$ $\pi$ ઇલેક્ટ્રોન $(n=1)$,એરોમેટિક.
$(b)$ સાયક્લોપેન્ટાડાયનાઇલ કેટાયન: $4$ $\pi$ ઇલેક્ટ્રોન ($n=1$ એન્ટી-એરોમેટિક),એરોમેટિક નથી.
$(c)$ સાયક્લોબ્યુટાડાયન ડાયકેટાયન: $2$ $\pi$ ઇલેક્ટ્રોન $(n=0)$,એરોમેટિક.
$(d)$ સાયક્લોબ્યુટાડાયન ડાયએનાયન: $6$ $\pi$ ઇલેક્ટ્રોન $(n=1)$,એરોમેટિક.
$(e)$ ટ્રોપિલિયમ કેટાયન: $6$ $\pi$ ઇલેક્ટ્રોન $(n=1)$,એરોમેટિક.
$(f)$ સાયક્લોઓક્ટાટેટ્રાઇન: $8$ $\pi$ ઇલેક્ટ્રોન (બિન-સમતલીય),એરોમેટિક નથી.
$(g)$ સાયક્લોબ્યુટાડાયન: $4$ $\pi$ ઇલેક્ટ્રોન (એન્ટી-એરોમેટિક),એરોમેટિક નથી.
$(h)$ સાયક્લોપ્રોપેનાઇલ કેટાયન: $2$ $\pi$ ઇલેક્ટ્રોન $(n=0)$,એરોમેટિક.
આમ,$a, c, d, e, h$ એરોમેટિક છે અને $b, f, g$ એરોમેટિક નથી.

(A) $C_9H_{12}$ આણ્વિય સૂત્ર માટે,અસંતૃપ્તતાની માત્રા (degree of unsaturation) $4$ છે,જે બેન્ઝીન વલય ($3$ દ્વિબંધ + $1$ વલય) સૂચવે છે.
આપણે વિસ્થાપિત બેન્ઝીન વ્યુત્પન્નો માટે બંધારણીય સમઘટકોની સંખ્યા શોધવાની છે.
શક્ય સમઘટકો નીચે મુજબ છે:
$1$. $n$-પ્રોપાઇલબેન્ઝીન
$2$. આઇસોપ્રોપાઇલબેન્ઝીન (ક્યુમીન)
$3$. $1$-ઇથાઇલ-$2$-મિથાઇલબેન્ઝીન ($o$-ઇથાઇલટોલ્યુઈન)
$4$. $1$-ઇથાઇલ-$3$-મિથાઇલબેન્ઝીન ($m$-ઇથાઇલટોલ્યુઈન)
$5$. $1$-ઇથાઇલ-$4$-મિથાઇલબેન્ઝીન ($p$-ઇથાઇલટોલ્યુઈન)
$6$. $1,2,3$-ટ્રાયમિથાઇલબેન્ઝીન (હેમિમેલિટિન)
$7$. $1,2,4$-ટ્રાયમિથાઇલબેન્ઝીન (સ્યુડોક્યુમીન)
$8$. $1,3,5$-ટ્રાયમિથાઇલબેન્ઝીન (મેસિટિલિન)
આમ,બંધારણીય સમઘટકોની કુલ સંખ્યા $8$ છે.

(B) $1$. બેન્ઝીન ઓલિયમ $(H_2SO_4 + SO_3)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને બેન્ઝીન સલ્ફોનિક એસિડ (સંયોજન $X$) બનાવે છે.
$2$. બેન્ઝીન સલ્ફોનિક એસિડને પીગળેલા $NaOH$ સાથે ગરમ કરી એસિડિફિકેશન કરતા ફિનોલ (સંયોજન $Y$) મળે છે.
$3$. ફિનોલની ઝિંક ડસ્ટ $(Zn)$ સાથે પ્રક્રિયા કરતા,જે રિડક્શનકર્તા તરીકે કામ કરે છે,ફિનોલનું રિડક્શન થઈને ફરીથી બેન્ઝીન (સંયોજન $Z$) મળે છે.
તેથી,સંયોજન $Z$ નું બંધારણ બેન્ઝીન છે.

(D) દરેક પ્રક્રિયાનું વિશ્લેષણ કરીએ:
$(1)$ સોડિયમ બેન્ઝોએટ સોડાલાઈમ $(NaOH + CaO)$ સાથે ગરમ કરવાથી ડિકાર્બોક્સિલેશન પ્રક્રિયા આપે છે,જે બેન્ઝીન બનાવે છે.
$(2)$ $n$-હેક્ઝેન $Mo_2O_3$ ની હાજરીમાં $773K$ અને $10-20 \ atm$ દબાણે એરોમેટાઈઝેશન દ્વારા બેન્ઝીન બનાવે છે.
$(3)$ ઈથાઈન લાલ ગરમ લોખંડની નળીમાંથી $873K$ તાપમાને પસાર થતા ચક્રીય પોલીમરાઈઝેશન દ્વારા બેન્ઝીન બનાવે છે.
$(4)$ બેન્ઝીન ડાયઝોનિયમ ક્લોરાઈડ ગરમ પાણી સાથે પ્રક્રિયા કરીને ફિનોલ બનાવે છે,બેન્ઝીન નહીં.
તેથી,જે પ્રક્રિયામાં બેન્ઝીન નીપજ તરીકે મળતું નથી તે બેન્ઝીન ડાયઝોનિયમ ક્લોરાઈડની ગરમ પાણી સાથેની પ્રક્રિયા છે.

(C) પ્રથમ પ્રતિક્રિયામાં,બેન્ઝીન લુઈસ એસિડ ઉદ્દીપક $(AlCl_3)$ ની હાજરીમાં $Cl_2$ સાથે પ્રતિક્રિયા કરીને ઇલેક્ટ્રોફિલિક એરોમેટિક વિસ્થાપન પ્રક્રિયા આપે છે,જેના પરિણામે હેક્ઝાક્લોરોબેન્ઝીન $(C_6Cl_6)$ બને છે,જે એરોમેટિક છે.
બીજી પ્રતિક્રિયામાં,બેન્ઝીન અલ્ટ્રાવાયોલેટ પ્રકાશ $(h\nu)$ ની હાજરીમાં વધારાના $Cl_2$ સાથે પ્રતિક્રિયા કરે છે,જે દ્વિબંધો પર ઇલેક્ટ્રોફિલિક યોગશીલ પ્રક્રિયા તરફ દોરી જાય છે,જેનાથી બેન્ઝીન હેક્ઝાક્લોરાઇડ ($C_6H_6Cl_6$,જેને ગેમેક્સેન અથવા લિન્ડેન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) બને છે. આ નીપજ નોન-એરોમેટિક છે કારણ કે બેન્ઝીન રિંગનું સંયુગ્મન (conjugation) નાશ પામે છે.
તેથી,$A$ એરોમેટિક છે અને $B$ નોન-એરોમેટિક છે.

(C) એરોમેટિક ગુણધર્મ નક્કી કરવા માટે,આપણે હ્યુકેલના નિયમનો ઉપયોગ કરીએ છીએ,જે જણાવે છે કે $(4n+2) \pi$ ઇલેક્ટ્રોન ધરાવતી ચક્રીય,સમતલીય અને સંપૂર્ણ સંયુગ્મિત સિસ્ટમ એરોમેટિક હોય છે.
$(P)$ સાયક્લોપેન્ટાડાયનાઇલ કેટાયન: તેમાં $4 \pi$ ઇલેક્ટ્રોન છે. તે એન્ટી-એરોમેટિક છે.
$(Q)$ સાયક્લોપેન્ટાડાયનાઇલ એનાયન: તેમાં $6 \pi$ ઇલેક્ટ્રોન છે ($4$ દ્વિબંધમાંથી + $2$ કાર્બન પરમાણુ પરના અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મમાંથી). તે એરોમેટિક છે.
$(R)$ સાયક્લોહેપ્ટાટ્રાયનાઇલ કેટાયન: તેમાં $6 \pi$ ઇલેક્ટ્રોન છે. તે એરોમેટિક છે.
$(S)$ સાયક્લોહેપ્ટાટ્રાયનાઇલ એનાયન: તેમાં $8 \pi$ ઇલેક્ટ્રોન છે. તે એન્ટી-એરોમેટિક છે.
તેથી,એરોમેટિક આયનો $Q$ અને $R$ છે.

(C) આપેલ પ્રક્રિયાઓ ઇલેક્ટ્રોફિલિક એરોમેટિક સબસ્ટિટ્યુશન પ્રક્રિયાઓ છે:
$(i)$ $\text{બેન્ઝિન}$ એ $\text{સાંદ્ર } HNO_3$ અને $\text{સાંદ્ર } H_2SO_4$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $\text{નાઈટ્રોબેન્ઝિન}$ બનાવે છે,જે $\text{નાઈટ્રેશન}$ $(B)$ છે.
$(ii)$ $\text{બેન્ઝિન}$ એ $\text{નિર્જળ } AlCl_3$ ની હાજરીમાં $Cl_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $\text{ક્લોરોબેન્ઝિન}$ બનાવે છે,જે $\text{હેલોજનેશન}$ $(A)$ છે.
$(iii)$ $\text{બેન્ઝિન}$ એ $\text{નિર્જળ } AlCl_3$ ની હાજરીમાં $CH_3Cl$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $\text{ટોલ્યુઈન}$ બનાવે છે,જે $\text{ફ્રિડલ-ક્રાફ્ટસ આલ્કાઈલેશન}$ $(D)$ છે.
$(iv)$ $\text{બેન્ઝિન}$ એ $\text{નિર્જળ } AlCl_3$ ની હાજરીમાં $CH_3COCl$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $\text{એસીટોફિનોન}$ બનાવે છે,જે $\text{ફ્રિડલ-ક્રાફ્ટસ એસાઈલેશન}$ $(C)$ છે.
તેથી,સાચી જોડ $i-B, ii-A, iii-D, iv-C$ છે.

(C) એરોમેટિકતા નક્કી કરવા માટે,અણુએ હ્યુકેલના નિયમનું પાલન કરવું આવશ્યક છે: તે ચક્રીય,સમતલીય,સંપૂર્ણ સંયુગ્મિત હોવું જોઈએ અને તેમાં $(4n + 2) \pi$ ઇલેક્ટ્રોન હોવા જોઈએ.
$(P)$ સાયક્લોપેન્ટાડાયેનાઇલ કેટાયન: તેમાં $4 \pi$ ઇલેક્ટ્રોન છે. તે એન્ટી-એરોમેટિક છે.
$(Q)$ સાયક્લોપેન્ટાડાયેનાઇલ એનાયન: તેમાં $6 \pi$ ઇલેક્ટ્રોન છે ($4$ દ્વિબંધમાંથી + $2$ $sp^3$ કાર્બન પરના અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મમાંથી,જે સંયુગ્મન માટે $sp^2$ બને છે). તે એરોમેટિક છે.
$(R)$ સાયક્લોહેપ્ટાટ્રાયેનાઇલ કેટાયન (ટ્રોપિલિયમ આયન): તેમાં $6 \pi$ ઇલેક્ટ્રોન છે. તે એરોમેટિક છે.
$(S)$ સાયક્લોહેપ્ટાટ્રાયેનાઇલ એનાયન: તેમાં $8 \pi$ ઇલેક્ટ્રોન છે. તે એન્ટી-એરોમેટિક છે.
આમ,$Q$ અને $R$ એરોમેટિક છે.

(B) $ESR$ પ્રત્યે એરોમેટિક સંયોજનોની પ્રતિક્રિયાત્મકતા બેન્ઝીન વલયમાં ઇલેક્ટ્રોન ઘનતા પર આધાર રાખે છે. ઇલેક્ટ્રોન-ડોનેટિંગ જૂથો પ્રતિક્રિયાત્મકતા વધારે છે,જ્યારે ઇલેક્ટ્રોન-વિથડ્રોઇંગ જૂથો તેને ઘટાડે છે.
$(i)$ ટોલ્યુઈન: $-CH_3$ જૂથ ધરાવે છે,જે હાયપરકોન્જુગેશન $(+H)$ અને ઇન્ડક્ટિવ ઇફેક્ટ $(+I)$ દ્વારા ઇલેક્ટ્રોન આપે છે.
(ii) $m$-મેથોક્સિટોલ્યુઈન: $-CH_3$ જૂથ $(+H, +I)$ અને $-OCH_3$ જૂથ ધરાવે છે. $-OCH_3$ જૂથ રેઝોનન્સ $(+M)$ દ્વારા મજબૂત રીતે ઇલેક્ટ્રોન આપે છે. તેથી,(ii) માં ઇલેક્ટ્રોન ઘનતા સૌથી વધુ છે.
(iii) બેન્ઝાલ્ડિહાઇડ: $-CHO$ જૂથ ધરાવે છે,જે રેઝોનન્સ $(-M)$ અને ઇન્ડક્ટિવ ઇફેક્ટ $(-I)$ દ્વારા ઇલેક્ટ્રોન ખેંચે છે.
(iv) $p$-નાઇટ્રોબેન્ઝાલ્ડિહાઇડ: $-CHO$ જૂથ અને $-NO_2$ જૂથ ધરાવે છે. બંને મજબૂત રીતે ઇલેક્ટ્રોન ખેંચે છે ($-M$ અને $-I$). આ સંયોજનમાં ઇલેક્ટ્રોન ઘનતા સૌથી ઓછી છે.
તેથી,પ્રતિક્રિયાત્મકતાનો ક્રમ $(ii) > (i) > (iii) > (iv)$ છે.

(B) ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી એરોમેટિક વિસ્થાપન પ્રત્યે એરોમેટિક સંયોજનોની પ્રતિક્રિયાત્મકતા વલયની ઇલેક્ટ્રોન ઘનતા પર આધાર રાખે છે.
ઇલેક્ટ્રોન ડોનેટિંગ ગ્રુપ $(EDG)$ ઇલેક્ટ્રોન ઘનતા વધારીને પ્રતિક્રિયાત્મકતા વધારે છે,જ્યારે ઇલેક્ટ્રોન વિથડ્રોઇંગ ગ્રુપ $(EWG)$ પ્રતિક્રિયાત્મકતા ઘટાડે છે.
વિકલ્પ $B$ માં:
$1$. ફિનોલ ($-OH$ ગ્રુપ) $+M$ અસરને કારણે ખૂબ જ સક્રિય છે.
$2$. $n$-પ્રોપાઇલબેન્ઝીન ($-CH_2CH_2CH_3$ ગ્રુપ) $+I$ અસર અને હાઇપરકોન્જુગેશનને કારણે સક્રિય છે.
$3$. બેન્ઝોઇક એસિડ ($-COOH$ ગ્રુપ) $-M$ અને $-I$ અસરોને કારણે ખૂબ જ નિષ્ક્રિય છે.
તેથી,પ્રતિક્રિયાત્મકતાનો ક્રમ $\text{Phenol} > n\text{-propylbenzene} > \text{benzoic acid}$ છે.

(B) વિધાન-$I$ સાચું છે કારણ કે બેન્ઝીન $AlCl_3$ જેવા લુઈસ એસિડ ઉદ્દીપકની હાજરીમાં ફ્રિડલ-ક્રાફ્ટ આલ્કાઈલેશન અને એસાઈલેશન પ્રક્રિયા આપે છે.
વિધાન-$II$ ખોટું છે કારણ કે પ્રબળ ઇલેક્ટ્રોન આકર્ષક સમૂહો (જેમ કે $-NO_2$,$-SO_3H$,$-CN$,$-COR$) ધરાવતા વિસ્થાપિત બેન્ઝીન વલયને નિષ્ક્રિય બનાવે છે,જેના કારણે તેઓ ફ્રિડલ-ક્રાફ્ટ પ્રક્રિયા આપતા નથી. વધુમાં,એમિનો સમૂહો ($-NH_2$,$-NHR$,$-NR_2$) લુઈસ એસિડ ઉદ્દીપક સાથે સંકીર્ણ બનાવે છે,જે પ્રક્રિયાને અટકાવે છે.

(C) એરોમેટિકતા નક્કી કરવા માટે,આપણે હ્યુકેલના નિયમનો ઉપયોગ કરીએ છીએ,જે જણાવે છે કે સમતલીય,ચક્રીય,સંપૂર્ણ સંયુગ્મિત સિસ્ટમ એરોમેટિક છે જો તેમાં $(4n + 2) \pi$ ઇલેક્ટ્રોન હોય,જ્યાં $n$ એ પૂર્ણાંક $(0, 1, 2, ...)$ છે.
$A$. સાયક્લોબ્યુટાડાઈન ડાયકેશન $(C_4H_4^{2+})$: તેમાં $2 \pi$ ઇલેક્ટ્રોન $(n=0)$ છે,તે ચક્રીય,સમતલીય અને સંપૂર્ણ સંયુગ્મિત છે. તે એરોમેટિક છે.
$B$. સાયક્લોબ્યુટાડાઈન ડાયએનાયન $(C_4H_4^{2-})$: તેમાં $6 \pi$ ઇલેક્ટ્રોન $(n=1)$ છે,તે ચક્રીય,સમતલીય અને સંપૂર્ણ સંયુગ્મિત છે. તે એરોમેટિક છે.
$C$. સાયક્લોઓક્ટાટેટ્રાએન $(C_8H_8)$: તેમાં $8 \pi$ ઇલેક્ટ્રોન ($4n$ સિસ્ટમ) છે. એન્ટી-એરોમેટિકતા ટાળવા માટે તે બિન-સમતલીય (ટબ આકારનું) છે. તેથી,તે બિન-એરોમેટિક છે.
$D$. બાયફિનાઈલ $(C_{12}H_{10})$: તે બે બેન્ઝીન રિંગ્સનું બનેલું છે. તે હ્યુકેલના નિયમનું પાલન કરે છે અને એરોમેટિક છે.
આમ,સાયક્લોઓક્ટાટેટ્રાએન એરોમેટિક નથી.

(B) આ પ્રક્રિયા ફ્રિડલ-ક્રાફ્ટસ આલ્કાઈલેશન છે.
બેન્ઝીન $AlCl_3$ જેવા લુઈસ એસિડ ઉદ્દીપકની હાજરીમાં ડાયક્લોરોમિથેન $(CH_2Cl_2)$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે.
ઇલેક્ટ્રોફાઇલ $CH_2Cl^{+}$ બેન્ઝીન વલય પર હુમલો કરીને બેન્ઝાઇલ ક્લોરાઇડ $(Ph-CH_2Cl)$ બનાવે છે.
આ મધ્યવર્તી સંયોજન ત્યારબાદ બેન્ઝીનના બીજા અણુ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ડાયફિનાઇલમિથેન $(Ph-CH_2-Ph)$ બનાવે છે.
સમગ્ર પ્રક્રિયા છે: $2 C_6H_6 + CH_2Cl_2 \xrightarrow{AlCl_3} Ph-CH_2-Ph + 2 HCl$.

(D) કોઈ સ્પીસીઝ એરોમેટિક છે કે નહીં તે નક્કી કરવા માટે,તેણે હ્યુકેલના નિયમ ($4n+2$ $\pi$ ઈલેક્ટ્રોન,જ્યાં $n=0, 1, 2, ...$) નું પાલન કરવું જોઈએ અને તે સમતલીય અને ચક્રીય હોવી જોઈએ.
$A$. સાયક્લોપેન્ટાડાયનાઈલ એનાયન: તેમાં $6$ $\pi$ ઈલેક્ટ્રોન છે ($4$ દ્વિબંધમાંથી + $2$ કાર્બન પરમાણુ પરના અબંધકારક ઈલેક્ટ્રોન યુગ્મમાંથી),જે $4n+2$ $(n=1)$ નું પાલન કરે છે. તે એરોમેટિક છે.
$B$. ટ્રોપિલિયમ કેટાયન: તેમાં $6$ $\pi$ ઈલેક્ટ્રોન છે ($3$ દ્વિબંધ),જે $4n+2$ $(n=1)$ નું પાલન કરે છે. તે એરોમેટિક છે.
$C$. સાયક્લોપ્રોપેનાઈલ કેટાયન: તેમાં $2$ $\pi$ ઈલેક્ટ્રોન છે ($1$ દ્વિબંધ),જે $4n+2$ $(n=0)$ નું પાલન કરે છે. તે એરોમેટિક છે.
$D$. સાયક્લોપેન્ટાડાયનાઈલ કેટાયન: તેમાં $4$ $\pi$ ઈલેક્ટ્રોન છે ($2$ દ્વિબંધ),જે $4n$ $(n=1)$ નું પાલન કરે છે. તે એન્ટી-એરોમેટિક છે,એરોમેટિક નથી.

(C) હાઈડ્રોક્સિક્વિનોલ ($1,2,4$-ટ્રાયહાઈડ્રોક્સીબેન્ઝીન) ની રાસાયણિક રચનામાં બેન્ઝીન રિંગ સાથે $1$,$2$ અને $4$ સ્થાન પર ત્રણ હાઈડ્રોક્સી $(-OH)$ સમૂહો જોડાયેલા હોય છે.
બંધારણનું અવલોકન કરતા,આપણે $-OH$ સમૂહોની સંખ્યા ગણી શકીએ છીએ,જે $3$ છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(A) ફ્લોરોગ્લુસીનોલ એ $1,3,5$-ટ્રાયહાઈડ્રોક્સીબેન્ઝીનનું સામાન્ય નામ છે.
તેમાં બેન્ઝીન રિંગ સાથે $1, 3$ અને $5$ સ્થાન પર ત્રણ હાઈડ્રોક્સિલ $(-OH)$ સમૂહ જોડાયેલા હોય છે.
વિકલ્પ $A$ એ $1,3,5$-ટ્રાયહાઈડ્રોક્સીબેન્ઝીનનું બંધારણ દર્શાવે છે.

(C) નોન-બેન્ઝેનોઇડ એરોમેટિક સંયોજન એ ચક્રીય,સમતલીય,સંયુગ્મિત પ્રણાલી છે જે હ્યુકેલના નિયમ ($4n+2$ $\pi$ ઇલેક્ટ્રોન) નું પાલન કરે છે પરંતુ તેમાં બેન્ઝીન વલય હોતું નથી.
$1$. બેન્ઝીન,ફિનોલ અને નેપ્થાલિન એ બધા બેન્ઝેનોઇડ એરોમેટિક સંયોજનો છે કારણ કે તેમાં ઓછામાં ઓછું એક બેન્ઝીન વલય હોય છે.
$2$. ટ્રોપોન $(C_7H_6O)$ માં સાત-સભ્યનું વલય હોય છે. તેની સંસ્પંદન રચનામાં એક દ્વિધ્રુવીય સ્વરૂપનો સમાવેશ થાય છે જ્યાં સાત-સભ્યનું વલય ટ્રોપિલિયમ કેટાયન $(C_7H_7^+)$ બને છે,જે એરોમેટિક ($6$ $\pi$ ઇલેક્ટ્રોન) અને નોન-બેન્ઝેનોઇડ છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(D) આપેલા સંયોજનોની રચના નીચે મુજબ છે:
$1$. ફ્યુરાન: ઓક્સિજન પરમાણુ ધરાવતી પાંચ સભ્યોની વિષમચક્રીય વલય.
$2$. થાયોફીન: સલ્ફર પરમાણુ ધરાવતી પાંચ સભ્યોની વિષમચક્રીય વલય.
$3$. $THF$ (ટેટ્રાહાઈડ્રોફ્યુરાન): ઓક્સિજન પરમાણુ ધરાવતી સંતૃપ્ત પાંચ સભ્યોની વલય.
$4$. પાયરોલ: નાઈટ્રોજન $(N)$ પરમાણુ ધરાવતી પાંચ સભ્યોની વિષમચક્રીય વલય.
તેથી,જે સંયોજનની વલયમાં $N$ પરમાણુ હોય છે તે પાયરોલ છે.

(D) થાયોફીનનું બંધારણ એ પાંચ-સભ્ય ધરાવતી વિષમચક્રીય વલય છે જેમાં ચાર કાર્બન પરમાણુઓ અને એક સલ્ફર પરમાણુ હોય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,માત્ર થાયોફીનમાં તેની વલયમાં $S$ પરમાણુ હોય છે.

(C) ટ્રોપોન એ સાત-સભ્યની રીંગ ધરાવતું ચક્રીય કાર્બનિક સંયોજન છે જેમાં કીટોન સમૂહ હોય છે.
તેને નોન-બેન્ઝેનોઇડ એરોમેટિક સંયોજન તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે કારણ કે તેમાં બેન્ઝીન રીંગ હોતી નથી.
ટ્રોપોનનું આણ્વીય સૂત્ર $C_7H_6O$ છે.

(B) ફ્યુરાન એ $C_4H_4O$ રાસાયણિક સૂત્ર ધરાવતું વિષમચક્રીય એરોમેટિક સંયોજન છે.
ફ્યુરાન વલયમાં,વિષમ પરમાણુ (વલયમાં કાર્બન સિવાયનો પરમાણુ) ઓક્સિજન $(O)$ છે.
ફ્યુરાનની રચનાનું અવલોકન કરતા,પાંચ-સભ્યવાળા વલયમાં બે કાર્બન-કાર્બન દ્વિબંધ હાજર છે.
તેથી,વિષમ પરમાણુ $O$ છે અને દ્વિબંધની સંખ્યા $2$ છે.

(D) પિરિડિન એ $C_5H_5N$ રાસાયણિક સૂત્ર ધરાવતું વિષમચક્રીય એરોમેટિક કાર્બનિક સંયોજન છે.
તે પાંચ કાર્બન પરમાણુઓ અને એક નાઇટ્રોજન પરમાણુ ધરાવતી છ-સભ્યની વલય રચના ધરાવે છે.

(B) એરોમેટિક સંયોજનોને બે પ્રકારમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે: બેન્ઝેનોઇડ અને નોન-બેન્ઝેનોઇડ।
બેન્ઝેનોઇડ સંયોજનોમાં ઓછામાં ઓછી એક બેન્ઝીન રીંગ હોય છે, જેમ કે $Aniline$, $Naphthalene$ અને $Phenol$।
નોન-બેન્ઝેનોઇડ એરોમેટિક સંયોજનો એરોમેટિકતા ધરાવે છે પરંતુ તેમાં બેન્ઝીન રીંગ હોતી નથી।
$Tropone$ (સાયક્લોહેપ્ટાટ્રાયનોન) એ નોન-બેન્ઝેનોઇડ એરોમેટિક સંયોજનનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે કારણ કે તે હ્યુકેલના નિયમ ($4n+2$ $\pi$ ઇલેક્ટ્રોન) નું પાલન કરે છે અને બેન્ઝીન રીંગ વગર ચક્રીય, સમતલીય અને સંયુગ્મિત બંધારણ ધરાવે છે।

(B) એનિલીન,નેપ્થલીન અને ફિનોલ એ બેન્ઝેનોઇડ એરોમેટિક સંયોજનો છે કારણ કે તેમાં ઓછામાં ઓછી એક બેન્ઝીન રીંગ હોય છે.
તેનાથી વિપરીત,ટ્રોપોન એ નોન-બેન્ઝેનોઇડ એરોમેટિક સંયોજન છે કારણ કે તે એરોમેટિક છે પરંતુ તેમાં બેન્ઝીન રીંગ હોતી નથી.

(D) નેપ્થાલિન બે જોડાયેલી બેન્ઝીન રિંગનું બનેલું છે.
તેની રચનામાં $5$ દ્વિબંધ હોય છે.
દરેક દ્વિબંધ $2$ $\pi$ ઇલેક્ટ્રોન ધરાવે છે.
તેથી,$\pi$ ઇલેક્ટ્રોનની કુલ સંખ્યા = $5 \times 2 = 10$ $\pi$ ઇલેક્ટ્રોન.
આ હ્યુકેલના નિયમ ($4n + 2 = 10$,જ્યાં $n = 2$) નું પાલન કરે છે,જે તેની એરોમેટિક પ્રકૃતિની પુષ્ટિ કરે છે.

(D) પિરિડિન એ $C_5H_5N$ સૂત્ર ધરાવતું હેટરોસાયક્લિક એરોમેટિક સંયોજન છે.
તેમાં વલયમાં ત્રણ દ્વિબંધ હોય છે,જે દરેક $2$ $\pi$ ઇલેક્ટ્રોન આપે છે.
નાઇટ્રોજન પરમાણુ પરની અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ (lone pair) $sp^2$ સંકરિત કક્ષકમાં હોય છે અને તે એરોમેટિક $\pi$ સિસ્ટમનો ભાગ નથી.
તેથી,$\pi$ ઇલેક્ટ્રોનની કુલ સંખ્યા $3 \times 2 = 6$ છે.

(A) એરોમેટિક સંયોજનો $(4n+2) \pi$ હ્યુકેલના નિયમનું પાલન કરે છે.
$(A)$ સાયક્લોબ્યુટાડાઈન: $\pi$ ઈલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $= 4$. તે $4n+2$ ને સમાન ન હોવાથી,તે એન્ટી-એરોમેટિક છે,એરોમેટિક નથી.
$(B)$ પિરિડિન: $\pi$ ઈલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $= 6$ ($4n+2$,જ્યાં $n=1$). $N$ પરના અબંધકારક ઈલેક્ટ્રોન યુગ્મનું વિસ્થાનિકરણ થતું નથી.
$(C)$ ફ્યુરાન: $\pi$ ઈલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $= 4 + 2 = 6$ ($4n+2$,જ્યાં $n=1$).
$(D)$ થાયોફિન: $\pi$ ઈલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $= 6$ ($4n+2$,જ્યાં $n=1$).
આમ,સાયક્લોબ્યુટાડાઈન સિવાય,અન્ય તમામ પ્રજાતિઓ એરોમેટિક છે.

(D) નિર્જળ $AlCl_3$ ની હાજરીમાં બેન્ઝીનની ડાયક્લોરોમિથેન $(CH_2Cl_2)$ સાથેની પ્રક્રિયા એ ફ્રિડેલ-ક્રાફ્ટસ આલ્કાઇલેશન પ્રક્રિયા છે.
બેન્ઝીન વધુ પ્રમાણમાં હોવાથી,પ્રક્રિયા નીચે મુજબ આગળ વધે છે:
$2C_6H_6 + CH_2Cl_2 \xrightarrow{\text{Anhy. } AlCl_3} C_6H_5-CH_2-C_6H_5 + 2HCl$
બનતી નીપજ ડાયફિનાઇલમિથેન છે.

(B) હેક્ઝાક્લોરોબેન્ઝીન એ બેન્ઝીનનું વ્યુત્પન્ન છે જેમાં બેન્ઝીન વલય $(C_6H_6)$ ના તમામ છ હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ ક્લોરિન પરમાણુઓ દ્વારા બદલાય છે.
તેથી,તેનું આણ્વીય સૂત્ર $C_6Cl_6$ છે.

(A) ફેરિક ક્લોરાઇડ $(FeCl_3)$ જેવા લુઈસ એસિડ ઉદ્દીપકની હાજરીમાં એરીન્સ (જેમ કે બેન્ઝીન) ની ક્લોરિન $(Cl_2)$ સાથેની પ્રક્રિયા એ ઇલેક્ટ્રોફિલિક એરોમેટિક વિસ્થાપન પ્રક્રિયાનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.
આ પ્રક્રિયામાં,$FeCl_3$ લુઈસ એસિડ તરીકે કાર્ય કરીને ઇલેક્ટ્રોફાઇલ $Cl^+$ ઉત્પન્ન કરે છે,જે બેન્ઝીન વલય પર હુમલો કરીને હાઇડ્રોજન પરમાણુનું વિસ્થાપન કરે છે,જેના પરિણામે ક્લોરોબેન્ઝીન અને હાઇડ્રોજન ક્લોરાઇડ $(HCl)$ બને છે.

(C) $n$-હેક્ઝેન $(CH_{3}-(CH_{2})_{4}-CH_{3})$ ની $Cr_{2}O_{3}$ ની હાજરીમાં $773 \ K$ તાપમાને અને $10-20 \ atm$ દબાણે પ્રક્રિયાને એરોમેટાઈઝેશન અથવા ઉદ્દીપકીય રિફોર્મિંગ કહેવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયામાં,$n$-હેક્ઝેનનું ચક્રીયકરણ અને હાઈડ્રોજન દૂર થવાની પ્રક્રિયા થઈને બેન્ઝીન $(C_{6}H_{6})$ અને હાઈડ્રોજન વાયુ $(H_{2})$ મળે છે.
સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ:
$CH_{3}-(CH_{2})_{4}-CH_{3} \xrightarrow{Cr_{2}O_{3}, 773 \ K, 10-20 \ atm} C_{6}H_{6} + 4 \ H_{2}$
આમ,નીપજ $X$ એ $C_{6}H_{6} + 4 \ H_{2}$ છે.

(D) $n$-હેક્ઝેન $(CH_3-CH_2-CH_2-CH_2-CH_2-CH_3)$ નું બેન્ઝીન $(C_6H_6)$ માં રૂપાંતર એ એરોમેટાઈઝેશન અથવા કેટાલિટીક રિફોર્મિંગ તરીકે ઓળખાતી પ્રક્રિયા છે.
આ પ્રક્રિયામાં,$n$-હેક્ઝેનને $Al_2O_3$ પર આધારિત $Cr_2O_3$,$V_2O_5$ અથવા $Mo_2O_3$ જેવા ઉદ્દીપકોની હાજરીમાં ઊંચા દબાણે ગરમ કરવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયામાં આલ્કેન શૃંખલામાંથી હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ દૂર કરીને ચક્રીય એરોમેટિક વલય બનાવવામાં આવે છે,જેને ખાસ કરીને ડીહાઇડ્રોજનેશન કહેવામાં આવે છે.
તેથી,સાચી પ્રક્રિયા ડીહાઇડ્રોજનેશન છે.

(D) જ્યારે બેન્ઝીનની પ્રક્રિયા કાર્બન ટેટ્રાક્લોરાઇડ $(CCl_4)$ જેવા નિષ્ક્રિય દ્રાવકની હાજરીમાં ઓઝોન $(O_3)$ સાથે કરવામાં આવે છે,ત્યારે બેન્ઝીન ટ્રાયઓઝોનાઇડ બને છે.
આ ટ્રાયઓઝોનાઇડનું ઝિંક ડસ્ટ અને પાણી $(Zn/H_2O)$ દ્વારા વિઘટન થતા ગ્લાયોક્સલ $(CHO-CHO)$ ના ત્રણ અણુઓ મળે છે.
પ્રક્રિયા: $C_6H_6 + 3O_3$ $\rightarrow C_6H_6O_9$ $\xrightarrow{Zn/H_2O} 3CHO-CHO + 3H_2O_2$.

(B) જે સમૂહો ઇન્ડક્ટિવ અસર અથવા રેઝોનન્સ અસર દ્વારા બેન્ઝીન રિંગમાંથી ઇલેક્ટ્રોન ખેંચે છે તે મેટા-ડાયરેક્ટિંગ હોય છે.
$-SO_3H$ એ પ્રબળ ઇલેક્ટ્રોન-વિથડ્રોઇંગ ગ્રુપ ($-M$ અસર) છે,જે રિંગને નિષ્ક્રિય કરે છે અને આવતા ઇલેક્ટ્રોફાઇલને મેટા સ્થાન પર નિર્દેશિત કરે છે.
તેનાથી વિપરીત,$-Br$,$-CH_3$,અને $-OH$ એ ઓર્થો/પેરા-ડાયરેક્ટિંગ ગ્રુપ છે.

(D) બેન્ઝીનની આયોડિન $(I_2)$ સાથેની ઇલેક્ટ્રોફિલિક વિસ્થાપન પ્રક્રિયા પ્રતિવર્તી છે. પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે: $C_6H_6 + I_2 \rightleftharpoons C_6H_5I + HI$.
આ પ્રક્રિયામાં ઉત્પન્ન થતું $HI$ એક પ્રબળ રિડક્શનકર્તા હોવાથી,તે આયોડોબેન્ઝીનનું ફરીથી બેન્ઝીનમાં રિડક્શન કરે છે,જેના કારણે પુરોગામી પ્રક્રિયા શક્ય બનતી નથી. તેથી,$HI$ ને દૂર કરવા માટે ઓક્સિડેશનકર્તા (જેમ કે $HNO_3$ અથવા $HIO_3$) ની હાજરી વગર બેન્ઝીનનું સીધું આયોડિનેશન શક્ય નથી.

(C) બેન્ઝીનની ઓઝોન $(O_3)$ સાથેની પ્રક્રિયા વધુ પ્રમાણમાં કરવાથી બેન્ઝીનટ્રાયઝોનાઇડ બને છે.
આ મધ્યવર્તી સંયોજનનું ઝિંક ડસ્ટ અને પાણી $(Zn/H_2O)$ નો ઉપયોગ કરીને રિડક્ટિવ ક્લીવેજ (reductive cleavage) કરવામાં આવે છે,જેનાથી ગ્લાયોક્સલ $(CHO-CHO)$ મળે છે.
તેથી,પ્રક્રિયક $A$ એ $Zn/H_2O$ છે.

(C) સલ્ફોનેશન જેવી ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી એરોમેટિક વિસ્થાપન પ્રક્રિયાનો દર બેન્ઝીન વલયની ઇલેક્ટ્રોન ઘનતા પર આધાર રાખે છે.
ટોલ્યુઈનમાં રહેલ $CH_3$ સમૂહ ઇલેક્ટ્રોન દાતા સમૂહ છે ($+I$ અસર અને હાઇપરકોન્જુગેશન),જે બેન્ઝીન વલયની ઇલેક્ટ્રોન ઘનતામાં વધારો કરે છે,જેનાથી તે બેન્ઝીન,ક્લોરોબેન્ઝીન (નિષ્ક્રિયકર્તા) અને નાઈટ્રોબેન્ઝીન (પ્રબળ નિષ્ક્રિયકર્તા) ની સરખામણીમાં ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી પ્રક્રિયકો પ્રત્યે વધુ સક્રિય બને છે.
તેથી,ટોલ્યુઈન સૌથી સરળતાથી સલ્ફોનેશન પ્રક્રિયા આપે છે.

(D) કેરીઓફિલિન એ કુદરતી બાયસાઇક્લિક સેસ્ક્યુટરપીન છે જે ઘણા આવશ્યક તેલોનો ઘટક છે.
તે મુખ્યત્વે $Syzygium$ $aromaticum$ (લવિંગ),$Cannabis$ $sativa$,રોઝમેરી અને હોપ્સના આવશ્યક તેલમાં જોવા મળે છે.
તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો સ્ત્રોત લવિંગનું તેલ છે.

(A) $1$. $P$ એ ટોલ્યુઈન $(C_6H_5CH_3)$ છે.
$2$. $KMnO_4/KOH$ સાથે ટોલ્યુઈનનું ઓક્સિડેશન કરવાથી પોટેશિયમ બેન્ઝોએટ મળે છે,જેનું એસિડિફિકેશન કરવાથી બેન્ઝોઈક એસિડ $(C_6H_5COOH)$ મળે છે. તેથી,$Q$ એ બેન્ઝોઈક એસિડ છે.
$3$. સોડા લાઈમ $(NaOH + CaO)$ સાથે બેન્ઝોઈક એસિડનું ડિકાર્બોક્સિલેશન કરવાથી બેન્ઝીન $(C_6H_6)$ મળે છે. તેથી,$R$ એ બેન્ઝીન છે.
$4$. નિર્જળ $AlCl_3$ ની હાજરીમાં $CH_3Cl$ સાથે બેન્ઝીનનું ફ્રિડલ-ક્રાફ્ટ આલ્કાઈલેશન કરવાથી ટોલ્યુઈન $(S)$ મળે છે.
$5$. તેથી,$Q$ એ બેન્ઝોઈક એસિડ છે અને $R$ એ બેન્ઝીન છે.

(B) $KMnO_4$ જેવા પ્રબળ ઓક્સિડેશનકર્તા વડે આલ્કાઇલ બેન્ઝીનનું આલ્કલાઇન માધ્યમમાં ઓક્સિડેશન અને ત્યારબાદ એસિડિકરણ કરવાથી એરોમેટિક કાર્બોક્સિલિક એસિડ મળે છે.
$m-$ઝાયલીન ($1$,$3$-ડાયમિથાઈલબેન્ઝીન) માં મેટા સ્થાન પર બે મિથાઈલ સમૂહ હોય છે.
$KMnO_4/KOH$ અને ત્યારબાદ $H_3O^+$ સાથેના ઓક્સિડેશનથી બંને મિથાઈલ સમૂહનું કાર્બોક્સિલિક એસિડ $(-COOH)$ સમૂહમાં રૂપાંતર થાય છે.
આ પ્રક્રિયા $m-$ઝાયલીનનું બેન્ઝીન$-1,3-$ડાયકાર્બોક્સિલિક એસિડમાં રૂપાંતર કરે છે,જેને સામાન્ય રીતે આઇસોપ્થેલિક એસિડ કહેવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(A) $p-ethylnitrobenzene$ ની $Br_2$ સાથે ગરમી અથવા $UV$ પ્રકાશની હાજરીમાં પ્રક્રિયા મુક્ત મુલક વિસ્થાપન પ્રક્રિયા દ્વારા થાય છે.
આ પ્રક્રિયામાં,બ્રોમિન મુલક બેન્ઝીલિક સ્થાન પરથી હાઇડ્રોજન પરમાણુ દૂર કરે છે કારણ કે બનતો બેન્ઝીલિક મુલક બેન્ઝીન વલય સાથે સંસ્પંદન દ્વારા સ્થાયી થાય છે.
ચોક્કસ રીતે,હાઇડ્રોજન પરમાણુ ઇથાઇલ સમૂહના $\alpha$-કાર્બન (બેન્ઝીન વલય સાથે સીધો જોડાયેલ કાર્બન) પરથી દૂર થાય છે.
આનાથી સ્થાયી બેન્ઝીલિક મુલક બને છે,જે પછી $Br_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને મુખ્ય નીપજ $1-nitro-4-(1-bromoethyl)benzene$ બનાવે છે.

(A) બેન્ઝીનમાં કાર્બન-કાર્બન બંધ લંબાઈ $1.39 \ \mathring{A}$ છે.
ઈથેન $(C_{2}H_{6})$ માં,$C-C$ સિંગલ બંધ લંબાઈ $1.54 \ \mathring{A}$ છે.
ઈથીન $(C_{2}H_{4})$ માં,$C=C$ ડબલ બંધ લંબાઈ $1.34 \ \mathring{A}$ છે.
આમ,$1.34 \ \mathring{A} < 1.39 \ \mathring{A} < 1.54 \ \mathring{A}$ હોવાથી,બેન્ઝીનની બંધ લંબાઈ $C_{2}H_{6}$ અને $C_{2}H_{4}$ ની વચ્ચે હોય છે.

(D) નેપ્થાલિનનું રાસાયણિક સૂત્ર $C_{10}H_8$ છે.
નેપ્થાલિનની રચનામાં બે જોડાયેલી બેન્ઝીન રીંગ હોય છે.
$\pi$-બંધની સંખ્યા બંધારણમાં રહેલા દ્વિબંધની સંખ્યા જેટલી હોય છે,જે $5$ છે.
$\sigma$-બંધની સંખ્યા તમામ એકલ બંધ અને દરેક દ્વિબંધમાંથી એક બંધ ગણીને મેળવી શકાય છે.
કુલ $\sigma$-બંધ = $19$.
તેથી,$\pi$-બંધ અને $\sigma$-બંધની સંખ્યા અનુક્રમે $5$ અને $19$ છે.
સાચો વિકલ્પ $(D)$ છે.

(A) કોઈ સંયોજન એરોમેટિક છે કે નહીં તે નક્કી કરવા માટે,તેણે હ્યુકેલના નિયમ ($4n+2$ $\pi$ ઇલેક્ટ્રોન,જ્યાં $n=0, 1, 2, ...$) નું પાલન કરવું જોઈએ,તે સમતલીય હોવું જોઈએ અને તેમાં ચક્રીય સંયુગ્મિત સિસ્ટમ હોવી જોઈએ.
$A$: સાયક્લોપેન્ટાડાયનાઇલ કેટાયનમાં $4$ $\pi$ ઇલેક્ટ્રોન છે ($n=1$ એન્ટી-એરોમેટિક માટે,$4n$ નિયમ). તે એન્ટી-એરોમેટિક છે.
$B$: સાયક્લોહેપ્ટાટ્રાયનાઇલ કેટાયનમાં $6$ $\pi$ ઇલેક્ટ્રોન છે $(n=1)$,જે એરોમેટિક છે.
$C$: ફિનાન્થ્રીન એ $14$ $\pi$ ઇલેક્ટ્રોન $(n=3)$ ધરાવતું પોલીસાયક્લિક એરોમેટિક હાઇડ્રોકાર્બન છે,જે એરોમેટિક છે.
$D$: સાયક્લોપેન્ટાડાયનાઇલ એનાયનમાં $6$ $\pi$ ઇલેક્ટ્રોન છે $(n=1)$,જે એરોમેટિક છે.
તેથી,જે સંયોજન એરોમેટિક નથી તે સાયક્લોપેન્ટાડાયનાઇલ કેટાયન છે.

(D) કોઈ સ્પીસીઝ એરોમેટિક છે જો તે હ્યુકેલના નિયમનું પાલન કરે,જે મુજબ તે સમતલીય,ચક્રીય,સંપૂર્ણ સંયુગ્મિત હોવી જોઈએ અને તેમાં $(4n+2)$ $\pi$-ઇલેક્ટ્રોન હોવા જોઈએ,જ્યાં $n = 0, 1, 2, \dots$
$I$ (બેન્ઝીન): સમતલીય,ચક્રીય,સંપૂર્ણ સંયુગ્મિત,$6$ $\pi$-ઇલેક્ટ્રોન $(n=1)$. તે એરોમેટિક છે.
$II$ (નેપ્થલીન): સમતલીય,ચક્રીય,સંપૂર્ણ સંયુગ્મિત,$10$ $\pi$-ઇલેક્ટ્રોન $(n=2)$. તે એરોમેટિક છે.
$III$ (સાયક્લોપેન્ટાડાઈન): $sp^3$ સંકરણ ધરાવતા કાર્બનને કારણે સંપૂર્ણ સંયુગ્મિત નથી. તે નોન-એરોમેટિક છે.
$IV$ (સાયક્લોપેન્ટાડાઈનાઈલ એનાયન): સમતલીય,ચક્રીય,સંપૂર્ણ સંયુગ્મિત,$6$ $\pi$-ઇલેક્ટ્રોન $(n=1)$. તે એરોમેટિક છે.
$V$ (સાયક્લોઓક્ટાટેટ્રાઈન): તેમાં $8$ $\pi$-ઇલેક્ટ્રોન ($4n$ સિસ્ટમ,$n=2$) છે અને તે અસમતલીય (ટબ આકારનું) છે. તે નોન-એરોમેટિક છે.
આમ,એરોમેટિક સ્પીસીઝ $I, II$ અને $IV$ છે.

(B) બેન્ઝીન અનુનાદ (resonance) દર્શાવે છે,અને $\pi$ ઇલેક્ટ્રોનના વિસ્થાનિકરણને કારણે તમામ કાર્બન-કાર્બન બંધ સમાન હોય છે.
તેમાં વિકલ્પ $B$ માં સૂચવ્યા મુજબ અલગ સિંગલ અને ડબલ બોન્ડ હોતા નથી.
તેથી,એ વિધાન કે તેમાં ત્રણ કાર્બન-કાર્બન સિંગલ બોન્ડ અને ત્રણ કાર્બન-કાર્બન ડબલ બોન્ડ હોય છે,તે ખોટું છે.